1.1. Oʻzbekiston Respublikasining “Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq davlat arxivlari, hududiy arxiv ishi boshqarmalarida boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnikaviy, kino, foto, fono va boshqa maxsus hujjatlar qimmatliligi ekspertizasini tashkil etish va hujjatlarni arxivlarga saqlash uchun topshirishga tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni oʻtkazish hamda davlat arxivlarining jamlash manbai boʻlgan tashkilot, muassasa,korxonalarning Markaziy ekspert komissiyalari (MEK) va ekspert komissiyalari (EK) faoliyatiga rahbarlik qilish va uni muvofiqlashtirish uchun doimiy faoliyat yurituvchi komissiya tuziladi.

1.2. Markaziy Ekspert Komissiyasi maslahat organi hisoblanadi. MEK qarorlari tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanib va zarur holatlarda tegishli davlat arxivi tomonidan kelishilgandan soʻng kuchga kiradi.

1.3. Markaziy ekspert komissiyasi tashkilot rahbarining buyrugʻiga binoan asosiy tarkibiy boʻlinmalarning yuqori malakali mutaxassislaridan, rahbar xodimlardan biri raisligida tayinlanadi. Komissiya tarkibiga tashkilot arxivi mudiri va tegishli arxiv muassasasining vakili majburiy tartibda kiritiladi. Markaziy ekspert komissiyasi tarkibiga quyi korxona va tashkilotlarning vakillari kiritilishi mumkin.

1.4 MEK oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining “Arxivlar toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda boshqa qonun hujjatlariga asoslanadi.

1.5. Tashkilot tomonidan ushbu Namunaviy Nizomga muvofiq MEK Nizomi ishlab chiqiladi, tegishli arxiv muassasasi bilan kelishilgan holda rahbar tomonidan tasdiqlanadi.

Markaziy Ekspert komissiyasi quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:

2.1. Tashkilot va quyi korxona va tashkilotlar faoliyatida shakllanadigan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi hujjatlari tarkibini optimallashtirish masalalari boʻyicha takliflar va tavsiyalarni ishlab chiqadi.

2.2. Davlat arxivlarining jamlash manbai va jamlash manbai boʻlmagan tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmalari va unga boʻysunuvchi tashkilotlar roʻyxati, ularning ish yuritish yoʻriqnomalari loyihasi, davlat arxivlariga topshirilishi mumkin boʻlgan hujjatlar roʻyxati, tashkilotlarning va ularning quyi tizimidagi EK toʻgʻrisida nizomlari, hamda ish yuritish hujjatlari boʻyicha meʼyoriy-uslubiy qoʻllanmalarni ishlab chiqish, hujjatlarni qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va hujjatlarni arxivda saqlashga tayyorlash ishlarini koʻrib chiqadi va tegishli davlat arxiviga taqdim etadi.

2.3.Tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmalari va unga boʻysunuvchi tashkilot va muassasa hujjatlarni qimmatliligini aniqlash ekspertizasi oʻtkazish, ish yuritishda (hujjatlarni klassifikatsiyash, yigʻmajildlar nomenklaturasini tuzishda, tashkilotda amaliyot ishlarini joriy qilishda, ish yuritishda hujjatlarni shakllantirish va hujjatlarni arxivda saqlashga tayyorlash) ishlarini tashkilotlarning tegishli davlat arxivlari ekspert-tekshiruv komissiyasi (ETK) yoki Markaziy ekspert-tekshiruv komissiyasi (METK) koʻrib chiqib, tavsiyalar kiritadi.

2.4. Tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmalari va unga boʻysinuvchi tashkilot va muassasa arxiv bilan hamkorlikda ish yuritish xizmatini tartibga keltirish va hujjatlarni saqlash uchun ajratish va hujjatlarini yoʻq qilishda ishtirok etadi.

2.5. Oʻrnatilgan tartibda koʻrib chiqib, Maʼqullash haqida qaror qiladi va tasdiqlashga taqdim etadi:

Hujjatlarni davlat saqlanishiga topshirish uchun tayyorlash va topshirish reja-jadvallarini tuzadi;

hujjatlar va yigʻmajildlar nomenklaturasi;

ish yuritish yoʻriqnomasi;

doimiy va uzoq muddatli (10 yildan ortiq) saqlanishi lozim boʻlgan yigʻmajildlar roʻyxatlari, shu jumladan, shaxsiy tarkib hujjatlari yigʻmajildlari roʻyxatlari;

saqlash muddatlariga ega boʻlgan sohaviy hujjatlarning roʻyxatlari;

doimiy saqlanadigan loyihalar va muammoli (mavzu) ilmiy-texnikaviy hujjatlar roʻyxati;

saqlash muddati tugagan va yoʻq qilishga ajratilgan hujjatlarning dalolatnomalari tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmalari va unga boʻysunuvchi tashkilot va muassasaning oʻzida oʻrnatilgan tartibda koʻrib chiqadi va tegishli qarorlar qabul qiladi;

tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmasidagi tashkilot va muassasaning oʻzida yoʻqolgan va qidiruv natijasida topilmagan yigʻmajildlar toʻgʻrisidagi dalolatnoma;

tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmasidagi tashkilot va muassasaning oʻzida shikastlangan va tuzatib boʻlmaydigan yigʻmajildlar toʻgʻrisidagi dalolatnoma;

alohida qimmatli yigʻmajildlar roʻyxatlari va sugʻurta fondi.

2.6. Tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmalari va unga boʻysunuvchi tashkilot va muassasaning saqlash muddati tugagan yigʻmajildlarni mustaqil yoʻq qilishga ajratish dalolatnomasi oʻrnatilgan tartibda koʻrib chiqib,tasdiqlangan doimiy va uzoq muddat saqlanadigan xronologik davrga muvofiq yigʻmajildlar roʻyxatlarini tegishli arxiv muassasasi bilan kelishilgan holda EK aʼzolari qarori qabul qilinadi.

2.7. Tashkilot, uning tarkibiy boʻlinmalari va unga boʻysunuvchi tashkilot va muassasaning Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi (MAF) hujjatlari tarkibini takomillashtirish yuzasidan takliflar koʻrib chiqadi, hujjatlar saqlov muddatlari koʻrsatilgan amaldagi roʻyxatda ayrim saqlov muddatlariga oʻzgartirish kiritilgan alohida hujjatlar yuzasidan takliflar beradi va tegishli arxivga koʻrib chiqishga taqdim etadi:

2.8. Ekspert komissiyalarining ishlarini uslubiy boshqarishni va nazoratini amalga oshiradi. Yigʻilishlarida ekspert komissiyalarining faoliyatini tekshirish natijalarini, komissiyalar raislari maʼruzalari va xabarlarini eshitib boradi .

2.9. Tashkilot va quyi korxona va tashkilotlarda ish yuritish, arxiv xizmati, Ekspert Komissiyasi aʼzolariga instruktaj olib borish, ish yuzasidan maslahatlar berish, malakalarini muntazam oshirib borish tadbirlarni tashkil qiladi.

2.10. Jamlash manbai hisoblanmagan tashkilot va quyi korxona va tashkilotlarda yigʻmajildlar nomenklaturasini ishlab chiqish, koʻrib chiqish va kelishish, tashkilotlarda hujjatlarni hisobini olib borish va saqlash boʻyicha uslubiy qoʻllanmalar boʻyicha amaliy-uslubiy yordam beradi.

Markaziy Ekspert Komissiyasiga quyidagi huquqlar beriladi:

3.1. Jamlash manbai hisoblangan tashkilot va quyi korxona va tashkilotlarda ish yuritishini olib borish, hujjatlarni qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va idoraviy saqlovga topshirish uchun tayyorlash boʻyicha koʻrsatmalar berish, shuningdek doimiy va uzoq muddatli yigʻmajildlar roʻyxatlarini koʻrib chiqish, yetishmayotgan hujjatlarni sabablarini yozma tushuntirish xatini oʻrnatilgan tartibda talab qilish.

3.2. Tashkilotning tarkibiy boʻlinmalari, ish yuritish xizmati, quyi korxona va tashkilotlarning arxiv rahbarlarining hujjatlarini rasmiylashtirish sifati va yigʻmajildlarni shakllantirish, doimiy va uzoq muddatli hujjatlarni hisobga olish va saqlash toʻgʻrisidagi axborotlarini eshitish.

3.3. Tashkilotning tarkibiy boʻlinmalari va uning quyi korxona va tashkilotlaridan hujjatlarni saqlash muddatlarini belgilash uchun zarur boʻlgan xulosalar va boshqa materiallarni soʻrab olish.

3.4. MEK yigʻilishlariga tashkilotning tarkibiy boʻlinmalari va uning tizimidagi tashkilotlari mutaxassislarini maslahatchi va ekspert sifatida, zarurat boʻlganda tegishli arxiv muassasalari xodimlarini taklif etish.

3.5. Quyi korxona va tashkilotlarning ish yuritish va arxivlar holatini tekshirish va jamoaviy koʻriklarni oʻtkazishda ishtirok etish.

3.6. Tashkilot rahbariyatini Markaziy Ekspert komissiyasi EK faoliyatidan muntazam xabardor etib borish.

4.1. Markaziy ekspert komissiyasi oʻz faoliyatini tegishli davlat arxivining Ekspert-tekshiruv uslubiy komissiyasi bilan bevosita hamkorlikda olib boradi va tegishli davlat arxividan kerakli tashkiliy-uslubiy koʻrsatmalar oladi.

4.2. Markaziy Ekspert Komissiyasi oʻz ishini tashkilot rahbariyati tomonidan tasdiqlangan reja asosida olib boradi va rahbariyatga oʻz ish faoliyati natijalari toʻgʻrisida hisobot beradi.

4.3. Markaziy Ekspert Komissiyasi faoliyati va uning vakolat doirasiga tegishli masalalar uning yigʻilishlarida koʻrib chiqiladi, ular zarur boʻlganda yiliga kamida 2-martadan kam boʻlmagan xolda koʻrib chiqiladi.

4.4. MEKning qarorlari koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. MEK yigʻilishlari bayonnoma orqali rasmiylashtirib boriladi.

4.5. MEK ishini olib borish va uning hujjatlarini saqlash komissiya kotibiga yuklatiladi.