Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qaror qiladi:

1991-yil 18-noyabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 1, 37-modda) oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinmoqda).

Oʻzbekiston Respublikasining referendumi (bundan buyon matnda referendum deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarini va boshqa qarorlarni qabul qilish maqsadlarida jamiyat va davlat hayotining eng muhim masalalari yuzasidan fuqarolarning umumxalq ovoz berishidir.

Referendum saylovlar bilan bir qatorda xalq irodasining bevosita ifodasidir. Referendumda qabul qilingan qarorlar oliy yuridik kuchga ega boʻladi va faqat referendum yoʻli bilan bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishi mumkin.

Referendum Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida oʻtkaziladi.

Quyidagi masalalar referendum predmeti boʻlishi mumkin emas:

Oʻzbekiston Respublikasining hududiy yaxlitligini oʻzgartirish;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va soliqlar;

amnistiya va afv etish;

jamoat tartibini, aholi sogʻligʻi va xavfsizligini taʼminlash boʻyicha favqulodda va shoshilinch chora-tadbirlar oʻtkazish;

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish;

mansabdor shaxslarni tayinlash va vazifasidan ozod etish.

Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida joriy etilgan harbiy vaqt yoki favqulodda holat sharoitlarida, shuningdek harbiy vaqt tugagan yoki favqulodda holat bekor qilingandan keyin uch oy davomida referendum oʻtkazilmaydi.

Referendum natijalari rasman eʼlon qilingandan keyin bir yil davomida mazmun yoki maʼnosiga koʻra xuddi shunday savol qoʻyilgan referendum oʻtkazilmaydi.

Referendum toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Referendum fuqarolarning oʻz xohish-irodasini umumiy, teng va toʻgʻridan-toʻgʻri bildirishi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining referendumda ishtirok etishi ixtiyoriy va erkindir. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini referendumda ishtirok etishga yoki ishtirok etmaslikka majbur qilish maqsadida ularga, shuningdek xohish-irodasini erkin bildirishiga taʼsir koʻrsatishga hech kim haqli emas.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari referendumda teng asoslarda ishtirok etadilar. Har bir fuqaro bir ovozga ega boʻladi.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish ochiq va oshkora amalga oshiriladi.

Fuqarolarning oʻz xohish-irodasini bildirishi nazorat qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari referendumda bevosita ishtirok etadilar.

Referendum oʻtkaziladigan kunga qadar yoki referendum kunida oʻn sakkiz yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining har bir fuqarosi referendumda ishtirok etish huquqiga egadir.

Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida istiqomat qilayotgan yoki turgan Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi referendumda ishtirok etishga toʻla haqlidir.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganligi uchun sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish tarzidagi jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslar referendumda ishtirok etish huquqiga ega emaslar.

Kelib chiqishi, ijtimoiy va mulkiy mavqeyi, irqiy va milliy mansubligi, jinsi, maʼlumoti, tili, dinga munosabati, mashgʻulotining turi va xususiyatiga qarab fuqarolarning referendumda qatnashish huquqlarini bevosita yoki bilvosita cheklash man etiladi.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishda qatnashayotgan davlat organlari va jamoat birlashmalari oʻz faoliyatlarini oshkora amalga oshiradilar.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishni referendum oʻtkazuvchi komissiyalar amalga oshiradilar. Ular fuqarolarni oʻz ishlaridan, okruglar, ovoz berish uchastkalari tuzilganligi, komissiyalarning tarkibi, ularning joylashgan manzili va ish vaqtidan voqif etadilar, ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari bilan tanishtiradilar, ovoz berish yakunlaridan xabardor qiladilar.

Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy axborot vositalari referendumga tayyorgarlikning borishi va u qanday oʻtayotganligini yoritib boradilar.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga doir barcha tadbirlarda siyosiy partiyalardan, fuqarolar tashabbuskor guruhlaridan kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar qatnashish huquqiga egadirlar. Ularning vakolatlari tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.

Manfaatdor tashkilotlar, fuqarolar tashabbuskor guruhlari oʻz kuzatuvchilari toʻgʻrisida okrug komissiyalariga referendum oʻtkazilishiga kechi bilan oʻn besh kun qolganida maʼlum qiladilar.

Referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasi manfaatdor tashkilotdan, fuqarolar tashabbuskor guruhidan ariza olganidan keyin besh kun ichida mandatni kuzatuvchi uchun beradi.

Kuzatuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

referendum oʻtkazuvchi okrug va uchastka komissiyalarining majlislarida hozir boʻlish;

referendum uchastkasida hozir boʻlish hamda tayyorgarlik ishlarining borishini, ovoz berish qutilarining joylashtirilishi va muhrlanishini, fuqarolarga ovoz berish byulletenlarining berilishini kuzatish;

ovozlarni sanab chiqishda va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining ovoz berish yakunlari toʻgʻrisidagi bayonini tuzishda hozir boʻlish;

ovoz berish natijalari toʻgʻrisidagi hujjatlarning tegishli referendum oʻtkazuvchi komissiya tomonidan tasdiqlangan nusxalarini soʻrash va olish;

agar referendumda ushbu Qonunning buzilishiga yoʻl qoʻyilgan deb hisoblash uchun asos boʻlsa, oʻz kuzatuvlari toʻgʻrisida referendum oʻtkazuvchi yuqori komissiyaga maʼlum qilish.

Kuzatuvchilarga quyidagilar man etiladi:

ovoz beruvchi ovoz berish byulleteniga oʻz belgisini qoʻyayotgan paytda ovoz berish kabinasida yoki xonasida boʻlish;

ovoz beruvchilarga taʼsir oʻtkazish, biron-bir tashviqot materiali yoki adabiyoti tarqatish;

ovoz beruvchilardan ular qanday ovoz berganliklarini surishtirish yoki ularga ovoz berish byulleteniga belgi qoʻyishda biron-bir tarzda yordam koʻrsatish;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining faoliyatiga, shu jumladan ovoz berish qutilarini muhrlash, ularni ochish, ovozlarni sanab chiqish chogʻida aralashish.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, jamoat birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari referendum oʻtkazilishini yoqlab yoki unga qarshi, referendumga qoʻyilayotgan qonun loyihasi, amaldagi qonun yoki boshqa masalani yoqlab yoki unga qarshi moneliksiz tashviqot olib borishga haqlidirlar.

Referendumga qoʻyiladigan masalalar yuzasidan tashviqot olib borish maqsadida radio, televideniye va boshqa ommaviy axborot vositalaridan foydalanish mumkin.

Tashviqotni fuqarolarga bepul yoki imtiyozli shartlarda tovarlar berish, xizmatlar koʻrsatish (axborot xizmatlari bundan mustasno), shuningdek pul mablagʻlari toʻlash bilan qoʻshib olib borish taqiqlanadi.

Referendum oʻtkaziladigan kunda va referendumni oʻtkazishga bir kun qolganda tashviqot yuritishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Referendumni oʻtkazish tashabbusi bilan:

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti chiqishi mumkin.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan subyektlar referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni koʻrsatishda, referendumga qoʻyiladigan qonun loyihasini yoki oʻzga qaror loyihasini ishlab chiqishda, shuningdek masala taʼrifini (mohiyatining aniq ifodasini) belgilashda teng huquqlarga egadirlar.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari agar, referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar umumiy sonining kamida besh foizini tashkil etgan fuqarolar imzosi toʻplangan boʻlsa, basharti bunda imzolayotgan fuqarolar miqdori har bir maʼmuriy-hududiy tuzilma (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat va Toshkent shahri) boʻyicha bir tekis va mutanosib ravishda taqsimlangan boʻlsa, referendumni oʻtkazish tashabbusi huquqini amalga oshiradilar.

Oʻzbekiston Respublikasining referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan har bir fuqarosi yoki fuqarolar guruhi referendumni oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni qoʻllab-quvvatlovchi imzolarni toʻplash uchun kamida yuz kishidan iborat tashabbuskor guruhni tuzishi mumkin.

Fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili guruhni roʻyxatdan oʻtkazishni soʻrab Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

fuqarolar tashabbuskor guruhi aʼzolarining familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, turar joy manzili, pasportining seriyasi va tartib raqami koʻrsatilgan roʻyxati;

fuqarolar tashabbuskor guruhi yigʻilishining vakolatli vakilni tayinlash toʻgʻrisidagi qarori va uning nomiga qonunda belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan ishonchnoma;

fuqarolar tashabbuskor guruhi referendum oʻtkazish toʻgʻrisida tashabbus koʻrsatib qaror qabul qilgan yigʻilishining bayoni;

referendumga olib chiqish uchun fuqarolar tashabbuskor guruhi taklif etayotgan masalaning (masalalarning) taʼrifi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini aniqlagach, ular tushgan kundan eʼtiboran besh kun ichida fuqarolar tashabbuskor guruhini roʻyxatga olish yoki roʻyxatga olishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhini roʻyxatga olish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin vakolatli vakilga tegishli roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasi beriladi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhini roʻyxatga olish rad etilgani taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi asosli javob beradi.

Fuqarolar tashabbuskor guruhi oʻzining vakolatli vakili roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasini olganidan keyingina referendumni oʻtkazish tashabbusini qoʻllab-quvvatlovchi imzolar toʻplashga haqlidir. Bunda fuqarolarning ilgari toʻplangan imzolari hisobga olinmaydi. Fuqarolar tashabbuskor guruhiga berilgan roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasi uch oy mobaynida haqiqiydir. Imzolar toʻplash boʻyicha xarajatlarni fuqarolar tashabbuskor guruhi qiladi.

Imzo varaqasida referendumga qoʻyilayotgan masalaning taʼrifi boʻlishi kerak.

Fuqarolar imzo varaqasida oʻz familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, turar joy manzili, pasportining seriyasi va tartib raqamini, shuningdek imzo qoʻyilgan sanani koʻrsatadilar.

Referendumga qonun loyihasi qoʻyilgan taqdirda, imzolar toʻplashni oʻtkazayotgan shaxs fuqaroning talabiga binoan shu qonun loyihasining matnini taqdim etishi kerak.

Imzo varaqasini imzolarni toʻplagan shaxs, shuningdek fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili tasdiqlaydilar, bunda ular oʻz familiyasi, ismi, otasining ismi, turar joy manzili, pasportining seriyasi va tartib raqamini koʻrsatadilar.

Fuqarolarning imzosini toʻplash ish, xizmat, oʻquv, turar joyida, shuningdek tashviqot qilish va imzolar toʻplash qonunlar bilan taqiqlanmagan boshqa joylarda oʻtkaziladi. Bunda imzolar toʻplayotgan shaxs fuqarolarni har qanday shaklda majburlashi va oʻziga ogʻdirib olishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Imzolar toʻplanganidan keyin Qoraqalpogʻiston Respublikasi, har bir viloyat va Toshkent shahri boʻyicha alohida-alohida jildlarga tikilgan imzo varaqalari, shuningdek fuqarolar tashabbuskor guruhining yakuniy bayoni fuqarolar tashabbuskor guruhining vakolatli vakili tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga topshiriladi.

Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt koʻrsatilgan maʼlumotnoma beradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tushgan hujjatlarning ushbu Qonun talablariga muvofiqligini tekshiradi va imzo varaqalari tushgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga oʻz xulosasini yuboradi hamda bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentini xabardor qiladi.

Agar tekshirish natijasida imzolarni qalbakilashtirish hollari, ushbu Qonunning boshqa buzilishlari aniqlansa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbus haqiqiy emasligi haqida qaror chiqaradi. Mazkur qaror nusxasi fuqarolar tashabbuskor guruhiga yuboriladi.

Referendum Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tayinlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti referendum oʻtkazish tashabbuskori boʻlgan taqdirda u Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga murojaat etishi yoki referendum oʻtkazish toʻgʻrisida oʻz qarorini qabul qilishi mumkin.

Referendumga qoʻyilayotgan masalaning matni referendum tayinlanganda maʼqullanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi referendum oʻtkazish tashabbusini koʻrsatish toʻgʻrisidagi materiallarni va masʼul qoʻmitaning xulosasini ikki hafta ichida koʻrib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi mumkin:

referendumni tayinlash va uni oʻtkazishni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida;

referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni rad etish haqida;

referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusda taklif qilingan qonunni yoki boshqa qarorni referendum oʻtkazmasdan turib qabul qilish haqida.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining referendum masalasiga doir qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga, shuningdek referendum oʻtkazish tashabbuskorlariga yuboriladi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni rad etish haqida qaror qabul qilsa, ayni shu mazmun yoki maʼnodagi taʼrif bilan referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi masala Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga koʻrib chiqish uchun bir yil oʻtganidan keyingina takroran kiritilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati referendum oʻtkazish tashabbusini koʻrsatish toʻgʻrisidagi materiallarni, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining referendum oʻtkazish va referendum oʻtkaziladigan sanani tayinlash toʻgʻrisidagi qarorini, shuningdek masʼul qoʻmitaning mazkur masala boʻyicha xulosasini ikki hafta ichida koʻrib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi mumkin:

referendumni tayinlash va uni oʻtkazishni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida;

referendum oʻtkazish toʻgʻrisidagi tashabbusni rad etish haqida.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining referendum masalasiga doir qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, shuningdek referendum oʻtkazish tashabbuskorlariga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati referendumni oʻtkazish va referendum oʻtkaziladigan sanani tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining mazkur masalaga doir qarorlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati ushbu masala yuzasidan qaror qabul qilgan kundan eʼtiboran kechi bilan uch kun ichida matbuotda va boshqa ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining referendumni oʻtkazish va referendum oʻtkaziladigan sanani tayinlash toʻgʻrisidagi qarorlarida uni oʻtkazish sanasi belgilanadi, bunda ovoz berish palatalarning qarorlari eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir yarim oydan uch oygacha boʻlgan davrda istalgan kunga tayinlanishi mumkin.

Referendum okruglari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri chegaralarida tuziladi.

Referendum okruglarining referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar soni va referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyalari joylashgan yer koʻrsatilgan roʻyxatlari referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin kechi bilan besh kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan eʼlon qilinadi.

Referendum uchastkalari tumanlar, shaharlar, shaharlardagi tumanlarning chegaralarini inobatga olgan holda, referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarga mumkin qadar koʻproq qulaylik yaratish maqsadida tuziladi. Referendum uchastkalari harbiy qismlar, sanatoriylar, dam olish uylari, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida ham tuziladi. Bu uchastkalar oʻzlari joylashgan yerdagi referendum okruglariga kiradi.

Referendum uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilishi mumkin. Oʻzbekistondan tashqarida tuziladigan referendum uchastkalarini tegishli okrugga birkitish toʻgʻrisidagi masala Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan hal etiladi.

Referendum uchastkalari tumanlar, shaharlar hokimlarining taqdimnomasiga binoan referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyalari tomonidan tuziladi. Harbiy qismlarda referendum uchastkalari qismlar yoki harbiy qoʻshilmalar komandirlarining taqdimnomasiga binoan tuziladi. Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida referendum uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tuziladi.

Referendum uchastkalari referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin oʻn besh kundan kechikmay tuziladi. Harbiy qismlarda, Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, shuningdek olis va borish qiyin boʻlgan yerlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida ham referendum uchastkalari ana shu muddatda, ayrim hollarda esa istisno tariqasida referendum oʻtkazishga kamida besh kun qolganda tuziladi.

Referendum uchastkalari referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning, qoida tariqasida, kamida yigirma va koʻpi bilan uch ming nafaridan iborat etib tuziladi.

Referendumni tashkil etish va oʻtkazish quyidagi komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi;

referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyalari;

referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari.

Referendum oʻtkazish bilan bir vaqtda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, viloyat, tuman va shahar hokimiyat vakillik organlariga saylovlar oʻtkaziladigan boʻlsa, referendumni oʻtkazish tegishli saylov komissiyalari zimmasiga yuklanishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi:

Oʻzbekiston Respublikasida referendum oʻtkazish uchun tashkil etiladigan referendum oʻtkazuvchi komissiyalar tizimiga boshchilik qiladi, Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ushbu Qonunning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi, uning bir xilda qoʻllanilishini taʼminlaydi;

referendum oʻtkazuvchi komissiyalar faoliyatini uslubiy jihatdan taʼminlashni amalga oshiradi, referendumni tashkil etish masalalari yuzasidan oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qiladi, yoʻriqnomalar chiqaradi, nizomlarni tasdiqlaydi va tushuntirishlar beradi;

Oʻzbekiston Respublikasi saylovchilarining yagona elektron roʻyxatidan foydalanishga doir faoliyatga umumiy rahbarlikni va bu faoliyatni muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;

referendumni oʻtkazuvchi okruglarni tuzadi;

Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum uchastkalarini tegishli okruglarga biriktirish toʻgʻrisidagi masalalarni hal etadi;

referendumni oʻtkazuvchi okrug komissiyalarini tuzadi, shuningdek ularning joylashgan yeri toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;

referendumni oʻtkazuvchi komissiyalar tarkibiga oʻzgartishlar kiritish tartibini belgilaydi;

agar referendumni oʻtkazuvchi okrug komissiyalarining qarorlari ushbu Qonunga zid boʻlsa, ushbu qarorlarni mustaqil ravishda yoki Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimnomasiga binoan bekor qiladi;

chet davlatlarning, xalqaro tashkilotlarning referendumdagi kuzatuvchilariga mandatlar beradi;

referendumga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir xarajatlar smetasini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi, pul mablagʻlarini referendumni oʻtkazuvchi komissiyalarga taqsimlaydi, referendumni oʻtkazuvchi komissiyalarning binolar, transport va aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi, referendumni moddiy-texnik jihatdan taʼminlashga doir boshqa masalalarni koʻrib chiqadi;

siyosiy partiyalarning kuzatuvchilari, fuqarolarning tashabbuskor guruhlari, ommaviy axborot vositalari vakillari, boshqa davlatlar, xalqaro tashkilotlarning kuzatuvchilari uchun mandat namunasini belgilaydi;

referendumda ovoz berish byulletenlarining, referendumda ishtirok etish huquqiga ega fuqarolar roʻyxatlarining, imzo varaqalarining, referendum oʻtkazuvchi komissiyalar bayonnomalarining hamda boshqa hujjatlarning namunalari hamda shakllarini, ovoz berish qutilarining va referendum oʻtkazuvchi komissiyalar muhrlarining namunalarini, ularni saqlash tartibini belgilaydi;

referendum oʻtkazuvchi komissiyalar, siyosiy partiyalar, vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa davlat organlari hamda nodavlat notijorat tashkilotlari vakillarining referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan maʼlumotlarini eshitadi;

referendumning natijalarini aniqlaydi va referendum yakunlarini eʼlon qiladi;

referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning qarorlari va harakatlari ustidan ariza hamda shikoyatlarni koʻrib chiqadi va ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

ushbu Qonunning talablari buzilganligi toʻgʻrisidagi materiallarni sudga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshiradi;

xorijiy mamlakatlardagi referendumlarni kuzatishda ishtirok etadi, shu jumladan xalqaro tashkilotlarning missiyalari tarkibida ishtirok etadi;

xalqaro tashkilotlarni, chet davlatlarning saylov organlarini va vakillarini referendumni kuzatish uchun taklif etadi;

referendumni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlarning idoraviy arxivlarga topshirilishini taʼminlaydi;

jamoatchilik, ommaviy axborot vositalari bilan aloqalarni mustahkamlaydi va rivojlantiradi.

Referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasi referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan oʻn kundan kechikmay kamida toʻqqiz nafar komissiya aʼzosidan iborat tarkibda tuziladi.

Referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasining raisi, rais oʻrinbosari va kotibi komissiya majlisida uning aʼzolari orasidan saylanadi.

Referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasi:

1) tegishli okrug hududida ushbu Qonun ijrosini nazorat qiladi;

2) referendum uchastkalarini tuzadi, okrug boʻyicha ularning tartib raqamini belgilaydi, manzilini koʻrsatgan holda ularning roʻyxatini eʼlon qiladi;

3) referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarini tuzadi hamda ularning tarkibi va joylashgan manzili toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;

4) referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi;

5) mablagʻlarni referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari oʻrtasida taqsimlaydi, uchastka komissiyalarining binolar, transport, aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi va okrugda referendumni moddiy-texnika jihatidan taʼminlashning boshqa masalalarini koʻrib chiqadi;

6) referendumga qoʻyilgan masalaning mazmunini tushuntirishga qaratilgan tadbirlarni oʻtkazishda ommaviy axborot vositalariga koʻmaklashadi;

7) mahalliy davlat hokimiyati organlari vakillarining, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan axborotlarini tinglaydi;

8) ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari tuzilishi va ularning hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini kuzatib boradi;

9) referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarini ovoz berish byulletenlari bilan taʼminlaydi;

10) okrug boʻyicha ovoz berish yakunlarini aniqlaydi va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etadi;

11) referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining qarorlari va xatti-harakatlari ustidan tushgan ariza hamda shikoyatlarni koʻrib chiqadi va ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

12) ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq oʻzga vakolatlarni amalga oshiradi.

21-modda. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasini tuzish

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin okrug komissiyasi tomonidan yigirma besh kundan kechikmay besh — oʻn toʻqqiz nafar aʼzodan iborat tarkibda tuziladi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining raisi, rais oʻrinbosari va kotibi komissiya majlisida uning aʼzolari orasidan saylanadi. Agar komissiya yetti nafargacha aʼzodan iborat tarkibda tuzilsa, rais va kotib saylanadi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tarkibining soni zarur hollarda koʻpaytirilishi yoki kamaytirilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi raisining vazifalarini ularning rahbari amalga oshiradi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi:

1) uchastka boʻyicha referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning roʻyxatini tuzadi;

2) fuqarolarni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati bilan tanishtiradi, roʻyxatda yoʻl qoʻyilgan xatolar va noaniqliklar toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qiladi va koʻrib chiqadi hamda roʻyxatga tegishli oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisidagi masalani hal etadi;

4) aholini ovoz berish oʻtkaziladigan kun va joy toʻgʻrisida xabardor etadi;

5) ovoz berish xonalari, kabinalari va qutilari hamda boshqa ashyolar tayyorlab qoʻyilishini taʼminlaydi;

6) referendum uchastkasida ovoz berishni tashkil etadi;

7) referendum uchastkasida berilgan ovozlarni hisoblab chiqadi;

8) ovoz berishga tayyorgarlik koʻrish va ovoz berishni oʻtkazish masalalari yuzasidan tushgan ariza va shikoyatlarni koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi;

9) ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq oʻzga vakolatlarni amalga oshiradi.

Yigirma bir yoshga toʻlgan, oʻrta yoki oliy maʼlumotga, qoida tariqasida, saylovga hamda referendumlarga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish borasida ish tajribasiga ega boʻlgan, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtibor qozongan fuqarolar referendum oʻtkazuvchi okrug va uchastka komissiyasining aʼzolari boʻlishi mumkin.

Referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyalarining aʼzolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tavsiyasiga binoan tasdiqlanadi. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining aʼzolari mahalliy davlat hokimiyati organlari va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari taqdimnomasiga binoan tasdiqlanadi.

Komissiyaning aʼzosi shaxsan bergan arizasiga muvofiq, shuningdek vakolatlaridan mahrum etilgan taqdirda oʻz vazifasini bajarishdan ozod qilinishi mumkin.

Komissiya aʼzosini vakolatlaridan mahrum etish huquqi komissiyani tuzgan organga tegishli boʻlib, komissiya aʼzosi ushbu Qonun talablarini buzgan yoki oʻz vazifalarini muntazam ravishda eʼtiborsiz qoldirib kelgan taqdirda oʻz vakolatlaridan mahrum etiladi.

Zarurat boʻlganda komissiyaning yangi aʼzosi ushbu Qonunda belgilangan tartibda tasdiqlanadi.

Fuqarolarning tashabbuskor guruhlari tarkibiga kiruvchi shaxslar referendum oʻtkazuvchi komissiyaga aʼzo boʻlishlari mumkin emas.

Ayni bir shaxs referendum oʻtkazuvchi faqat bitta komissiyaga aʼzo boʻlishi mumkin.

Agar referendum oʻtkazuvchi komissiyaning majlisida shu kungi komissiya tarkibining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etsa, majlis vakolatli hisoblanadi. Komissiya qarori ochiq ovoz berish orqali komissiya umumiy tarkibining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Qarorga rozi boʻlmagan komissiya aʼzolari oʻzlarining alohida fikrlarini bayon etishga haqlidirlar, bu fikr yozma shaklda bayonga ilova qilinadi. Agar ovozlar teng boʻlinib qolsa, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi kuchga ega boʻladi.

Referendum oʻtkazuvchi komissiyaning oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarori quyi komissiyalar, shuningdek barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, harbiy qismlarning, korxona, muassasa va tashkilotlar rahbarlarining ijrosi uchun majburiydir.

Referendum oʻtkazuvchi komissiyaning raisi, rais oʻrinbosari, kotibi yoki boshqa aʼzolaridan biri komissiyaning qaroriga binoan referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan ozod qilinishi mumkin. Bunda referendum oʻtkazish uchun ajratiladigan mablagʻlar hisobidan uning oʻrtacha oylik ish haqi saqlab qolinadi.

Davlat organlari va jamoat birlashmalari organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar referendum oʻtkazuvchi komissiyalarga oʻz vakolatlarini amalga oshirishlari uchun yordam berishlari, ularning ishi uchun zarur maʼlumotlarni taqdim etishlari shart.

Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar kerakli binolar va jihozlarni referendum oʻtkazuvchi komissiyalar ixtiyoriga bepul berib turadilar.

Referendum oʻtkazuvchi komissiya referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan davlat organlariga va jamoat birlashmalari organlariga, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga, mansabdor shaxslarga murojaat qilish huquqiga ega. Ular qoʻyilgan masalani koʻpi bilan uch kun ichida koʻrib chiqishlari va referendum oʻtkazuvchi komissiyaga javob qaytarishlari shart.

Referendum oʻtkazuvchi okrug va uchastka komissiyalari referendum natijalari eʼlon qilinganidan keyin oʻz faoliyatlarini tugatadi.

Fuqarolar, shuningdek kuzatuvchilar referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning qarorlari ustidan yuqori komissiyaga yoki sudga ana shu qaror qabul qilinganidan keyin oʻn kun ichida shikoyat bilan murojaat qilishlari mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ustidan qaror qabul qilinganidan keyin oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat bilan murojaat qilinishi mumkin. Shikoyat kelib tushganidan keyin uch kun ichida, agar referendumga olti kundan kam vaqt qolgan boʻlsa, darhol koʻrib chiqilishi lozim.

Referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan, roʻyxat tuzilayotgan vaqtda mazkur referendum uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilib kelayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladi.

Roʻyxatga ovoz beruvchi har bir fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi va turar joy manzili kiritiladi.

Har bir fuqaro ovoz beruvchilarning faqat bitta roʻyxatiga kiritilishi mumkin.

Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari Oʻzbekiston Respublikasi saylovchilarining yagona elektron roʻyxati asosida tuziladi.

Harbiy qismlardagi ovoz beruvchi harbiy xizmatchilarning, shuningdek harbiy xizmatchilar oila aʼzolari va boshqa fuqarolarning roʻyxatlari, agar ular harbiy qismlar joylashgan yerda istiqomat qilsalar, harbiy qismlarning komandirlari taqdim etgan maʼlumotlar asosida tuziladi. Harbiy qismlardan tashqarida istiqomat qiluvchi harbiy xizmatchilar oʻzlarining turar joylari boʻyicha umumiy asoslarda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladilar.

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalari boʻyicha fuqarolarning roʻyxatlari mazkur muassasalar (idoralar) rahbarlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida tuziladi.

Ovoz beruvchi fuqarolarning familiyalari roʻyxatlarda ovoz berishni tashkil etish uchun qulay boʻlgan tartibda koʻrsatiladi.

Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari ovoz berish kuniga oʻn kun qolganda, Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan yerlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan uchastkalarda esa ovoz berish kuniga yetti kun qolganida hamma tanishishi uchun taqdim qilinadi. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi roʻyxat bilan tanishish joyi va vaqti toʻgʻrisida fuqarolarni xabardor etadi.

Fuqarolarga referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi binosida va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-sayti orqali ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxati bilan tanishish imkoniyati taʼminlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining har bir fuqarosi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatidagi xato yoki noaniqlik toʻgʻrisida referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasiga arz qilishi mumkin. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi yigirma toʻrt soat ichida bunday arizani tekshirib chiqishi va xatolarni tuzatishi yoki arizachiga uning arizasi rad etilishining asoslari koʻrsatilgan holda maʼlumotnoma berishi shart.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining xatti-harakati va qarori ustidan qonunda belgilangan tartibda referendum oʻtkazuvchi yuqori komissiyalarga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Referendumda ovoz berish byulletenida referendumga qoʻyilayotgan masalaning matni aniq aks ettiriladi va ovoz beruvchi xohish-irodasining variantlari koʻrsatiladi.

Referendumga bir nechta masala qoʻyilganda ular bitta ovoz berish byulleteniga kiritiladi, ketma-ket raqamlab chiqiladi va biri ikkinchisidan gorizontal chiziqlar bilan ajratiladi. Qonun loyihasi biron-bir moddasining muqobil matnlari ham ketma-ket raqamlab chiqiladi va biri ikkinchisidan gorizontal chiziqlar bilan ajratiladi.

Ovoz berish byulletenida uni toʻldirish tartibi toʻgʻrisida tushuntirish boʻlishi kerak.

Byulletenlar davlat tilida, shuningdek referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasining qaroriga binoan tegishli referendum okrugi aholisining koʻpchiligi muomala qiladigan tillarda chop etiladi.

Ovoz berish byulletenlari Brayl alifbosi asosida tayyorlanishi mumkin.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari byulletenlarni okrug komissiyalaridan referendum oʻtkaziladigan kunga kamida uch kun qolganida oladilar. Ovoz berish byulletenlari berilganligi va olinganligini referendum oʻtkazuvchi tegishli okrug va uchastka komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari yoxud kotibi oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi oladigan ovoz berish byulletenlarining soni uchastka boʻyicha roʻyxatlarga kiritilgan fuqarolar sonining yarim foizidan koʻp boʻlishi mumkin emas. Ovoz berish byulletenining oʻng tomoni yuqori burchagiga referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining ikki aʼzosi imzo qoʻyadi, imzolar referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. Uchastka komissiyasi tomonidan tasdiqlanmagan ovoz berish byulletenlari ovozlarni sanab chiqishda hisobga olinmaydi.

Ovoz berish maxsus ajratilgan binolarda oʻtkazilib, ularda yashirin ovoz berish uchun yetarli miqdorda kabinalar yoki xonalar jihozlangan boʻlishi, ovoz berish byulletenlari taqdim etiladigan joy aniqlangan va ovoz berish qutilari oʻrnatilgan boʻlishi lozim. Ovoz berish qutilari ularning yoniga ovoz beruvchilar albatta yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalaridan oʻtib boradigan qilib joylashtiriladi.

Ovoz berish binosida yoki bevosita uning oldida uchastka komissiyasi stend jihozlab, unda referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab ovoz berganda ham, qarshi ovoz berganda ham ovoz berish byulletenlarini toʻldirish namunalari joylashtiriladi, agar referendumga qonun loyihasi qoʻyilgan boʻlsa, stendda shu loyiha matni joylashtiriladi. Agar referendumga qoʻyilgan qonun loyihasi amaldagi qonunning bekor qilinishini yoki unga oʻzgartishlar yoxud qoʻshimchalar kiritilishini nazarda tutsa, stendga bekor qilinishi, oʻzgartirilishi yoxud qoʻshimchalar kiritilishi taklif qilinayotgan amaldagi qonun matni joylashtiriladi.

Tuman, shahar hokimligi ovoz berishni tashkil etish uchun har bir uchastkani bino bilan taʼminlaydi.

Binoni jihozlash va unda zarur tartibni saqlab turish masʼuliyati referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi zimmasida boʻladi.

Ovoz berish referendum kuni soat 8.00 dan 20.00 gacha oʻtkaziladi. Ovoz berish vaqti va joyi toʻgʻrisida uchastka komissiyasi referendum oʻtkaziladigan kunga kamida oʻn kun qolganda fuqarolarni xabardor qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, shuningdek olis va borish qiyin boʻlgan yerlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalarida, agar roʻyxatga kiritilgan barcha fuqarolar ovoz berib boʻlgan boʻlsa, uchastka komissiyasi ovoz berish tugaganligini istalgan vaqtda eʼlon qilishi mumkin.

Referendum kuni ovoz berish binosi referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlgandagina ochiladi. Referendum oʻtkazuvchi komissiya raisi komissiya aʼzolari hozirligida ovoz berish qutisini muhrlaydi, ovoz berish byulletenlari va referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning roʻyxatlarini komissiya aʼzolari oʻrtasida taqsimlaydi hamda ovoz berish boshlanganligini eʼlon qiladi. Ovoz berish byulletenlarining umumiy soni alohida hujjat bilan rasmiylashtiriladi.

Ovoz berish binosiga kelgach, fuqaro uchastka komissiyasining aʼzosiga oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatadi hamda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga imzo qoʻyadi. Shundan keyin unga ovoz berish byulleteni beriladi.

Biror-bir sababga koʻra roʻyxatga kirmay qolgan fuqarolarning familiyalari shaxsni, turar joyni tasdiqlovchi hujjatga asosan ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasiga kiritiladi.

Referendumda ovoz berish byulleteni ovoz beruvchi tomonidan yashirin ovoz berish kabinasi yoki xonasida toʻldiriladi. Ovoz berish byulletenini toʻldirish vaqtida ovoz beruvchidan boshqa shaxslarning hozir boʻlishi taqiqlanadi. Byulletenni mustaqil ravishda toʻldirish imkoniga ega boʻlmagan fuqaro oʻz xohishiga koʻra, referendum oʻtkazuvchi komissiya tarkibiga kiradigan shaxslardan, kuzatuvchilardan boshqa biron kishini kabina yoki xonaga taklif qilishga haqlidir.

Fuqarolar referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi ovoz beradigan boʻlsalar, masala taʼrifi matnini oʻchiradilar yoki masalani yoqlab ovoz beradigan boʻlsalar, uni oʻchirmaydilar.

Toʻldirilgan byulletenni fuqaro ovoz berish qutisiga tashlaydi. Ovoz berish qutilari referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolariga hamda kuzatuvchilarga koʻrinib turishi kerak.

Buzib qoʻyilgan ovoz berish byulleteni fuqaroning iltimosiga koʻra yangisi bilan almashtirilishi mumkin. Buzib qoʻyilgan ovoz berish byulletenlari hisobga olinishi, bekor qilinishi va alohida saqlanishi lozim.

Ayrim fuqarolar sogʻligʻining holatiga yoki boshqa sabablarga koʻra ovoz berish binosiga kela olmagan taqdirda, ularning iltimosiga koʻra referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi ovoz berishni ana shu fuqaro turgan joy boʻyicha, koʻchma ovoz berish qutilaridan foydalanib tashkil etadi.

Fuqarolarning arizalari boʻyicha yoʻlga tushadigan uchastka komissiyasining aʼzolari arizalar soniga teng miqdordagi byulletenlarni imzo chekib oladilar. Fuqarolar arizalarining soni, shuningdek ishlatilgan va qaytarilgan ovoz berish byulletenlarining soni alohida dalolatnomada qayd etiladi. Bir vaqtning oʻzida ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatida fuqaro referendum uchastkasi binosidan tashqarida ovoz berganligi qayd etib qoʻyiladi. Uchastka komissiyasi aʼzolari referendum uchastkasi binosiga qaytganlaridan keyin koʻchma ovoz berish qutisi ovozlarni sanab chiqish boshlanguncha ochilmaydi. Ovoz berishni referendum uchastkasi binosidan tashqarida tashkil etish va oʻtkazish ovoz berish sirining oshkor boʻlishi yoki fuqaroning xohish-irodasi buzib koʻrsatilishi ehtimolini istisno etishi kerak.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining aʼzosi yoki kuzatuvchi ovoz berish sirini oshkor qilsa yoki fuqarolarning xohish-irodasiga taʼsir koʻrsatishga harakat qilsa, uchastka komissiyasining aʼzosi komissiya ishida ishtirok etishdan chetlashtiriladi, kuzatuvchi esa ovoz berish binosidan darhol chiqarib yuboriladi. Bu haqda referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi qaror qabul qiladi.

Referendum kuni oʻz yashash joyida boʻlish imkoniyatiga ega boʻlmagan ovoz beruvchi muddatidan oldin ovoz berish huquqiga ega.

Muddatidan oldin ovoz berish referendumga oʻn kun qolganida boshlanadi va referendumga uch kun qolganida tugallanadi. Muddatidan oldin ovoz berishni oʻtkazish vaqti tegishli okrug komissiyasi tomonidan belgilanadi va fuqarolarning, kuzatuvchilarning eʼtiboriga ommaviy axborot vositalari orqali yetkaziladi.

Ovoz beruvchi muddatidan oldin ovoz berishni amalga oshirish uchun referendum kunida boʻla olmasligining sabablari (taʼtil, xizmat safari, xorijga chiqish va hokazo) koʻrsatilgan ariza asosida tegishli uchastka komissiyasidan referendumda ovoz berish byulletenini oladi.

Ovoz beruvchi referendumda ovoz berish byulletenini olganligi haqida tegishli uchastka komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi hozirligida ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga imzo qoʻyadi.

Referendumda ovoz berish byulleteni maxsus jihozlangan yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida ovoz beruvchi tomonidan toʻldiriladi.

Ovoz beruvchi qaror qabul qiladi va toʻldirilgan referendumda ovoz berish byulletenini yopiq konvertda qoldiradi, konvert tegishli uchastka komissiyasining seyfida saqlanadi. Konvertning yelimlangan joyiga uchastka komissiyasining ikki nafar aʼzosining imzolari qoʻyilib, ular komissiyaning muhri va ovoz beruvchining imzosi bilan tasdiqlanadi.

Ovoz berish tugagach, foydalanilmagan barcha ovoz berish byulletenlari ovoz berish qutilarini ochishdan oldin referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining aʼzolari ishtirokida sanab chiqiladi va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan bekor qilinadi.

Ovoz berish qutilari referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining raisi ovoz berish tugadi deb eʼlon qilganidan keyin referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan ochiladi. Ovoz berish tugaguniga qadar ovoz berish qutilarini ochish taqiqlanadi. Ovoz berish qutilarini ochish navbatma-navbat amalga oshiriladi avval koʻchma, soʻngra statsionar ovoz berish qutilari ochiladi.

Ovozlar bevosita referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolari tomonidan sanab chiqiladi.

Ovoz berish byulletenining haqiqiyligiga shubha tugʻilsa, masala referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tomonidan ovozga qoʻyish orqali hal etiladi. Ovoz berish byulletenini haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, uchastka komissiyasi uning orqa tomonida haqiqiy emasligining sabablarini koʻrsatadi. Bu yozuv referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi kamida uch aʼzosining imzolari bilan tasdiqlanadi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning umumiy sonini, byulletenlarni olgan fuqarolarning sonini aniqlaydi.

Ovoz berish qutilaridagi ovoz berish byulletenlariga asosan komissiya:

ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;

referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;

referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlari sonini aniqlaydi.

Ovozlarni sanab chiqish natijalari referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining majlisida koʻrib chiqilib, bayonda aks ettiriladi. Bayon rais, rais oʻrinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadi va belgilangan tartibda referendum oʻtkazuvchi tegishli okrug komissiyasiga taqdim etiladi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining bayonlari asosida okrug komissiyasi:

referendum okrugi boʻyicha ovoz beruvchi fuqarolarning umumiy sonini;

ovoz berish byulletenlarini olgan fuqarolarning sonini;

ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;

referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;

referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlari sonini aniqlaydi.

Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining bayonnomalarida aks ettirilgan ovozlarni sanab chiqish chogʻida nomuvofiqliklar aniqlangan taqdirda, referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasi oʻz majlisida uchastka komissiyasiga ushbu nomuvofiqliklarni bartaraf etishni taklif qilishga haqli.

Okrug boʻyicha ovoz berish natijalari referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyasi majlisida aniqlanib, bayonnomaga kiritiladi. Bayon rais, rais oʻrinbosari, komissiya kotibi, komissiyaning boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadi va belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyalarining bayonlari asosida:

Oʻzbekiston Respublikasining ovoz beruvchi fuqarolari umumiy sonini;

ovoz berish byulletenlarini olgan fuqarolarning sonini;

ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning sonini;

referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab berilgan ovozlar sonini;

referendumga qoʻyilgan masalaga qarshi berilgan ovozlar sonini;

haqiqiy emas deb topilgan ovoz berish byulletenlarining sonini aniqlaydi.

Agar ovoz berishda ishtirok etgan fuqarolarning yarmidan koʻprogʻi yoqlab ovoz bergan boʻlsa, qaror referendumda qabul qilingan deb topiladi.

Agar roʻyxatga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kami referendumda ishtirok etgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumni oʻtmagan deb topadi.

Ovoz berish chogʻida yoʻl qoʻyilib, oqibat natijada ovoz berish yakunlariga taʼsir qilgan qoidabuzarlik tufayli ovoz berish yakunlari umuman yoki ayrim okruglar yoxud ayrim uchastkalar boʻyicha haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Ovoz berish yakunlarini haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan qabul qilinadi va bu qaror ustidan referendum yakunlari eʼlon qilingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin.

Ayrim okruglar yoki ayrim uchastkalarda ovoz berish yakunlari haqiqiy emas deb topilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qaroriga binoan ana shu okruglar yoki uchastkalar boʻyicha ovoz berish natijalari (agar bu natijalarsiz ham referendum umuman haqiqiy deb topilishi mumkin boʻlsa) umumiy natijalardan chiqarib tashlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi majlisida ovoz berish yakunlari chiqariladi va bu haqda bayon tuziladi. Bayon rais, rais oʻrinbosari, komissiyaning kotibi, boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadi. Referendum yakunlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qaror qabul qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendum oʻtkazilgandan keyin koʻpi bilan oʻn kun ichida referendumda qabul qilingan qarorni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida va boshqa manbalarda eʼlon qiladi.

Agar referendumda qabul qilingan qaror mazmunidan boshqacha qoida kelib chiqmasa, referendumda qabul qilingan qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Referendumda qabul qilingan qaror Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida majburiy kuchga ega boʻladi va Oʻzbekiston Respublikasi davlat hokimiyati organlarining hujjatlari bilan biron-bir tarzda tasdiq talab qilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari va boshqa normativ hujjatlari referendum qaroriga muvofiqlashtirilmogʻi lozim.

Referendumda Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining ayrim normalariga oʻzgartirish kiritishni taqozo etuvchi qaror qabul qilingan taqdirda, bu normalar referendum qaroriga muvofiqlashtiriladi.

Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar ushbu maqsadlar uchun ajratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining jamoat birlashmalari, korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va fuqarolari oʻz mablagʻlarini ixtiyoriy ravishda referendum oʻtkazish uchun berishlari mumkin. Bu mablagʻlarni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish vaqtida foydalanish uchun qabul qilib oladi.

Fuqarolarning referendumda ishtirok etish, referendum masalalari yuzasidan tashviqot yuritish huquqlarini amalga oshirishlariga zoʻravonlik, aldash, tahdid qilish yoki boshqa yoʻl bilan qarshilik koʻrsatayotgan shaxslar, shuningdek soxta hujjatlar tuzgan, ovozlarni atayin notoʻgʻri sanab chiqqan, yashirin ovoz berishni buzgan yoki ushbu Qonun boshqacha tarzda buzilishiga yoʻl qoʻygan mansabdor shaxslar, referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning aʼzolari, fuqarolar tashabbuskor guruhlarining aʼzolari belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.