Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 2 сентябрдаги ПҚ-291-сон «Капитал бозорини ривожлантиришнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2008 йил 15 мартдаги 8/8-сон қарори (рўйхат рақами 1829, 2008 йил 18 июнь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 24-25-сон, 247-модда) билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг давлат қимматли қоғозлари билан РЕПО битимларини тузиш ва ижро этиш тартиби тўғрисидаги низомга иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

1. 3-бандда:

ўн биринчи — ўн учинчи хатбошилар чиқариб ташлансин;

ўн тўртинчи — йигирма тўққизинчи хатбошилар тегишли равишда ўн биринчи — йигирма олтинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

ўн биринчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«таъминот қиймати — таъминотдаги ДҚҚнинг сонини бир дона ДҚҚнинг биржа маълумотларига мувофиқ бозор нархига кўпайтиришдан ҳосил бўлган катталик;»;

йигирма олтинчи хатбошидаги «электрон тизими.» деган сўзлар «электрон тизими;» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги хатбошилар билан тўлдирилсин:

«Миллий клиринг маркази – ДҚҚлар бўйича клиринг, марказлашган клирингни амалга оширувчи ва марказий контрагент сифатида фаолият юритувчи ташкилот;

Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси (бундан буён матнда Марказий депозитарий деб юритилади) — депо ҳисобварақлари бўйича қимматли қоғозларни сақлашнинг, бундай қимматли қоғозларга бўлган ҳуқуқларни ҳисобга олишнинг ва қимматли қоғозлар ҳаракатининг ягона тизимини таъминловчи ташкилот.».

2. 5-банднинг «б» кичик бандидан «камида 5 календар куни» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

3. 7, 13, 35, 39 — 41, 45, 59, 65, 68-бандлар ўз кучини йўқотган деб топилсин.

4. 9-банд қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:

«РЕПО битимлари марказий контрагент иштирокида ёки марказий контрагент иштирокисиз тузилиши мумкин.».

5. 11-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«11. Тизим доирасидаги РЕПО битимларини тузишда савдо қатнашчилари томонидан Савдо тизимига рақобатли ва рақобатсиз буюртмалар киритилади.

Дилернинг ўзи томонидан РЕПО ставкаси кўрсатиладиган рақобатли буюртмалардан фарқли равишда, рақобатсиз буюртмалар Савдо тизимига буюртма берилган вақтда биржа қоидаларига мувофиқ автоматик ҳисобланадиган РЕПО ставкаси бўйича киритилади.».

6. 12-бандда:

тўртинчи хатбошидан «ва таъминотдаги ДҚҚнинг идентификация рақами ёки халқаро коди» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

еттинчи хатбошидаги «бунда n > 1» деган сўзлар «бунда n ≥ 1» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

саккизинчи хатбошидаги «ДҚҚнинг чиқарилиш рақами» деган сўзлар «ДҚҚнинг идентификация рақами ёки халқаро коди» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги ўнинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«и) дисконтнинг қиймати.»;

ўнинчи хатбоши ўн биринчи хатбоши деб ҳисоблансин;

ўн биринчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Тизимдан ташқаридаги РЕПО битимларини тузиш учун дилер ўз буюртмасида, РЕПО битимининг мажбурий шартларига қўшимча равишда, ушбу битимни тузиш бўйича таклифни қабул қилувчи дилернинг номини кўрсатиши лозим.»;

қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:

«ДҚҚ савати билан тузиладиган РЕПО битимлари бўйича дастлабки сотиб олувчи томонидан киритиладиган буюртмаларда ДҚҚнинг идентификация рақами ёки халқаро кодини кўрсатиш талаб этилмайди.».

7. 15-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«15. Савдо тизимида РЕПО битими тузилиши учун мазкур Низомнинг 12-банди «а», «б», «д», «э», «ж», «з» ва «и» кичик бандларида кўрсатилган РЕПО битимларининг шартлари иккита муқобил буюртмаларда мос келиши шарт.».

8. 19 — 21-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«19. ЎзРВБнинг биржа битимлари реестридан кўчирма РЕПО битимининг тузилганлигини тасдиқловчи ҳужжат бўлиб, унинг стандарт шакли биржа қоидаларига мувофиқ тасдиқланади.

20. ЎзРВБ, Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказининг ҳар бир РЕПО битими бўйича дастлабки сотувчи ва дастлабки сотиб олувчидан оладиган воситачилик ҳақи (бундан буён матнда воситачилик ҳақи деб юритилади) уларнинг тегишли қоидаларига мувофиқ ундирилади.

21. РЕПО битимлари бўйича дилернинг мажбуриятлари ижросини таъминлаш Марказий депозитарий ёки Миллий клиринг маркази томонидан тарафлар ўртасида тузилган битимга асосан унинг Марказий банкда очилган вакиллик ҳисобварағидан (инвестиция воситачисининг банк ҳисобварағидан) акцептсиз тартибда ҳисобдан чиқариш орқали амалга оширилади.».

9. 28-банднинг «б» кичик бандида:

биринчи хатбошидан «ЎзРВБнинг» деган сўз чиқариб ташлансин;

иккинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Бунда Савдо тизими Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан:»;

бешинчи хатбошидан «Савдо тизимининг» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

10. 29 — 31-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«29. Савдо тизими ҳисоб-китоблари Т_0 кодли РЕПО битими рўйхатга олингандан сўнг:

дастлабки сотиб олувчининг «депо» позициясини таъминотга киритилган ДҚҚнинг миқдорига оширади;

дастлабки сотувчининг пул позициясини РЕПО суммаси билан воситачилик ҳақи орасидаги фарққа оширади.

30. Мазкур Низомнинг 29-бандида кўрсатилган операцияларнинг Савдо тизими томонидан Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан тўлиқ ижро этилиши ҳисоб-китоблари Т_0 кодли РЕПО битими тузилганлиги ва унинг биринчи қисми ижро этилганлигини билдиради.

31. Ҳисоб-китоблари Т_0 кодли РЕПО битимининг биринчи қисми ижро этилганлиги тўғрисида Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан Савдо тизими РЕПО битими томонларига электрон маълумотни тақдим этади.».

11. 33-банддан «Савдо тизимининг» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

12. 36-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«36. Ҳисоб-китоблари Т_n кодли РЕПО битимининг биринчи қисмини ижро этиш учун РЕПО битимларининг биринчи қисми ижроси белгиланган куни дилерлар томонидан қуйидаги етарлилик шартлари бажарилиши шарт:

а) дастлабки сотиб олувчининг пул позициясида РЕПО битимининг биринчи қисми ижроси учун пул маблағларининг етарлилиги;

б) дастлабки сотувчининг «депо» позициясида РЕПО битимининг биринчи қисми ижроси учун ДҚҚнинг етарлилиги.

Бунда Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан Савдо тизими дастлабки сотувчи ва дастлабки сотиб олувчи томонидан етарлилик шартлари бажарилгандан сўнг:

дастлабки сотиб олувчининг пул позициясини РЕПО суммасига камайтиради;

дастлабки сотувчининг «депо» позициясини РЕПО битимининг биринчи қисми ижроси учун зарур бўлган ДҚҚ миқдорига камайтиради.».

13. 37-банднинг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«37. Ҳисоб-китоблари Т_n кодли РЕПО битимининг биринчи қисми ижросини таъминлаш учун Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан Савдо тизими:».

14. 38-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«38. Ҳисоб-китоблари Т_n кодли РЕПО битимининг биринчи қисми ижро этилганлиги тўғрисида Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан Савдо тизими РЕПО битими томонларига электрон маълумотни тақдим этади.»

15. 42-бандда:

биринчи хатбошидаги «савдолар тугагунга қадар Савдо тизимига буюртма-топшириғини киритмаган» деган сўзлар «етарлилик шартини бажармаган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи хатбошидаги «буюртма-топшириғини Савдо тизимига киритмаган бўлса» деган сўзлар «етарлилик шартларини бажармаган бўлса» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

учинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Савдо тизимида ҳамда Марказий депозитарий ва Миллий клиринг марказининг тизимларида юзага келган техник носозликлар сабабли етарлилик шартларининг бажарилмаслик ҳолатлари бундан мустасно.».

16. 48-банддаги «купон (фоиз) даромади олганда» ва «рўйхатга олади.» деган сўзлар тегишли равишда «купон (фоиз) даромади олганда Марказий депозитарий ва (ёки) Клиринг маркази маълумотларига асосан» ва «рўйхатга олади ва бу тўғрисида РЕПО битими томонларига электрон маълумот тақдим этади.» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

17. 54-бандда:

иккинчи хатбошидаги «тасдиқнома жўнатади» деган сўзлар «электрон маълумот жўнатади» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи хатбоши чиқариб ташлансин;

бешинчи хатбоши тўртинчи хатбоши деб ҳисоблансин.

18. 58-бандда:

олтинчи хатбошидан «ва таъминотдаги ДҚҚнинг муомаласини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатга мувофиқ коди» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

тўққизинчи хатбошидаги «ДҚҚнинг чиқарилиш рақами» деган сўзлар «ДҚҚнинг идентификация рақами ёки халқаро коди» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

ўн учинчи хатбоши чиқариб ташлансин.

19. 62 ва 63-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«62. Савдо тизими РЕПО битимининг иккинчи қисми ижроси бўйича Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан РЕПО битимининг иккинчи қисми ижро этиладиган санада дастлабки сотувчининг пул позициясида РЕПО битимининг иккинчи қисми бўйича мажбуриятларнинг тўлиқ ижроси учун етарли даражада маблағ борлигини текширади.

Текшириш натижаларига кўра, дастлабки сотувчининг пул позициясида РЕПО битимининг иккинчи қисми бўйича мажбуриятларнинг тўлиқ ижроси учун етарли даражада маблағ бўлган ҳолда, дастлабки сотувчининг пул позициясини қайтариш суммасига камайтиради.

63. Савдо тизими РЕПО битимининг иккинчи қисми ижроси бўйича Марказий депозитарий ва (ёки) Миллий клиринг марказидан олинган маълумотларга асосан РЕПО битимининг иккинчи қисми ижро этиладиган санада дастлабки сотиб олувчининг «депо» позициясида РЕПО битимининг иккинчи қисмини тўлиқ ижроси учун етарли миқдорда ДҚҚ борлигини текширади.

Текшириш натижаларига кўра, дастлабки сотиб олувчининг «депо» позициясида РЕПО битимининг иккинчи қисмини тўлиқ ижроси учун етарли миқдорда ДҚҚ мавжуд бўлган ҳолда, дастлабки сотиб олувчининг «депо» позициясини РЕПО битими бўйича таъминот таркибидаги ДҚҚ миқдорига камайтиради.».

20. 66-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«66. РЕПО битимининг иккинчи қисми ижро этилмаганда, РЕПО битимининг иккинчи қисми ижро этиладиган санада мазкур Низомнинг 62 ёки 63-бандида белгиланган етарлилик шартини бажармаган томон ўз мажбуриятларини бажармаганлиги учун жавобгар ҳисобланади.

Агар РЕПО битимининг иккинчи қисми ижро этиладиган санада битимдаги иккала томон ҳам мазкур Низомнинг 62 ва 63-бандларида белгиланган етарлилик шартини бажармаган бўлса, у ҳолда РЕПО битимининг иккинчи қисми бўйича ўз мажбуриятларини бажармаганлиги учун иккала томон ҳам жавобгар ҳисобланади.

Савдо тизимида ҳамда Марказий депозитарий ва Миллий клиринг марказининг тизимларида юзага келган техник носозликлар сабабли етарлилик шартларининг бажарилмаслик ҳолатлари бундан мустасно.».

21. 8-бобнинг номидан «Таъминоти блокировка қилинган» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

22. 70-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«70. РЕПО битимининг иккинчи қисми ушбу битим шартларида белгиланган вақтда ижро этилмаса, Савдо тизими РЕПО битими бўйича дастлабки сотувчининг дастлабки сотиб олувчи олдидаги мажбуриятларини бажариш учун ДҚҚларни сотиш ёки дастлабки сотиб олувчининг дастлабки сотувчи олдидаги мажбуриятларини бажариш учун ДҚҚларни сотиб олиш бўйича аукцион ташкил қилади.

Марказий контрагент иштирокида тузилган РЕПО битимларининг ижроси Миллий клиринг маркази қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.».

23. 71-бандда:

биринчи хатбошидаги «Таъминотнинг сотилиши» ва «савдо кунидан бошлаб Савдо тизими томонидан ўтказиладиган кунлик аукционлар шаклида» деган сўзлар тегишли равишда «Таъминотнинг сотилиши ёки сотиб олиниши» ва «савдо кунида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи хатбошидаги «аукциондаги сотилиш нархи» деган сўзлар «аукциондаги сотилиш ёки сотиб олиниш нархи» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

24. 72-банддаги «сотиладиган ДҚҚнинг таркиби» ва «сотишнинг минимал нархи» деган сўзлар тегишли равишда «сотиладиган (сотиб олинадиган) ДҚҚнинг таркиби» ва «сотишнинг (сотиб олишнинг) минимал (максимал) нархи» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

25. 73-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«73. Аукцион натижалари бўйича қайта ҳисобланган РЕПО битимининг қайтариш суммаси нолга тенг бўлмай, ДҚҚ эса тўла ҳажмда сотилмай ёки сотиб олинмай қолган тақдирда навбатдаги аукцион ўтказилиши эълон қилинади. Бунда, ДҚҚнинг аукциондаги сотиш ёки сотиб олиш нархига биржа қоидаларига мувофиқ ўзгартиришлар киритилиши мумкин.».

26. 74-банддаги «етарли ҳажмда сотади» деган сўзлар «етарли ҳажмда сотади ёки сотиб олади» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

27. 75-банд қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:

«Дастлабки сотиб олувчининг дастлабки сотувчи олдидаги мажбурияти сўндирилганидан сўнг ДҚҚни сотиб олишдан ортиб қолган пул маблағларининг қолдиғи дастлабки сотиб олувчига қайтарилади.».

28. 79-банд «сотишдан тушган пул маблағлари» деган сўзлардан кейин «ёки сотиб олинган ДҚҚ» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

29. 80-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«80. Хабарнома олинган кундан бошлаб бир иш куни ичида хабарномада кўрсатилган мажбуриятлар бажарилмаган тақдирда, ушбу мажбуриятлар суммаси тарафлар ўртасида тузилган битимга асосан мажбуриятларни бажармаган дилернинг Марказий банкда очилган вакиллик ҳисобварағидан (инвестиция воситачисининг банк ҳисобварағидан) акцептсиз тартибда ҳисобдан чиқариш орқали амалга оширилади.».

30. 9-бобнинг номидан, 82-банддан, 85-банднинг биринчи ва учинчи хатбошиларидан ҳамда 86-банддан «тўғридан-тўғри» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

31. 81-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«81. Марказий банк тижорат банклари, шу жумладан микромолия банклари (бундан буён матнда банклар деб юритилади) билан уларнинг ликвидлилигини тартибга солиш ҳамда Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва давлат бошқаруви органларининг фискал агенти вазифасини бажариш мақсадида РЕПО битимларини амалга оширади.».

32. 83-банддаги «тўғридан-тўғри РЕПО битимлари» ва «биржа қоидаларига» деган сўзлар тегишли равишда «РЕПО битимлари» ва «Марказий банк бошқарувининг қарори ва биржа қоидаларига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

33. 84-банддан «Тўғридан-тўғри» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

34. 96-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«96. Битимнинг иккинчи қисми бўйича мажбуриятлар банк томонидан бажарилмаган ёки нотўғри бажарилган ҳолда, Марказий банк битимнинг иккинчи қисми бўйича мажбуриятларни бажаришдан бир томонлама бош тортиш ҳуқуқига эга. Бунда, Марказий банк томонидан ликвидлиликни тақдим этиш мақсадида тузилган РЕПО битими бўйича сотиб олинган ДҚҚ Марказий банк тасарруфида, пул маблағлари эса банкда қолади.

Марказий банк томонидан ликвидлиликни олиб қўйиш мақсадида тузилган РЕПО битими бўйича сотилган ДҚҚ банк тасарруфида, пул маблағлари эса Марказий банкда қолади.

Юқоридаги ҳолларда Марказий банк зарар қопланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.».

35. 107-банддан «таъминоти блокировка қилинган» деган сўзлар чиқариб ташлансин.