Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbuyrugʻi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 28-fevralda hisobga olindi, hisob raqami 235]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. SHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1998-yil 31-yanvardagi 11-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.06.02-98 “Gidrotexnika tunnellari” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVazir B. ZAKIROV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToshkent sh.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2024-yil 26-yanvar,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22-son
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKelishildi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti B. YULDASHEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023-yil 15-dekabr
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv xoʻjaligi vaziri Sh. XAMRAYEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023-yil 14-dekabr
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишFavqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2023-yil 20-dekabr
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 26-yanvardagi 22-son buyrugʻiga
ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) gidroelektrostansiyalar, gidroakkumulyatsiyalovchi elektrostansiyalar, melioratsiya tizimlari hamda suv taʼminoti tizimlari tarkibiga kiruvchi yangidan va qayta quriladigan gidrotexnika tunnellarini loyihalashtirish talablarini belgilaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.01.09-19 “Choʻkuvchan va oʻta choʻkuvchan gruntli hududlarda quriladigan bino va inshootlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.02.02-98 “Gidrotexnika inshootlarining zaminlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.03.01-96 “Beton va temir-beton konstruksiyalar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.03.05-13 “Poʻlat konstruksiyalar. Loyihalash meʼyorlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.03.11-96 “Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.04.02-19 “Suv taʼminoti. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.05.03-22 “Koʻpriklar va quvurlar”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.06.01-97 “Gidrotexnika inshootlari. Loyihalashtirishning asosiy nizomlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.06.08-97 “Gidrotexnika inshootlarining beton va temir-beton konstruksiyalari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.11-04 “Seysmik tumanlarda qurilish. Gidrotexnika inshootlari”;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIQN 045-72 Yerosti gidrotexnika inshootlarini drenajlashni loyihalash boʻyicha koʻrsatmalar (rasmiy manba: VSN 045-72 Ukazaniya po proyektirovaniyu drenaja podzemnix gidrotexnicheskix soorujeniy);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGOST 9.602-16 Korroziya va eskirishdan himoya qilishning yagona tizimi. Yerosti inshootlari. Korroziyadan himoya qilish uchun umumiy talablar (rasmiy manba: GOST 9.602-16 Yedinaya sistema zashiti ot korrozii i stareniya. Soorujeniya podzemnie. Obshiye trebovaniya k zashite ot korrozii);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишP 76-2000 Gidrotexnika inshootlarining yemirilishga bardoshli qoplamalari uchun beton tarkiblarini loyihalash boʻyicha qoʻllanma (rasmiy manba: Posobiye po proyektirovaniyu sostavov betona dlya iznosostoykix oblitsovok gidrotexnicheskix soorujeniy).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-bob. Atamalar, taʼriflar, belgilanishlar va qisqartmalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimsiz rejim — oqimning erkin yuzasida havo boʻshligʻi mavjud boʻlgan tunnel orqali suvni oʻtkazish rejimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuv olish inshooti — suvni olish uchun moʻljallangan gidrotexnik inshoot;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgidravlik zarba — suyuqlik harakatlanish tezligi vaqtining keskin oʻzgarishi natijasida yuzaga keladigan, bosimli suv oʻtkazgichidagi gidrodinamik bosimning oshishi yoki pasayishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgidrotexnik tunnel — yuqorida yotgan massivni ochmasdan togʻ jinslarida joylashgan yopiq koʻndalang kesimidagi suv oʻtkazgichi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtogʻ bosimi — tunnel atrofidagi massivda vujudga keluvchi kuchlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtogʻ jinslari — yerning litosferasini tashkil etuvchi geologik jinslar va ularning tarkibiy qismlari (bloklar, boʻlaklar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgruntning qattiqlik koeffitsiyenti — gruntlarining buzilishiga nisbatan nisbiy qarshiligini tavsiflovchi, togʻ gruntlarining qattiqlikligini baholovchi parametr;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnel tarnovi — temir-beton, beton yoki quyma betondan ishlangan tunnelning tubi yoki taglik plitasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimli rejim — suvni tunnel orqali oqim ustidagi havo maydoni hosil boʻlmagan holda oʻtkazish rejimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoplama — tunnelning loyihaviy koʻndalang kesimini aniqlovchi, togʻ qazilmasi konturi boʻylab qurilgan hamda tashqi va ichki yuklamalarni qabul qilish, suv yuzasi gʻadir-budirligini kamaytirish va filtrlanishlarini kamaytirish uchun moʻljallangan konstruksiya;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsementlash — sement aralashmalari yordamida togʻ jinslarini quyish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Ushbu SHNQda quyidagi shartli belgilanishlar va qisqartmalar qoʻllanilgan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) gruntlarning asosiy tavsiflari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf — qattiqlik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK — qarshi zarba koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKo — solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEq — deformatsiya moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv — Puasson koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишφ — ichki ishqalanish tuyulma burchagi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишc — gruntning yopishish-ilashishligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρ — gruntning zichligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMq — yoriqsimonlik moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqzn — meʼyoriy vertikal togʻ bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqxn — meʼyoriy gorizontal togʻ bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhq — qulash gumbazi balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbq — qulash gumbazi oraliq qulochi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhq1 — buzilgan doira chuqurligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhqz — tunnel usti grunt qalinligining balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) yuklanish, taʼsirlar va ulardan boʻlgan zoʻriqishlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMn,Nn — meʼyoriy eguvchi moment va meʼyordagi kuch;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNi — suvning ichki bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNe — yerosti suvlari bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNel — yerosti suvlarining kafolatlangan bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpwi — suvning hisobiy ichki bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpwin — suvning meʼyoriy ichki bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) materiallar tavsiflari:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEk — ishlanmaning taranglik moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEb — betonning taranglik moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEs — armaturaning taranglik moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRs — armaturaning choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRyn — poʻlatning oquvchanlik chegarasi boʻyicha meʼyoriy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRu, Ry — poʻlat qobiqchani choʻzilishga, siqilishga va egilishga muvofiq ravishda vaqtinchalik qarshilik va oquvchanlik chegarasi boʻyicha hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRbtn — betonning choʻzilishga boʻlgan meʼyoriy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRbt — purkamabetonning oʻq boʻylab choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRas — anker sterjenining choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg) geometrik tavsiflar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh — qazishma balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — qazishga oraliq qulochi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhk — ishlanma qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtb — purkamabeton qoplamasining qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишri — ishlanmaning ichki radiusi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrc — ishlanmaning tashqi radiusi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrm — qobiqchaning oʻrtacha radiusi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt — poʻlat qobiqchaning qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAs — armatura kesimi yuzasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишho — kesimning ishchi balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишac — siqilgan armaturadagi teng taʼsir etuvchi kuchlanishdan kesimning eng yaqin yonigacha boʻlgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишet,ec — muvofiq ravishda choʻzilgan va siqilgan armatura kesim yuzasining ogʻirlik markazidan boʻylama kuchgacha boʻlgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишμ — kesimni armaturalanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишd) koeffitsiyentlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ f — yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ n — inshootning vazifasi boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ lc — yuklanishlar mujassamligi koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ c — ish sharoitlari koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишe) qisqartmalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGES — gidroelektrostansiya;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGAES — gidroakkumulyatsiyalovchi elektr stansiyasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNS — nasos stansiyasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSI — fizik kattaliklarning asosiy va hosilaviy oʻlchov birliklari tizimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMKGFS — metr, kilogramm-kuch, sekund.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-bob. Umumiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. GES va melioratsiyalash tizimlari tarkibiga kiruvchi gidrotexnika tunnellari sinflari QMQ 2.06.01-97 ga muvofiq oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv taʼminoti tizimlari uchun moʻljallangan gidrotexnika inshootlari sinflari SHNQ 2.04.02-19 toifalariga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Gidrotexnika tunnellari QMQ 2.06.01-97ga muvofiq quyidagilar toifalarga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишasosiy (gidroelektrostansiyalar, melioratsiya tizimlari va suv taʼminoti tizimlaridan foydalanishda doimiy suv oʻtkazilishini taʼminlash uchun moʻljallangan, suv tushirgichli foydalanish tunnellari, ikkinchi darajali tunnellarning zatvorigacha boʻlgan bosh qismlari);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишikkinchi darajali (davriy suv oʻtkazish uchun moʻljallangan (suv havzalari va suv oʻtkazgichlarini boʻshatish va yuvish uchun, zaxira suv tushirish tunnellari);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgidrotexnik inshootlarni qurilish yoki taʼmirlash davrida vaqtinchalik suv oʻtkazish uchun moʻljallangan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Yirik gidrouzellarni loyihalashtirishda ikkinchi darajali inshootlar jumlasiga 5 yil foydalanishda boʻlgan tunnellar kiritilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишXavfsiz ishlash shartlari bilan tavsiflangan hamda 5 yildan ortiq foydalanishda boʻlgan qurilish tunnellarini III sinfga kiritilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVaqtinchalik inshootlar jumlasiga kiritilgan tunnellar IV sinf inshootlariga qoʻyiluvchi talablarga muvofiq loyihalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsosiy yoki ikkinchi darajali tunnellarni loyihalashtirishda suv saqlash inshootlarini qurish davrida suvni oʻtkazish uchun ulardan foydalanish imkoniyatlari koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. GES inshootlari melioratsiya tizimi va suv taʼminoti tizimlarida joylashuviga koʻra gidrotexnik tunnellar olib keluvchi, olib ketuvchi, birlashtiruvchi, suv tashlovchi, suv tushiruvchi va suv boʻshatuvchilarga boʻlinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGidrotexnik tunnellari joylashish chuqurligi va uzunligiga qarab quyidagilarga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsayoz joylashmali — 100 m gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻrtacha — 100 dan 300 m gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchuqur — 300 m dan ortiq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuzunligiga qarab qisqa — 1 km gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻrta uzunlikdagi — 1 dan 5 km gacha;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuzun — 5 km dan ortiq.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Gidravlik rejimiga bogʻliq ravishda gidrotexnika tunnellari quyidagilarga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimli, atmosfera bosimiga nisbatan ortiqcha ichki suv bosimida ishlovchi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimsiz suv bilan toʻliq toʻldirilmagan holda yoki toʻla kesimda, bunda kesimining yuqori qismida vakuum bilan ishlovchi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnel uzunligi boʻyicha oqimning qisman bosimli rejim bilan ishlovchi (suv tashlash tunnellari).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGidrotexnika tunnellari bosimsiz rejimdan bosimli rejimga asta-sekin oʻtishini, aksincha gidravlik sakrashni hamda yuqori turbulentlik sohalarini hosil qilmaydigan oʻzgaruvchan ish rejimi boʻlishi, bunda loyihaviy yechimlar laboratoriya tahlillari bilan asoslangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Yangidan qurilayotgan va mavjud gidrotexnika tunnellarini qayta qurish loyihalarining asosiy texnikaviy yechimlari (ishlarining gidravlik rejimlari, joylashish chuqurligi, tarhdagi va uzun tomondan yon koʻrinishda joylashishi, koʻndalang kesimi, ishlanish turi va boshqalar) gidrouzel inshootining umumiy joylashish tartibi, meliorativ tizim yoki suv taʼminoti tizimi, ulardan foydalanish, tunnelning vazifasi, koʻzda tutilgan usullar va qurilish ishlari muddatlari, topografik, muhandislik-geologik, gidrogeologik, iqlim va qurilish hududining boshqa shart-sharoitlarini hisobga olgan holda variantlarni texnik-iqtisodiy jihatdan solishtirish asosida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLoyihaviy yechimning tanlangan varianti inshootning mustahkamligi, turgʻunligi, chidamlilik muddati hamda tejamkorligi, qurilish va taʼmirlash ishlarini mexanizatsiyalashtirish va sanoatlashtirilishini, shuningdek tunnellarning eng maqbul foydalanish sifatlarini taʼminlashi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Tunnellarni seysmik hududlarda loyihalashtirilishida tunnel inshootlari va konstruksiyalarining hisobiy seysmik bardoshligi hudud va qurilish maydonining seysmikligiga bogʻliq ravishda oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHududning seysmikligi QMQ 2.01.03-19ga muvofiq aniqlanishi, bunda hududning muhandislik-geologik sharoitlariga bogʻliq holda qurilish va izlanishlar jarayonida portal uchastkalari hamda tunel trassasida qurilish hududining seysmikligi mikroseysmiklashtirish xaritalari asosida tuzilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellarning seysmik bardoshliligi hisoblari SHNQ 2.06.11-04 ning 4-bobida keltirilgan talablarga muvofiq oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellarning seysmikligi tayinlanishida seysmik hududni mikroseysmiklashtirilish bilan bir qatorda, tunnelning yer sathi ostida chuqurlashtirilish darajasi hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnik-iqtisodiy asoslanganda tunnelning ayrim qismlaridagi boʻsh yerlar tuprogʻini mahkamlash boʻyicha texnologik tadbirlar oʻtkazilishi hisobiga qurilish maydonining seysmikligini pasaytirish varianti koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Gidrotexnika tunnellarini loyihalashtirishda ularga boʻladigan togʻ bosimi, oqindilar, muz, muzlab ulgurmagan qor va suzuvchi jismlar bilan keluvchi kavitatsiya yerosti suvlari bosimining noxush taʼsirlarini kamaytirish sharoitlari taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQurilish davrida yoki foydalanishda avariyalar yoki tunnellarni shikastlanishini istisno qilish maqsadida meʼyoriy hujjatlar talablari va xavfsizlik qoidalariga rioya qilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLoyihada grunt massivining xususiyatlaridan kelib chiqqan holda (joyda loyihalashtirish), qurilish davrida zudlik bilan oʻzgartirishlar kiritish imkoniyatlari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv tashlash tunnellarini loyihalashtirishda suv sarflarning intensivligi va takrorlanishing asosiy hisob kitoblarida qulay gidravlik rejimda ishlashi koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Suv tashlash tunellarining suv chiqarish qismlarida keng diapazonda ishlovchi chegaraviy holati (byeflar sathi va sarflari) oʻzgarganda, kirishda bosimsiz rejim, kirishdan asosiy zatvorgacha esa bosimli rejim deb qaralishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimsiz ish rejimining barqarorligi taʼminlanishi uchun bosimsiz harakat qismi boshlanishida havo berish moslamasi koʻzda tutilishi lozim. Havo oʻtkazgichlar oʻlchamlari maxsus hisoblar yoki modelga oid tadqiqotlar orqali asoslanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimli suv tashlagichlarni solishtirishda kam sarflisini qoʻllash kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Bosim 50 m dan ortganda quyidagilarni suv tashlash tuneli ichida energiya soʻnishi bilan loyihalanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkavitatsiyadan (oqimning 20 — 25 m/s tezliklarida) suv yigʻish tunellari oquvchi yuzalarini himoya qilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyi byef bilan suv oqimining tutashishi oraliq kinetik energiya soʻnishini taʼminlashi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbutun kesim yuzasi boʻyicha suv yigʻish traktini oqim bilan toʻldirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuv tashlash sarfini boshqarishda rejimlarini oʻzgartirmaslik (bosimli va bosimsiz).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Qurilish jarayonida hosil boʻluvchi yirik oʻtirindilarni transpartirovkasi uchun oʻtkazuvchi tunnellarni loyihalashtirishda har yili toshqinlar oʻtkandan keyin ularni tekshirish hamda tuzatish imkoniyatlari koʻzda tutilishi, shu maqsadda turli xil sath belgilarda joylashgan kirish kallaklari bilan ikkita tunnel yoki boʻylama boʻlinadigan devor bilan bitta tunnel qurish maqsadga muvofiqligini hisobga olish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Suv tashlash tunnellari byeflari tutashish sxemasi va bu sxemaga muvofiq suv tashlagichlar yakunlovchi inshootlarining konstruktiv yechimlarini tanlashda tashlanuvchi oqimni atrof-muhitga boʻlgan minimal taʼsiri (qirgʻoqlarning yuvilishi va oʻyilishi, daryo oʻzanida qumloq-sayozliklar paydo boʻlishi, suv loyqasini hosil boʻlishi va koʻchishi, havo haroratining pasayishi va boshqalar) talablari taʼminlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Asosiy gidrotexnika tunnellarining I va II sinflari loyihalarida, qurilish jarayonida va undan foydalanish davrida inshootning ishi ustidan kuzatuvlar olib borish, tunnel ishlash holatini va uni oʻrab turuvchi grunt, gidravlik va filtrlanish rejimlarini baholash uchun nazorat-oʻlchov jihozlari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAmaliy kuzatuvlar tarkibi va hajmi loyihaning alohida boʻlimida tavsiflangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Gidrotexnik tunnellarning holatini baholash uchun quyidagi koʻrsatkichlarni nazorat qilish kerak (texnik vositalar yordamida oʻlchanadigan va koʻrsatkichlar asosida oʻlchanadigan):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonda va qoplamaning armaturasida kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnellar kesimining deformatsiyasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишchoklarning uchastkalarida harorat (qurilish va konstruktiv) va qoplamalarda yoriqlarning paydo boʻlishi mumkinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuvning ichki bosimi (pyezometrik va pulsatsiyali);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyerosti suvlarining bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻtirindi va kavitatsiya taʼsiri ostida qoplamaning (ustki qismini) erozion yemirilishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvakuumning ahamiyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimli tunnellarda chiqish joyining oʻlchami;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnellarda filtrlovchi, yerosti suvlarining tarkibi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfiltrning soni va sifati mazkur SHNQning 9-ilovasiga muvofiq;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnellarning kirish va chiqish kallaklarining siljishi (vertikal va gorizontal);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinshootning tugash qismida daryo oʻzanining yuvilib ketishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnelning oʻtkazish qobiliyati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-bob. Tunnellarning koʻndalang kesimi va trassasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Kirish va chiqish portallari joylashish yerlari aniqlanganidan soʻng tunnel trassasi tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Gidrotexnika tunnelining yoʻlini loyihalashtirilishida imkon boricha tunnelni barpo qilinishi uchun noqulay boʻlgan muhandislik-geologik va gidrogeologik sharoitlarda boʻluvchi (sezilarli tektonik buzilishlar, gaz ajralib chiqishi, yerosti suvlari oqimi, koʻchkilar, karstlar, radioaktivlik), shuningdek noqulay sanitariya sharoitlari (chorva dafnlari, qabristonlar, chiqindi toʻplanmalari, filtrlanish maydonlari) bilan xususiyatlanuvchi uchastkalardan yiroq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Tunnel trassasi imkon boricha toʻgʻri chiziqli boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel trassasining egri chiziqli yoʻli, gidrouzel joylashtirilish tartibi, qoʻshimcha qazilmalar ochilishi zaruriyati yoki tunnelni yetarlicha joylashish chuqurligini taʼminlashi, shuningdek tunnelni mazkur SHNQning 18-bandida keltirilgan noqulay sharoitlarda joylashib qolishidan yiroq boʻlishi zarur boʻlgan hollardagina tanlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Tunnel trassasi koʻndalang yoki grunt massivining qatlamlari va asosiy tektonik buzilishlarga nisbatan yuqori burchak ostida joylashtirilishi kerak. Agar gidrouzelning joylashish tartibi yechimlari yoki topografik shart-sharoitlar boʻyicha qatlamlarning yoyilish tarzi boʻyicha hamda qatlamlarning yoyilib joylashish tarziga va asosiy tektonik buzilishlarga nisbatan tunnel trassasini oʻtkir burchak ostida joylashtirilishi kerak boʻlsa, tunnel eng boʻsh qatlamlar zonalari tashqarisida yoki yirik tektonik buzilishlaridan yiroqda joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Muhandislik-geologiya qidiruv ishlarini loyihalashtirishda mushkul yoki iloji boʻlmagan togʻ massivlarida tunnel qurilishida, loyihada tunnel trassasiga aniqlik kiritish uchun gorizontal yoki qiyaroq kavlangan yerosti yoʻli yoki qazish konlarining quduqlari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Boʻylama profilda tunnel trassasi butun uzunligi boʻylab toʻgʻri nishabga ega boʻlishi, tunnellarning teskari nishab bilan boʻlgan qismlarida tashiluvchi oʻtirindi mavjud boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Bosimli tunnelning butun uzunligi boʻyicha gumbaz usti uzra kamida 0,02 MPa (0,2 kgf/sm2) bosim zaxirasi taʼminlangan boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Tunnel trassasining burilish burchaklari tarhda, suvning 10 m/s gacha boʻlgan tezligida koʻpi bilan 60°, egilish radiuslari — tunnelning yorugʻlikda koʻrinishi boʻyicha kamida uch oraliqlarning kengligi yigʻindisi (diametrlarini) tarzida qabul qilinishi, bunda keltirilganlarga nisbatan solishtirilganda burilish burchagining ortishi, shuningdek suv oqimi 10 m/s dan ortiq boʻlgan tezligida ularning yoʻl qoʻyilgan qiymatlari maxsus gidravlik (kavitatsion) hisoblar va laboratoriya tadqiqotlari asosida qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEgri tunell trassasining dastlabki va oxirgi qismlari uzunligi kamida tunnelning ichki oraligʻi (diametri) dan kam boʻlmagan tekis boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSuv tashlash tunnelining chiqish joyi daryoning qarama-qarshi qirgʻogʻiga nisbatan mumkin qadar minimal burchak ostida yoʻnaltirilishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Bosimsiz tunnellar koʻndalang kesimlari shakllari mazkur SHNQning 1-rasmiga muvofiq, shuningdek ularning oʻlchamlari nisbati quyidagi 1-jadval boʻyicha qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
1-jadval |
|||||
|
Tunnelning koʻndalang kesimi shakli |
Gruntlarning qattiqlik koeffitsiyenti f (Protodyakonov shkalasi boʻyicha) |
Kesimning oʻlchamlari nisbatlari |
|||
|
r1/b |
r2/b |
r3/b |
r4/b |
||
|
I |
f ≥ 8 |
0,71 |
0,1-0,15 |
- |
- |
|
II |
8 > f > 4 |
0,50 |
0,1-0,15 |
- |
- |
|
III |
4 ≥ f ≥ 2 |
0,25 |
0,2-0,25 |
1,0-0,9 |
- |
|
IV |
f < 2 |
0,50 |
0,1-0,15 |
1,0-1,5 |
1,0-1,5 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh. 1-jadvalda keltirilganlar h/b=1 nisbatga tegishli boʻlib tunneldagi suv sathining 0,3 h dan yuqori boʻlgan tebranishda h/b>1 etib qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQattiq va oʻrta qattiqlikdagi gruntlar ichidan oʻtkaziluvchi bosimsiz tunnellar uchun afzallik II shaklga, yumshoq gruntlardan oʻtkaziluvchi tunnellar uchun — IV shaklga qaratilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAylana shaklining koʻndalang kesimi, kesimning vertikal oʻqiga nisbatan nosimmetrik tarzda tarqatuvchi gruntlar ichidan oʻtuvchi bosimsiz tunnellar uchun, shishadigan gruntlarda yerosti suvlarining yuqori bosimi ostida, shuningdek tunnel qazish ishlarini gʻov-toʻsiq yordamida qurilishida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTexnik hisoblar bilan asoslanganda bosimsiz tunnellarning boshqa shakldagi koʻndalang kesimlari qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-rasm. Bosimsiz tunnellarning yorugʻlikda koʻrinishi boʻyicha koʻndalang kesimi shakllari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Bosim tunnellarining koʻndalang kesimi, qoida tariqasida, dumaloq koʻrinishida qabul qilinishi kerak. Barqaror, biroz yorilib ketgan toshloq gruntlarda, agar ichki va tashqi yuklar taʼsirida (tunnelni boʻshatishda) qoplamaning mustahkamligi uchun shartlar bajarilganda bosimli tunnelning aylana boʻlmagan shaklini olish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoya tosh gruntlari darz ketish xususiyatlari QMQ 2.02.02-97 ga hamda quyidagi 2-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlarga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
2-jadval |
||
|
Gruntlar guruhi |
Yoriqsimonlik moduli |
Yoriqlar oraligʻidagi oʻrtacha masofa, m |
|
Oz yoriqsimon |
1,5 |
0,65 |
|
Oʻrtacha yoriqsimon |
1,5 — 5 |
0,65 — 0,2 |
|
Kuchli yoriqsimon |
5 — 30 |
0,2 — 0,03 |
|
Butkul yorilgan (boʻlaklangan) |
30 dan ortiq |
30 dan ortiq |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Oqib keluvchi oʻtirindilarni tashiydigan noaylana kesimli bosimsiz tunnellarning tarnov qismi quyidagi tarzda oʻrnatilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtarhning toʻgʻri chiziqli trassa uchastkalarida tarnov, kesimning oʻrtasiga qarab ikki yoqlama nishabli boʻlishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtrassaning egri chiziqli uchastkalarida esa burilish egri chizigʻi tarnovni tunnelning egilgan devori tomonga nishablangan holda burilishi kerak, bunda tarnovdagi betonning himoya qavati oʻtirindilarning ishqalanish taʼsirini hisobga olgan holda qabul qilinishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Tunnellarning koʻndalang kesimi oʻlchamlari gidravlik va texnik-iqtisodiy hisoblar asosida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLoyihalashtirishning dastlabki bosqichlarida tunnellarning diametri (yoki oraligʻi) 2 dan 6 m gacha boʻlganda har 0,5 m da, 6 m dan ortiq boʻlganda esa har 1 m uzunlikda qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzgaruvchan gidravlik rejim holatida hamda tunnellardagi suvning 10 m/s dan ortiq boʻlgan tezliklarida koʻndalang kesim oʻlchamlari aynan oʻxshash sharoitlarda boʻluvchi boshqa tunnellardan foydalanish tajribalarini hisobga olgan holda laboratoriya tadqiqotlari asosida aniqlanishi zarur.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Bosimsiz tunnellarda oqimning 10 m/s gacha tezlikdagi barqarorlashgan harakatida suv sathi ustidagi havoli boʻshliq balandligi gidravlik hisob boʻyicha qabul qilinishi lozim, ammo bu tunnelning yorugʻlikda koʻrinishi boʻyicha tunnel balandligini kamida 0,07 balandligiga teng boʻlishi va kamida 40 cm boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellar suvi oqimining 10 m/s dan ortiq boʻlgan tezliklarida koʻrsatib oʻtilgan havoli boʻshliqning yetarliligi laboratoriya tadqiqotlari maʼlumotlari orqali asoslangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMurakkab muhandislik-geologik va seysmotektonik sharoitlarda boʻlgan uzun (5 km dan ortiq) bosimsiz tunnellarning loyihalashtirilishida mazkur SHNQning 7-ilovasiga muvofiq tunnelni uzunligi boʻyicha deformatsiyalanishini va alohida uchastkalarini bosimli ish rejimiga oʻtishi hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Gidrotexnika tunnellarining yorugʻlikda koʻrinishi boʻyicha koʻndalang kesimlarining minimal oʻlchamlari uskunalar, kommunikatsiyalar, qurilish mexanizmlarini oʻtkazish imkoniyatlari hamda yerosti gidrotexnika inshootlarini qurilishidagi xavfsizlik qoidalariga rioya qilinishini hisobga olgan holda qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-bob. Tunnel konstruksiyalari uchun materiallar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Tunnellarning beton va temir-beton konstruksiyalari uchun moʻljallangan beton va armaturalar (ishlov berish, portallar, zatvorli kameralar va boshqalar) QMQ 2.06.08-97 va QMQ 2.03.01-96 hamda ushbu bob talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Betonning siqilishdagi mustahkamligi boʻyicha sinflari quyidagi konstruksiyalardan kichik boʻlmagan holda qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV15 — monolit betonli va temir-beton;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV30 — yigʻma temir-beton;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишV25 — purkama beton.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsoslangan holda betonning siqilishdagi mustahkamligi xususiyatlarini yaxshilaydigan maxsus qoʻshimchalar bilan quyi sinflarning betonidan, shuningdek alunit va boshqa oʻz-oʻzidan tortiladigan sementli betonlardan foydalanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBetonning siqishdagi mustahkamligi va oʻq boʻyicha choʻzilish sinfiga javob beruvchi hamda suv oʻtkazmaslik va sovuqqa bardoshlilik turlari boʻyicha betonning yoshi 180 kunga teng deb olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar konstruksiyalarning amaldagi yuklanish muddatlari, ularni barpo etilish usullari, betonning qotish shart-sharoitlari, qoʻllaniluvchi sement koʻrinishi va sifati maʼlum boʻlsa, beton sinfi va turi boshqa beton yoshida oʻrnatish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Beton aralashmasining harakatchanligi ishlanish konstruksiyasining turi (yupqa, zich holda, armaturalangan, poʻlat qoplamali, monolit, yigʻma monolit), shuningdek beton aralashmasining tashish va yotqizilishi usuli bilan (beton-nasoslar, pnevmo-beton yotqizuvchi, transportyorlar orqali, quvur va yarim quvur-tarnovlar boʻyicha oʻzi oqishi bilan, avtosamosvallar) muvofiq belgilanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYupqa devorchali va zich armaturalangan ishlovlarda, shuningdek poʻlat qoplamali ishlovlarda, superplastifikatlarni qoʻshish bilan boʻlgan quyma betonlar qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Purkamabeton va torkretning sinflari mustahkamligi Vt 2,4 dan kam boʻlmagan oʻqning choʻzilishiga tayinlanishi lozim. Purkamabeton va torkretning meʼyoriy va hisobiy qarshiliklari qiymatlari betonlar singari QMQ 2.03.01-96 ga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPurkamabeton va torkretning taranglik modullari Bt 2,4; Bt 2,8; Bt 3,2 sinflar uchun 3,25⸱104 3,6⸱104 va 3,9⸱104 MPa (3,32⸱105 , 3,67⸱105 va 3,98⸱105 kgf/cm2) ga teng etib olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Monolit-presslangan betonning mustahkamlik va deformatsion tavsiflari tajriba tadqiqotlari boʻyicha tayinlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Gidrotexnika tunnellari konstruksiyalari uchun issiq holda oʻralgan davriy yon koʻrinishga ega boʻlgan A-II va A-III sinf armaturali poʻlat qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишArmaturali poʻlatning hisob qarshiliklari temir-beton va ankerli mahkamlagich QMQ 2.06.08-97 talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Uygʻunlashgan ishlanmalarning poʻlat halqalari uchun poʻlat rusumi, poʻlat konstruksiyalarni payvandlash uchun qoʻllaniluvchi prokat poʻlatining hisobiy qarshiliklari va materiallar SHNQ 2.03.05-13 ga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Yuqori kavitatsion chidamlilikka hamda ishqalanishga chidamli gidrotexnika tunnellarining ishlanmalari (yoki qoplamalari) maxsus tanlangan tarkibli yuqori mustahkamlikka ega boʻlgan betondan boʻlishi, shuningdek polimer bogʻlovchilar va qoplovchilar (polimer qorishmalar, polimermastikalar) asosida maxsus betonlar qoʻllanilish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanmalar uchun yangi yuqori mustahkamlikka ega boʻlgan materiallar mikrokremniy, poʻlat fibralar va boshqalar qoʻshilgan beton hamda purkama betonlar qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Yuqori ishqalanish chidamliligiga ega boʻluvchi tarnov va devorlar ishlanish materiallari, oʻtirindilar soni va sifati, ularni ishlanma yuzasiga taʼsirlarini, gidravlik ish rejimi va tunnelda boʻladigan burilishlarni hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Agressiv yerosti suvlari mavjud hududlarda joylashgan gidrotexnika tunnellarni loyihalashtirishda beton va temir-beton konstruksiyalari QMQ 2.03.11-96 talablariga muvofiq sement va qoʻshimchalari qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Poʻlat qoplamalarni loyihalashtirilishida ularni korroziyadan himoya qilish tadbirlari GOST 9.602-16 hamda QMQ 2.03.11-96 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-bob. Tunnellarning konstruksiyalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Umumiy konstruktiv talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Gidrotexnika tunnellarining loyihalashtirilishida ularni butun uzunligi boʻyicha kuzatib turish va taʼmirlash uchun boʻshatilish imkoniyatlari koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel boʻshatilishidan keyin xodimlarni oʻtib yurishlari va tunnelni koʻzdan kechirib turilishiga toʻsqinlik qiluvchi, suv yigʻilib qolishi mumkin boʻlgan chuqurchalar, pastlashgan yerlar qoldirib ketilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Gidrotexnika tunnellarining kirish va chiqish joylari, relyeflar qiyaliklari tabiiy muvozanatining minimal tarzda buzilishi, portallar (bosh qismlar) koʻrinishida shakllantirilishi, zarur xollarda portal devor grunt massiviga ankerlanishi, portal ustida joylashgan qiyaliklar purkama (torkret) beton ankerlari yoki simli ankerlar orqali mahkamlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmik hududlarda portallar imkoni boricha qiyalik yuzasi chegaralaridan chiqib turmasligi, bunda portallar konstruksiyalari oddiy geometrik shakllar holida qabul qilinishi, hududning seysmikligi 8-9 ballik boʻlganda tunnellarning portaloldi qismlari, shuningdek 50 m dan kam chuqurlikda yotuvchi tunnel uchastkalarining portal konstruksiyalari temir-betondan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellarning portal uchastkalari suv oquvchi qismining geometrik shakllari hisoblar orqali aniqlanishi yoki laboratoriya gidravlik tadqiqotlari asosida qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Tunnelga kirish joyida tunnel ichiga barcha tunnel traktining uzunligi boʻyicha tunnelning minimal kesimidan katta boʻlgan midel kesimiga ega boʻlgan (masalan zatvor kamerasi oraligʻi tarmoqlanish) suzuvchi jismlar va yogʻoch choʻkindilarni kirib qolishiga yoʻl qoʻymaydigan moslamalar boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTeleskopik (masalan, konusli) zatvorlar bilan jihozlangan gidroelektrostansiyalar va suv chiqarish tunnellari suv olish inshootlarida oquvchi chiqindilarni ushlab qoluvchi panjaralar moslamasi boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSel xavfi mavjud hududlarda loy-toshli oqimlarni portallar orqali tunnellar ichiga kirishiga yoʻl qoʻyilmasligi uchun portallar oldida himoya moslamalari koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Suv oqimining muayyan gidravlik parametrlariga (jami va solishtirma sarf, tezlik, haqiqiy kesim yuzasi), gidrouzel inshootlarining joylashtirilish yechimiga, topografik, geologik va boshqa shart-sharoitlarga bogʻliq boʻlgan holda, suv tashlagichli tunnellarning chiqish portallari ortida, variantlarni texnik-iqtisodiy jihatdan solishtirish asosida tanlanuvchi (suv urilmali quduqchalar, bosimli yoki bosimsiz diffuzorlar, ingichka suv oqimini irgʻituvchi tovon-tramplinlar va boshqalar), suvning yuvib ketuvchi taʼsirini kamaytirish uchun boʻlgan moslamalar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChiqish portallari inshoot asosi, daryo oʻzani va uning qarama-qarshi qirgʻogʻini yuvilib ketishi mumkinligini hisobga olgan holda konstruksiyalanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKirish peshtogʻi hamda quyi byefdagi suv sathi orasida zaruriy bosimlar farqi mavjud boʻlganda, shuningdek qarama-qarshi qirgʻoq yuvilib ketishi va daryo oʻzanida oʻtirgan sayozliklar boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun suv tashlash tunnellarining chiqish portallari ortidagi tugallanish konstruksiyasi suv oqimini irgʻituvchi va uni daryo oʻzani boʻyida aylanib oqishini taʼminlovchi koʻp pogʻonali tramplinli egri chiziqli burilish koʻrinishida loyihalashtirilishi, tramplin oldida “qoshiqlar” boʻlsa,”qoshiq” ichidan suvni chiqarib tashlovchi moslama koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTugallanish konstruksiyasi suv oquvchi qismining oʻlcham va shakllari laboratoriya gidravlik tadqiqotlari asosida aniqlangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Gidrotexnika tunnellarini loyihalashtirilishida tunnel ichida vakuum hosil boʻlishi ehtimolini oldini olish uchun havo berish moslamalari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Bosimsiz suv tashlash tunnellarida suvning 15 m/s va undan ortiq tezliklarida kavitatsiyadan himoya qilish maqsadida ishlanmalar yuzalari silliq boʻlishi, yuqori kavitatsion bardoshlikka ega boʻlgan betonlar qoʻllanishi, himoya qoplamlari, devoroldi qavatini aeratsiyalash koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKavitatsiyaga qarshi himoyaning turini tanlanishi hamda parametrlar va konstruksiyalarni aniqlash tan olingan va amaliyotda qoʻllanilayotgan hisobiy uslublardan, shuningdek laboratoriya tadqiqotlari natijalari va mavjud foydalanish tajribalari asosida oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Tuzilgan choʻkindi bilan suv oʻtkazadigan qurilish tunnellarining loyihalashtirilishida, foydalanish muddatini hisobga olingan holda uning ichki yuzasini suvda boʻlgan zarrachalar taʼsirida abraziv yemirilishi asoslangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBetonning himoya qavatining qalinligi bashorat qilinuvchi yemirilish oʻlchamiga mos kelishi, ishlanmaning yemirilishini kamaytirish uchun mustahkam yirik toʻldiruvchilardan boʻlgan yuqori sinf betonlari yoki polimerbeton qoplamasi qoʻllanilishi, bunda tarnov ishlanmasi armaturasi grunt tomondan joylashtirilishi hamda ular tashqi yuklanishlarni qabul qilishga hisoblangan ankerlar bilan mahkamlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShuningdek, yuqori byefda daryo oʻzani boʻgʻilganidan keyin suv olish inshooti belgisini yuqoriga koʻtarish, tutib qoluvchi yoki daryo oʻzanida hajmlar hosil qilish vositasida olib ketiluvchi oʻtirindilar akkumulyatsiyasini taʼminlovchi tadbirlar oʻtkazilishi maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Tunnel trassasi boʻyicha Ne ≥ 100 m yuqori bosimli muayyan qismlarda jamlangan yerosti suvlari mavjud boʻlishida (masalan, tunneldan tektonik yoriqlari yoki karstli boʻshliqni kesib oʻtishida) yerosti suvini quvurlar orqali tunnel ichiga oʻtkazish koʻzda tutilishi bosimli tunnellarda suv oʻtkazuvchi quvurlar qaytarma klapanlar bilan jihozlangan boʻlishi lozim. Bu uchastkalarda tunnel ishlanishi boʻshliqda ishlovchi konstruksiya kabi loyihalashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar kimyoviy tarkibiga koʻra tunneldagi yerosti suvlarini ketkazish yoʻl qoʻyilmaydigan boʻlsa, ishlanmani toʻla holdagi tashqi gidrostatik bosimga hisoblanishi yoki yerosti suvi tunnel chegarasi tashqarisiga chiqarib tashlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Bosimli tunnellar ishlanishlari shu jumladan poʻlat qoplamalar bilan ularni ishga tushirish oldidan oʻtkaziluvchi sinovlarida, hisobiy ichki bosimdagi tunnel ichidan suvning chegaraviy oʻlchamdagi oqib chiqib ketishi yoʻl qoʻyiluvchi miqdori bilan tavsiflanuvchi loyihaviy germetikligini taʼminlashi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChoʻkuvchan gruntlarda loyihalashtirilayotgan tunnellarda, suv chiqib ketishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Tunnellarning konstruksiyalari loyihalashtirilishida massivdagi gruntlarning quyidagi asosiy fizik-mexanik xususiyatlaridan foydalanish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqattiqlik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzichligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsiqishdagi mustahkamligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишichki ishqalanish tuyulma burchagi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишilashishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnisbiy qayta zarba koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdeformatsiya moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPuasson koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfiltrlanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишboʻylama va koʻndalang tarang toʻlqinlarning tarqalish tezligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻpchish va reologik xususiyatlari koʻrsatkichlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgruntlarni quvvati va nurash darajasi toʻgʻrisidagi hamda tunnel oʻtkazilishida hosil boʻluvchi qazilma atrofidagi boʻshashgan zonasi chuqurligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmazkur SHNQning 6-ilovasi boʻyicha qattiqlik koeffitsiyentiga koʻra gruntlarning klassifikatsiyasi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Ishlov berilmaydigan tunnellar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Bosimsiz tunnellar, shuningdek suvning ichki bosimi qiymatining kamida yarmiga teng keladigan chuqurlikda joylashuvchi (metrlarda), kam yoriqsimon suvga bardosh qoyali (yuvilib ketmaydigan, ivimaydigan va shishmaydigan) gruntlardan (yoriqlarni toʻldiruvchi materiallarni hisobga olgan holda) oʻtuvchi bosimli tunnellar tegishli iqtisodiy asoslantirilganda ishlov bermasdan loyihalashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoyali gruntlarning ularning yoriqsimonliklariga bogʻliq ravishda deformatsion va mustahkamlik xususiyatlarining taxminiy qiymatlari quyidagi 3-jadvalda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
3-jadval |
|||
|
Gruntlar |
Qattiqlik koeffitsiyenti f |
Koʻndalang tarang toʻlqinlarning tarqalish tezligi V, m/s |
Deformatsiya moduli En, kgf/cm2 |
|
Kam yoriqsimon turgʻun qoyali gruntlar |
8 va undan ortiq |
4200 dan ortiq |
105 va undan ortiq |
|
Oʻrta turgʻunlikdagi yoriqsimon qoyali gruntlar |
4-8 |
3500-4200 |
(0,5-1,0) 105 |
|
Kuchli yoriqli oz turgʻunlikka ega boʻlgan qoyali gruntlar |
4 dan kam |
3500 dan kam |
(2-5)104 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. GES, GAES va NS, shuningdek teleskopik zatvorlari boʻlgan kameralarga suv olib keluvchi qoplamasiz tunnellarning alohida bloklar yoki qoyali massivning turgʻunligi buzilishi mumkin boʻlgan yerlari temir-beton yoki polimerbeton ankerlar va purkamabeton orqali mahkamlanishi, tunnel tarnovida tom qoplamasidan va devorlardan tushadigan gruntni tutib qoluvchi jihozlar hamda tutib qoluvchi jihozlarni tozalab turilishini taʼminlash uchun tunnelga oʻtish yoʻllari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Suv oqimining 10 m/s dan ortiq tezligida tunnellarni ishlovsiz loyihalashtirilishi tunnel ishining gidravlik shart-sharoitlari va qoyali gruntlarning holatini hisobga olgan holda laboratoriya tadqiqotlari bilan asoslangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Gidravlik rejim va tekshirish sharoitlarini yaxshilash uchun ishlov berilmaydigan tunnellar, tekis beton tarnov bilan loyihalashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш56. Qoplamasiz tunnellarning boshlangʻich va tugallanish uchastkalari qazish joyining oraligʻi (diametri)ga teng boʻlgan, ammo 6 m dan kam boʻlmagan uzunlikda boʻlgan ishlov beriladigan tarzda loyihalashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш57. Tunnellarni ishlov berilmaydigan tarzda loyihalashtirilishida tunnel yuzasining gʻadir-budirligini kamaytirish uchun zaryadlarni konturli portlatilishi koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqoplamasiz hamda purkamabeton bilan qoplangan tunnellar yuzalarining gʻadir-budirlik koeffitsiyentlari qiymatlari quyidagi 4-jadvalga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
4-jadval |
|||
|
Yuzalarni qayta ishlash tavsifi |
Tunnel yuzasining gʻadir-budirlik koeffitsiyenti |
||
|
odatdagi portlatishda |
konturli portlatishda |
kombaynli qazishda |
|
|
Qoplamasiz |
0,035-0,04 |
0,025-0,03 |
0,015-0,017 |
|
Purkamabeton bilan qoplangan |
0,023 |
0,02 |
- |
|
Silliqlashsiz tekislash qatlami bilan qoplangan |
- |
0,017 |
- |
|
Silliqlashsiz tekislash qatlami bilan qoplangan, tekislash qatlamini tekislash bilan |
- |
0,015 |
- |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Tunnellarga ishlov berish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш58. Gidrotexnika tunnellariga ishlov berish quyidagilarga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnelning gidravlik tavsiflarini yaxshilanishini taʼminlovchi, shuningdek gruntlarni nurashi va yuvilib ketilishini oldini oluvchi hamda inshootga toʻgʻri geometrik shakl berilishini taʼminlovchi-tekislovchi (yuk tutib turmaydigan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqurilish va foydalanish davrlarida yuklanishlar koʻtarilishini taʼminlovchi, shuningdek tekislovchi ishlovlarga qoʻyiladigan talablarni qanoatlantiruvchi — yuk tutib turuvchi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш59. Yuk koʻtarib turuvchi ishchi yuzalari loyihalashtirilishida quyidagilar boʻlishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishchi yuzalarning shunday konstruktiv va hisobiy sxemalari qabul qilinishi, ularda sigʻdiriluvchi grunt massivining yuk koʻtara olish imkoniyatlaridan maksimal foydalanishining amalga oshirilishi mumkin boʻlishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqazishdagi oʻtish ishlarida qoʻllaniluvchi hamda ishlanmalarning chegarasida yoki tashqi konturidan tashqarida qoldiriluvchi vaqtinchalik mahkamlanishning mavjudligi hisobga olinishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш60. Tekislanuvchi ishchi yuzalari monolit beton yoki purkamabetondan boʻlishi koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunneldagi suv oqimining 10 m/s dan ortiq boʻlmagan tezligida, uning tom qoplamasi va devorlarining ishlov tarzlarini tekislanishi ular yuzasini silliqlashsiz purkama betondan qoʻllanilishga yoʻl qoʻyiladi. Katta tezliklarda bunday ishlovlarni qoʻllanilishi laboratoriya tadqiqotlari maʼlumotlari bilan asoslangan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTekislovchi ishlovlarda tarnovni betondan boʻlishi koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimli tunnellarda tekislovchi ishlovlar, tunnellarni suvning ichki bosimini (metrlarda) kamida yarim qiymatiga toʻgʻri keluvchi chuqurligida boʻlganda qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш61. Bosimli va bosimsiz tunnellarning yuk koʻtarish ishlovlarining asosiy koʻrinishlari hamda ularni qoʻllanish sohalari quyidagi 5-jadvalda koʻrsatilganlarga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSeysmikligi 8 va 9 ballik hududlarda portaloldi uchastkalar ishlovlari, shuningdek 50 m dan kam chuqurlikda yotuvchi tunnel uchastkalari temir-betonli tarzda loyihalashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnkerli mahkamlash bilan purkamabetondan boʻlgan ishlovlar qoʻllanilishi suvning ichki bosimi qiymatining (metrlarda) kamida yarmiga teng chuqurlikda boʻlgan tunnellar uchun boʻlishi lozim. Kuchli yoriqlari boʻlgan gruntlarda purkamabeton ankerlangan panjara koʻrinishida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPurkamabetonning grunt bilan ilashishi kamida 0,5 MPa (5 kgf/cm2) boʻlishi lozim. Muvofiq tajribaviy asoslashlar bilan hamda f ≤ 3 qattiqlik koeffitsiyentiga ega boʻlgan gruntlarda nisbatan kamroq ilashishli purkamabetondan boʻlgan ishlovlar qoʻllanilishi, yerosti suvlari bosimi mavjud boʻlishida yoki gruntni sementatsiyalanishida ilashishlikning talab qilinuvchi qiymatlari hisoblar bilan aniqlanishi, ammo bu, ishlanmaga taʼsir koʻrsatuvchi suv bosimi miqdorining ikki barobaridan kam boʻlmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
5-jadval |
|||||||||
|
Ishlov berish |
Gruntning qattiqlik f va solishtirma qayta zarba K0, N/cm3 (kgf/cm3) koeffitsiyentlari |
||||||||
|
f > 8 K0 >5000 (500) |
f 4 dan 8 gacha K0 =2000-5000 (200-500) |
f < 4 K0 <2000 (200) |
|||||||
|
Suv bosimi (statik), m |
|||||||||
|
30 dan kichik* |
30 dan 100 gacha |
100 dan katta |
30 dan kichik* |
30 dan 100 gacha |
100 dan katta |
30 dan kichik* |
30 dan 100 gacha |
100 dan katta |
|
|
Monolit: |
+ |
+ |
+ |
+ |
+ |
+ |
+ |
- |
- |
|
beton |
- |
- |
- |
+ |
- |
- |
+ |
- |
- |
|
presslangan betondan |
- |
- |
- |
- |
+ |
- |
- |
- |
- |
|
lateksli va boshqa past modulli betonlardan |
+ |
+ |
+ |
+ |
- |
- |
- |
- |
- |
|
purkamabetondan ankerli mahkamlash bilan |
- |
- |
+ |
- |
+ |
+ |
+ |
+ |
+ |
|
temir-betonli |
|||||||||
|
Kombinatsiyalangan: |
- |
- |
- |
- |
+ |
- |
- |
- |
- |
|
ichki temirtorkret qobiqcha, tashqi monolit beton halqa |
|||||||||
|
- |
- |
- |
- |
- |
+ |
- |
- |
+ |
|
|
ichki poʻlat qobiqcha, tashqi monolit beton yoki temir-beton halqa |
|||||||||
|
- |
- |
- |
- |
+ |
- |
+ |
+ |
- |
|
|
ichki temir-beton qobiqcha, tashqi yigʻma temir-beton halqa |
|||||||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш* Izoh: shu jumladan bosimsiz tunnellar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQattiqlik koeffitsiyenti f, 4 dan 8 gacha boʻlgan gruntlarda ichki temir-beton qobiqcha va temir-beton qobiqcha oʻrniga tashqi yigʻma temir-beton halqali ishlanmani uygʻunlashtirish uchun temirtorkretli beton qoʻllanilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш62. Bosimli tunnellarni tarmoqlanish uchastkalarida va ularning GES, GAES va NS binolari bilan, zatvorli kameralar va boshqa aynan oʻxshash boʻlgan inshootlar bilan tutashish joylarida poʻlat qoplama qoʻllanilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKombinatsiyalangan ishlanmani ichki poʻlat qobiqcha bilan chegaralanuvchi chiziq uzunligini (chegarani) ikki talab asosida aniqlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsigʻdiruvchi grunt massivining tutib turish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnelda qoʻshni “quruq boʻlgan” yerosti inshootlariga yoki yer ustki yuzasi tomon yoʻnalgan yoʻl uzunligi va filtrlanish oʻlchami asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuvur tashqarisidagi boʻshliq oʻlchamlari, poʻlat konstruksiya va qazishma (vaqtinchalik mahkamlash) tashqi oʻlchamlari orasidagi tirqishlar qurilish-montaj ishlari oʻtkazilish vaqtidagi texnika xavfsizligi talablarini hisobga olgan holda minimal tarzda qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkiyoqlama yigʻish va payvandlashda quvurdan tashqariga boʻshliqda odam oʻtishi uchun oʻtish yoʻli koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш63. Yerusti relyefining keskin oʻzgaruvchi uchastkalarida sayoz tarzda yotqiziluvchi tunnel ustida boʻladigan ishlanmani monolit quyma temir-betondan koʻndalang yoʻnalishda konstruktiv armaturalash bilan loyihalashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш64. Qazilma kesimi boʻylab togʻ bosimining sezilarli notekis tarzda taqsimlanishida, shuningdek gorizontal tektonik kuchlanishlarning katta qiymatlarida ishlov berishga moyil boʻlgan, jumladan, ankerlardan va armaturali setka boʻyicha purkamabetondan boʻlgan ishlanmalar qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш65. Sezilarli bir tekisda boʻlgan togʻ bosimida (1 MPa dan ortiq) yumaloq kesim shakliga ega boʻlgan tunnel koʻrinishiga hamda kuchaytirilgan temir-beton bloklardan boʻlgan blok uchlarining yoqlarida ishlov berishga moyil qoplamalar bilan boʻlgan yigʻma ishlanmalarga oʻtish yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш66. Shishadigan gruntlarda koʻndalang kesimning aylanali shakli qoʻllanishi, tekis tarnovlarni gruntga ankerlash va tunneldan foydalanish davrida mustahkamlikni taʼminlovchi boshqa tadbirlar qoʻllanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш67. Tunnel va faol tektonik yoriqli hududlar kesishganda boʻylama yoʻnalishda “egiluvchan”, koʻndalang (halqasimon) deformatsion choklar bilan grunt massasining yuk koʻtarish qobiliyatini buzmasdan harakatlanishi mumkin boʻlgan konstruksiyalardan foydalanish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChoklar konstruksiyasi ishlanma seksiyalarini (halqalarini) bir-biriga nisbatan aylana olish imkonini taʼminlashi, choklar orqali qoʻshni halqalarga biriktirilgan va chok qismida elastik ulagichlar bilan taʼminlangan poʻlat sterjenlar oʻtkazilishi, bosimli tunnellarda choklar suv oʻtkazmaydigan boʻlishi, koʻndalang choklar orasidagi masofa tunnel ishlanmasi va grunt massivining kuchlanish-deformatsiyalanish holati hisob-kitoblar asosida oʻrnatilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68. Suvning 15 m/s dan ortiq tezligidagi yuqori bosimli suv tashlash tunnellarini loyihalashtirishda tunnelning bosimsiz qismining devorlari va tarnovlarining poʻlat qoplamalari oxiridagi zatvorlar kamerasi ortida botiqchalar, boʻrtmalar yoki ularga havo kirishini taʼminlovchi uygʻunliklari koʻrinishidagi aeratorlar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш69. Tunnellarning tutib turuvchi ishlanmalari noyoriqbardosh (yoriqlar ochilishi oʻlchamlari boʻyicha hisoblangan), yoriqbardosh (yoriqlar paydo boʻlish boʻyicha hisoblangan) tarzda loyihalashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnelarning beton va temir-beton ishlanmalari, noyoriqbardosh tarzda boʻlishi koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel suvining gidrokarbonatli ishqoriyligi 0,25 mg ekv/l dan kam boʻlgan, suvning sizilishi, yuvilish, shuningdek, suv filtratsiyasi chidamliligining pasayishiga olib kelishi mumkin boʻlgan gruntlarda qurilgan tunnel qoplamalari, ishlanma va grunt massasining barqarorligi yorilishga chidamli boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш70. Beton yoki temir-betonli tutib turuvchi ishlanmaning qalinligi tunnel aylanasi yoki koʻndalang kesimining b noaylanali shaklidagi kengligi yarmining 0,15 ga teng boʻlganidagi koʻndalang kesimi ichki radiusining ri koʻpi bilan 0,15 ga teng boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisob-kitoblar bilan asoslanganda ishlanma qalinligi yuqorida koʻrsatilgandan katta boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar yoriqbardoshlik shartlari boʻyicha bosimli tunnellar ishlanmalarining qalinligini oshirish talab etiladigan boʻlsa, ishlanmalar ogʻir betonlardagiga qaraganda kichik taranglik modullari bilan boʻlgan materiallar qoʻllanishi, yoki gruntlarning deformatsion tavsiflarini ularni sementatsiyalash yoʻli bilan yaxshilash yoki taranglashuvchi sementdan boʻlgan dastlab kuchlangan temir-beton ishlanmalar qoʻllash imkoniyatlari koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш71. Gidrotexnika tunnellari ishlanmalarining minimal qalinligi quyidagicha cm hisobida qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmonolit beton va temir-beton — 20;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmonolit uygʻunlashgan ishlanmalarning temir-beton qobiqchalari — 10;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyigʻma temir-beton — 10;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpurkamabetondan:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtutib turuvchi — 10;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtekislanuvchi — 5;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtemirtorkretdan boʻlgan — 5.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш72. Suv oqimining 15 m/s va undan ortiq tezliklarida ishlovchi suv tashlash tunnellari uchun ishlanmalar sifatiga nisbatan maxsus texnik talablar ishlab chiqilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш73. Bosimli tunnellarning noyoriqbardosh temir-beton ishlanmalari armaturalash foizlari yoriqlarni ochilishi shartlaridan kelib chiqqan holda (10-jadvalga muvofiq) hamda filtratsion yoʻqotishlar, ammo 0,5 % dan kam boʻlmagan miqdorda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишArmaturalash foizini 0,5 foizdan kamayishiga har qaysi obyekt uchun uni statik va filtratsion hisoblar uygʻunligi, ishlanma perimetri boʻylab bir tekisda yoriq hosil boʻlish boʻyicha modelda yoki amalda tajribaviy tadqiqotlar oʻtkazishlar orqali asoslanishi, shuningdek oʻtish va betonlash ishlarining (oʻpirilishlar yirik suv oʻtkazmaydigan toʻsiqlarning mavjud boʻlmasligi, beton aralashmasining sifatli zichlashtirilishi va boshqalar) yuqori sifatli boʻlgandagina yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQattiqlik koeffitsiyenti f < 4 boʻlgan gruntlarda barpo etiluvchi bosimli tunnellarning yoriqqabardosh ishlanmalari uchun, minimal armaturalash 0,3 foiz, f > 4 boʻlgan gruntlarda 0,15 foiz etib qabul qilinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimsiz tunnellar ishlanmalari uchun armaturalashning minimal foizi chegaralanmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemirtorkret qobiqlarning minimal armaturalanishlari kamida 1 foiz etib qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш74. Bosimli tunnellarning temir-beton ishlanmalarida armaturaning ikki qatorlik joylashishida hisobiy armaturaning asosiy qismini joylashishida hisobiy armaturaning asosiy qismi (60-70 foiz) ishlanmaning ichki yuzasiga yaqin boʻlgan tarzda joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMustahkam bir jinsli gruntlarda, shuningdek poʻlat gumbazlardan boʻlgan vaqtinchalik mahkamlashlardan foydalanishda ishlanmaning ichki yuzasi yaqinida joylashuvchi bir qatorli armatura oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишUzunasiga taqsimlanuvchi armatura ishchi yuzadan koʻpi bilan 25 cm qadam masofada ichki yuzasi bilan joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTurli jinsli gruntlarda, karst boʻshliqlarida, grunt massivining tektonik va boshqa buzilishlarida yoʻl qoʻyilganidan ortiq yoriqlar ochilishi bilan hosil boʻlishiga yoʻl qoʻymaydigan konstruktiv tadbirlar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimsiz tunnellarning temir-beton ishlanmalarida armatura joylashishi birinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha hisoblash orqali aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellar ishlanmalarining birinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha hisoblash mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш75. Monolit temir-beton ishlanmalarning ishchi armaturasi uchun himoya qavatining qalinligi quyidagilardan kam boʻlmagan holda quyidagi koʻrsatkichlarga muvofiq qabul qilinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
30 mm |
Ishlanma qalinligida |
30 cm gacha; |
|
40 mm |
Ishlanma qalinligida |
30 dan 50 cm gacha boʻlganda; |
|
50 mm |
Ishlanma qalinligida |
50 cm dan katta. |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgressiv suv muhitida himoya qavatining qalinligi 10 mm ga koʻpayadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTaqsimlanuvchi armatura uchun himoya qavatining minimal qalinligi, ishchi armaturaga qaraganda 10 mm qisqaroq etib qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanmaning yigʻma elementlari uchun himoya qavati qalinligi monolit ishlanmalar uchun oʻrnatilgan qalinlikka nisbatan 10 mm ga kamaytirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш76. Tunnel ishlanmalarini kameralar bilan tutashadigan joylarida (massiv konstruksiyalar) hamda ishlanma elementlari bir-biriga nisbatan surilishi mumkin boʻlgan tunnel uchastkalarida deformatsiya choklari koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш77. Suvlanmagan (“quruq”) gruntli massivlardan oʻtuvchi, k >10-4 cm/s filtrlanish koeffitsiyentiga ega boʻlgan bosimli tunnellarning yoriqbardosh ishlanmalari deformatsiya va qurilish choklarining suv oʻtkazmasligini taʼminlash uchun, choklarda filtrlanishga qarshi elementlar boʻlishi koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunneldagi suvning ichki bosimiga teng yoki undan yuqori boʻlgan tunnelning hisobiy kesimlaridagi yerosti suvlari sathi bilan boʻlgan grunt massivlarining suvlangan tabiiy yoki loyihaviy shart-sharoitlarida, ishlanmaning qurilish va deformatsion choklaridagi filtrlanishga qarshi elementlari, agar tunnelning boʻshatilishida yoriqlarni suv bilan birga filtrlanib qolgan toʻldiruvchining chiqib ketish imkoniyati istisno etilishi sharti bajarilgan taqdirda inobatga olinmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш78. Ishlanmali tunnellardagi toʻldiruvchi sementatsiyasi, purkamabetonda boʻlgan ishlanmali tunnellarni, shuningdek quyma betondan boʻlgan ishlanmali ogʻma va vertikal shaxtalarni hisobga olmaganda, boshqa barcha hollarda koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишToʻldiruvchi sementatsiya, ishlanmaning grunt hamda gorizontal diametrdan yuqori boʻlgan vaqtinchalik beton mahkamlagich bilan boʻlgan tutashish joyida, uygʻunlashgan ishlanmalarda esa poʻlat qobiqli xuddi shu kabi metall-beton tutashmasining gorizontal diametridan pastda koʻzda tutilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш79. Yoriqsimon gruntlarda joylashuvchi, bosimli tunnellar ishlanmalarini loyihalashtirishda, deformatsion tavsiflarini yaxshilash va gruntlarning suv oʻtkazishligini kamaytirish uchun bu ishning texnikaviy jihatdan imkoni boʻlsa va iqtisodiy samara beradigan boʻlsa mahkamlash ishlari va filtrlanishga qarshi sementatsiyalash koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMahkamlanadigan sementatsiya toʻldirish sementatsiyasi ishlari tugagandan soʻng amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш80. Yerosti suvlari bosimini qabul qiluvchi ishlanma konstruksiya ishlari sharoitlarini yaxshilash uchun, drenaj moslamalari va ishlanmani gruntga ankerlash maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi lozim. Bunday ishlanmaning konstruktiv sxemasi va hisoblash uslubiy koʻrsatmasi tavsiya etiluvchi 5-ilovada keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш81. Yerosti suvlarining tunnel ishlanmasiga koʻrsatadigan bosimini pasaytirilishi samaradorligini oshirish maqsadida ishlanma gruntning sementatsiyalangan qavati oraligʻida sementatsiyalanmagan qavati oraligʻida sementatsiyalanmagan zonani qoldirish bilan mahalliy drenaj va filtrlanishga qarshi sementatsiya uygʻunligi qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi. Bunday konstruksiya hisobining uslubiy koʻrsatmasi IQN 045-72 da keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш82. Bosimli tunnellarda suv oʻtkazgich boʻshligʻi bilan tutashtirilgan burgʻilash chuquri koʻrinishidagi drenaj moslamalari qoʻllanishida, zaruriy hollarda drenaj quduqlarni teskari klapanlar bilan jihozlash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-bob. Suv tashlash tunnellarining zatvorli kameralari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Asosiy qoidalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш83. Yerosti gidrotexnika inshootlariga qoʻyiluvchi odatdagi umumgidrotexnik va umumqurilish talablarining bajarilishidan tashqari, gidrotexnika tunnellari zatvorli kameralari quyidagilarni taʼminlashi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzatvorlarning toʻla ochilishidagi berilgan oʻtkazish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkamera va zatvorlar elementlarining kavitatsiyaga qarshi chidamliligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkamera va zatvorlar elementlarining uzoq vaqt mobaynida oqimning keskin deformatsiyalanishida vujudga keluvchi yuqori gidrodinamik yuklanishlarni qabul qilish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzatvor konstruksiyalarining buzib oʻtish toʻlqinlaridan boʻlgan kuchlanishlarni va loy-toshli oqimlardan boʻlishi mumkin boʻlgan zarbalarni qabul qila olish imkoniyati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnelning pastda joylashgan qismida oqimning qulay rejimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsosiy zatvorlardan yuqoriroq joylashuvchi, kameraning yuqori qismi, oxirigacha ochiq holatlarida, oqimning bosimli rejimi sharoitlarida ishlashi, kameraning oqimga oid yuqorigi qismida kesimni kichrayishi bilan taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZatvorli kamera pastki qismi va suv oʻtkazgich pastda joylashgan qismining kavitatsion xavfsizligi, olib oʻtiluvchi yuqori tezlikdagi oqimni suv oʻtkazgichning devorlari va tubidan havo qatlami yoki kuchli aerolangan oqim bilan ajratish yoʻli orqali taʼminlanishi, bunda ularning tuynuk va ajralma qismlarini yopuvchi asosiy zatvorning muvofiq keluvchi geometrik shakllarini tanlash, shuningdek, oqimni devorlar va tubdan ostonalar, oʻyiqlar deflektorlar jihozlash yoʻli bilan ajratuvchi sunʼiy doiralar barpo qilish, doiralarga havo uzilmalari berish orqali erishilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш84. Oʻtirindilar oqiziluvchi va tarhda burilishlari boʻlgan suv tashlash tunnellarida, zatvorli kameralar tunnel yoʻlining toʻgʻri chiziqli qismlarida joylashishi kerak. Tunnelning yaqin burilishi zatvorli kamera oldidan oqimdagi koʻndalang aylanishni soʻnishiga yetarli uzoqlikda joylashishi va oʻtirindilarni kamera qanot oraliqlarida bir tekisda taqsimlanishini taʼminlashi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш85. Zatvorli kameralar konstruksiyalarida tunukasimon armatura sifatida poʻlat qoplamalardan foydalanilishida poʻlat tunukalarni konstruksiyaga mustahkam, qattiq mahkamlanishi taʼminlash, bu uning beton bilan boʻlmaganida mahkamlanish qismlarida birgalikdagi ishini taʼminlashi va mahkamlash elementning burchaklari va uzunligi boʻylab joylashgan qattiqlik qovirgʻalari hamda ankerlar yordamida koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemir-beton elementining siqilgan zonasida joylashgan poʻlat qoplama, uning turgʻunligini taʼminlash boʻyicha maxsus konstruktiv chora-tadbirlarisiz hisoblarda nazarda tutilmasligi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTemir-beton va tunukasimon poʻlatni birlashtiruvchi ankerlar, temir-beton va poʻlat tunukalar orasidagi tutash zonada qirquvchi kuchlar hamda haroratlar farqi taʼsiridan vujudga keluvchi suruvchi kuchlanishga hisoblash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш86. Tarnov (pol) poʻlat qoplamalari montaj qilinuvchi elementlari (rusumlar) oʻz joyiga oʻrnatilish oldidan orqa tomoni bilan qobiqning qattiqlik qovirgʻalari balandligidan past boʻlmagan balandlikda ikki yoqlama nishab yuza va sementlanuvchi tuynuklar hosil qilish bilan betonlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш87. Yetarli tutib turish imkoniyatiga ega boʻlgan grunt massivida joylashgan, zatvorli kameralarning bosimsiz pastki va tutashish qismlarida, ishlanma konstruksiyasini gruntga ankerlanishining maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш88. Zatvorli kameralarning bosimsiz qismlarida poʻlat qoplamani kavitatsiya va korroziyaga qarshi himoyalash loyihasiga alohida eʼtibor qaratilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKameraning poʻlat qoplamasi oxirida unga avtomatik tarzda havo yetkazishni taʼminlovchi aerator koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8-bob. Vaqtinchalik tunnelarni yotqizish (yoʻqotish)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш89. Vaqtinchalik gidrotexnika tunnellarini yotqizish (yoʻqotish) va boshqa qazishmalar quyidagilarni taʼminlashi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosim jabhasini paydo boʻlishida qatnashuvchi, inshootlar asosida filtrlanishga qarshi konturning zaruriy uzunligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgidrotexnika inshooti asosidagi (masalan, yer sathi ostida qazishmalarni chuqur boʻlmagan tarzda yotishida) grunt massivining tutib turish xususiyatlarini saqlash yoki qayta tiklash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbir tarafga yoʻnalgan filtratsiyani vaqtinchalik qazishmalarning bosimlashgan qismidan ularga qoʻshni boʻlgan foydalanish yerosti inshootlari (GES va GAES binolari, zatvorlarni boshqarish xonalari, transformator, yuk, aeratsiya, kabel tunnellari va boshqalar);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqazishma tomini oʻpirilib-buzilishdan saqlagan holda ushlab turish va gidrouzel uchastkasida nazoratda boʻlmagan boʻsh qazishmalarni boʻlishni istisno etish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimli inshootlar yaqinida joylashgan yoki suffoziyaga chidamsiz grunt uchastkalarida joylashgan yoʻqotiluvchi qazishmalar suv qochirish imkoniyatini istisno etish yoki qulay holatlarga keltirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlanayotgan qazishmalarga odamlar, hayvonlar va begona jismlarni kirib qolishiga yoʻl qoʻymaslik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш90. Qurilish tunneli yotqizilish joyi tanlanishida quyidagilar hisobga olinishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgidrouzel inshootlarining umumiy joylashish tarzi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻgʻon joylashgan uchastkadagi filtrlanishning umumiy koʻrinishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnelning yoʻqotilmay qoldiriluvchi uchastkasini daryo koʻtarma qirgʻoqlariga drenaj sifatida chiqarish va toʻgʻon asosi orqali filtrlangan suvni chiqarib tashlanishini tashkil etish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnelning bosimlashgan uchastkasi tiqinidan yuqorida joylashgan qismidan qoʻshni “quruq” yerosti inshootlari va qiyalik yuzasiga suvni yoʻnaltirilgan tarzda filtranish imkoniyatlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш91. Konstruktiv belgilari va yerosti qazishmalari yotqizilish materiallari boʻyicha quyidagilarga boʻlinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbutkul beton yotqizish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbeton tiqinlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbeton (temir-beton) toʻsiqlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkuchaytirilgan (temir-beton) ishlanma;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqotuvchi yotqizilma;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишqum-sementli qorishma bilan toʻldirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtashlab toʻldirish (grunt bilan toʻldirish);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишuygʻunlashgan tarzdagi yotqizish.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBeton tiqinlar yotqizilmaning oʻziga suv bosimini qabul qiluvchi asosiy konstruktiv elementi shuningdek eng muhim tiqinlar boʻlishi, gidrouzel bosimli jabhasini kesib oʻtuvchi qurilish sarflarini oʻtkazish uchun tunnellarda barpo etiluvchi tiqinlar hisoblanishi bunday tunnellardagi tiqinlar, toʻgʻonning filtrlanishga qarshi elementi chizigʻida, tektonika orqali buzilmagan grunt massivi uchastkalarida joylashtirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш92. Qurilish tunneli ishlanmasida uni tiqin joylashgan uchastkasida loyihalashtirilishida tayanch-filtrlanishga qarshi shponkalar elementlarining gumbaz va devorlarini ishlov berish ishlarini maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi, bunda tiqin betonlashtirishdan oldin yuqori byef bosimini qabul qilishga moʻljallangan, shponkaning ikkinchi yarmi germetik tarzda payvandlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш93. Yerning yuzasiga yetmaydigan balandligida oʻpirilishiga yoʻl qoʻyiluvchi, doimiy ishlanma bilan mahkamlanmagan qazishmalar, koʻndalang kesimning toʻla balandligidan pastroq tarzda yotqizilishi yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar vaqtinchalik mahkamlanmagan qazishma filtratsion zona tashqarida joylashgan boʻlsa va doimiy inshootlarning asosidagi kuchlanish-deformatsiya holatini shakllanishiga taʼsir qilmaydigan boʻlsa, uning yer ostida yotish chuqurligi esa qazishma tomidan gruntning agʻdarilish gumbazi balandligidan ortiq boʻlsa, mazkur qazishma yotqizilmasligiga yoʻl qoʻyiladi shuningdek bunday holatda qazishmaga kirish joyida faqat toʻsiq koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgʻdarilish gumbazi balandligi quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhk = hb (k-1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhb — qazishma balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk — qazishma ichiga sigʻdiriluvchi massiv tuprogʻining boʻshashish koeffitsiyenti boʻlib, γmas/γ boʻsh nisbatga teng (bunda γmas — massivdagi grunt zichligi, γ boʻsh — shu kabi, tomdan buzilib tushuvchi boʻsh gruntning zichligi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9-bob. Yuklanishlar, taʼsirlar va ularning kombinatsiyasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш94. Yuklanishlar va taʼsirlar doimiy va vaqtinchalik — uzoq muddatli, qisqa muddatli va alohida kabilarga boʻlinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш95. Doimiy yuklanish va taʼsirlarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtogʻ bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlanma ogʻirligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdastlabki kuchlanish taʼsiri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш96. Vaqtinchalik davomiy yuklanishlarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuv omboridagi suvning moʻtadil damlanish sathidagi tunnel ichida boʻlgan suvning ichki bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyerosti suvlarining bosimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш97. Qisqa muddatli yuklanish va taʼsirlarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuv oqimining oʻzgarish bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunneldan meʼyorida foydalanilishida gidravlik zarba natijasida yuzaga keluvchi, suvning ichki bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишharoratlarga oid iqlimiy taʼsirlar (ishlanmalarning poʻlat qobiqchalari uchun);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlanma yoki uning poʻlat qobiqchasiga sementlashdagi qorishmaning bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишishlarning amalga oshirilishida mexanizmlardan boʻladigan bosim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш98. Alohida yuklanish va taʼsirlarga quyidagilar kiradi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik va portlatish taʼsirlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишsuv omboridagi suvning shiddatli damlanish sathi yoki yuklanishning toʻliq boʻshatilishida gidravlik zarba taʼsiridagi, tunnel ichidagi suvning ichki bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишharorat oʻzgarishi, betonning koʻpchishi, kirishishi, massivdagi gruntning surilishi (poʻlat qobiqchalar uchun) natijasida vujudga keluvchi zoʻriqishlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyangi yotqizilgan betondan poʻlat qobiqchaga boʻladigan bosim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgidravlik sinov bosimi (poʻlat qobiqchalar uchun);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtortish choʻkindilarining taʼsiri.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш99. Tunnel ishlanmalarining statik hisoblarida yuklanish va taʼsirlar quyidagi mujassamlikda qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoimiy, vaqtinchalik (uzoq muddatli va qisqa muddatli) yuklanish va taʼsirlardan tashkil qilinuvchi asosiy yuklanish va taʼsirlar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdoimiy vaqtinchalik (uzoq muddatli va baʼzi qisqa muddatli) hamda alohida yuklanish va taʼsirlarning biridan tashkil qilinuvchi alohida yuklanish va taʼsirlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш100. Qurilish, ekspluatatsiya va taʼmirlash davrlari uchun yuklanishlar va taʼsirlar eng noqulay, ammo mumkin boʻlgan kombinatsiyalarda olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш101. Tunnel ishlanmalarini mustahkamlik va turgʻunlikka boʻlgan hisoblarida yuklanishlar boʻyicha boʻlgan ishonchlilik koeffitsiyenti y f (birinchi guruhning chegaraviy holati) quyidagi 6-jadval boʻyicha qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
6-jadval |
|
|
Yuklanish va taʼsirlar |
Yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti γ f |
|
Vertikal togʻ bosimi |
|
|
gumbaz hosil qilinishidagi grunt ogʻirligidan |
1,5 |
|
tunnel ustidagi barcha qalinlikdagi gruntlar ogʻirligidan yoki buzilgan zonaning ogʻirligidan |
1,1 (0,9) |
|
Gorizontal togʻ bosimi |
1,2 (0,8) |
|
Ishlanma ogʻirligi |
1,2 (0,9) |
|
Suvning ichki bosimi (gidravlik zarbni hisobga olganda) |
1,0 |
|
Bosim: |
|
|
suv oqimining oʻzgarib turishidan |
1,2 |
|
yerosti suvlaridan |
1,1 (0,9) |
|
sementatsiyalashdagi qorishmadan |
1,2 (1,0) |
|
mexanizmlardan |
1,2 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh. Qavslarda koʻrsatilgan, yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti qiymati, bu koeffitsiyentlarning kichik qiymati qoʻllanilishi tunnel ishlanmasi yuklanishining befoyda holatiga olib keladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha boʻlgan hisoblarda yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti 1 ga teng etib olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш102. Togʻ bosimi qiymatini, shuningdek grunt massivining tabiiy kuchlanish holatini aniqlash 103 — 108-bandlarga binoan, shuningdek tunnellarni aynan oʻxshash boʻlgan muhandislik-geologik shart-sharoitlarda qurish va undan foydalanish tajribasi asosida bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишI sinf bosimsiz tunnellari hamda bosimli tunnellarning I va II sinflari uchun togʻ bosimi qiymatlari maʼlum tavsiflarga ega muhandislik-geologik shart-sharoitlari bilan boʻlgan uchastkalarda amaliy tadqiqotlar oʻtkazilishi natijalari asosida ishchi hujjatlar tayyorlanish bosqichida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш103. Yarimqoya gruntlarda joylashadigan tunnellar loyihalashtirilishida, sezilarli togʻ bosimi, koʻpchish, shishib yorilish, vaqtinchalik mahkamlanishlarni deformatsiyasi kabilarni sodir boʻlishi ehtimolini hisobga olinishi, zaruriy holatlarda oʻtish ishlarining maxsus usullari va shunga muvofiq boʻlgan mahkamlash koʻrinishlari koʻzda tutilishi, shuningdek grunt massivining suvga toʻyinishi hamda qurilish va foydalanish usullari tufayli yuzaga kelgan, qazishma atrofida uning kuchlanish holatini oʻzgarishida yoriqsimon gruntlar xususiyatlarini pasayishi hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnelni ohaktoshlarda, gips tarkibli va tuz tarkibli gruntlar ichida joylashishida, karst boʻshliqlarida toʻplanib qolgan katta massali suvlarni toʻsatdan tunnel ichiga yorib oʻtishi ehtimoli hisobga olinishi, bunday yorib oʻtishlar shuningdek yuqori suv oʻtkazuvchi gruntlardagi yoriqlar, yirik tektonik buzilishlarda, tunnel qazishmasini oqma loy koʻrinishidagi suvga toʻyingan qum-gruntlar, allyuvial yoki koʻl yomgʻirlari bilan toʻlgan qadimgi eroziya pasayishlari bilan kesib oʻtishida sodir boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQazishma tomidan yer ustki sathigacha boʻlgan masofa qulash gumbazi balandligining ikkilangan qiymatidan katta, f < 4 bilan boʻlgan gruntlardagi meʼyoriy vertikal togʻ bosimi qulash gumbazi bilan chegaralangan grunt ogʻirligi hajmiga teng etib qabul qilinishi lozim. Tunnelning kichikroq chuqurligi bilan togʻ bosimi uning ustidagi gruntning butun qalinligiga teng deb qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш104. Qattiqlik koeffitsiyenti f <4 boʻlgan gruntlarda gumbaz hosil boʻlishida, meʼyoriy vertikal togʻ bosimi gqzn, kN/m2 (tf/m2) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqzn = βpghq ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ — qazishma oraliq b ishlarga bogʻliq ravishda qabul qilinuvchi koeffitsiyent boʻlib, u quyidagilarga teng boʻlishi mumkin:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb £ 5,5 m boʻlganda — 0,7; b ³ 7,5 m boʻlganda — 1,0; 5,5 < b < 7,5 m boʻlganda 0,7 va 1,0 orasida interpolyatsiya mavjud boʻlishida;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp — grunt zichligi, t/m3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — 9,81 ≈ 10 m/s2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhq — qulash gumbazi balandligi boʻlib, m, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh — qazishma ishlar balandligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишφ — ichki ishqalanish tuyulma burchagi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(φ =arctg f).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal togʻ bosimining taqsimlanishi ishlanma oraliq qoplama boʻyicha bir tekis tarzda qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш105. Meʼyoriy vertikal togʻ bosimi gqzn , kN/m2 (ts/m2), f ³ 4 boʻlgan gruntlarda amaliy tadqiqotlar boʻyicha oʻrnatilgan, buzilgan zona hajmidagi gruntlar ogʻirligiga teng etib qabul qilinishi, ular mavjud boʻlmaganda esa quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqzn = βpghq1 ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhq=ka . b — buzilgan zona chuqurligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишka — quyidagi 7 — jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
7-jadval |
|||
|
Gruntning qattiqlik koeffitsiyenti f |
Quyidagi gruntlar boʻlgandagi ka koeffitsiyent |
||
|
kuchsiz yoriqsimon |
oʻrtacha yoriqsimon |
kuchli yorilgan |
|
|
4 |
0,2 |
0,25 |
0,3 |
|
5 dan 9 gacha |
0,1 |
0,2 |
0,25 |
|
10 va undan katta |
0,05 |
0,1 |
0,15 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVertikal togʻ bosimining qoplamasi oraligʻi boʻylab taqsimlanishi grunt massivining tabaqalanishi, yorilish tizimlari va boshqa xususiyatlarini hisobga oladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchsiz yoriqsimon gruntlarda, ularning buzilgan zonasini 1,5 m dan ortiq boʻlishida vertikal togʻ bosimi gqzn 20 % kamaytirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKombaynli oʻtish ishlarida ka qiymati 30 % kamaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишParallel m yonma-yon tarzda joylashgan ikki va undan ortiq tunnellar loyihalashtirilishida ularni qurish jarayonida barcha tunnellar ustida togʻ bosimini keskin ortib ketishiga olib keluvchi umumiy bosim gumbazi yoki umumiy buzilish zonasi vujudga kelishi ehtimoli hisobga olinishi, tunnellar oraligʻi masofasi ishlanma boʻyicha ikki maksimal oraliq qoplamasi ortiq boʻlishida, loyihalashtirishning dastlabki bosqichlarida har qaysi tunnel alohida tunnel sifatida hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOchiq usulda barpo etiluvchi tunnellarni loyihalashtirish SHNQ 2.05.03-22 talablari asosida amalga oshirilishi lozim. Koʻtarma ostida tunnelni sezilarli chuqurlashishida ishlovga moyil konstruksiyalar moslamalari yoki grunt bosimini kamaytiruvchi tadbirlarning maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш106. Meʼyoriy gorizontal togʻ bosimi gqxn, kN/m2 (ts/m2), quyidagicha aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf < 4 boʻlgan gruntlar ichida gumbaz hosil qilinishida — quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqxn = pg(hq + 0.5h)tg2 (45° — φ /2),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишf < 4 boʻlgan gruntlarda tomning qulash gumbazi ikkilangan balandligidan kam tarzda chuqurlashishida — hq sonli qiymatni qazishma tomidan yer sathigacha boʻlgan masofaga almashtirish bilan (3)-formula orqali.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGorizontal togʻ bosimining taqsimlanishi ishlanma balandligi boʻyicha bir tekisda boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш107. Meʼyoriy gorizontal togʻ bosimi f ≥ 4 boʻlgan kuchsiz va oʻrtacha yoriqsimon gruntlarda tunnelning balandligi 6 m dan kam boʻlishida hisobga olinmasligiga yoʻl qoʻyiladi, balandligi 6 m dan ortiq boʻlganda esa — yoriqlar kesib oʻtgan alohida qoyali bloklarning chegaraviy muvozanati shartlaridan kelib chiqqan holda aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKuchli yorilgan, f ≥ 4 boʻlgan gruntlarda meʼyoriy gorizontal togʻ bosimi quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqxn = 0,1pgh ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш108. Chuqur yerlarda yotqiziluvchi (500 m dan chuqur) tunnellar uchun togʻ bosimi qiymati gruntlarning boʻlishi mumkin boʻlgan qayishqoq holati va boshqa oʻziga xos hodisalarni hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишZaruriy maʼlumotlar mavjud boʻlmagan taqdirda, chuqur yotqiziluvchi tunnellar loyihalashtirishning boshlangʻich bosqichlarida togʻ bosimi aynan oʻxshash boʻlgan muhandislik-geologik va gidrogeologik shart-sharoitlardagi tunnel qurilishi tajribalari asosida aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш109. Loyli gruntlarda hamda f < 4 boʻlgan, tunnel konstruksiyasiga sezilarli bir tekisda bosim koʻrsatuvchi kuchsiz gruntlarda joylashgan chuqur yotqiziluvchi tunnellarda, ishlanmaga beriluvchi yuklanish gruntning vaqtinchalik mahkamlagichlari va bu mahkamlagichning ishlovga moyilligi, shuningdek ishlanmani oʻzining ishlovga moyilligigacha boʻlgan kutiluvchi surilishlarini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш110. Suv oʻtkazuvchi gruntlarda joylashuvchi bosimli tunnellar ishlanmalarini hisoblashda, suvning ichki bosimidan va yerosti suvlari tashqi bosimi yuklanishlarning bir mujassamligiga kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Barcha boʻlishi mumkin boʻlgan (shu jumladan avariya holatlari) foydalanishga oid ishlanmaga suvning turli tomonli tashqi taʼsiri kafolatlangan boʻlgan vaziyatlarda, yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti 1 ga teng boʻlgan yerosti suvlari tashqi bosimining minimal qiymatini ichki bosim bilan bir mujassamlikka kiritilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuruq va suvga toʻyingan amalda suv oʻtkazmaydigan kf £ 10-3 cm/s ga teng va yerosti suvlari bosimi Nei, tunneldagi suvning ichki bosimidan Ni ortiq boʻlmaydigan hollarda, yoriqbardosh boʻlmagan ishlanmalarga boʻlgan yerosti suvlarining qarshi bosimi qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишP1 = (Ni — JN hk) γ f ,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJH – mazkur SHNQning 123-bandi boʻyicha aniqlanadigan, ishlanmadagi bosim gradiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhk — ishlanma qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγf — 0,9 ga teng etib qabul qilinuvchi, yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш111. Yerosti suvlarining bosimi suv omboridagi suvning barqarorlashgan sathida, yerosti suvlarining bosimini pasayishini, shu maqsadlar uchun koʻzda tutilgan drenaj moslamalari va filtrlanishga qarshi (sementlash) pardalarni hisobga olgan holda aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш112. Gidravlik zarba natijasida vujudga keluvchi, oqimning oʻzgarishi bosimi va suvning ichki bosimi gidravlik hisoblar yoki modelga oid tadqiqotlar asosida aniqlanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш113. Seysmik va portlatish taʼsirlari hisoblar yoki modelga oid va amaliy tadqiqotlar asosida aniqlanishi seysmik yuklanishlar qiymatlari qurilish maydonining hisobiy seysmikligi va tunnelning yotqizilish chuqurligiga bogʻliq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-bob. Ishlanmalar hisobi boʻyicha asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш114. Gidrotexnika tunnellari ishlanmalari chegaraviy holatlar uslubi boʻyicha hisoblanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtutib turish imkoniyati boʻyicha mustahkamlikka va mazkur SHNQning 4-ilovasiga muvofiq konstruksiya shaklining turgʻunligini (birinchi guruh chegaraviy holati boʻyicha) tekshirish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoriqlar hosil boʻlishi boʻyicha (yoriqqa bardoshlik), agar yoriqlar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasa, yoki yoriqlarni ochilishi boʻyicha, agar ularning ochilishiga (tunnel ishlanmasi uzoq muddatga chidamliligi shartlari boʻyicha yoʻl qoʻyilganda, grunt massivining saqlanish tarzi, shuningdek tunnel ichidagi suvning filtranish sarfi hajmi (ikkinchi guruh chegaraviy holati) boʻyicha mazkur SHNQning 2 va 3-ilovalariga muvofiq.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtutib turish imkoniyati boʻyicha hisoblash nochiziq va notarang deformatsiyalar, yoriqlar va materialning turli jinsliligini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш115. Yuqori bosimli suv tashlash tunnellari va ularning zatvorli kameralarini loyihalashtirishda, birinchi va ikkinchi chegaraviy holat boʻyicha hisoblashlardan tashqari yuqori tezlikka ega boʻlgan oqimni oqishi bilan bogʻliq boʻlgan quyidagi hisoblar amalga oshirilishi zarur:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишinshootning kavitatsiyaga oid xavfsizligini taʼminlash bilan bogʻliq hisoblar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻrtalashtirilgan gidrodinamik yuklanishlar qiymati, statsionar va nostatsionar oʻzgarib turuvchi yuklanishlar, konstruksiyalar elementlari va zatvorlar uzra oqimni oqib turishidagi kavitatsiyaning kuchayish darajasi kabilar bilan tavsiflanuvchi gidrodinamik yuklanishlarni aniqlash boʻyicha hisoblar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkonstruksiya elementlaridagi dinamik kuchlanishlarni baholash boʻyicha hisoblari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишzatvorlar va zatvorli kameralar poʻlat qoplamalarining chidamlilikka boʻlgan hisoblari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш116. Birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha ishlanmalar kesimlari QMQ 2.06.01-97 va SHNQ 2.03.05-13 larga muvofiq hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel ishlanmalari kesimlarini hisoblashda quyidagi koeffitsiyentlar kiritilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQMQ 2.06.01-97 ga binoan qabul qilinuvchi, inshootning vazifasi boʻyicha ishonchlilik γn va yuklanishlar mujassamligi γlc koeffitsiyentlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyidagi 8-jadval boʻyicha beton, temir-beton va poʻlat temir-beton ishlanmalar hamda quyidagi 9-jadval boʻyicha poʻlat qobiqchalar uchun qabul qilinuvchi ish sharoitlari koeffitsiyenti γc.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
8-jadval |
||
|
Ishlanmalar |
Chegaraviy holatlar boʻyicha boʻlgan hisoblardagi ish sharoitlari koeffitsiyenti γc |
|
|
birinchi guruh |
ikkinchi guruh |
|
|
Beton (shu jumladan purkama beton va presslangan betondan) |
1,0 |
0,9 (0,75) |
|
Temir-beton (shu jumladan armaturalangan purkama-betondan va temirtorkret) |
1,1 |
1,3 (1,15) |
|
Poʻlat temir-beton (ichki bosimga boʻlgan hisoblashda) |
0,9 |
- |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: Qavslar ichida koʻrsatilgan koeffitsiyentlar qiymatlari, suffoziyaga, ishqorlanishga, shuningdek suv muhitining 0,25 mg-ekv/l dan kam gidrokarbonatli ishqorliligida boʻlgan gruntlarda solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti K0/2000 N/cm3 (200 kg/cm3) boʻlganda qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
9-jadval |
|||
|
Bosim |
Poʻlat qobiqchalar uchastkalari |
Yuklanishlar mujassamligidagi ish sharoitlari koeffitsiyenti γc |
|
|
asosiy |
alohida |
||
|
Ichki |
Toʻgʻrilari |
0,75 (0,9) |
1,0 (1,1) |
|
Shakldor elementlar (tirsak va shoxoblanishlar) |
0,65 (0,75) |
0,8 (0,9) |
|
|
Tashqi |
Barcha uchastkalar |
0,75 |
0,9 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzohlar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Qavslarda koʻrsatilgan γc koeffitsiyenti qiymatlari quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) tashqi monolit temir-beton bilan uygʻunlashgan ishlanmalar uchun (poʻlat temir-betonli);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) tashqi monolit beton bilan uygʻunlashgan ishlanmalar uchun quyidagi shartlar bir vaqtning oʻzida bajarilganda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPwi ≤ 0.15.10-2K0,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPwi ≤ 10-3pghqz (μ cosα+sinα),
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda: Pwi — bosimli tunneldagi suvning ichki bosimi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhqz — tunnel oʻqidan yer ustki yuzasigacha boʻlgan eng qisqa masofa, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишμ = 0,7 — gruntni gruntga ishqalanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — yer ustki yuzasi va gorizontga moʻtadil orasidagi burchak, grad;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK0 — 126-band boʻyicha aniqlanuvchi, gruntning solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti, N/cm3,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv) agar gruntning qarshi zarbasi hisobga olinmasa, ichki bosimga boʻlgan hisoblarda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Berilgan jadval boʻyicha γc koeffitsiyentdan foydalanishda, yuklanishlar mujassamligi koeffitsiyenti γlc 1 ga teng etib olinishi lozim
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш117. Tutib turish imkoniyati boʻyicha ishlanmalar hisobi boʻlishi mumkin boʻlgan eng noqulay asosiy va alohida hisobiy yuklanishlar mujassamligiga, ishlanma materiallarini hisobiy tavsiflarini qoʻllagan holda bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш118. Yoriqlar hosil boʻlishi va ochilishi boʻyicha ishlanmalar hisobi meʼyoriy yuklanishlar mujassamligi asosida gidravlik zarbani hisobga olmagan holda ishlanma materiallarining meʼyoriy tavsiflarini qoʻllash bilan amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш119. Barcha turdagi gidrotexnika tunnellari ishlanmalari hisobi (shu jumladan uygʻunlashgan ishlanmalari shakldor qismlari) gruntlar qarshi zarbasini hisobga olgan holda bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimli tunnellarni suvning ichki bosimi qiymatining yarmidan kam boʻlgan chuqurlikda joylashishida, tunnel ishlanmasi orqali gruntga uzatiluvchi bosim, tunnel ustida boʻlgan grunt qatlami ogʻirligidan ortiq boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYumaloq koʻndalang kesimiga ega boʻlgan bosimli tunnellarda p, kgf/cm2 ichki bosimni K0 , kgf/m2 solishtirma qarshi zarba koeffitsiyentiga boʻlgan nisbatida boʻlganda P/K0 ≤ 1/7 ishlanmaning ichki bosim taʼsiriga boʻlgan mustahkamlik hisobi amalga oshirmasa ham boʻladi, chunki tunnelni chuqurlashtirilishining yetarliligi talablarini rioya qilinishi sharti bilan, bu bosim toʻla holda grunt orqali qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш120. Istalgan tashqi va ichki yuklanishlar yoki gruntlar konturi boʻyicha oʻzgaruvchi deformatsion tavsiflaridagi ularning mujassamliklariga boʻlgan erkin koʻrinishdagi ishlanmalar hisoblari qurilish mexanikasi uslubi bilan bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblash 117 va 118-bandlarga muvofiq yuklanishlar mujassamligining har qaysisi uchun bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишJami epyuralar hosil qilish uchun alohida yuklanishlardan boʻlgan kuchlanish epyuralarini yigʻindi tarzida qoʻshilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш121. Bosimsiz tunnellar beton ishlanmalarini mustahkamlikka boʻlgan hisoblari ishlanmada qayishqoq oshiq-moshiqlar hosil boʻlishini nazarda tutgan holda hisoblanishi hamda ikkinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha yoriqqa bardoshlikka tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш122. Ishlanmalarni ikkinchi guruh chegaraviy holati boʻyicha hisoblashda I sinf bosimli va bosimsiz tunnellar ishlanmalari yoriqlarini chegaraviy ochilish kengligi 10-jadval boʻyicha qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
10-jadval |
||||||||
|
Ishlanmadagi suv bosimi gradiyenti JN |
Quyidagi shartlardan kelib chiqqan holatda yoriqlar ochilishining chegaraviy kengligi, mm |
|||||||
|
Suv muhitining gidro karbonatga oid ishqoriyligida betonning uzoq muddat chidamliligi, mg.ekv/l |
Cl' va SO4″ionlarining jami konsentratsiyasida armaturaning saqlanilishi, mg/l |
|||||||
|
0,25 |
1 |
2 |
2,5 va undan ortiq |
50 gacha |
100 |
200 |
400-1000 |
|
|
Bosimli tunnellar va yerosti suvlari mavjudligida bosimsiz tunnellarning suv ostida qolmaydigan qismlari |
||||||||
|
5 |
0,1 |
0,18 |
0,35 |
0,5 |
0,5 |
0,4 |
0,35 |
0,3 |
|
50 |
0,07 |
0,15 |
0,32 |
0,45 |
0,5 |
0,4 |
0,35 |
0,3 |
|
300 |
0,05 |
0,12 |
0,23 |
0,4 |
0,4 |
0,3 |
0,25 |
0,2 |
|
Quyidagi shartlardan kelib chiqqan holatda yoriqlar ochilishining chegaraviy kengligi, mm |
||||||||
|
Cheklanmaydi |
0,2 |
0,2 |
0,15 |
0,1 |
||||
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzohlar: 1. Ishlanmadagi beton va armaturaning uzoq muddatga chidamliligini aniqlovchi suv muhiti quyidagilardir:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN i > Nei boʻlganda — tunnel ichidagi suv;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN i < Nei boʻlganda — yerosti suvi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. II, III va IV sinf tunnellari uchun yoriqlarni ochilishi chegaraviy qiymatlari jadvalda keltirilgan qiymatlarga qaraganda muvofiq ravishda 1,3, 1,6 va 2-marta katta qilib, ammo koʻpi bilan 0,5 mm etib olinishi lozim
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш123. Ishlanmadagi bosim gradiyenti JN, grunt filtrlanish k koeffitsiyentiga bogʻliq ravishda qabul qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk £10-4 sm/s boʻlganda JN =1;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk ³10-2 sm/s boʻlganda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbu yerda Ni — suvning ichki bosimi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишNe1 — yerosti suvlari bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhk — ishlanma qalinligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10-4< k <10-2 oraliqda JN qiymati interpolyatsiya boʻyicha aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш124. Bosimsiz tunnellar ishlanmalari suv ostida qoluvchi qismlari uchun betonni uzoq muddatga chidamliligi va armaturaning saqlanish talablari boʻyicha yoriqlar ochilish kengligi cheklanmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш125. Ishlanmalarning statik hisoblari yoriqlar hosil boʻlish va qayishqoq deformatsiyalarni hisobga olgan holda bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimsiz va boʻshatilgan bosimli tunnellar ishlanmalari birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha betonning Ek = 0,7Eb konstruksiyadagi taranglik moduli boʻlgan holatda, beton kesimining qattiqligini hisobga olgan holda hisoblanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimli tunnellar ishlanmalarining birinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha yuklanishlari armatura kesimi qattiqligini hisobga olgan holda hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha bosimli tunnellar ishlanmalari quyidagicha hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnoyoriqbardosh — armatura kesimi qattiqligini hisobga olgan holda;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyoriqbardosh — beton kesimi qattiqligini Ek = 0,7Eb hisobga olgan holda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш126. Tunnellar ishlanmalari hisobi ularni grunt massivi bilan oʻzaro taʼsirini hisobga olgan holda bajarilishi lozim. Gruntning deformatsion xususiyatlari solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti Ko yoki keltirilgan (samarador) deformatsiya moduli Eq va Puasson koeffitsiyenti v orqali tavsiflanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKeltirilgan deformatsiya moduli tabiiy va texnogen sabablardan boʻlgan, grunt xususiyatlarining turli xilligini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim (gruntlarni sementatsiyalash yoki boshqa usullar bilan mahkamlash, buzilgan holdagi oʻtish ishlari natijasida zona hosil boʻlishi va b.).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDeformatsiyaning keltirilgan modulini aniqlash 5-ilova uslubiy koʻrsatmasi boʻyicha amalga oshirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMassivdagi gruntlar tavsiflari qiymatlari suvga toʻyingan holatda ularning xususiyatlarini hisobga olgan holda amaliy tadqiqotlar asosida aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBir jinsli izotrop gruntlarda joylashuvchi yumaloq kesimli bosimli tunnellar uchun, deformatsiya moduli Eq quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEq = Ko (1+v)100, (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda 
— gruntning solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti;
— gruntning solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK — gruntning qarshi zarba koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnizatrop gruntlarda joylashuvchi, deformatsiya modulari nisbati turli yoʻnalishlarda 1,4 dan katta boʻlgan tunnellar uchun hisoblar anizotropiyani hisobga olgan holda bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel ishlamasi hamda grunt orasidagi ishqalanish va ilashish kuchlari, loyiha boʻyicha ishlanmani grunt bilan ishonchli birikishini taʼminlovchi tadbirlar koʻzda tutilgan holatlarda hisobga olinishi lozim. Bunda gruntga uzatiluvchi urinma kuchlanishlar qiymatlari grunt uchun boʻlgan chegaraviy suruvchi (siljituvchi) qiymatlaridan oshmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш127. I va II sinf tunnellari uchun gruntlarning deformatsion tavsiflari Ko yoki Eq markaziy yuklanish oʻrnatish va silindrik gidravlik shtamp (SGSH), shuningdek seysmoakustik va pressometrik uslublar bilan mujassam boʻlgan uygʻunlikdagi bajarilgan amaliy tadqiqotlar maʼlumotlari boʻyicha tavsifga molik muhandislik-geologik qismlarda aniqlanishi lozim. Texnik jihatdan imkoniyat va iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq holatda Ko va Eq bosimli qazishmalar uslubi bilan aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIII va IV sinf tunnellari uchun seysmoakustik va pressiometrik uslublar bilan boʻlgan amaliy tadqiqotlar koʻzda tutilishi lozim. Shuningdek aynan oʻxshash muhandislik-geologik sharoitlarda tunnel yotqizilishida oʻrnatilgan grunt tavsiflarining fizik-mexanik qiymatlardan foydalanish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш128. Qoya va yarimqoya massivlarining yoriqlar majmui bilan boʻshashgan yerlarida joylashuvchi tunnellarni hisoblash (texnik jihatdan taʼminlanish mavjud boʻlganda) vaqt omillarini (gruntning reologik xususiyatlari) hisobga olgan holda fizik jihatdan nochiziqli modellar asosida oʻtkazilishi lozim. Katta kesimli (60 m2 va undan ortiq) I sinf tunnellarini hisoblashda, qazishma oʻtish ishlari va ishlanma elementlarini barpo qilish ketma-ketligi natijasida yuzaga keluvchi, grunt massivining kuchlangan deformatsiyalangan holati (KDH) oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш129. Dastlabki hisoblar uchun solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti Ko qiymati oʻrta yoriqsimon gruntlar uchun 2-rasm yoki aynan oʻxshashliklar (6-ilova) boʻyicha aniqlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh. f £ 10 boʻlgan kuchsiz yoriqsimon gruntlarda, shuningdek tunnelning kombayn usuliga oid oʻtish ishlarida, 2-rasm boʻyicha olingan Ko qiymatlari 30 % ga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш130. Tunnel ishlanmalarini hisoblashda, tunnelni oʻtish ishlaridagi vaqtinchalik mahkamlanishlarning birgalikdagi qoʻshma ishi hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш131. Tunnellarni seysmik yuklanishlarga hisoblanishida, ishlanmani grunt bilan oʻzaro taʼsiri hisobiy sxemalarini seysmik taʼsir etish vektori tunnel oʻqiga nisbatan tik yoʻnalgan tekis oʻrnatma ustida deb qaralishi lozim. Bunda tunnelga taʼsir etuvchi quyidagi seysmik yuklanishlar koʻrinishlari hisobga olinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoʻtuvchi seysmik toʻlqinlardan (massivning seysmokuchlanishli holati) boʻlgan jinsdagi meʼyoriy va urinmaviy dinamik kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишseysmik toʻlqinlarni oʻtishida bosimli tunnelarda vujudga keluvchi gidrodinamik bosim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtogʻ bosimini hosil qiluvchi gruntning ogʻirligidan va tunneldagi suv ogʻirligidan (bosimsiz) hamda qoplama ogʻirligidan boʻlgan inersion seysmik yuklanishlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBundan tashqari tunnelni tektonik zonalarini kesib oʻtish joylarida tunnel qismlarini oʻzaro joylashish tarzini oʻzgarishini hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellarni suvga toʻyingan noqovushqoq gruntlarda joylashishida ularni seysmik taʼsirlardan suyuqlashishi mumkinligi hisobga olinishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш132. Tunnellarning beton va temir-beton ishlanmalarini harorat taʼsirlariga boʻlgan hisoblari haroratlarning 30 °S dan ortiq hisobiy farqi boʻlganda, betonning koʻpchish va siljishini hisobga olgan holda bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш133. Bosimli va bosimsiz tunnellar ishlanmalarini hisoblashda betonlashtirish choklaridagi va betonlashtirish choklari oraliqlaridagi kesimlardagi suvning qarshi bosim hisobga olinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш134. Tunnelning botuvchi oʻtirindilar taʼsiriga taalluqli boʻlgan ishlanmasi tarnovi qalinligi, tarnovni kutiluvchi ishqalanish qiymatini hisobga olgan holda tayinlanishi lozim (153-band). Tunnel ishlanmasi hisobiy sxemasi shunday tarzda tayinlanishi lozimki, bunda tarnov yedirilishidan soʻng tunnelning devor va gumbazlarining turgʻunligi taʼminlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш135. Tunnel ishlanmasini seysmik taʼsirlarga boʻlgan hisoblarida ishlanma qismlarini buzilib tushishiga olib kelmaydigan va konstruksiyaning umumiy mustahkamligi hamda turgʻunligini buzmaydigan joylarda mahalliy qoldiq deformatsiyalar (yoriqlar, siniqlar, surilishlar) vujudga kelishi ehtimoli boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi. Qoplamalarning buzilgan qismlari tiklanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11-bob. Tunnellarni qurish va ulardan foydalanishga boʻlgan asosiy talablar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Ishlarni amalga oshirish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш136. Tunnellarga kirish yoʻllari soylik va pastliklarda, mexanik moslamalarni (ventilyator, kompressor, suvni chiqarib tashlash uskunalari va b.) joylashtirish uchun qulay boʻlgan maydonlar yaqinidagi turgʻun va kam nam saqlaydigan gruntlarda hamda tunneldan olib chiqiluvchi gruntni oʻyish uchun mavjud yerlarda joylashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш137. Tunnellarning portal uchastkalarini oʻyishni, qazishmaning yuqori qismi konturi boʻylab burgʻilangan chuqurlarda oʻrnatiluvchi ilgarilab boruvchi shtangalarni qoʻllash bilan koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш138. Portallar yuqorisidagi qiyaliklar mahkamlanishi lozim (masalan, sim toʻrlar bilan ankerlar orqali). Portallar ustida osilib chiqib qolgan katta hajmli noturgʻun gruntli qismlar, tunnel ichkarisidan burgʻilab teshilgan holda portlatilishi zarur, qolgan grunt uyumi esa sement qorishmasi bilan bir butun holga keltirilishi, soʻngra mana shu bir butunlashtirilgan uyumda tunnelning portal qismini oʻtish ishlari bajarilishi lozim. Portaloldi oʻyilmasi tomonga tik qiyalik bilan yoʻnalgan qoya tuprogʻi qatlamlari chuqur ankerlar bilan mahkamlanib, purkama-beton orqali qoplanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш139. Tor daralarning tik qiyaliklarida tunnellar portallari (kallaklari) qurilishini tunnel ichidan, ochiq chuqurlar moslamasiz amalga oshirilishi lozim. Bunday yechim amalga oshirilishi uchun, zaruriy hollarda tunnel yoʻliga chiqish bilan yaqinlashib keluvchi qazishmasi oʻtkazilishi koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш140. Qurilish jarayonida ishlanayotgan massiv tuprogʻining amaldagi xususiyatlari hisobga olingan holda loyiha tezkorlikda tuzatishlar kiritilish bilan koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш141. Loyihada togʻ bosimining sodir boʻlishi hamda massiv va ishlanma deformatsiyalarini barqarorlashtirish boʻyicha tadbirlar samaradorligi ustidan amalda omilkor monitoring tashkil qilinishi koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш142. Tunnellarni oʻtish ishlarida qoʻllaniluvchi vaqtinchalik mahkamlagichlar (yogʻoch mahkamlagichlardan tashqari) tunnelning doimiy ishlanmasi tarkibiy qismi yoki elementi sifatida xizmat qilishi va doimiy ishlanmalarga qoʻyiluvchi talablarga muvofiq boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellar oʻtish ishlarida vaqtinchalik mahkamlashlarning asosiy turlari purkama-betonli, ankerli, mustaqil holda yoki purkamabeton bilan uygʻunlashgan, armokarkasli, metall gumbazli, yigʻma temir-betonli hamda istisno holatlarda monolit betonli hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaʼzi hollarda mahkamlashlarning maxsus koʻrinishlari qoʻllanilishi mumkin (qoqib kiritiluvchi, Bernold turidagi ilgarilab boruvchi).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻta murakkab muhandislik-geologik sharoitlarda tunnellar oʻtish ishlarining maxsus usullari koʻzda tutilishi lozim (muzlatish, bitumlash, mahkamlash sementatsiyasi, siqilgan havo ostida oʻtish ishlarini bajarish).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишVaqtinchalik mahkamlash turi loyihada mahkamlashlar variantlarini texnik-iqtisodiy jihatdan hisoblarini solishtirish orqali tanlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш143. Tunnellarni buzilgan tektonik nuragan gruntlardan (argillitlar, alevrolitlar va b.) oʻtuvchi qismlarida zaryadlar portlatilgandan soʻng qazishma burmalanganidan keyin zudlik bilan ochilib qolgan devorlar va tom konturi purkama-beton bilan qoplanishi, soʻngra esa bu qismda tutib turuvchi ishlanma barpo etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш144. Tunnellarni (f < 4) boʻsh gruntlardan oʻtishida mahkamlanishning boʻshliq ochilishidan orqada boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Murakkab muhandislik-geologik sharoitlarda, tunnel oʻtish ishlari maxsus uslublarni qoʻllash orqali amalga oshiriladi. Tunnellarni togʻ usuli bilan tektonik buzilishlar chegaralarida va suvlangan turli donachali qum qatlamlaridan oʻtishida ularda dastlabki tamponlash ishlari oʻtkazilishi lozim. Yorilib ajralgan qismlarda portlatish ishlari minimal miqdordagi portlovchi modda qoʻllash bilan amalga oshirilishi lozim. Qazish ishlari oʻtkazilishida yirik, ser suv yoriqlar yoki suv bilan toʻlgan karst boʻshliqlar chiqib qolgan hollarda, suvlik yer kelib chiqish tabiati oʻrganilib chiqilib, bu holatni tugatish boʻyicha tadbirlar ishlab chiqilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш145. Boʻsh turgʻunlikka ega boʻlgan gruntlarda sayoz joylashuvchi tunnel barpo etilishida yer ustida tunnel yoʻli boʻylab devorlarni tashqi konturi boʻylab ularni butun balandligi boʻyicha qazishma tagligidan chuqurroq qilib va bevosita qazishma ustida ularni faqat loyihaviy gumbazgacha chuqurlashtirish bilan bir butun holda bajarilgan burgʻilangan chuqurchalardan oʻtuvchi poʻlat shtangalarning dastlab oʻtkazilishini maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi lozim. Gruntni chiqarib tashlash va ishlanmani barpo etish mahkamlangan tom va devorlar ichida amalga oshiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш146. Ishlanmasiz qoldiriluvchi tunnelni oʻtish ishlari, konturli portlatish yoki rotorli amal qilish kombaynlarini qoʻllash orqali amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQoplash ishlari oʻtkazilmagan tunnelni foydalanishga topshirilishidan oldin qazishma konturini burmalash ishlari amalga oshirilishi, buzilgan qismlarni ankerlar va purkama-beton bilan mahkamlash, zarur hollarda esa — tutib turuvchi ishlanma barpo etilishi lozim. Joyni oʻziga xos boʻlgan 30 cm dan ortiq chuqurlikdagi pastliklar va doʻngliklar muvofiq ravishda purkama beton bilan toʻldirilishi va tekislanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш147. Tunnellarni ochiq usul orqali barpo etilishida choʻkuvchi gruntlardan oʻtuvchi qismlarga alohida eʼtibor qaratilishi lozim. Bunday joylarda SHNQ 2.01.09-19 koʻrsatmalariga muvofiq asoslar mahkamlanishi boʻyicha tadbirlar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш148. Tunnellarning massiv ishlanmalari va boshqa konstruksiyalarini betonlash uchun, shuningdek gruntning yirik ortiqcha boʻshliqlarini toʻldirish uchun betoning qotishida issiqlik ajralishidan boʻluvchi betondagi haroratga oid yorilishlarni istisno etuvchi maxsus tarkibli beton qoʻllanilishi va yangi quyilgan beton ustidan kuzatuv olib borilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш149. Ishlanma qismini (blokni) betonlash ishini beton qorishmasini yotqizishni toʻxtatmay uzluksiz tarzda uni yaxshilab zichlashtirish bilan olib borilishi lozim (quyma beton qorishmasidan tashqari). Betonlashtirishda majburiy uzilish roʻy bergan holda ulanuvchi chok yuzasiga loyihada koʻrsatilgan talablarga binoan ishlov berilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш150. Har qaysi blok betonlashtirilishi oldidan qolip tozalanishi va maxsus tarkib (emulsiyali moylar, eritmalar, suspenziyalar va b.) bilan qoplanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишShuningdek, qolip yuzasi betonni qolipga yopishishini oldini oluvchi tunukasimon yoki plyonkaga oid polimer materiallar (ftoroplast, polipropilen, polietilen, getinaks va b.) bilan qoplanishi maqsadga muvofiqdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш151. Beton va temir-beton ishlanmalarni qolipdan ajratish loyihada koʻrsatilgan muddatlarda amalga oshirilishi lozim. Qolipdan ajratilganidan keyin topilgan betonlashtirish nuqsonlari, beton orqali suvning filtrlanish manbalari, qolgan sementlanuvchi burgʻilash chuqurlari, qolipni mahkamlash elementlari va b. yoʻqotilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш152. Ankerlash oldi ishlanmasi barpo etilishida maxsus ishlab chiqariluvchi texnikaviy shartlar boʻyicha grunt konusini sugʻurilib chiqishini hisobga olgan holda ankerlarni tutib turish imkoniyatini sinash amalga oshirilishi kerak. Sinashlar turlicha muhandislik-geologik shart-sharoitlari bilan boʻlgan qismlar uchun ankerning tutib turish imkoniyati, uning oʻrnatilishidan keyin oʻtgan vaqtga bogʻliq ravishda aniqlash orqali oʻtkazilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш153. Yemirilishga bardoshliligi yuqori boʻlgan betonlarni P 76-2000 qoʻllanmadan foydalanib, beton tarkiblarini ishlab chiqilishi kerak. Yemirilishga bardoshli beton tarkibi foydalanishga topshirilayotgan vaqtda tunnelni suvga toʻldirilish oldidan beton yoshini hisobga olgan holda tanlanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш154. Ishlanma purkama beton orqali bajarilishida quyidagi texnologik talablarga rioya etilishi kerak: ishlanma yuzasining burmalash va tozalash, filtrlanuvchi suvni ketkazish, yon tomon katta oʻyilishlarini dastlabki tarzda beton bilan toʻldirish, qorishmaning loyihaviy tarkibini, suv sementi nisbatini saqlash, naychaning mahkamlanuvchi yuzadan maʼlum masofasi kabi texnologik talablarga rioya etilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш155. Bosimli tunnellarda toʻldirish sementatsiyasi uchun kirishmaydigan sement qorishmalari qoʻllanilishi lozim. Ishlanmani betonlash tugatilishi va ishlanma ortiga qorishmani quyish oʻrtasidagi vaqt oraligʻi, ishlanmaning amaldagi tutib turish imkoniyatini hisobga olgan holda minimal boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш156. Beton ishlanmalardagi sementlanuvchi burgʻi chuqurlari beton yuza tekisligi bilan bir tekisda germetik tarzda berkitilishi kerak. Poʻlat qoplamada boʻlgan sementlanuvchi tuynuklar ularga qopqoqlar bilan payvandlanib, soʻng silliqlash yoʻli bilan yoʻqotiladi. Pult qoplamadagi diametri 20 mm gacha boʻlgan tuynuklar ularga konussimon poʻlat tiqinlar kiritilib, tarang holda berkitiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш157. Poʻlat qoplamali ishlanmalarda, qoplamadagi tuynuklar yoki sementlashtirish qismi tashqarisiga chiqariluvchi naylar orqali mahkamlash sementatsiyasini amalga oshirish variantlari koʻrib chiqilishi lozim. Shuningdek, mahkamlash sementatsiyasi oʻrniga poʻlat qoplama qalinligini koʻpaytirish maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш158. Sementatsiyalash oʻtkazilishida poʻlat qoplamali yumaloq qirqimli tunnel ishlanmasi tashqarisida qorishmani inyeksiyalash qismida oʻrnatiluvchi vaqtinchalik tirgak moslamalarini qoʻllanilishi maqsadga muvofiqligi koʻrib chiqilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш159. Tunnellarda drenaj quduqlari sementatsiyalash ishlari tugashidan soʻng burgʻilanishi lozim. Agar drenaj moslamalarining tuzilishi ishlanmani betonlashdan keyin bajarilishiga imkon bermaydigan boʻlsa, sementatsiyalash ishlari amalga oshirilishi jarayonida sementatsiyalash qorishmasi drenajlarga tushib qolishini istisno etuvchi choralar koʻzda tutilishi lozim boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш160. Tunnel ichi suvga toʻldirilish oldidan uni qurish ishlari tugaganidan soʻng, suvga toʻldiriluvchi tunnel bilan bogʻliq boʻlgan barcha yordamchi qazishma va burgʻilash chuqurlari yoʻqotilishi yoki ajratilishi lozim. Bostirib yopish yoʻli bilan vaqtinchalik qazishmalarni yoʻqotilishida asosiy eʼtibor inshootning bosim qismi tarkibiga kiruvchi elementlariga qaratilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBaʼzi qazishmalar ularni doimiy ishlanmalari va asosiy tunnel bilan tutashish joylarida germetik tarzdagi eshiklar yoki vaqtinchalik beton tiqinlar (toʻsiqlar) bilan jihozlash orqali foydalanish yoʻllari sifatida qoldirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Tunnellardan foydalanish
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш161. Qoplamasi mavjud boʻlmaydigan tunnellarda oʻzgaruvchan (bosimli-bosimsiz) gidravlika rejimi boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Shuningdek, tutib turuvchi ishlanmasi yoki purkama beton bilan mahkamlanishi mavjud boʻlmagan bosimli tunnellarni tezlikda boʻshatilishiga ham yoʻl qoʻyilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш162. Suv tashlash tunnellarida suv oqimi oqishining shunday rejimlari oʻrnatilishi joizki, bu oʻrnatilgan rejimda oqim yoʻli elementlarining kavitatsion eroziyasi istisno etilishi yoki boshlangʻich bosqichda boʻlishigina mumkin boʻladi. Oxirgi holatda suv sarflari oʻtkazilishi toʻxtatilgandan keyin taʼmirlash ishlari oʻtkazilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш163. Tunnellarni koʻzdan kechirish ulardan foydalanish boʻyicha maxsus yoʻriqnomalarga binoan amalga oshirilishi lozim. Suv tashlash tunnellari har yilgi toshqinlar oʻtganidan keyin koʻzdan kechirilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш164. Tunnellarda avariyalarni oldini olish uchun ulardan foydalanish jarayonida ularning texnik koʻrsatkichlarini pasaytirmagan holda oʻz vaqtida odatdagi va kapital taʼmirlash ishlari oʻtkazilib turilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш165. Qoplama bilan ishlanmagan suv olib keluvchi tunnellarni koʻzdan kechirish va ulardagi tutib qoluvchi jihozlarni toʻplanib qolgan loylardan tozalash kamida har 3 — 5 yilda amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш166. Ishlanmada boʻlgan kavaklar va ayrim oʻyiqliklar (10 cm gacha) ishlanma betoni mustahkamligiga javob beruvchi sinfidagi torkret bilan berkitilishi lozim. Kavaklar “sogʻlom” betongacha tozalanishi kerak. Oʻyiqlikning tozalangan devorchasi bilan ishlanma yuzasi oraligʻidagi burchak 130 — 135° ni tashkil qilishi lozim. Bundan kattaroq kavaklar dastlab yaxshilab ishlov berilgan beton bilan toʻldiriladi, soʻngra esa qalinligi kamida 5 cm torkret qavat bilan qoplanib, ishlanma yuzasi tekisligi bilan bir tekisda silliqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш167. Oqizib ketiluvchi oʻtirindilar mavjudligida ishlovchi suv tashlash tunnellarining ikki va undan ortiq oraliq zatvorlar kameralarida oraliq qulochlarning qismida ish yoʻl qoʻyilmaydi. Shuningdek, zatvor kameralari qoʻshni oraliq qulochlarida zatvorlarni nosimmetrik tarzda ochilishiga yoʻl qoʻyilmasligi lozim. Kavitatsiyaga qarshi moslamalar va havo oʻtkazgichlar ishga yaroqli holatda boʻlishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш168. Suv tashlash tunnellari zatvor kameralarining pastki bosimsiz qismlarida doimiy ravishda poʻlat qoplamalarning korroziyaga qarshi qavati qayta tiklanib turilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш169. Bosimli tunnellardan filtrlanuvchi suv bilan suvlangan qiyaliklar ularni qulash, oʻpirilish xavfi aniqlanganda suvi qochirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimli tunneldan yer ustiga filtrlanuvchi suv qiyaliklar yoyiqligi boʻylab joylashgan ariqlarga yigʻilib, yaqin joylashgan ochiq suv oqimiga tushirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel ichidan filtrlanuvchi suv ustidan kuzatuvlar olib borilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш170. Vaqtinchalik tunnellardan foydalanilishning amaldagi muddati qurilish suv sarflarini oʻtkazish uchun, loyihaviy qiymatdan oshmasligi lozim. Agar foydalanish muddati uzaytirilishi zarur boʻlsa, bunday imkoniyatning topilishi boʻyicha tunnel ichi koʻrikdan oʻtkazilishi va muvofiq qaror qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш171. Drenajlar va ularning suv olib ketuvchi tizimlari davriy ravishda koʻrikdan oʻtkazilishi va tozalanishi hamda ular ichiga tunnel joylashgan grunt massividan yuvilib chiquvchi zarrachalar tushishiga, shuningdek ishlanma sementining ishqorlanish mahsulotlari toʻplanib qolishiga yoʻl qoʻyilmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel ichiga drenaj suvini kiritilishiga quyidagi shartlarga rioya qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnel ichidagi suvning ichki bosimi yerosti suvlarining minimal bosimidan oshmasligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtunnellar ichida oquvchi suvni togʻ jinslari ishqorlanishining zararli mahsulotlari bilan ifloslanib qolishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишdrenaj jihoziga tunneldagi oqimning oʻzgaruvchan bosimini uzatish xavfli boʻlmasligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш172. Tunnellardan foydalanishda va ular ustidan amaliy filtrlanishga oid kuzatuvlar olib borilishida, tunnel ichidagi (bosimli va bosimsiz) filtrlanish suvlari taʼsirlari hamda ularni oʻz ichiga olgan grunt massivi filtrlanishning barqarorlashgan va barqarorlashmagan rejimlarida, grunt va ishlanma konstruksiyasi materialiga boʻlgan fizik-kimyoviy taʼsirlar, konstruksiyaning baʼzi materiallariga boʻladigan biologik taʼsirlar, bosimsiz tunnellarga suv oqimi qoʻnilishi, bosimli tunnelda yorilish paydo boʻlishi va ular ichidan suv chiqishi, togʻ jinslari va massivlarni xususiyatlarini oʻzgarishida kuchlangan (mexanik) taʼsir koʻrinishida mavjud boʻlishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш173. MKGFS birliklar tizimidagi formulalar mazkur SHNKning 8-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnellar ishlanmalarining birinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Erkin shaklga ega boʻlgan beton va temir-beton ishlanmalarini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQuyida koʻrsatilgan hisobiy sxemada, yuklanishlar, shuningdek togʻ bosimi ham berilgan deb hisoblanadi. Bunda gruntning qarshi zarbasi esa tarang asos reaksiyasi kabi aniqlanadi. Ishlanmalarning tarang muhitda bir tomonlama bogʻlanishlar bilan boʻlgan sterjenli tizimlar kabi mumkin boʻlgan eng sodda hisoblash sxemalari mazkur ilovaning 1-rasmda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMustahkamlikni hisoblash hisobiy yuklanishlarga (yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentlarini hisobga olgan holda) 6-boʻlimga muvofiq bajarilishi, qattiqlik 125-bandga muvofiq, gruntning qarshi zarba koeffitsiyenti 126 — 129-bandlarga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanmalar kesimlarini hisoblash va armaturaning zaruriy kesim yuzasini As aniqlash QMQ 2.06.08-97 boʻyicha amalga oshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Yumaloq koʻrinishli bosimli tunnellar poʻlat temir-beton, temir-beton, armaturalangan purkama-beton va temir-betonli ishlanmalarini loyihalashtirilishning boshlangʻich bosqichlaridagi hisoblari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишLoyihalashtirishning boshlangʻich bosqichlarida bosimli tunnellar hisoblari kesim chegaralarida oʻzgarmas boʻlgan faqat ichki bosimni hisobga oluvchi taxminiy formulalar boʻyicha bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshchi armaturaning kesim yuzasi As, cm2, tunnel uzunligining 1 cm da:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquyidagi shart bajarilishida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишushbu formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(1) shart bajarilishida — ushbu formula boʻyicha
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Pwi — moʻtadil foydalanish davridagi gidravlik zarbani hisobga olgan holdagi suvning hisobiy ichki bosimi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhqz — tunnel gumbazining eng yuqori nuqtasidan yer ustki yuzasigacha boʻlgan masofa, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRs, Es — armaturaning choʻzilish va armatura taranglik moduliga boʻlgan hisobiy qarshiligi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsi — poʻlat qobiqchaning tunnelni 1 cm uzunligidagi kesim yuzasi, cm2;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRy — SHNQ 2.03.05-13 boʻyicha qabul qilinuvchi, poʻlat qobiqchaning hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKo — gruntning solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti, N/cm3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишρ — gruntning zichligi, kg/cm3;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγc, γn, γlc — 116-bandga binoan qabul qilinuvchi koeffitsiyentlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar (2) yoki (3) formulalar boʻyicha As < 0 boʻlsa (yaʼni hisobiy armatura talab etilmaydi va suvning ichki bosimi toʻla holda grunt orqali qabul qilinadi), As qiymat 65-bandga binoan armaturalashning minimal foizi boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Tashqi monolit beton halqa bilan boʻlgan uygʻunlashgan ishlanmalarning poʻlat qobiqchalarini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Poʻlat qobiqchalar tunneldagi suvning ichki bosimi taʼsiriga, yerosti suvlarining tashqi bosimiga, qorishma (sementatsiyalashda) va yangi yotqizilgan beton taʼsirlariga harorat taʼsirlarini hisobga olgan holda, shuningdek tuzilma ogʻirligi va qobiqchani montaj qilishdagi mexanizmlar taʼsirlariga hisoblanishi lozim. Poʻlat qobiqchalarni hisoblanishida togʻ bosimining taʼsiri hisobga olinmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYuklanish boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti γf, inshoot vazifasi boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti γn hamda ish sharoitlari koeffitsiyenti γc 100 va 116-bandlarga binoan qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIsh sharoitlari koeffitsiyenti γc poʻlat qobiqchalarni hisoblash uchun mahalliy kuchlanishlarni hisobga olmagan holda keltirilgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Poʻlat qobiqchalarning mustahkamlikka boʻlgan hisoblari quyidagi formula boʻyicha bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda quyidagi shartlar bajarilishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda σx, σz — qobiqchaning koʻndalang va uzuna kesimida boʻlgan muvofiq ravishdagi meʼyoriy kuchlanish, MPa
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR — ichki bosimni hisoblashda, Ru/γu ga teng boʻlgan grunt qarshi zarbasini hisobga olgan holdagi, ichki bosimga boʻlgan hisoblarda esa grunt qarshi zarbasini va tashqi bosimni — Ry hisobga olmagan holdagi hisobiy qarshilik, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRu, Ry — muvofiq ravishdagi vaqtinchalik qarshilik va SHNQ 2.03.05-13 boʻyicha qabul qilinuvchi oquvchanlik chegarasiga muvofiq poʻlatning choʻzilish, siqilish va egilishga boʻlgan hisobiy qarshiliklari, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγu — vaqtinchalik qarshilik boʻyicha mustahkamlikka hisoblanuvchi konstruksiyalar elementlari uchun ishonchlilik koeffitsiyenti boʻlib, u 1,3 ga tengdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Qobiqchaning koʻndalang kesimlarida suvning ichki bosimidan boʻlgan meʼyoriy kuchlanish σz, quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa) gruntning qarshi zarbasi mavjud boʻlishida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Pwi — suvning hisobiy ichki bosimi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrm — qobiqchaning oʻrtacha radiusi, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишt — qobiqcha devorining qalinligi, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишa r — qobiqcha va beton orasidagi tirqish, cm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишK or — gruntning solishtirma qarshi zarbasi keltirgan koeffitsiyenti boʻlib N/cm3, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишre — beton halqaning tashqi radiusi, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEb — betonning taranglik moduli, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb) gruntning qarshi zarbasi mavjud boʻlmaganda yoki
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
boʻlganida 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Qobiqcha va beton orasidagi hisobiy radial tirqish ar , cm, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишar =ar1+ ar2+ ar3 (8)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda ar1, ar2, ar3, — muvofiq ravishdagi harorat taʼsirlari, beton kirishishi va gruntning siljishiga bogʻliq boʻlgan holdagi radial tirqishning tashkil etuvchilari, cm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHarorat taʼsirlaridan boʻlgan tashkil etuvchi tirqish ar1 quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишar1,=15,6·10-6rm ( tmax — tmin ), (9)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda tmax — toʻldirish sementatsiya vaqtida tunnelda boʻlgan eng yuqori harorat, °S;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtmin — tunneldagi suv yoki havoning minimal harorati, °S.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTadqiqotlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlanuvchi, beton kirishishi αr2 va grunt siljishidan αr3 boʻlgan tirqishning tashkil etuvchilari, faqat yuklanishlarning alohida mujassamligiga boʻlgan hisoblarida hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDastlabki hisoblar uchun quyidagicha holda qabul qilinishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишar= 3·10-4rm , (10)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Qobiqchaning koʻndalang kesimlarida tashqi bosimdan boʻlgan meʼyoriy kuchlanish σz, MPa, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(11)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda pwe — hisobiy tashqi bosim, MPa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Qobiqchaning koʻndalang kesimidagi meʼyoriy kuchlanish, MPa, quyidagi tarzda aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишharorat taʼsirlaridan boʻlganda — quyidagi formula boʻyicha:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσ x1=-2,52tα , (12)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda tα — hisobiy harorat oʻzgarishi, °S;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻndalang deformatsiya siqilib chiqishidan boʻlganda — quyidagi formula boʻyicha
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσ x2= 0,3 σz , (13)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Hisobiy harorat oʻzgarishi tα quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишharoratning koʻtarilishida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишta =tmax — tb, min , (14)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишharoratning pasayishida
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишta = t min — tbmax , (15)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda tmax , tmin — tunneldagi suv yoki havoning muvofiq ravishdagi eng yuqori va eng past harorati, °S;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtb,min , tb , max — qobiqchaning betonlash davrida uni muvofiq ravishdagi eng yuqori va eng past harorati, °S.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Poʻlat qobiqchaning qattiqlik qovirgʻalari oldida, shuningdek koʻpi bilan 10° burchak ostida tashkil etgan siniqlik mavjud joylarida vujudga keluvchi mahalliy kuchlanishlarni hisobga olinmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Tashqi bosim pwe, MPa, taʼsiri ostida poʻlat qobiqchaning turgʻunlikka boʻlgan hisobi quyidagi formula boʻyicha bajarilishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda pcr — kritik tashqi bosim, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишξ — 2 jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-jadval
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
|
0,5 |
0,75 |
1 |
1,5 |
2 |
2,5 |
|
ξ |
1 |
0,9 |
0,8 |
0,6 |
0,5 |
0,4 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
> 2,5 boʻlganda quyidagicha qabul qilinadiҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Ryn — poʻlat oquvchanligining meʼyoriy chegarasi, MPa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Qattiqlik halqalari mavjud boʻlmagan va 
(bunda l — halqalar orasidagi masofa, cm) holdagi kritik tashqi bosim grafik tarzda 2-rasm boʻyicha aniqlanishi lozim. Shuningdek bu holda turgʻunlik hisobi EXMda standart dasturlar boʻyicha bajarilishi lozim.
(bunda l — halqalar orasidagi masofa, cm) holdagi kritik tashqi bosim grafik tarzda 2-rasm boʻyicha aniqlanishi lozim. Shuningdek bu holda turgʻunlik hisobi EXMda standart dasturlar boʻyicha bajarilishi lozim.Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-rasm. Kritik tashqi bosimni Pcr devorni nisbiy qalinligiga rm/t bogʻliqlik grafigi [Ryn — poʻlatning oquvchanlik chegarasi boʻyicha meʼyoriy qarshilik, MPa (kgf/cm2); ar — qobiqcha devori va beton oraligʻidagi maksimal hisobiy radial tirqish, cm; t — qobiqchaning oʻrtacha radiusi, cm; t — qobiqcha devori qalinligi, cm].
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Qattiqlik halqalari mavjud boʻlgandagi kritik tashqi bosim pcr, MPa, quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Es — poʻlatning taranglik moduli, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnw — qobiqchaning ezilishida vujudga keluvchi toʻlqinlar soni boʻlib, pcr ning minimal qiymatini hosil qilish uchun tanlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Qazishma tashqi oʻlchamlarini kichraytirish maqsadida qattiqlik halqalarini minimal kesimda boʻlgan tarzda loyihalashtirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanma betonida, betonning choʻzilishga boʻlgan mustahkamligini muvofiq ravishda taʼminlanishi bilan qattiqlik halqalarini ankerlash koʻzda tutilishi tavsiya etiladi. Ankerlashning iloji boʻlmasa, toʻgʻri toʻrtburchakli koʻndalang kesimli qattiqlik halqalari hisobi quyidagi formula boʻyicha amalga oshiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
(19)Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda tr — qattiqlik halqasi qalinligi, sm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишyr — halqa kesimi ogʻirlik markazidan eng koʻp uzoqlashgan tolagacha boʻlgan masofa, sm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишχ — 3-rasm boʻyicha aniqlanuvchi koeffitsiyent boʻlib, quyidagi kattaliklar miqdoriga bogʻliq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
,Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrr , Ar , Ir — muvofiq ravishda markaziy oʻq radiusi, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
, cm4 uzunlikdagi belbogʻcha biriktirilgan halqa koʻndalang kesimining yuzasi cm, va inersiya momenti;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишαo=0,0025rm — halqa radiusini nazariy radiusdan boshlangʻich chekinishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-rasm. αrel =const boʻlganda, χ koeffitsiyentining prel ga bogʻliqlik grafigi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIkkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha tunnellar ishlanmalarining hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Erkin shaklda boʻlgan beton va temir-beton ishlanmalarining hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur SHNQning 7 va 8-boʻlimlarga muvofiq gruntning qarshi zarbasini hisobga olgan holda meʼyoriy kuchlanishlar mujassamligi asosida bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKesim qattiqligi 125-bandga binoan qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHosil qilingan kuchlanishlar boʻyicha (eguvchi moment va meʼyoriy kuch) yoriqlar hosil boʻlishi va ochilishi boʻyicha hisob bajarilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur SHNQning 67-bandiga javob beruvchi shartlar uchun loyihalashtiriluvchi yoriqbardosh ishlanmalar, yoriqlar paydo boʻlishi boʻyicha QMQ 2.06.08-97 ga binoan tekshirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишYoriqbardosh boʻlmagan ishlanmalar yoriqlar ochilishi boʻyicha ushbu ilovaning 5 va 6-boʻlimlariga muvofiq hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Yumaloq shaklli beton va temir-beton ishlanmalari loyihalashtirilishining dastlabki bosqichlarida yoriqlar hosil boʻlishi boʻyicha hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш68-bandga javob beruvchi shartlar uchun loyihalashtiriluvchi, loyihalashtirishning boshlangʻich bosqichlaridagi yoriqbardosh ishlanmalarda yoriqlar paydo boʻlishi boʻyicha hisobi, ichki bosim taʼsiri ostida yoriqbardoshlikni taʼminlovchi (1)- va (2)-formulalar boʻyicha bajarilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanma qalinligi hk, cm, quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgruntni solishtirma qarshi zarba koeffitsiyentida Ko £ 2000 N/cm3
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda pwin — suvning meʼyoridagi ichki bosimi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEk — ishlanma materialining qattiqlik moduli boʻlib, u 0,7 Eb , MPa ga teng etib qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRbtn — ishlanma materiallariga choʻzilishga boʻlgan meʼyoriy qarshilik boʻlib, beton sinfiga muvofiq QMQ 2.03.01-96 boʻyicha qabul qilinadi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишμ — kesimni armaturalanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKo > 2000 N/cm3 boʻlganda oz yoriqsimon gruntlarda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBunda 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Purkama betondan boʻlgan ishlanmalarni tashqi bosimga yoriqlar paydo boʻlishi (yoriqbardoshlikka) boʻyicha hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишPurkama-betondan boʻlgan tutib turuvchi ishlanmalar qalinligi hk, m, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda gqz — vertikal togʻ bosimining meʼyoriy qiymati (6.12. b.), MPa. Maxsus asoslash boʻlganda togʻ bosimini ankerlar orasida boʻlishi mumkin boʻlgan ajralish shartlaridan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpwe — suv qochirish yoki boshqa tadbirlar orqali yerosti suvlari sathini pasayishini hisobga olgan holdagi, suvning qoldiq gidrostatik bosimi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRbt — choʻzilishga boʻlgan mustahkamlik boʻyicha (QMQ 2.03.01-96 boʻyicha) aniqlanuvchi, betonning loyihaviy sinfidagi choʻzilishi asosida boʻlgan purkama-betonning meʼyoriy qarshiligi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγc — ish sharoitlar koeffitsiyenti boʻlib, armaturalangan ishlanma uchun 1, armaturalanmagan ishlanma uchun 0,6 ga teng qilib olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — quyidagi shartlaridan kelib chiqqan holda eng kichik tarzda (ammo kamida 1 m) qabul qilinuvchi, koʻndalang va uzunasiga boʻlgan yoʻnalishlardagi ankerlar qadami:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgruntli gumbaz hosil boʻlishi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda lα = hq1 + lq1 — anker uzunligi, m;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишhq1 — qazishma atrofida grunt massivining buzilgan zonasi chuqurligi, m (105-band);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlq1 — buzilgan zona tashqarisida ankerning oʻrnatilish chuqurligi boʻlib, 0,5 — 0,7 m ga teng etib olinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — qazishma oraliq qulochi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишc — amaliy tadqiqotlar maʼlumotlari boʻyicha qabul qilinuvchi, gruntning yopishish-ilashimligi; dastlabki hisoblashlar uchun c =0,03f , MPa etib olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkb — I kesim shaklidagi qazishmalar uchun 0,2-0,25 ga, qolgan kesim shakllari uchun 0,25-063 ga teng boʻlgan koeffitsiyent (1-rasm);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишankerlararo gruntlar turgʻunligi-quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишankerni mahkamlanish mustahkamligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Nα — temir-beton ankerlar uchun sterjenni uzilishga boʻlgan mustahkamligidagi, ankerning tutib tura olish imkoniyati boʻlib, qolgan boshqa ankerlar uchun 80-100 kN.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Yumaloq shaklli bosimli tunnellar beton ishlanmalarida yoriqlar ochilish kengligini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBirjinsli yoriqsimon gruntlarda yoki sementatsiya bilan mahkamlangan boshqa gruntlarda koʻzda tutilgan, tunnelning beton ishlanmalarida, yoriqlar ochilish kengligi αcrc, mm, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишpwin — suvning meʼyoriy ichki bosimi, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKo — gruntning qarshi zarba koeffitsiyenti, N/cm3.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Bosimli va bosimsiz tunnellar temir-beton ishlanmalarida yoriqlar ochilish kengligini hisoblash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimli va bosimsiz tunnellar temir-beton ishlanmalaridagi yoriqlar ochilish kengligi αcrc, mm, quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda α — bloklardan quyilgan hamda yoriqsimonlik moduliga Mq bogʻliq boʻlgan ravishda qabul qilinuvchi, qoyali grunt yoriqsimonligi taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyent:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMq > 5 boʻlganda α = 1 boʻladi; Mq < 1 boʻlganda α = 2 boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1< Mq <5 oraliqda α qiymat interpolyatsiya boʻyicha qabul qilinadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишβ — markaziy va markazlashmagan holda choʻzilgan elementlar uchun 1,2, markazlashmagan tarzdagi siqilgan va egiluvchi elementlar uchun 1 ga teng etib olinuvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишη — davriy kesimli sterjenli armatura boʻlganda 1, silliq armatura boʻlganda esa 1,4 etib qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσs — choʻzilgan zonadagi beton qarshiligini hisobga olmagan holda, choʻzilgan armaturadagi kuchlanish, MPa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишσso — armaturada, betonni boʻrtishidan boʻlgan boshlangʻich choʻzuvchi kuchlanish: suvda turuvchi konstruksiyalar uchun, σso =20 MPa; uzoq vaqt qoʻrishga doxil boʻlgan, shu jumladan qurilish vaqtida, konstruksiyalar uchun, σso =0;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишμ — 
ga teng etib qabul qilinuvchi, ammo koʻpi bilan 0,02 (bunda As — 1-ilovaga binoan aniqlanuvchi yoki 72-bandga muvofiq qabul qilinuvchi, armatura zaruriy koʻndalang kesimi yuzasi) etib olinuvchi, kesimni armaturalash koeffitsiyenti;
ga teng etib qabul qilinuvchi, ammo koʻpi bilan 0,02 (bunda As — 1-ilovaga binoan aniqlanuvchi yoki 72-bandga muvofiq qabul qilinuvchi, armatura zaruriy koʻndalang kesimi yuzasi) etib olinuvchi, kesimni armaturalash koeffitsiyenti;Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — armatura sterjenlari diametri, mm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишChoʻzilgan armaturadagi kuchlanish σs, MPa, quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишegiluvchi elementlar uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmarkazlashgan tarzda choʻzilgan elementlar uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmarkazlashmagan tarzda choʻzilgan hamda markazlashmagan tarzda siqilgan elementlar uchun qattiq ekssentrisitetlarda
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmarkazlashmagan tarzda choʻzilgan elementlar uchun kichik ekssentrisitetlarda:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻproq choʻzilgan armatura uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишozroq choʻzilgan armatura uchun
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Mn, Nn — 1-ilovaga (standart dasturlar boʻyicha) muvofiq aniqlanuvchi meʼyoriy eguvchi moment va uzuna kuchlanganlik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишz — kesimni mustahkamlikka boʻlgan hisobi natijalari boʻyicha qabul qilinuvchi ichki juft kuchlar yelkasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишho — kesimning ishchi balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишet — choʻzilgan armatura kesim yuzasining ogʻirlik markazidan uzuna kuchgacha Nn boʻlgan masofa;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишec — siqilgan armatura kesim yuzasining ogʻirlik markazidan uzuna kuchgacha Nn boʻlgan masofa.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblar orqali aniqlanuvchi yoriqlar ochilish kengligi 10-jadvalda keltirilgan qiymatlardan katta boʻlmasligi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh. (11)-formuladagi “+” ishora markazlashmagan tarzdagi choʻzilishda, “-” ishora markazlashmagan tarzdagi siqilishda qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишBosimli tunnel ichidan filtrlanib chiquvchi suv hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Suvning ichki va tashqi bosimlari 10 m farqiga boʻlgan nisbatda olingan suv filtrlanish sarfi yoʻl qoʻyiluvchi qiymati Q l/s cm, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda kcrc — ishlanmadagi yoriqlar suv oʻtkazish koeffitsiyenti boʻlib (1 ga teng boʻlgan bosim gradiyentidagi, yoriqning 1 cm qismida sarflanuvchi suv, cm3/s), quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkcrc =α3crc , (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишncrc — ishlanmada boʻlgan yoriqlar soni:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbetonli — ncrc =0,0628re;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtemir-betonli — 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишμ — ishlanma kesimining armaturalanish koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — armatura diametri, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишre — ishlanmaning tashqi diametri, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишk — gruntning filtrlash koeffitsiyenti, cm/s;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMf — filtrlanish doirasi elementlari orasidagi geometrik muvofiqlikni tavsiflovchi va quyidagi formula boʻyicha aniqlanuvchi, shakl moduli
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишrf — tajribaviy maʼlumotlar boʻyicha qabul qilinuvchi, ular mavjud boʻlmaganda esa tunnel yotqizilishi chuqurligining ikkilangan miqdoriga teng boʻluvchi filtrlanish sohasi radiusi, cm;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишQαdm — ichki tashqi bosimlar farqi birligiga boʻlgan nisbatda olingan va texnik-iqtisodiy hisoblar asosida aniqlanuvchi, suvning filtrlanish sarfining yoʻl qoʻyiluvchi qiymati.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишDastlabki hisoblashlar uchun quyidagi tarzda qabul qilinadi: ichki va tashqi bosimlar farqi 100 m va undan kam boʻlganda — bosimlar farqining har qaysi 10 m ga tunnel yuzasining 1000 m2 maydonida Qαdm =1 l/s; ichki va tashqi bosimlar farqi 100 m dan ortiq boʻlganda — bosimlar farqining qar qaysi 10 m ga tunnel yuzasining 1000 m2 maydonida Qαdm 0,3 dan 0,5 l/s gacha boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Tunnel ichidan suvni filtrlanish sarfining absolyut qiymati Qαbs, l/s quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda l — tunnel uzunligi, cm.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Tunnel ichidagi suvni filtrlanish sarfini pasaytirish uchun, polimer bogʻlovchi materiallar asosidagi maxsus qoplamalar, gruntni filtrlanishga qarshi sementatsiyasi (mustahkamlanuvchi) va boshqa konstruktiv tadbirlar koʻzda tutilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAylana shaklida boʻlmagan tunnel ankerlangan ishlanmasining yerosti suvlari bosimiga boʻlgan hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ishlanmaning konstruktiv sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanma, betondan yoki tuzilish jihatdan minimal qalinlikka ega boʻlgan temir-betondan bajarilgan togʻorasimon koʻndalang kesim shakliga ega;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanma, yerosti suvlari bosimini amalda qoʻllash mumkin boʻlgan oʻlchamlargacha (0,1-0,15 MPa) pasaytiruvchi drenaj bilan taʼminlangan (shpurli);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnkerlar betonga mahkamlanishi uchun yoki armaturali ishlanma bilan ilashtirish uchun ilmoqlar bilan taʼminlangan davriy yon kesimli shtangalar bilan temir-betonli tarzda bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ishlanmalarning qoʻllanish sohasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOʻzida tunnelni sigʻdiruvchi gruntlar Protodyakonov boʻyicha f ≥ 4 qattiqlik koeffitsiyentiga ega; amaliy tadqiqotlar bilan asoslangan holda qattiqlik koeffitsiyenti qiymati 4 dan kichik boʻlishi mumkin;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGruntlar yon taraf va pastdan boʻlgan togʻ bosimini koʻrsatmaydi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanmaga boʻlgan yerosti suvlari bosimi, (0,1-0,15) MPa boʻlib, yerosti suvlarining bundan yuqori bosimida u suv qochirish jihozi, shpurlash orqali pasaytirilishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Yuklanishlar va asosiy hisobiy holatlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshlanmaga tushadigan asosiy yuklanishlar quyidagilardir: vertikal togʻ bosimi va yerosti suvlari bosimi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda ishlanmadan alohida hisoblanuvchi elementlar ajratib olinadi: gumbaz, beton (temir-beton) devorlar va ochiq tarnov, betongruntli devorlar va ochiq tarnov;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisob chegaraviy holatlar boʻyicha bajariladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Gumbaz ishlanmasining hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblashda maʼlum uslub boʻyicha qiyalama koʻrinishdagi yoki bevosita yoxud devorlar ishlanmasi orqali gruntga tarang holda siqib oʻrnatilgan oʻzgarmas yoki oʻzgaruvchan qalinlikka ega boʻlgan, tovon-tayanchli yarimsirkul gumbazli ishlanmalar qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Devorlar va tarnovning beton (temir-beton) ishlanmalarining hisobi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisoblash sxemasi (1-rasm) bir tekisda taqsimlangan yuklanish bilan yuklantirilgan (yerosti suvlari bosimi), qaysiki tayanchlar vazifasini ishlanma va gruntga kvadrat toʻr boʻylab oʻrnatilgan ankerlar bajaruvchi toʻsinsiz tom uchun boʻlgani kabi qabul qilinadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Beton ishlanma uchun ankerlar qadami quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Rbtn — betonni choʻzilgan holdagi hisobiy qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ b — betonning ish sharoitlari koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишh b — beton ishlanmaning qalinligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ n — inshootning vazifasiga koʻra ishonchlilik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγ ic — yuklanishlar mujassamligining koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишp — yerosti suvlarining bosimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAnkerlar qadami, quyidagi chegaralarda qabul qilinadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1 m < α < 2 m.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Agar (1) boʻyicha aniqlangan ankerlar qadami konstruktiv fikrlar boʻyicha qoʻllanib boʻlmas darajada kichik boʻlsa, u holda ankerlar orasidagi masofa koʻpaytiriladi va ishlanmani armaturalash koʻzda tutilishi lozim boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишHisobiy eguvchi momentning qiymati, ankerlarni koʻpaytirilgan qadamini hisobga olgan holda quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMomentlar epyurasi ikki ishorali hamda ikkala yoʻnalishda simmetrik tarzda (tunnelning koʻndalang va uzunasi), ishlanma qalinligi esa sezilarsiz ekanligini hisobga olgan holda, armaturali toʻr ishlanma qalinligining oʻrtasiga joylashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Anker sterjenlari diametri (shtang) uzilishga boʻlgan mustahkamlik shartlaridan, ularning uzunligini esa — quyidagi tutashmalar mustahkamligi: shtanga — bir butunlash qorishmasi va qorishma — grunt shartlaridan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Bunda anker-tuproqli devor (tarnov) hosil boʻlishi uchun ankerlar uzunligi kamida lα ³ 2α boʻladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Beton-gruntli devorning tutib turish imkoniyati quyidagi ifoda orqali aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn γicPc ≤ γb Tb + γgr(Tgr,1+ Tgr,2)+ γgr Rc (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda: Pc — beton — gruntli devorga tunnel uzunligining 1 m da taʼsir etuvchi hisobiy kuchlanganlik;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn — inshootning vazifasi boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγb — betonning ish sharoitlari koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγic — yuklanishlar mujassamligi koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTb — beton ishlanmaning qirqilishga boʻlgan qarshiligi yuqorisi boʻyicha
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишA-A hamda pastgi AI-AI kesimlar (1-rasm );
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTgr,1, Tgr,2 — muvofiq ravishdagi yuqorigi A-A hamda pastgi AI-AI kesimlar boʻyicha grunt devorni qirqilishga boʻlgan qarshiligi boʻlib, grunt massivining kuchlangan holatini va qazishma atrofida boʻshashgan zona mavjudligini hisobga olgan holda aniqlanadi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγgr — grunt devor ish sharoitlari koeffitsiyenti;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRc — grunt devorni grunt massividan uzilishiga boʻlgan qarshilik.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGrunt devorni yuqori kesim (paski) boʻyicha qirqilishga boʻlgan qarshiligi koʻrsatkichi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTgr.yu(gr.p)=tgrS+N gr.yu(gr.p) fqt, (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda: tgr — grunt devor qalinligi ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишc — boʻshashgan zona tuprogʻidagi ilashish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишN gr.yu(gr.p) — gruntli devorning yuqori yoki quyi kesimidagi taʼsir etuvchi moʻtadil siqish kuchlanishi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfqt — gruntning boʻshashgan zonada qattiqlik koeffitsiyenti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMaxsus tadqiqotlar boʻlmagan holda siquvchi kuchlanish qiymati qazishma atrofidagi gruntda mavjud boʻlgan boʻshashgan zonani hisobga olgan holda gidrostatik qonun boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGrunt devorni massivdan uzilishga boʻlgan qarshiligi koʻrsatkichi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRc=hgr Rgr.ch , (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda hgr — grunt devorning balandligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRgr.ch — boʻshashgan zonadagi choʻziluvchi gruntning hisobiy qarshiligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar Rgr.ch = 0 yoki yerosti suvlari bosimidan kam boʻlsa, u holda massivdan “qatlamlangan” holda ajralgan beton-grunt devor yarimsiqilgan toʻsin-plitani markazlashmagan tarzdagi siqilishga, konstruksiyani yagona materialga keltirilishi bilan (deformatsiya moduli) hisoblanishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Beton tarkibli ochiq tarnovning tutib turish imkoniyati quyidagi ifodadan aniqlanadi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишγn γicPt ≤ Gb +Ggr +2γb Tb+2γgrTgr+ γgr Rt, (6)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Pt — beton-grunt ochiq tarnovga taʼsir qiluvchi hisobiy oʻzib tushiruvchi kuchlanish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGb , Ggr — muvofiq ravishda beton va gruntli ochiq tarnov massasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTb , Tgr — muvofiq ravishda beton va gruntli ochiq tarnovning B-B chekka kesimlari boʻyicha qirqilishga boʻlgan qarshiligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt — gruntli ochiq tarnovni massivdan uzilishiga boʻlgan qarshiligi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGrunt ochiq tarnovni massivdan uzilishga boʻlgan qarshiligi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRt = hgr Rgr.ch , (7)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGruntli ochiq tarnovning qirqilishga boʻlgan qarshiligi qiymati, B-B kesimlarda grunt massivi tomonidan va quyidagilarga teng boʻlgan siquvchi kuchlanishlarni hisobga olgan holda aniqlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda K — grunt massividagi yon bosim koeffitsiyenti boʻlib, uning qiymati v/1-v ga teng (v — massivdagi gruntning Puasson koeffitsiyenti).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAgar massivdagi gruntning hisobiy qarshiligi Rgr.ch = 0 boʻlsa, u holda beton jinsli ochiq tarnov toʻsin-plita sxemasi boʻyicha markazlashmagan siqishga hisoblanishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-rasm. Ishlanmaning hisobiy sxemasi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишα — beton gumbaz, devorlar va ochiq tarnov hisobiy sxemasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишb — shu kabi beton jinsli devorning sxemasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишv — shu kabi beton jinsli tarnovning sxemasi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишg — shu kabi ankerlarni beton ichiga oʻrnatilish chuqurligi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1, 2, 3 — muvofiq ravishda beton gumbaz, devorlar va tarnov; 4 — jinsli devor; 5 — jinsli tarnov; 6 — tarang siqilish; 7 — qoʻzgʻalmas tayanchlar; 8 — temir-beton ankerlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel atrofi gruntlari keltirilgan (samarador) deformatsiya modulini aniqlash
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишTunnel qazishmasi atrofida buzilgan yoki sementlangan gruntli zonasida, keltirilgan deformatsiya moduli quyidagi algoritm boʻyicha aniqlanadi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-rasm. Hisobiy sxemalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda Ro — aylana qazishmaning ichki radiusi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишR — buzilgan zona (sementlangan) chegarasining tashqi radiusi R= Ro +hb (hb — buzilgan (sementlangan) zona chuqurligi);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEb — buzilgan (sementlangan) zonadagi gruntning deformatsiyalanish moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEm — R ichki radiusli cheksiz halqa koʻrinishidagi grunt massivining deformatsiyalanish moduli;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvb , vm — buzilgan (sementlangan) zona va asosiy massivdagi muvofiq ravishdagi Puasson koeffitsiyentlari.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишvb qiymati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlmagan holda, vb= vm etib olinishi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишKoʻp qatlamli muhit uchun keltirilgan deformatsiya modulini prok dasturi boʻyicha (Gidroloyiha NIS) EHMda aniqlanishi tavsiya etiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGruntlarning qattiqlik koeffitsiyenti boʻyicha tavsiflanishi
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Gruntlarning qattiqlik darajasi |
Gruntlar |
Gruntlar qattiqlik koeffitsiyenti fqa |
SHNQ bobi boʻyicha gruntlar guruhi |
Solishtirma qarshi zarba koeffitsiyenti Ko, kgf/cm3 |
Puasson koeffitsiyenti v |
Tuzilmaviy ichki ishqalanish burchagi φt, grad |
Grunt zichligi, t/m3 |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
|
Yuqori darajada qattiq |
Eng qattiq, zich hamda pishiq-qovushqoq kvarsitlar va bazaltlar, qattiqligi boʻyicha nihoyatda oʻziga xos boshqa gruntlar |
20-25 |
XI |
1000* dan ortiq |
0,09-0,14 |
87 |
2,8-3,0 |
|
Juda qattiq |
Juda qattiq granit jinslar, kvarsli porfir, juda qattiq granit, kremniyli slanets, qattiqligi yuqorida koʻrsatilganlarga qaraganda bir oz kamroq kvarsitlar; eng qattiq qumtoshlar va ohaktoshlar |
15 |
X |
1000* |
0,1-0,2 |
85 |
2,6-2,7 |
|
Qattiq |
Granit (zich holda) va granitli jinslar, juda qattiq qumtoshlar va ohaktoshlar, kvarsli maʼdanga boy tomirlar, qattiq konglomerat, juda qattiq temir maʼdanlar |
10 |
IX |
560 |
0,14-0,20 |
82,5 |
2,5-2,6 |
|
Ancha qattiq |
Ohaktoshlar (qattiq), uncha qattiq boʻlmagan granit, qattiq qumtoshlar, qattiq marmar, dolomit, kolchedanlar |
8 |
VIII |
400 |
0,18-0,27 |
80 |
2,5 |
|
|
Oddiy qumtosh, temir maʼdanlar |
6 |
VII |
300 |
0,18-0,30 |
75 |
2,4 |
|
|
qumtoshli slanetslar, slanetssimon qumtoshlar |
5 |
VII |
250 |
0,25-0,30 |
72,5 |
2,5 |
|
Oʻrtacha qattiq |
qattiq gruntsimon slanets, qattiq boʻlmagan qumtosh va ohaktosh, yumshoq konglomerat |
4 |
VI |
200 |
0,27-0,32 |
70 |
2,8 |
|
|
Turli xil slanetslar (qattiq boʻlmagan), zich holdagi mergel |
3 |
V |
150 |
0,27-0,30 |
70 |
2,5 |
|
Ancha yumshoq |
Yumshoq slanets, yumshoq ohaktosh, boʻr, toshtuz, gips, muzlagan grunt antratsit, oddiy mergel, nuragan qumtosh, sementlangan shagʻaltosh va yirik qum, toshli grunt |
2 |
V |
100 |
0,27 |
65 |
2,4 |
|
|
Shagʻalsimon grunt, nuragan slanets, bosilib ketgan shagʻaltosh va shagʻal, qattiqlanib qolgan loygrunt |
1,5 |
V-IV |
75 |
0,25-0,27 |
60 |
1,8-2,6 |
|
Yumshoq |
Loy (zich holdagi), oʻrtacha toshkoʻmir, qattiq choʻkindi, loyli grunt |
1 |
IV-II |
50 |
0,4-0,42 |
45 |
1,8 |
|
|
Yengil qumli loy, sogʻ tuproq, shagʻal, yumshoq koʻmir |
0,8 |
II-I |
35-40 |
0,3-0,35 |
40 |
1,6 |
|
Yertuproq |
Oʻsimlik oʻsuvchi yertuproq torf, yengil qumoq tuproq, hoʻl qum |
0,6 |
I |
30 |
0,4-0,45 |
30 |
1,5 |
|
Sochiluvchan |
Qum, toʻkilmalar, mayda shagʻal, oʻyilgan tuproq, kavlab olingan koʻmir |
0,5 |
I |
25 |
— |
27 |
1,7 |
|
Oqma loyga oid |
Oqma loylar, botqoqlik tuprogʻi, bilqillagan, suyuqlashgan tuproqlar |
0,3 |
II |
15 |
— |
9 |
1,5-1,8 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: K qiymatlar jinslashgan yoriqlarga ega boʻlgan grunt massivlari uchun berilgan. Tuproq bilan toʻlgan yoriqlar va boshqalar uchun keltirilgan qiymatlar 20 % ga koʻpaytirilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMuhandislik-geologik sharoitlarning murakkablik toifalari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Omillar |
1 toifa — oddiy sharoitlar |
2 toifa — oʻrtacha murakkablikdagi sharoitlar |
3 toifa — murakkab sharoitlar |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
Geologik (inshootni geologik muhit bilan oʻzaro taʼsiri sohasida) |
Monoklin tarzda joylashgan, litologiya jihatdan ikki xildan ortiq boʻlmagan qavatlar. Qatlamlar quvvati ushlangan. Rejada va chuqurlik boʻyicha tartibsiz ravishda oʻzgaruvchi gruntlar xususiyatlari boʻyicha qatlamlar turli jinsliligining sezilarsiz darajasi. Uvalanish zonalari bilan boʻlmagan, buzilishlarning chegaralangan soni |
Monoklin tarzda yoki asta-sekin nurash bilan joylashib yotgan, litologik jihatdan toʻrttadan ortiq boʻlmagan turli qatlamlar. Qatlamlarning qalinligi muntazam ravishda oʻzgarib turadi. Gruntlarning rejada va chuqurlik boʻyicha tavsiflarini tabiiy ravishda oʻzgarishi |
Litologik jihatdan toʻrtdan ortiq boʻlgan turli qatlamlar. Qatlamlar qalinligi keskin oʻzgaradi. Qatlamlarni burmali linzasimon joylashib yotishi. Tartibsiz va (yoki) tabiiy ravishda rejadagi va chuqurlik boʻyicha, gruntlar xususiyatlarini turli jinsliligining sezilarli darajasi. Uvalanish zonalari bilan birga kuzatiluvchi buzilgan yemirilishlarning koʻpligi darajasi |
|
Gidrogeologik |
Yerosti suvlarining mavjud emasligi yoki ular sathi loyihalashtiriluvchi inshootdan pastda yotishi |
Yerosti suvlarining ikki va undan ortiq yetilgan sathlari, baʼzan bosimli yoki turli xil kimyoviy tarkibli jinslar bilan |
Yoyilishi va joylashish hamda quvvati boʻyicha yetilmagan yerosti suvlari gorizontlari. Suvning kimyoviy tarkibi bir xil emasligi. Suv tutib turuvchi va suvga chidamli jinslar joylarda baʼzan murakkab ketma-ketlikda boʻladi. Yerosti suvlari bosimi yoyilish boʻyicha oʻzgaradi |
|
Gruntlar turgʻunligi holatining yoriqsimonligi |
Yoriqsimonlik bir ozgina (yoriqlik boʻshligʻi koeffitsiyenti 2 %). Gruntlar turgʻunligi toifasi I (turgʻun). |
Yoriqsimonlik oʻrtacha (yoriqlik boʻshligʻi koeffitsiyenti 2 dan 5 % gacha). Gruntlar turgʻunlik toifasi — II (oʻrtacha turgʻun). |
Yoriqlar kuchli va juda kuchli (yoriqlik boʻshligʻi koeffitsiyenti 5 dan 10 % gacha va undan ortiq). Turgʻunlik toifasi — III va IV (noturgʻun va juda ham noturgʻun) |
|
Inshootning qurilishi va undan foydalanish shart-sharoitlariga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi fizik-geologik jarayonlar (yuqori seysmiklik, yuqori tartibli faol tektonik buzilishlar, karst, gaz sodir boʻlishlar va boshqalarning mavjudligi) |
Mavjud emas |
Cheklangan tarzdagi tarqalganlikka ega |
Keng taqsimlanishga ega hamda loyihalash va qurishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi |
|
Inshootlarni geologik muhit bilan oʻzaro taʼsiri sohasidagi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan gruntlar (boʻkuvchi, choʻkuvchi suffoziyaga chidamsiz, kuchli maydalangan, qurilish materiallariga yuqori darajadagi tajovuzkorlikka ega va boshqalar |
Mavjud emas |
Loyihaviy yechimlarning tanlanishiga jiddiy taʼsir koʻrsatmaydi, yetuk yoyiqliklarga ega |
Loyihaviy yechimlarning tanlanishiga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi, qurilish va foydalanishni murakkablashtiradi |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIzoh: Muhandislik-geologik sharoitlarning murakkablik toifalari ushbu ilovada koʻrsatilgan omillarning yigʻindisi boʻyicha oʻrnatilishi lozim. Alohida omil murakkablikning yuqoriroq toifasiga taalluqli boʻlsa hamda asosiy loyihaviy yechimlarni qabul qilinishida hal qiluvchi boʻlsa, u holda murakkablik toifasi mana shu omil boʻyicha oʻrnatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMKGFS birliklar tizimidagi formulalar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишAsosiy matnga:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqzn = βγhq; (1)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш(bunda γ — gruntning hajmiy ogʻirligi, ts/m3);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqzn = βγhq1; (2)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqxn = pg(hq + 0.5h)tg2 (45° — φ /2); (3)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишgqxn = 0,1pgh; (4)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишEq = Ko (1+v)100; (5)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишMazkur SHNQning 2-ilovasiga muvofiq:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbunda 
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишSHNQ 2.06.02-23 “Gidrotexnika tunnellari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишGidrotexnik tunnellarda yerosti suvlarini filtrlashni natura holidagi vizual kuzatuvlari
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Filtrlashni vizual kuzatish jarayonida suv chiqishining barcha joylari va shakllarini belgilash kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtoʻplangan oqimni (betondan ajratish bilan);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишkoʻp ingichka oqimli chiqish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишfovvoralovchi ingichka oqim;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишbosimsiz toʻkilish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtomchilab oqish (kapyoj)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишoqish;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишnamlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишterlanishi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Filtrlash oʻchoqlarining quvvat manbalarini imkoniyatga qarab belgilash lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Filtrlashda suvning sizib chiqishining sabablarini aniqlash (filtrlashga qarshi elementlarning ishonchsizligi, qurilish va konstruktiv choklarning germetik emasligi, boʻshashgan tuzilmasini beton zonalari yoki qatlamlarining mavjudligi, yoriqlarning shakllanishi va ochilishi, zatvorlar, lyuklar konlari qopqoqlarining germetik emasligi va boshqalar).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Oʻchoqlarning chiqish joylarida filtratsiya mavjudligi yoki filtratsiya oqimi bilan amalga oshiriladigan qattiq choʻkindilarning yoʻqligi, sement toshining kimyoviy korroziyasi (ajralib olinadigan) mahsulotlari yoki grunt massividagi tuzlar qayd etilishi, bunda filtrlashning bosim oʻchoqlarida eritma korroziya mahsulotlari suv oqimi bilan olib ketilishini yodda tutish kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIshqoriy yuviluvchi suvlarning rangini va shaklini koʻrsatish:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquvurli stalaktitlar (yigʻma ostida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишlentali shleyflar (qiya burchaklar boʻyicha);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишtekis oqimlar va qavssimon qatorlar (devorlar boʻyicha);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишstalagmitlar (tomchilar tushish joylarida);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишburmalar va nuqtali oʻsishlar (bosimli toʻsiqlarning yuqorisi boʻyicha);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишmoʻrt yoki yopishqoq boʻlmagan plyonkalar (suv yuzasi boʻyicha);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишquruq koʻrinishlar — oq rangli dogʻlar, gullash, boʻshashgan shish, shnursimon oʻsmalar, qatlamlar va nurlanishlar, boʻshashgan shishlar, jgut koʻrinishidagi oʻsmalar va h.k.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишOq rangdan tashqari ishqoriy yuviluvchi suvning rangi sargʻish, zanglgash-jigarrang, qora va boshqa koʻrinishda.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Inshoot sxemasiga filtrlashning barcha koʻrinishlarini qoʻyish lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Filtrlash va ishqoriy yuvish mahsulotlariga miqdoriy va sifat jihatdan baho berilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Suv sizib chiqishini bartaraf etish va uskunani filtratsiya suvidan himoya qilish boʻyicha tavsiyalar berish lozim.