Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy-hududiy boʻlaklari Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, nohiya, shahar, shahardagi nohiya, qishloq, ovul va shahar posyolkasidan iboratdir.

Viloyatlarni tuzish va ularni tugatish xalq deputatlari tegishli viloyat Sovetlarining iltimoslari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan amalga oshiriladi.

Zarurat boʻlgan hollarda ushbu masalalar boʻyicha tegishli viloyatlarda referendum oʻtkazilishi mumkin.

Nohiyalar, shahar nohiyalari tuzish va ularni tugatish xalq deputatlari boʻlinayotgan (tugatilayotgan) nohiya, shahardagi nohiya va tegishli viloyat, Toshkent shahar Sovetlarining iltimoslari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan amalga oshiriladi.

Qishloqlar va ovullar tuzish hamda ularni tugatish xalq deputatlari boʻlinayotgan (tugatilayotgan) qishloq, ovul Sovetlari hamda xalq deputatlari tegishli nohiya Sovetlari rayosatlarining iltimoslari asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari viloyat Sovetlari rayosatlari tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining aholi punktlari shahar va qishloq joylariga boʻlinadi. Shahar joylariga shaharlar va shahar posyolkalari, qishloq joylariga esa qishloqlar va ovullar kiradi.

Shaharlar respublikaga, viloyatga yoki nohiyaga boʻysunuvchi shaharlar boʻlishi mumkin.

Shahar posyolkalari nohiyalar tarkibida yoki xalq deputatlari shahar, shahardagi nohiya Sovetlarining maʼmuriy boʻysunuvida boʻlishi mumkin.

Respublikaga boʻysunuvchi shaharlar turkumiga yirik iqtisodiy, madaniy va maʼmuriy markaz hisoblangan, aholisi 500 ming kishidan ortiq boʻlgan shaharlar kiritilishi mumkin.

Shaharlarni respublikaga boʻysunuvchi shaharlar turkumiga kiritish xalq deputatlari tegishli shahar va viloyat Sovetlarining iltimosi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan amalga oshiriladi.

Viloyatga, respublikaga (Qoraqalpogʻiston Respublikasiga) boʻysunuvchi shaharlar turkumiga kamida 30 ming aholisi boʻlib, muhim sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan, iqtisodiy va madaniy markaz hisoblangan shaharlar kiritilishi mumkin.

Shaharlarni viloyatga boʻysunuvchi shaharlar turkumiga kiritish yoki ularni qayta tuzish xalq deputatlari tegishli shahar, nohiya va viloyat Sovetlarining iltimosi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan amalga oshiriladi. Shaharlarni respublikaga (Qoraqalpogʻiston Respublikasida) buysunuvchi shaharlar turkumiga kiritish esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan amalga oshiriladi.

Nohiyaga boʻysunuvchi shaharlar turkumiga sanoat korxonalari, kommunal xoʻjaligi, davlat uy-joy fondi, rivojlangan sotsial-madaniy muassasalar tarmogʻi, savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari boʻlgan, aholisi kamida 7 ming kishidan iborat boʻlib, ularning hech boʻlmaganda uchdan ikki qismini ishchilar, xizmatchilar va ularning oila aʼzolari tashkil qilgan shahar posyolkalari va boshqa aholi punktlari kiritilishi mumkin. Bunda aholi punktining maʼmuriy ahamiyati va kelgusida rivojlanish istiqbollari ham eʼtiborga olinmogʻi lozim.

Shahar posyolkalari va boshqa aholi punktlarini nohiyaga boʻysunuvchi shaharlar turkumiga kiritish va qaytadan tuzish xalq deputatlari tegishli posyolka, qishloq Soveti hamda nohiya va viloyat Sovetlari rayosatlarining iltimoslari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan amalga oshiriladi.

Shahar posyolkalari turkumiga sanoat korxonalari, qurilishlar, temir yoʻl stansiyalari va boshqa xil muhim obyektlar yonida joylashgan va aholisi kamida 2 ming kishi boʻlib, ularning hech boʻlmaganda uchdan ikki qismini ishchilar, xizmatchilar va ularning oila aʼzolari tashkil qilgan aholi punktlari kiritilishi mumkin.

Shahar posyolkalari turkumiga, shuningdek sanatoriy va dam olish uylari joylashgan, aholisining umumiy soni 2 ming kishidan kam boʻlmagan aholi punktlari ham kiritilishi mumkin. Lekin bu yerdagi sanatoriy va dam olish uylariga kelgan kishilarning soni shu aholi punktida doimiy yashab turgan aholining kamida 50 foizini tashkil etishi shart.

Alohida hollarda shahar posyolkalari turkumiga aholisi 2 ming kishidan kam, lekin 500 kishidan koʻp boʻlgan, juda muhim obyektlar yonida barpo etilgan aholi punktlari, shuningdek borish qiyin boʻlgan yerlarda joylashgan, iqtisodiy jihatdan yanada rivojlanish va aholisining soni ortishi istiqboliga ega boʻlgan aholi punktlari ham kiritilishi mumkin.

Aholi punktini shahar posyolkalari turkumiga kiritish xalq deputatlari tegishli qishloq Soveti hamda nohiya Sovetlari rayosatlarining iltimoslari asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari viloyat Sovetlari rayosatlari tomonidan amalga oshiriladi.

Qishloq nohiyasi tarkibida boʻlgan shahar posyolkalarini xalq deputatlari shahar, shahardagi nohiya Sovetlarining maʼmuriy qaramogʻiga berish yoki xalq deputatlari shahar, shahardagi nohiya Sovetlarining maʼmuriy qaramogʻida turgan shahar posyolkalarini qishloq nohiyasi tarkibiga olib berish xalq deputatlari tegishli posyolka Soveti hamda shahar va nohiya Sovetlari rayosatlarining iltimosiga koʻra xalq deputatlari viloyat va Toshkent shahar Sovetlari rayosatlari tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan amalga oshiriladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasining chegaralari faqat uning roziligi bilan oʻzgartirilishi mumkin.

Viloyatlarning chegaralarini oʻzgartirish, shuningdek maʼmuriy markazlarini belgilash va koʻchirish xalq deputatlari tegishli viloyat Sovetlarining iltimosi asosida Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan amalga oshiriladi.

Shaharlardagi nohiyalar chegaralarini oʻzgartirish xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Sovetlari rayosatlari tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan xalq deputatlari tegishli shahardagi nohiya va shahar Sovetlari rayosatlarining iltimoslariga koʻra amalga oshiriladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar doirasida nohiyalarning chegaralarini oʻzgartirish, yaʼni nohiyaga boʻysunuvchi shaharlar, shahar posyolkalari, qishloqlar, ovullar va ayrim aholi punktlarini bir nohiyadan ikkinchisiga oʻtkazish, shuningdek qishloqlar, ovullarning chegaralarini oʻzgartirish va maʼmuriy markazlarini koʻchirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati, xalq deputatlari tegishli viloyat Sovetining rayosati tomonidan xalq deputatlari tegishli shahar, shahar posyolkasi, qishloq, ovul Sovetlari hamda nohiya Soveti rayosatining iltimosiga muvofiq amalga oshiriladi.

Alohida hollarda ayrim qishloqlar va ovullar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining Farmoni va xalq deputatlari viloyat Sovetlari rayosatlarining xalq deputatlari tegishli qishloq, ovul Soveti hamda nohiya Soveti rayosatining iltimoslariga asoslangan qarorlari bilan nohiya tarkibidan xalq deputatlari shahar Sovetining maʼmuriy qaramogʻiga olib berilishi mumkin.

Alohida hollarda xoʻjalik va iqtisodiy jihatdan shahar yoki shahar posyolkasi bilan bogʻliq boʻlgan ayrim qishloq aholi punktlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining Farmoni, viloyat Sovetlari rayosatlarining xalq deputatlari tegishli qishloq Sovetining iltimosiga asoslangan qarorlari bilan xalq deputatlari tegishli shahar yoki shahar posyolkasi Sovetining maʼmuriy qaramogʻiga olib berilishi mumkin.

Nohiyalarning markazlarini belgilash va koʻchirish xalq deputatlari tegishli nohiya Soveti hamda viloyat Soveti rayosatining iltimoslari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan amalga oshiriladi.

Qishloq joylaridagi bir-biri bilan oʻzaro tutashib ketgan bir necha aholi punktlarini bitta aholi punktiga birlashtirish xalq deputatlari tegishli qishloq, ovul Soveti va nohiya Soveti rayosatining iltimoslariga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari viloyat Sovetlari rayosatlari tomonidan amalga oshiriladi. Birlashtirilgan aholi punktining nomi qilib, odatda, birlashtirilayotgan aholi punktlaridan birining nomi saqlab qolinadi yoki unga ushbu Qonunda belgilangan tartibda yangi nom beriladi. Birlashtirib yuborilgan boshqa aholi punktlari esa hisobdan chiqarib tashlanadi.

Shaharlarning chegaralarini belgilash va kengaytirish xalq deputatlari tegishli qishloq, ovul Soveti hamda nohiya, shahar va viloyat Sovetlari rayosatlarining iltimoslari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan amalga oshiriladi.

Shahar posyolkalarining chegaralarini belgilash va kengaytirish xalq deputatlari tegishli qishloq, ovul Soveti va nohiya, shahar Sovetlari rayosatlarining iltimosiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati va xalq deputatlari viloyat Sovetlari rayosatlari tomonidan amalga oshiriladi.

Viloyatlar, nohiyalar, shaharlar, shaharlardagi nohiyalarga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan xalq deputatlari tegishli Sovetlarining iltimosiga muvofiq amalga oshiriladi.

Shahar posyolkalari, qishloqlar, ovullar va aholi punktlariga nom berish, ularning nomini oʻzgartirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari viloyat Sovetlari rayosatlari tomonidan xalq deputatlari tegishli Sovetlarining sessiyalarida qabul qilingan qarorlar mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi.

Maʼmuriy-hududiy boʻlaklar va aholi punktlariga nomlar umumdavlat manfaatlari, jugʻrofiy, tarixiy, milliy, tabiiy va boshqa mahalliy sharoitlarni hisobga olgan holda beriladi va oʻzgartiriladi.

Maʼmuriy-hududiy boʻlaklar va aholi punktlarining nomi faqat alohida hollardagina oʻzgartirilishi mumkin.

Maʼmuriy-hududiy boʻlaklar va aholi punktlariga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish chogʻida Qoraqalpogʻiston Respublikasi yoki mazkur viloyatda bor boʻlgan, shaharlar va nohiyalarga esa — Oʻzbekiston Respublikasida bor boʻlgan nomlar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Viloyat, shahar, nohiya, shahardagi nohiya, qishloq, ovul, shahar posyolkalari va aholi punktlariga odamlarning nomi, shuningdek siyosiy voqea va hodisalar bilan bogʻliq boʻlgan nomlar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Korxonalarga, temir yoʻl stansiyalariga, aeroportlarga, muassasalarga, tashkilotlarga, oʻquv yurtlari va boshqa obyektlarga, shuningdek mahallalar, prospektlar, koʻchalar, tor koʻchalar, maydonlar, hiyobonlar, istirohat bogʻlari va aholi punktlarining boshqa tarkibiy qismlariga davlat, jamoat arboblari, siyosiy arboblar, Vatan himoyachilari, Mehnat Qahramonlari, fan, madaniyat arboblarining hamda boshqa xizmat koʻrsatgan kishilarning nomlarini berish faqat ularning vafotidan keyin amalga oshirilishi mumkin.

Respublikaga va mahalliy idoralarga boʻysunuvchi korxonalar, temir yoʻl stansiyalari, aeroportlar, muassasalar, tashkilotlar va oʻquv yurtlariga, jamoa xoʻjaliklari, shirkatlar va boshqa xil birlashmalarga, shuningdek tabiiy-jugʻrofiy obyektlarga nom berish, ularning nomini oʻzgartirish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

Xalq deputatlari shahar, posyolka, qishloq, ovul Sovetlariga boʻysunuvchi hududda joylashgan mahallalar, prospektlar, koʻchalar, tor koʻchalar, maydonlar, xiyobonlar, istirohat bogʻlari, koʻpriklar va boshqa inshootlarga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish tegishli xalq deputatlari Sovetlari rayosatlari (nohiyaga boʻysunuvchi shahar, shahar posyolkasi, qishloq va ovullarga — xalq deputatlari tegishli Sovetlari ijroiya qoʻmitalari) tomonidan amalga oshiriladi.

Mahallalar, prospektlar, koʻchalar, tor koʻchalar, xiyobonlar, istirohat bogʻlari va aholi punktining boshqa tarkibiy qismlariga odamlarning nomini berish xalq deputatlari tegishli Sovetlar rayosatlarining iltimoslari asosida xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Sovetlari rayosatlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati tomonidan amalga oshiriladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va har bir viloyat doirasida mavjud aholi punktlarini hisob qilib borish va yangi paydo boʻlgan aholi punktlarini roʻyxatga olish ishlari, xalq deputatlari nohiya (shahar) Sovetlari rayosatlarining iltimoslariga muvofiq, tegishlicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari viloyat Sovetlarining rayosatlari tomonidan amalga oshiriladi.

Vaqtinchalik ahamiyatga ega boʻlgan va aholisi doimiy boʻlmagan kichik (xoʻjaliklari soni 10 tadan oshmaydigan) aholi punktlari alohida hisobga olinmaydi, balki xoʻjalik, maʼmuriy yoki hududiy jihatdan ular qaysi aholi punkti bilan bogʻliq boʻlsa, oʻsha aholi punktiga qoʻshib hisobga olinadi.

Aholisi koʻchib ketgan yoki boshqa joyga koʻchirilgan aholi punktlari xalq deputatlari nohiya (shahar) Sovetlari rayosatlarining iltimosnomalariga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari tegishli viloyat Sovetlari rayosatlari tomonidan hisobdan chiqariladi. Qonunda belgilangan tartibda shahar, shahar posyolkasi doirasiga kirgan yoki boshqa aholi punktlari bilan birlashtirilgan aholi punktlari ham hisobdan chiqarilgan hisoblanadi.

Maʼmuriy-hududiy boʻlaklarni ifodalovchi atamalar Oʻzbekiston Respublikasining davlat tilida va zarur hollarda autentik tarjimada rus va boshqa tillarda yoziladi.

Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy-hududiy tuzilishiga doir masalalarni hal qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatiga, xalq deputatlari viloyat va Toshkent shahar Sovetlari rayosatlariga ushbu Qonunga ilova qilingan roʻyxatda koʻrsatilgan hujjat va maʼlumotnomalar topshiriladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari viloyat va Toshkent shahar Sovetlarining rayosatlari maʼmuriy-hududiy boʻlinishda ushbu Qonunga muvofiq yuz bergan oʻzgarishlar haqida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatiga har oyda xabar berib turadilar.

Maʼmuriy-hududiy birliklar va aholi punktlarini tuzish, tugatish, ularga nom berish, nomini oʻzgartirish, aholi punktlarini shaharlar, shahar posyolkalari toifasiga oʻtkazish, qayta tuzish va ularning boʻysunishini oʻzgartirish, Qoraqalpogʻiston Respublikasining, viloyatlar, nohiyalar, shaharlardagi nohiyalar, qishloqlar, ovullar chegaralarini oʻzgartirish hamda ularning maʼmuriy markazlarini koʻchirish, aholi punktlarini birlashtirish, hisobga olish va qayd etish, shaharlar va shahar posyolkalarining chegaralarini belgilash va kengaytirish masalalari yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining qarorlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashining qarorlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining farmonlari, xalq deputatlari viloyat va Toshkent shahar Sovetlari rayosatlarining qarorlari “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Axborotnomasi”da eʼlon qilinishi shart.