Samarqand viloyat sudining iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati sudya Sh. Mamadiyarov raisligida, sudyalar O. Nurimov va J. Yusupovdan iborat tarkibda, sudya katta yordamchisi A. Qaxorov kotibligida, daʼvogar U.D.A.ning advokati A.N. (2023-yil 10-yanvardagi 38-sonli order asosida), javobgarlar “GAE” masʼuliyati cheklangan jamiyati rahbari va ishtirokchisi D.A.lar ishtirokida, Tayloq tumanlararo iqtisodiy sudining 2023-yil 18-yanvardagi hal qiluv qarori ustidan daʼvogar U.D.A.ning bergan apellatsiya shikoyatini viloyat sudining binosida videokonferensaloqa rejimida oʻtkazilgan ochiq sud majlisi muhokamasida koʻrib chiqib, quyidagilarni aniqladi:

daʼvogar D.U. (matnda “daʼvogar” deb yuritiladi) Jomboy tumanlararo iqtisodiy sudiga javobgarlar “GAE” masʼuliyati cheklangan jamiyati (matnda “javobgar 1” deb yuritiladi) va ishtirokchisi D.A. (matnda “javobgar 2” deb yuritiladi)ga nisbatan daʼvo ariza bilan murojaat qilib, javobgar “GAE” MChJning 2022-yil 25-noyabrdagi 2-sonli qarorini haqiqiy emas deb topishni soʻragan.

Jomboy tumanlararo iqtisodiy sudida kvorum boʻlmaganligi bois, ish Toyloq tumanlararo iqtisodiy sudiga koʻrish uchun oʻtkazilgan.

Toyloq tumanlararo iqtisodiy sudining 2023-yil 18-yanvardagi hal qiluv qarori bilan arizani qanoatlantirish rad etilgan.

Daʼvogar D.U.ning apellatsiya shikoyatida, Toyloq tumanlararo iqtisodiy sudining 2023-yil 18-yanvardagi hal qiluv qarorini bekor qilib, daʼvo arizani qanoatlantirish toʻgʻrisida yangi qaror qabul qilish soʻralgan.

Sud majlisida ishtirok etgan “daʼvogar” vakili — D.U. Rossiyaga ishlash uchun ketganligi, unga nisbatan Toshkent shahrida qoʻzgʻatilgan jinoyat ish mazkur iqtisodiy ishga aloqador emasligini, chunki jinoyat ishi fuqarolarning bergan pullarini toʻlab bermaganligidan qoʻzgʻatilganligini eʼtirof etib, apellatsiya shikoyatida keltirilgan vajlarini takrorlab uni qanoatlantirishni soʻradi.

Sud majlisida ishtirok etgan javobgar D.A. — “javobgar 1”ga rahbarligi, tugatish toʻgʻrisidagi qarorni garovdagi mol-mulkni yuqoriroq narxda sotish uchun qabul qilganligi, chunki mol-mulki ancha past baholanganligi, jamiyatning garovga qoʻyilgan mol-mulki fuqarolik ishlari boʻyicha sudning hal qiluv qaroriga asosan kim oshdi savdosida sotilganligi, shundan keyin ham bankdan toʻlanmagan qarzi qolganligi, bank talabiga asosan Davlat xizmatlari agentligiga borib jamiyatni tiklash toʻgʻrisida qarorni yozib berganligi, sherik taʼsischisi akasi ekanligi, unga ushbu qaror qabul qilayotganligini aytmaganligi, aybini tan olishini eʼtirof etib, shikoyatni qanoatlantirishni soʻradi.

Sudlov hayʼati ishda ishtirok etuvchi shaxslar vakillarining tushuntirishlarini eshitib, quyidagi asoslarga koʻra apellatsiya shikoyatini qanoatlantirishni, hal qiluv qarorini bekor qilib, arizani qanoatlantirish toʻgʻrisida yangi qaror qabul qilishni lozim topdi.

Xuddi shu tartibda jamiyatining faoliyatni tiklash toʻgʻrisida 2022-yil 25-noyabrdagi 2-sonli qarorni javobgar D.A. yakka oʻzi qabul qilgan.

Registr.stat.uz saytida yuridik shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotga koʻra, jamiyat ayni kunda yagona davlat reyestridan oʻchirilmagan, faollik holati: “Faoliyat koʻrsatmayotgan”.

Daʼvogar D.U.ning notarial tartibda tasdiqlangan holda bergan 2022-yil 18-iyuldagi ishonchnomada, uning nomidan javobgar D.A. — hokimiyatlarda, davlat xizmatlari markazlarida, bank idoralarida, notarial idoralarida, soliq inspeksiyasida, kommunal va boshqa xizmatlar idoralarida kadastr xizmatlarida, YHHB, IIB, sud, prokuratura va boshqa huquqni muhofaza qilish organlarida, harbiy boʻlimlarda, arxivlarda va boshqa tegishli davlat va nodavlat tashkilotlarda, uchinchi shaxslar oldida vakili boʻlishiga vakolat bergan.

Birinchi instansiya sudi ishonchnomada, “daʼvogar” jamiyat faoliyati yuzasidan qaror qabul qilish vakolatlarini javobgar D.A.ga bermaganligini toʻgʻri eʼtirof etgan. Biroq, moddiy huquq normalarini qoʻllashda, ish holatlariga baho berishda xatoga yoʻl qoʻygan.

“Masʼuliyati cheklangan hamda qoʻshimcha masʼuliyatli jamiyatlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 41-moddasi, birinchi qismiga muvofiq jamiyat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari, jamiyatning ustavi talablari buzilgan holda qabul qilingan hamda jamiyat ishtirokchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan qarori ovoz berishda ishtirok etmagan yoki bahsli qarorga qarshi ovoz bergan jamiyat ishtirokchisining arizasiga koʻra sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Bunday ariza jamiyat ishtirokchisi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida bilgan yoki bilishi lozim boʻlgan kundan eʼtiboran ikki oy ichida berilishi mumkin.

Jamiyat ustavining 11.1-bandiga koʻra jamiyatning oliy boshqaruv organi jamiyat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishidir. Ustavning 11.2-bandiga asosan ishtirokchilar umumiy yigʻilishda ustav kapitalidagi oʻz ulushlariga mutanosib ravishda ovozlar soniga egadirlar.

Ustavning 11.5-bandi birinchi jumlasining umumiy mazmuniga muvofiq, ustavdagi har qanday masalalar boʻyicha qarorlar ishtirokchilarning umumiy ovozlari sonining kamida 75 foiz qismidan iborat koʻpchilik ovozlar bilan qabul qilinadi.

Ishtirokchilarni umumiy yigʻilishga chaqirish tartibi 11.6 va 11.7-bandlarida, ishtirokchini xabardor qilish hamda umumiy yigʻilish oʻtkazish tartibi esa 11.12-bandida koʻrsatilgan.

Biroq, jamiyatni ishtirokchisi va jamiyat rahbari boʻlgan javobgar D.A. ustavda belgilangan shartlar va tartibga rioya etmasdan nizoli qarorni yakkalikda bir oʻzi 2022-yil 25-noyabrdagi 2-sonli qarorni qabul qilgan. Bu harakatlari bilan ustav va qonun talablarini buzgan.

Lekin, birinchi instansiya sudi nima sababdan “Masʼuliyati cheklangan hamda qoʻshimcha masʼuliyatli jamiyatlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 41-moddasini qoʻllamaganligini asoslantirib bermasdan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 21-avgustdagi “Tadbirkorlik subyektlarini ixtiyoriy tugatish va ularning faoliyatini toʻxtatish tartibi hamda moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirmayotgan tadbirkorlik subyektlarini davlat reyestridan chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 704-sonli Qarori bilan tasdiqlangan Nizomining 1-bob, beshinchi bandiga asoslanib, daʼvoni qanoatlantirishni rad etgan.

Vaholanki, ushbu normativ huquqiy hujjatda ham ishtirokchi (muassis)ning yakka oʻzi qaror qabul qilishga haqli ekanligi belgilanmagan. Aksincha, muassislar faoliyatni tiklashga oid qaror qabul qilishi belgilangan.

IPK 278-moddasining 2-bandiga koʻra, apellatsiya instansiyasi sudi apellatsiya shikoyatini (protestini) koʻrish natijalari boʻyicha, hal qiluv qarorini toʻliq yoki qisman bekor qilishga va yangi qaror qabul qilishga haqli. IPK 118-moddasiga asosan sud xarajatlari javobgar zimmasiga yuklanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksining 118, 278 — 280-moddalariga asoslanib, sudlov hayʼati qaror qiladi:

Tayloq tumanlararo iqtisodiy sudining 4-1404-2201/2899-sonli iqtisodiy ishi boʻyicha 2023-yil 18-yanvardagi hal qiluv qarori bekor qilinsin.

Yangi qaror qabul qilinsin.

Daʼvogar U.D.A.ning daʼvo arizasi qanoatlantirilsin.

“GEA” masʼuliyati cheklangan jamiyatining 2022-yil 25-noyabrdagi 2-sonli qarori haqiqiy emas deb topilsin.

“GEA” masʼuliyati cheklangan jamiyatidan daʼvogar U.D.A. foydasiga oldindan toʻlangan 4 500 000 soʻm davlat boji va 54 000 soʻm pochta xarajati undirilsin.

“GEA” masʼuliyati cheklangan jamiyatidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining depozit hisob raqamiga 150 000 soʻm videokonferensaloqa xarajati undirilsin.

Ijro varaqasi berilsin.

Apellatsiya shikoyati qanoatlantirilsin.

Qaror qabul qilingan paytdan boshlab qonuniy kuchga kiradi. Uning ustidan kassatsiya tartibida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼatiga shikoyat (protest) berish mumkin.