Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi
Moliya vazirligi tomonidan
Vazir oʻrinbosari
E.F. GADOYEV
1999-yil 4-avgust, 61-son
“TASDIQLANGAN”
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш“AUDITNI HUJJATLAShTIRISh”
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻZBEKISTON RESPUBLIKASI audit MILLIY STANDARTI
6-SON aMS
6-SON aMS
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1999-yil 3-sentabrda 812-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
LexUZ sharhiMazkur standart Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2021-yil 2-iyuldagi 43-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan qabul qilingan ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3316, 30.07.2021-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUmumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Mazkur standart Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 10-iyundagi 296-son “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlis XIV sessiyasida qilgan maʼruzasida bayon etilgan asosiy qoidalarni amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori asosida ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini normativ tartibga solish elementi hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишStandartning maqsadi va vazifalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Mazkur standartning maqsadi auditorlik tashkiloti (auditor) tomonidan auditning ish hujjatlarini tayyorlash boʻyicha yagona talablarni belgilash hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Standartning vazifalari quyidagilardan iborat:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.1. Auditni hujjatlashtirishning umumiy prinsiplarini shakllantirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.2. Auditning ish hujjatlari shakli va mazmuniga qoʻyiladigan talablarga moslashtirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3.3. Ish hujjatlarini tuzish va saqlash tartibini tavsiflash.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.Toʻgʻri rasmiylashtirilgan ish hujjatlari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.1. Auditni rejalashtirish va oʻtkazishga, audit jarayonida tahlilning amalga oshirilishiga yordam beradi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4.2. Fikr bildirish uchun oʻtkazilgan auditning natijalari haqida guvohlik beradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAmal qilish sohasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Mazkur standartning talablari rasmiy auditorlik xulosasini tayyorlashni nazarda tutadigan auditni amalga oshirish paytida barcha auditorlik tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi, tavsiyaviy tusda ekanligi bevosita koʻrsatilgan qoidalar bundan mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Mazkur standart talablari, tekshiruv natijalari asosida rasmiy auditorlik xulosasi tayyorlashni koʻzda tutmaydigan auditning amalga oshirilishida, shuningdek, auditga turdosh xizmatlar (konsalting xizmatlari) koʻrsatilishida tavsiyaviy tusga ega boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAniq topshiriqni bajarish chogʻida mazkur standartning majburiy talablaridan chetga chiqilgan hollarda auditorlik tashkiloti buni oʻzining ish hujjatlarida hamda audit va/yoki unga turdosh xizmatlarga buyurtma bergan xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbariyatiga beriladigan yozma hisobotda majburiy tartibda koʻrsatib oʻtishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAuditning ish hujjatlarini tayyorlash asoslari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkaziladigan audit majburiy tartibda hujjatlashtirilishi, yaʼni olingan axborotlar auditning ish hujjatlarida aks ettirilishi va mazkur audit standartiga muvofiq rasmiylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Auditning ish hujjatlariga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) auditni oʻtkazish rejalari va dasturlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) auditorlik tashkiloti tomonidan qoʻllanilgan tartib-taomillar va ularning natijalari tavsifi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) xoʻjalik yurituvchi subyektning tushuntirishlari, izohlari va arizalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) xoʻjalik yurituvchi subyekt hujjatlarining nusxalari, shu jumladan, fotonusxalari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) xoʻjalik yurituvchi subyektda buxgalteriya hisobining tashkil etilishi va ichki nazorat tizimi tavsifi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) auditorlik tashkilotining tahliliy hujjatlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) boshqa hujjatlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh hujjatlari tarkibiga kiritilishi mumkin boʻlgan hujjatlarning namunaviy roʻyxati auditning mazkur standartidagi ilovada keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Ish hujjatlari auditni oʻtkazayotgan auditorlik tashkiloti tomonidan tuzilishi yoki audit oʻtkazilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektdan yoki boshqa shaxslardan olinishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Ish hujjatlarining shakli va mazmuni quyidagi omillarga bogʻliq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) olib borilayotgan ishning xususiyatiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) auditorlik xulosasining shakliga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyatining (biznesining) xususiyati va murakkabliligiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriya hisobi va ichki nazoratning holatiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) alohida tartib-taomillarni bajarish chogʻida auditorlik tashkiloti xodimlari ishi ustidan rahbarlik va nazorat qilishning zaruriy darajasiga;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) auditni oʻtkazish jarayonidagi oʻziga xos maxsus auditorlik usullari va texnologiyasiga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini tartibga soladigan hujjatlarda tuzilishi koʻzda tutilgan hujjatlar auditorlik tashkilotining ish hujjatlari tarkibiga majburiy tartibda kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Ish hujjatlarining shakllari, agar Oʻzbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini tartibga soladigan hujjatlarda bunday shakllar nazarda tutilmagan boʻlsa, auditorlik tashkiloti tomonidan mustaqil ravishda ishlab chiqiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Ish hujjatlari auditni oʻtkazayotgan auditorlik tashkilotining tasarrufida boʻladi. Xoʻjalik yurituvchi subyektning hujjatlari nusxalari, shu jumladan, fotonusxalari auditorlik tashkiloti ish hujjatlari tarkibiga ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektning roziligi bilan kiritilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Audit oʻtkazilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va boshqa shaxslar, shu jumladan, soliq va boshqa davlat organlari, auditorlik tashkilotidan ish hujjatlarini yoki uning nusxalarini toʻliq yoki biror-bir qismini taqdim etishni talab qilish huquqiga ega emaslar, bundan toʻgʻridan toʻgʻri Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan holatlar mustasno.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Ish hujjatlarida keltirilgan maʼlumotlar maxfiydir va auditorlik tashkiloti tomonidan oshkor etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh hujjatlari mazmuniga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Ish hujjatlari oʻzida quyidagilarni mujassamlashtirgan boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) auditni rejalashtirish toʻgʻrisidagi yozuvlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) bajarilgan auditorlik xizmatlarining xususiyati, oʻtkazilish vaqti va hajmi toʻgʻrisidagi yozuvlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) audit davomida olingan maʼlumotlar asosida chiqarilgan xulosalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Auditorning professional mulohazasini talab etuvchi barcha muhim masalalar, mazkur masalalar boʻyicha chiqarilgan xulosalar bilan birgalikda ish hujjatlarida aks ettirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Ish hujjatlari yetarlicha toʻliq va batafsil boʻlishi kerak, toki tajribali auditor u bilan tanishib chiqqanidan soʻng, auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkazilgan audit toʻgʻrisida umumiy taassurotga ega boʻlsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Ish hujjatlari tarkibiga kiritilgan maʼlumotlar shunday aniq bayon qilingan va ifodalangan boʻlishi kerakki, ularning mohiyati hamda shakllari aniq-yaqqol boʻlishi va turlicha talqin qilishning imkoni boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Ish hujjatlarining hajmi va mazmuni quyidagi omillarga bogʻliq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20.1. Mazkur xoʻjalik yurituvchi subyekt yangi buyurtmachi boʻlib hisoblanadimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20.2. Xoʻjalik yurituvchi subyekt nodavlat tashkiloti boʻlib hisoblanadimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20.3. Audit uchinchi tomon talabi bilan oʻtkazilyaptimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20.4. Maxsus hisobot talab etiladimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh hujjatlarini rasmiylashtirishga qoʻyiladigan talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Ish hujjatlari oʻz vaqtida: auditning boshlanguniga qadar, auditni oʻtkazish jarayonida va tugashi boʻyicha tuzilishi lozim. Xoʻjalik yurituvchi subyektga auditorlik xulosasini taqdim etish paytida barcha ish hujjatlari tuzilgan (olingan) va rasmiylashtirilishi nihoyasiga yetkazilgan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Ish hujjatlari tarkibiga kiruvchi hujjatlar quyidagi rekvizitlarga ega boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) hujjatning nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) audit oʻtkazilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning nomi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) audit oʻtkazilayotgan davr;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) auditorlik tartib-taomillarini bajarish yoki hujjatni tuzish sanasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) hujjatning mazmuni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) hujjatni tuzgan shaxsning imzosi va uning rasshifrovkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишj) hujjatni tekshirish sanasi va hujjatni tekshirgan shaxsning imzosi va uning rasshifrovkasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Auditning ish hujjatlariga kiruvchi hujjatlar ularga kiritilgan maʼlumotlar manbaiga havolalarni oʻzida mujassamlashtirgan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Agar ish hujjatlarida shartli belgilardan (ramzlardan) foydalanilgan boʻlsa, u holda bunday belgilar (ramzlar)tushuntirilgan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Har bir ish hujjati oʻzining raqam indeksiga ega boʻlishi kerak. Raqam indekslarini tuzish tizimi va berish tartibi auditorlik tashkiloti tomonidan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh hujjatlarini saqlash tartibi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Audit tugaganidan soʻng, ish hujjatlari auditorlik tashkilotining arxiviga majburiy saqlash uchun topshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Ish hujjatlarining saqlanishi, ularning rasmiylashtirilishi va arxivga topshirilishini auditorlik tashkilotining rahbari yoki u tomonidan vakolat berilgan shaxs tashkil qiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻtkazilayotgan yoki oʻtkazilgan auditni qayd qiluvchi ish hujjatlarini mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektning audit qilinishi bilan band boʻlmagan auditorlik tashkilotining xodimlariga berilishiga, odatda, yoʻl qoʻyilmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Auditorlik tashkiloti ish hujjatlarining ishonchli saqlanishini taʼminlashi shart. Saqlash muddati qonun hujjatlari bilan belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh hujjatlarining yoʻqolishi yoki yoʻq boʻlishi hollarida auditorlik tashkilotining rahbari xizmat surishtirishini tayinlashi va uning natijalari tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Ish hujjatlarini auditorlik tashkilotidan olishni Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda, faqatgina unga vakolatli boʻlgan organlar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchga kirish sanasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Mazkur Auditning milliy standarti 2000-yilning 1-yanvaridan kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-son AMSga
ILOVA
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAuditorlik tashkilotining ish hujjatlari tarkibiga kiritilishi mumkin boʻlgan hujjatlarning
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnamunaviy roʻyxati
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Xoʻjalik yurituvchi subyektning tashkiliy-huquqiy va tashkiliy tarkibiga doir axborotlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Xoʻjalik yurituvchi subyektning taʼsis hujjatlaridan, shuningdek boshqa muhim yuridik hujjatlardan koʻchirmalar yoki nusxalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Auditni rejalashtirish toʻgʻrisidagi hujjatlar, shu jumladan, audit dasturlari va ularga oid oʻzgartishlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Auditorning buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlarini tushunishining dalillari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Xoʻjalik operatsiyalari va buxgalteriya hisobi schyotlari boʻyicha qoldiqlarning tahlili.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyati (biznesi)ning yoʻnalishlari va muhim koʻrsatkichlari tahlili.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Oʻtkazilgan auditorlik tartib-taomillarining xususiyati, oʻtkazish sanasi va hajmi hamda ularning natijalari toʻgʻrisidagi yozuvlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Yordamchilar tomonidan bajariladigan ishlar nazorat qilingani va tahlil etilgani toʻgʻrisida maʼlumotlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Auditorlik tartib-taomillarini amalga oshirgan shaxslar va ularning bajarilish vaqti toʻgʻrisida maʼlumotlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Xoʻjalik yurituvchi subyektni auditdan oʻtkazilishi munosabati bilan boshqa auditorlik tashkilotlari, ekspertlar va uchinchi shaxslar bilan olib borilgan yozishmalarning nusxalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Xoʻjalik yurituvchi subyekt bilan audit jarayonida yuzaga kelgan masalalar, shu jumladan, audit oʻtkazish shartlari boʻyicha uchrashuvlar vaqtidagi yozishmalar yoki muhokama yozuvlarining nusxalari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Xoʻjalik yurituvchi subyektdan olingan tasdiqlash xatlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Audit natijalari boʻyicha auditorlik tashkiloti tomonidan chiqarilgan xulosalar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriya va boshqa moliyaviy hujjatlaridan nusxalar.