Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragi yakunlari boʻyicha ijrosi “2021-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Qonun va COVID-19 pandemiyasi tufayli yuzaga kelgan global iqtisodiy inqiroz oqibatlarini bartaraf etishga qaratilgan.

Dunyo iqtisodiyoti pasayishi natijasida mamlakatda yalpi ichki mahsulot (keyingi oʻrinlarda “YAIM” deb yuritiladi) hajmi joriy qiymatda 128 trln 600 mln soʻmni yoki oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 103 foizni tashkil etgan.

Iqtisodiy oʻsish sanoatda 3,8 foizni, qurilishda 0,5 foizni, qishloq, oʻrmon va baliqchilik xoʻjaligida 3,1 foizni hamda xizmatlar sohasida 2,8 foizni tashkil etgan.

Inflyatsiya darajasi yillik nisbatda 10,9 foizni tashkil qilib, oʻtgan yilning mos davriga (13,6 foiz) nisbatan 2,7 bandga sekinlashgan. Bunda oziq-ovqat mahsulotlari yillik inflyatsiya koʻrsatkichi 5,9 foizga, nooziq-ovqat mahsulotlari 3,1 foizga, xizmatlar esa 1,9 foizga oshgan.

Tashqi savdo aylanmasi oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 11,6 foizga kamayib, 7 mln 100 ming AQSH dollarini tashkil etgan.

Davlat budjeti daromadlari 33 trln 900 mln soʻmni, xarajatlari esa 34 trln 100 mln soʻmni tashkil etib, Davlat budjeti taqchilligi 188 mlrd 200 mln soʻmni yoki YAIMga nisbatan 0,1 foizni tashkil etgan va prognoz darajasida bajarilgan.

Budjetga soliq qarzdorligi qariyb 2 trln 200 mlrd soʻmni tashkil etib, yil boshiga nisbatan 679 mlrd 500 mln soʻmga oshgan.

Qarzning asosiy oʻsishi Qashqadaryo, Samarqand, Toshkent viloyatlari va Toshkent shahri hissasiga toʻgʻri kelgan.

Budjetga ortiqcha toʻlovlar yil boshiga nisbatan 36 mlrd 100 mln soʻmga oʻsib, 186 mlrd 9 mln soʻmni tashkil etgan.

Davlat budjeti xarajatlari tarkibida ijtimoiy xarajatlar miqdori 18 trln 200 mlrd soʻmni yoki jami xarajatlarning 53,3 foizini tashkil etgan.

Davlat budjetida yuzaga kelgan 188 mlrd 200 mln soʻmlik taqchillik xalqaro moliya institutlaridan budjetni qoʻllab-quvvatlash uchun jalb qilingan mablagʻlar hisobiga qoplangan.

Mahalliy budjetlar daromadlari 7 trln 911 mlrd soʻmga yoki rejaga nisbatan 116,3 foizga ijro etilgan.

Birinchi chorakda daromadlar rejasining oshirib bajarilgan qismi hisobidan mahalliy budjetlarga qoʻshimcha 1 trln 110 mlrd soʻm manba shakllantirilgan.

Budjet jarayonining ochiqligini taʼminlash maqsadida rasmiy veb-saytlarda maʼlumotlarni joylashtirish tartibi toʻgʻrisida tasdiqlangan nizomga binoan, barcha darajadagi budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat maqsadli jamgʻarmalarini taqsimlovchilar hamda Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasining ijro etuvchi direksiyasi tomonidan rasmiy veb-saytlarda maʼlumotlarni joylashtirib borish tartibi, muddati va shakllari belgilangan.

Hisobot davrida 2 ta vazirlik va 1 ta qoʻmita tomonidan (5%) tegishli maʼlumotlar rasmiy veb-saytlarda joylashtirilgan (Moliya, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirliklari, Davlat statistika qoʻmitasi), 31 ta vazirlik va idorada (51%) maʼlumotlar qisman joylashtirilgan boʻlsa, 27 ta (44%) vazirlik va idorada maʼlumotlar umuman joylashtirilmagan.

Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarini olib qoʻyishda amaldagi qonunchilik talablariga rioya etilmasligi natijasida yetkazilgan zararni budjetdan qoplashda ham noqonuniy xarajatlar yuzaga kelib, bu kompensatsiya toʻlovlaridan qarzdorlikning yuqori miqdorda saqlanib qolishiga (hisobot davrida 130 mlrd 700 mln soʻm) hamda jismoniy va yuridik shaxslarning eʼtirozlariga sabab boʻlmoqda.

Mahalliy budjetlarda kompensatsiya toʻlovlari boʻyicha 164 mlrd 800 mln soʻm qoʻshimcha qarzdorliklar yuzaga kelgan.

Davlat moliyaviy nazorati tadbirlari natijasida budjet mablagʻlaridan foydalanishda 211 mlrd 200 mln soʻmlik moliyaviy xato-kamchiliklarga yoʻl qoʻyilganligi aniqlangan.

Xalq taʼlimi, Maktabgacha taʼlim, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish, Sogʻliqni saqlash vazirliklari va “Yagona buyurtmachi xizmati” injiniring kompaniyalari tizimida budjet mablagʻlarini ishlatishda (23 mlrd soʻmdan — 43 mlrd 300 mln soʻmgacha) qonun buzilishi holatlariga yoʻl qoʻyilgan.

Hududlar kesimida qariyb 105,0 mlrd soʻmlik (Sirdaryo, Jizzax, Andijon viloyatlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasida 20 mlrd soʻmdan — 40 mlrd soʻmgacha) noqonuniy xarajatlarga yoʻl qoʻyilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragidagi ijrosi toʻgʻrisidagi axborotini eshitib va muhokama qilib, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 32¹⁰-moddasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragidagi ijrosi toʻgʻrisidagi hisoboti maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

Vazirlar Mahkamasi Rayosatida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi chorakdagi ijrosi holatini, budjetga boqimonda qarzlar va ortiqcha toʻlovlarning hosil boʻlishi hamda ajratilgan mablagʻlarning noqonuniy, maqsadsiz ishlatilishiga yoʻl qoʻygan vazirlik, idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlarining javobgarlik masalasini koʻrib chiqsin;

davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarini olib qoʻyishda noqonuniy harakatlarga barham berish hamda jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlar uchun kompensatsiya toʻlovlari yuzaga kelishi hamda qoplanishini tahlil qilish asosida budjet mablagʻlarining maqsadsiz sarflanishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha taʼsirchan choralar koʻrsin;

budjet shaffofligini taʼminlashdagi muammoli hududlarni aniqlab, natijalarini budjet ochiqligi boʻyicha hududlar reytingiga kiritib borish;

ushbu Qaror ijrosi yuzasidan umumiy nazorat oʻrnatsin hamda amalga oshirilgan ishlar boʻyicha 2021-yilning 1-avgust kuniga qadar Oliy Majlis Senatiga umumlashtirilgan axborot taqdim etsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda:

iqtisodiy oʻsish surʼatlarini oshirishdagi ustuvor yoʻnalishlarni belgilash orqali budjetga soliq toʻlovlari manbalarini kengaytirish, hisoblangan soliqlarning toʻliq undirilishini taʼminlash, boqimonda qarzlar va ortiqcha toʻlovlarni kamaytirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqib bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

Davlat budjetida koʻzda tutilgan xarajatlarni muddatida moliyalashtirish va ajratilgan budjet mablagʻlaridan maqsadli, samarali foydalanish boʻyicha dastlabki hamda joriy nazorat olib borishning taʼsirchan choralarini koʻrsin;

budjet mablagʻlarini taqsimlashda tuman (shahar)lar budjetlari qoʻshimcha manbalarining kamida 10 foizini, 2021-yil 1-iyuldan esa kamida 30 foizini jamoatchilik fikri asosida shakllantirilgan tadbirlarga yoʻnaltirish ishlarini samarali tashkil etish va natijalarini veb-saytlarda eʼlon qilib borish boʻyicha moliya organlari rahbar xodimlari masʼuliyatini oshirsin;

budjet jarayonining shaffofligini taʼminlash maqsadida hisobotlarni birinchi darajali budjet taqsimlovchilarning barcha xarajatlari asosida shakllantirish hamda xalqaro standartlarga muvofiq tayyorlash choralarini koʻrsin;

moliyaviy intizomni mustahkamlash maqsadida noqonuniy xarajatlarga yoʻl qoʻyayotgan vazirlik va idoralar hisobchilari uchun alohida oʻqishlar tashkil etsin;

ushbu bandning ijrosi boʻyicha 2021-yilning 5-avgustiga qadar Oliy Majlis Senatiga batafsil axborot kiritsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda tegishli budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar Oʻzbekiston Respublikasi investitsiya dasturlarida Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan obyektlar roʻyxatini hamda loyiha qiymati va uning ijrosi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni doimiy ravishda oʻz rasmiy veb-saytlariga joylashtirib borishni taʼminlasin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi, Maktabgacha taʼlim, Sogʻliqni saqlash va Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirliklari bir oy muddatda budjet mablagʻlarining maqsadsiz, noqonuniy sarflanishi holatlari bilan bogʻliq soʻngi uch yillik faoliyatini tahlil qilgan holda xato-kamchiliklarning kelib chiqish sabablarini, unga masʼul xodimlar javobgarligini aniqlab, bu kabi kamchiliklarga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan taklif ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi barcha darajadagi budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat maqsadli jamgʻarmalarini taqsimlovchilar hamda Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasining ijro etuvchi direksiyasi tomonidan maʼlumotlarning rasmiy veb-saytlarda joylashtirish holatini oʻrganib, natijasi boʻyicha 2021-yilning yakuni bilan Oliy Majlis Senatiga maʼlumot kiritib borsin.

7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar, Toshkent shahar hamda tumanlar va shaharlar hokimlari:

Davlat budjeti mablagʻlaridan foydalanishda yoʻl qoʻyilgan moliyaviy xatolarga eʼtibor qaratsin hamda kelgusida bu kabi salbiy holatlarning oldini olish boʻyicha aniq chora-tadbirlar belgilasin;

davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi hamda buzilgan turar joylar uchun kompensatsiya toʻlovlari boʻyicha jismoniy yoki yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar miqdorini qoplash boʻyicha yuzaga kelgan qarzdorlikni mahalliy budjetlarning qoʻshimcha manbalari yoki investorlar hisobidan bartaraf etish choralarini koʻrib natijasi boʻyicha joriy yilning 5-avgustiga qadar Moliya vazirligiga axborot kiritsin;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari Kengashlarining qarorlari asosida mahalliy budjetlar qoʻshimcha mablagʻlarining kamida 10 foizi, 2021-yil 1-iyuldan esa kamida 30 foizining fuqarolar tomonidan bildirilgan takliflar asosida shakllantirilgan tadbirlarga yoʻnaltirilishini taʼminlasin;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi respublika budjeti, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar budjetlarining qoʻshimcha manbalari hisobidan xarid qilingan tovar hamda xizmatlar, qurilish-taʼmirlash ishlari olib borilayotgan obyektlar roʻyxati va qurilish-taʼmirlash ishlarining moliyalashtirilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni rasmiy veb-saytlarida joylashtirib borsin.

8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar hamda tumanlar va shaharlar Kengashlariga:

moliyalashtirish manbasi aniq boʻlmagan tadbirlar uchun mablagʻ ajratish holatlariga barham berish yuzasidan tegishli choralar koʻrib borish;

mahalliy budjet daromadlarining belgilangan prognoz koʻrsatkichlari bajarilishini taʼminlash, hududning iqtisodiy oʻsish nuqtalarini inobatga olgan holda qoʻshimcha manbalarni aniqlash, soliq qarzlarini qisqartirish, ortiqcha toʻlovlarga yoʻl qoʻymaslik borasida amalga oshirilayotgan ishlar boʻyicha har chorak yakuni bilan xalq deputatlari Kengashida moliya va soliq idoralari rahbarlarining hisobotlarini eshitib borish tavsiya etilsin.

9. Senatning Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qoʻmitasi Boyovut, Boʻston, Olot, Toʻraqoʻrgʻon, Qarshi tumanlarida va Kattaqoʻrgʻon shahrida 2020 — 2022-yillarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va kambagʻallikni qisqartirish chora-tadbirlari dasturlari hamda tegishli qarorlar ijrosi yuzasidan oʻrganishlar oʻtkazib, natijasini 2021-yilning iyun oyida va kelgusida ish rejaga muvofiq qoʻmita majlislarida muhokama qilib borsin.

10. Ushbu Qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qoʻmitasi (E. Gadoyev) zimmasiga yuklansin.

11. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.