Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 14-fevraldagi PQ-128-son “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti xarajatlari samaradorligini yanada oshirish va davlat moliyaviy nazorati organlari faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Ichki audit milliy standartlari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi bilan kelishilgan.

3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Mazkur buyruq ilovasining 1-bandi toʻrtinchi xatboshisi va 15-bandi 2023-yilning 1-sentabridan kuchga kiradi.

Mazkur Ichki audit milliy standartlari (bundan buyon matnda Standart deb yuritiladi) vazirlik va idoralarning ichki audit xizmati (bundan buyon matnda ichki audit xizmati deb yuritiladi) faoliyatining sifat koʻrsatkichlari hamda ichki audit tadbirlarini oʻtkazishning standartlarini belgilaydi.

1. Mazkur Standartda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

vazirlik va idoralar — ichki audit xizmati tashkil etilgan budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar va ular tizimidagi budjet tashkilotlari hamda davlat maqsadli jamgʻarmalari;

ichki audit yillik rejasi — ichki audit xizmati tomonidan bir kalendar yil davomida ichki audit tadbirlari oʻtkazilishi lozim boʻlgan ichki audit obyektlari roʻyxati, ichki audit tadbirini oʻtkazish muddatlari hamda masʼul shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hujjat;

ichki audit milliy malaka sertifikati — ichki audit xizmati xodimi malakasini tasdiqlaydigan va unga ichki audit xizmatida faoliyat yuritish imkoniyatini beradigan hujjat;

ichki audit obyekti — ichki audit tadbiri amalga oshirilishi nazarda tutilgan vazirlik va idoralar;

ichki audit faoliyati — vazirlik va idoralarda budjet intizomini mustahkamlash, budjet toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi holatlarini oldini olish, budjet tizimi budjetlari hamda qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalardan foydalanish samaradorligini baholashga qaratilgan mustaqil faoliyat;

ichki audit tadbiri — ichki audit obyektlarida ichki audit xizmati maqsadlariga erishishga qaratilgan ichki audit xizmati xodimi tomonidan amalga oshiriladigan jarayon;

ichki audit tadbiri dasturi — ichki audit tadbirining yoʻnalishlari, muddati, ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi, ichki audit tadbiri bilan qamrab olinadigan davr toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi hujjat;

ichki audit tadbiri hisoboti — ichki audit tadbiri yakunlari boʻyicha rasmiylashtiriladigan va oʻzida ichki audit tadbiri davomida aniqlangan holatlar, jumladan qonunbuzilish holatlari, budjet intizomi holati, kuzatishlar natijalari, taklif va tavsiyalar, ichki audit tadbiri hisobotida keltirilgan taklif va tavsiyalarni bajarish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi (bundan buyon matnda chora-tadbirlar rejasi deb yuritiladi) hamda ichki audit obyekti tomonidan taqdim etilgan fikr va mulohazalar (agar mavjud boʻlsa) aks etadigan hujjat;

ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi — ichki audit tadbirini oʻtkazish maqsadida ichki audit xizmati rahbari tomonidan tashkil etiladigan hamda ichki audit xodim(lar)i va vazirlik va idora tuzilmasidan jalb qilingan mutaxassislardan iborat guruh. Bunda, ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhiga ichki audit xizmati rahbari yoki xodimi rahbarlik qiladi;

ichki audit xizmati — vazirlik va idoralarda ichki audit faoliyatini amalga oshiruvchi hamda boshqa tarkibiy tuzilmalardan mustaqil tarkibiy boʻlinma;

moliyaviy boshqaruv — vazirlik va idorani moliyaviy taʼminlashni boshqarish jarayoni;

xavf — maʼlum bir hodisa yoki holatning vazirlik va idoralarning moliyaviy faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatish ehtimoli;

chora-tadbirlar rejasi — ichki audit tadbiri natijasida aniqlangan qonunchilik hujjatlari talablarining buzilishi holatlari va ularning xavfini kamaytirish hamda bartaraf etish yuzasidan berilgan taklif va tavsiyalarni bajarilishi boʻyicha tayyorlanadigan hujjat.

2. Standartning maqsadi ichki audit xizmati faoliyatining tamoyillari va sifat koʻrsatkichlarini belgilash hamda ichki audit tadbirlarini oʻtkazishning standartlarini joriy etish hisoblanadi.

3. Ichki audit xizmati oʻz faoliyatini mustaqillik, xolislik, qonuniylik, malakalilik va axborot xavfsizligini taʼminlash tamoyillari asosida amalga oshiradi.

4. Ichki audit xizmati oʻz faoliyatini amalga oshirishda mustaqildir.

5. Ichki audit xizmati va uning xodimlari oʻz faoliyatini amalga oshirishda, shu jumladan ichki audit tadbirlarini oʻtkazish va uning natijalarini rasmiylashtirishda begʻaraz boʻlishi va xolislik bilan yondashishi, manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymasligi lozim.

6. Ichki audit xizmati oʻz faoliyatini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirishi hamda vakolatlaridan chetga chiqmasligi lozim.

7. Ichki audit xizmati xodimlari oʻz faoliyatini amalga oshirishda malakaga ega boʻlishi hamda muntazam oʻz malakasini oshirib borishi lozim.

8. Ichki audit xizmati xodimlari oʻz faoliyatini amalga oshirishda olingan maʼlumotlarni belgilangan tartibda saqlashi, ulardan faoliyatidan tashqari hollarda foydalanmasligi va davlat siri hamda boshqa sir saqlanadigan maʼlumotlarni oshkor etmasligi lozim.

9. Ichki audit xizmati oʻz faoliyatida vazirlik va idoraning boshqa tarkibiy boʻlinmalaridan mustaqil hisoblanadi va bevosita vazirlik va idora rahbariga boʻysunadi hamda unga hisobdordir.

10. Ichki audit xizmati tomonidan oʻziga yuklatilgan vazifalarni bajarishda, shu jumladan ichki audit tadbirlarini rejalashtirish, oʻtkazish hamda uning natijalarini rasmiylashtirishda ichki audit xizmatining faoliyatiga aralashish taqiqlanadi.

11. Vazirlik va idora rahbari ichki audit xizmati mustaqilligini taʼminlash uchun quyidagilarni amalga oshiradi:

Ichki audit xizmati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi;

ichki audit yillik rejasini tasdiqlaydi;

ichki audit xizmati faoliyatini amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi;

ichki audit yillik rejasining bajarilishi, ichki audit xizmati mustaqilligining taʼminlanishi va faoliyatini amalga oshirishda yuzaga kelayotgan muammolar yuzasidan taklif, tavsiya, maʼlumot hamda hisobotlarni koʻrib chiqadi.

12. Ichki audit xizmati rahbari ichki audit xizmati mustaqilligini taʼminlash boʻyicha quyidagilarni amalga oshiradi:

ichki audit xizmatini boshqarishda bevosita vazirlik va idoraning rahbariga boʻysunadi;

ichki audit xizmati faoliyatiga boʻlgan har qanday aralashuvlar yoki aralashish uchun urinishlar toʻgʻrisida vazirlik yoki idora rahbarini zudlik bilan xabardor qiladi hamda vakolati doirasida ularni bartaraf etish choralarini koʻradi;

vazirlik va idora rahbariga ichki audit xizmati faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotda ichki audit xizmati faoliyatining mustaqilligini taʼminlanishi boʻyicha maʼlumot beradi.

13. Ichki audit xizmati xodim(lar)i ichki audit xizmati mustaqilligini taʼminlash uchun quyidagilarni amalga oshiradi:

ichki audit xizmati faoliyatining asosiy tamoyillariga amal qiladi;

ichki audit tadbirlarida ishtirok etish yoki oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydigan holatlar yuzaga kelganda, ichki audit xizmati rahbarini (ichki audit tadbiri ichki audit xizmati rahbari tomonidan oʻtkazilayotganda vazirlik va idora rahbarini) xabardor qiladi;

oʻz faoliyatiga boʻlgan har qanday aralashuvlar yoki aralashuvga boʻlgan urinishlar toʻgʻrisida ichki audit xizmati rahbarini (ichki audit tadbiri ichki audit xizmati rahbari tomonidan oʻtkazilayotganda vazirlik va idora rahbarini) xabardor qiladi.

14. Ichki audit xizmati xodimlari oʻziga yuklatilgan vazifa va funksiyalarni amalga oshirishi uchun talab etiladigan bilim hamda quyidagilar boʻyicha yetarli malaka va koʻnikmalarga ega boʻlishi lozim.

ichki audit obyekti moliyaviy faoliyatiga taalluqli boʻlgan maʼlumotlarning mavjudligi hamda ishonchliligini baholash;

ichki audit tadbirlari bilan qamrab olingan masalalarning ahamiyati, muhimligi va murakkabligini aniqlash;

ichki audit obyektida budjet intizomiga amal qilinishi va moliyaviy boshqaruv jarayonlarining samaradorligini oʻrganish;

moliyaviy xato va kamchiliklar, huquqbuzarlik holatlarining yuzaga kelishi ehtimolini baholash;

ichki audit obyekti moliyaviy faoliyatini takomillashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalarni ishlab chiqish.

15. Ichki audit xizmati xodimining malakasi ichki audit milliy malaka sertifikati orqali tasdiqlanadi.

16. Ichki audit xizmati rahbari doimiy ravishda ichki audit xizmati xodimlarining malakasini baholash hamda ularning malakasini oshirish uchun zarur chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

17. Ichki audit xizmati faoliyatining sifatini taʼminlash ichki audit xizmati rahbari tomonidan faoliyatni mazkur Standart va ichki audit faoliyatiga oid qonunchilik hujjatlariga muvofiqligini oʻrganish hamda faoliyat natijalarining samaradorligini baholash orqali amalga oshiriladi.

18. Ichki audit xizmati rahbari ichki audit xizmati faoliyati sifati hamda samaradorligini taʼminlash va doimiy oshirib borish choralarini koʻradi.

19. Ichki audit xizmati rahbari ichki audit xizmati faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotda ichki audit xizmati sifati va samaradorligini taʼminlash hamda uni oshirib borish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vazirlik va idora rahbariga taqdim etadi.

20. Ichki audit faoliyati sifatini taʼminlash va oshirib borish ichki audit xizmati faoliyatini ichki va tashqi baholash orqali amalga oshiriladi.

21. Ichki audit xizmati faoliyatini ichki baholash ichki audit xizmati rahbari tomonidan amalga oshiriladi hamda doimiy monitoring va davriy baholashni oʻz ichiga oladi.

22. Doimiy monitoring ichki audit tadbirlarini rejalashtirish va ularning bajarilishini nazorat qilish, ichki audit tadbirlariga oid hujjatlarni koʻrib chiqish hamda chora-tadbirlar rejasini bajarilishi monitoringini amalga oshirish bilan bogʻliq doimiy tadbirlar orqali amalga oshiriladi.

23. Davriy baholash ichki audit xizmati faoliyatini mazkur Standart va ichki audit faoliyatiga oid qonunchilik hujjatlariga muvofiqligini baholash hamda ichki audit obyektlarining ichki audit tadbirlari natijalari boʻyicha bildirilgan fikr-mulohazalarini tahlil qilish asosida amalga oshiriladi.

24. Tashqi baholash Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan ichki audit xizmati faoliyatining mazkur Standart va ichki auditga oid tegishli qonunchilik hujjatlariga rioya qilinishini oʻrganish orqali amalga oshiriladi.

25. Ichki audit xizmati tomonidan bir kalendar yil davomida oʻtkaziladigan ichki audit tadbirlarini aniqlash maqsadida ichki audit yillik rejasi ishlab chiqiladi.

26. Ichki audit yillik rejasi xavf tahlili asosida hamda ichki audit xizmatida mavjud vaqt va inson resurslarini hisobga olgan holda kelgusi yil uchun har yili dekabr oyining 15 sanasiga qadar ishlab chiqiladi.

27. Ichki audit yillik rejasida ichki audit tadbirlari oʻtkaziladigan ichki audit obyektlari roʻyxati, ichki audit tadbirini oʻtkazish muddati, ichki audit tadbiri bilan qamrab olinadigan davr va masʼul xodim koʻrsatiladi.

28. Ichki audit yillik rejasi vazirlik va idora rahbari tomonidan har yili dekabr oyining 25 sanasiga qadar tasdiqlanadi.

29. Ichki audit tadbirlari ichki audit yillik rejasi asosida ichki audit obyektida oʻtkaziladi.

30. Budjet toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari buzilganligi toʻgʻrisida maʼlumotlar kelib tushganda hamda fuqarolar ishtirokidagi audit tizimi orqali ichki audit tadbiri oʻtkaziladigan ichki audit obyektlari aniqlanganda, ichki audit tadbirlari vazirlik va idora rahbari qarori asosida oʻtkaziladi.

31. Ichki audit tadbiri ichki audit xizmati xodimlari sonidan kelib chiqib ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi yoki ichki audit xizmati xodimi tomonidan oʻtkaziladi.

32. Ichki audit xizmati ichki audit obyekti rahbariga ichki audit tadbiri davomida bajariladigan ishlar toʻgʻrisida qisqacha maʼlumot, ichki audit tadbirini oʻtkazishda taqdim etilishi lozim boʻlgan maʼlumotlar va hujjatlar roʻyxati hamda ularni taqdim etish muddatlari, ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi aʼzolari roʻyxatini ilova qilgan holda xabarnoma yuboradi.

Bunda, xabarnoma ichki audit obyektiga ichki audit tadbiri boshlanishidan 5 ish kuni avval yuboriladi.

33. Ichki audit xizmati tomonidan har bir ichki audit tadbirini oʻtkazish uchun ichki audit tadbiri dasturi ishlab chiqiladi.

34. Ichki audit tadbiri dasturi ichki audit tadbirining yoʻnalishlari, muddati, ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, ichki audit tadbiri bilan qamrab olinadigan davr, ichki audit tadbirida qoʻllaniladigan audit usullarini oʻz ichiga oladi.

35. Ichki audit tadbiri dasturi ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi rahbari yoki ichki audit xizmati xodimi tomonidan tasdiqlanadi.

36. Ichki audit tadbirlari quyidagi maqsadlarda oʻtkaziladi:

budjet intizomini mustahkamlash;

budjet toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari buzilishi holatlari profilaktikasini amalga oshirish;

budjet mablagʻlaridan foydalanish samaradorligini baholash;

37. Ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) ushbu Standart va ichki audit toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq ichki audit obyektida ichki audit tadbirlarini oʻtkazish uchun bilim va koʻnikmalarga ega boʻlishi lozim.

38. Ichki audit tadbiri davomida ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) ichki audit obyektining moliyaviy faoliyatiga oid hujjatlar va maʼlumotlarini oʻrganadi hamda tahlil qiladi.

39. Ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) tomonidan oʻrganish va tahlil natijalari asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.

40. Ichki audit xizmati rahbari ichki audit tadbirini ichki audit toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻtkazilishini nazorat qiladi.

41. Ichki audit xizmati rahbari ichki audit tadbirlarini oʻtkazish jarayonida jinoyat alomatlari mavjudligi toʻgʻrisida shubha paydo boʻlganda, tegishli choralar koʻrish (hujjatlashtirish, oldini olish choralarini koʻrish) va huquqni muhofaza qiluvchi organlarga materiallarni yuborish uchun vazirlik yoki idora rahbarini yozma ravishda xabardor qiladi.

42. Ichki audit tadbiri natijalari ichki audit tadbiri hisoboti shaklida rasmiylashtiriladi.

43. Ichki audit tadbiri hisobotida ichki audit tadbiri natijalari, tahlillar, kuzatishlar, taklif va tavsiyalar, chora-tadbirlar rejasi hamda ichki audit obyekti tomonidan taqdim etilgan fikr va mulohazalar (agar mavjud boʻlsa) aks ettiriladi.

44. Ichki audit tadbiri hisoboti ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) hamda ichki audit obyekti rahbari va moliyaviy-xoʻjalik faoliyati boʻyicha masʼul shaxslar tomonidan imzolanadi.

45. Ichki audit tadbiri hisoboti ichki audit obyekti rahbari yoki moliyaviy-xoʻjalik faoliyati boʻyicha masʼul shaxslar tomonidan imzolanmagan taqdirda, ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) bu haqda dalolatnoma rasmiylashtiradi va ichki audit tadbiri hisobotiga ilova qiladi.

46. Ichki audit tadbiri hisoboti ikki nusxada rasmiylashtiriladi hamda ichki audit xizmati va ichki audit obyektida saqlanadi. Ichki audit tadbiri hisoboti vazirlik va idora rahbariga uning soʻroviga muvofiq taqdim etilishi mumkin.

47. Chora-tadbirlar rejasi ichki audit obyekti tomonidan ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) bilan birgalikda ishlab chiqiladi hamda ichki audit obyekti rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

48. Chora-tadbirlar rejasi ichki audit tadbirini oʻtkazish guruhi (ichki audit xizmati xodimi) tomonidan berilgan taklif va tavsiyalar, ularni amalga oshirilishi va uning muddatlari, masʼul shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi hamda ichki audit tadbiri hisobotiga ilova qilinadi.

49. Ichki audit obyekti har chorakda chora-tadbirlar rejasining bajarilishi toʻgʻrisida ichki audit xizmatiga maʼlumot taqdim etadi.

50. Ichki audit xizmati ichki audit obyektlari tomonidan chora-tadbirlar rejasini bajarilishi monitoringini amalga oshiradi.

51. Chora-tadbirlar rejasi ichki audit obyekti tomonidan bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda, ichki audit xizmati bu haqda vazirlik yoki idora rahbariga maʼlumot kiritadi.

52. Ichki audit xizmati rahbari ichki audit xizmati faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotda ichki audit obyektlari tomonidan chora-tadbirlar rejasini bajarilishi yuzasidan monitoring natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aks ettiradi.

53. Ichki audit xizmati xodimlari ichki audit obyekti faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi xavf(lar)ni aniqlagan taqdirda, ularni bartaraf etish imkoniyatlarini baholaydi.

54. Ichki audit obyekti ichki audit xizmati tomonidan aniqlangan xavflarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻradi.

55. Ichki audit xizmati aniqlangan xavflarni bartaraf etish ichki audit obyekti imkoniyatidan tashqari boʻlgan taqdirda, bu haqda vazirlik va idora rahbariga maʼlumot taqdim etadi hamda ularni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

56. Vazirlik va idora rahbari xavflarni bartaraf etish boʻyicha tegishli chora-tadbirlarni amalga oshiradi hamda oʻz vakolatidan tashqarida boʻlgan xavflar boʻyicha maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga taqdim etadi.

57. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi vazirlik va idoralarning ichki audit obyektlarida aniqlangan xavflar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarini oʻrganadi hamda oʻz vakolati doirasida ularni bartaraf etish boʻyicha vazirlik va idora bilan hamkorlikda ish olib boradi.

58. Ichki audit xizmati rahbari vazirlik va idora rahbariga ichki audit yillik rejasining bajarilishi hamda faoliyati natijalari toʻgʻrisida hisobot choragidan keyingi oyning 20-sanasigacha choraklik hisobot hamda hisobot yilidan keyingi yilning 25-yanvariga qadar yillik hisobot taqdim etadi.

59. Ichki audit xizmati faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotda ichki audit xizmati tomonidan hisobot davrida amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shu jumladan quyidagilar koʻrsatiladi:

ichki audit yillik rejasida tasdiqlangan ichki audit tadbirlarining bajarilish holati;

hisobot yilida oʻtkazilishi rejalashtirilgan, lekin amalga oshirilmagan ichki audit tadbirlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

ichki audit obyektlari tomonidan chora-tadbirlar rejasining bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

kelgusi hisobot yilida ichki audit xizmati faoliyatini rivojlantirish boʻyicha takliflar;

ichki audit xizmati faoliyati sifatini taʼminlash va oshirish toʻgʻrisida maʼlumotlar;

aniqlangan tizimli xavflar va ularni oldini olish hamda bartaraf etish boʻyicha vazirlik yoki idora darajasida amalga oshirilishi lozim boʻlgan ishlar haqida taklif va tavsiyalar;

aniqlangan tizimli xavflarni oldini olish hamda bartaraf etishda vazirlik vakolatiga kirmaydigan masalalar va ularni bartaraf etish boʻyicha taklif va tavsiyalar;

vazirlik va idora faoliyatida budjet intizomini mustahkamlash, xavflarni profilaktika qilish hamda budjet xarajatlari natijadorligi va samaradorligini oshirish boʻyicha takliflar.