2.03.11-96-сон 01.01.1997. Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasining qurilish meʼyorlari va qoidaari, 01.01.1997 yildagi 2.03.11-96-son

Кучга кириш санаси

01.01.1997

Рус

Ўзб

O’zb

O‘zb|Рус

Hujjat kuchini yo‘qotgan 28.02.2025

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasining

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

qurilish meʼyorlari va qoidaari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish

QMQ 2.03.11-96

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Mazkur meʼyorlar qurilish binolar va inshootlar konstruksiyalarini (beton, temir-beton, poʻlat, alyumin, yogʻoch, tosh va asbestsement) minus 40°S dan plyus 50°S dagi temperaturada agressiv zarar taʼsirida loyihalashtirishda korroziyadan himoya qilishga taalluqli boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Meʼyorlar oʻzidan radioaktiv moddalar chiqaradigan qurilish konstruksiyalarini korroziyadan saqlash loyihalashtirilishga, jumladan, maxsus betonlar konstruksiyalarini loyihalashtirishga tavsiya etilmaydi (polimerbeton, kislota, suyuqlikka bardoshli betonlar).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Bino va inshootlarni loyihalashtirishda konstruksiyalar va muhofaza qoplamalarini koʻrinishi va foydalanishning yangi sharoiti muhitidagi agressivlik darajasini hisobga olib, korroziya holati tahlilini albatta nazarda tutishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. UMUMIY QOIDALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1.1. Qurilish konstruksiyalari himoyasini mazkur muhiti uchun korroziyaga bardoshli materiallarni qoʻllash bilan hamda konstruktiv talablarning bajarilishi bilan (boshlangʻich himoya), konstruksiyalar sirtiga metall, oksid, lok-boʻyoqli va mastika — mumsaqichli qoplamalar bilan qoplash, moylash, yupqa parda bilan oʻrash, qoplaydigan boshqa, materiallar bilan saqlash (ikkinchi himoya), shu bilan birga elektrkimyo usullari bilan himoyalash usullari bilan amalga oshiriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1.2. Qurilish konstruksiyalariga taʼsir, darajasi boʻyicha muhit noagressiv, sust agressiv, oʻrta agressiv va kuchli agressivga boʻlinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Muhitlardagi fizik holatiga koʻra gazsimon, qattiq va suyuqqa ajraladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1.3. Zavodda tayyorlanadigan qurilish konstruksiyalarining sirti himoyasini zavod sharoitida bajarish maslahat beriladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1.4. Qurilish konstruksiyalariga agressiv taʼsirini pasaytirish maqsadida loyihalashtirish chogʻida quyidagilarni nazarda tutish zarur:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

korxonalarning bosh rejalarini ishlab chiqishda hajm-reja va muayyan bir joyda esuvchi shamollar yoʻnalishini koʻrsatadigan sxema yoki tasvirni va grunt suvlari oqimining yoʻnalganligini hisobga olgan holda konstruktiv hal qilish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

maksimal darajada germetizatsiya qilingan texnologik asbob-uskunalarni, soʻrish-tortish ventilyatsiyasini, agressiv gaz va changlar yanada koʻproq ajraladigan joylarda soʻrilishlarni.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1.5. Qurilish konstruksiyalarini loyihalashtirish chogʻi konstruksiyalar kesimining shunday namunalari nazarda tutilishi kerakki, unda agressiv gazlarning turib qolish ehtimoli yo istisno qilinsin yoki boʻlmasa, kamaytirilsin, shuningdek ularning sirtida suyuqliklar va agressiv gazlar toʻplanib qolmasin:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1.6. Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan saqlab loyihalashtirishda ishlab chiqarish, oziq-ovqat mahsulotlarini tayyorlash bilan bogʻliq ishlar va oziq-ovqatlar, mollar uchun yem-xashaklar tayyorlanadigan, shuningdek, odamlar va hayvonlar kirib turadigan binolarda muhofaza materiallariga boʻlgan talablarni hamda dezinfeksiya qiluvchi vositalarning agressiv taʼsiri ehtimolini ham nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. BETON VA TEMIR-BETON KONSTRUKSIYALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

UMUMIY TALABLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.1. Agressiv muhitda ekspluatatsiya uchun moʻljallangan beton va temir-beton konstruksiyalarni loyihalashtirishda, ularning korroziyaga bardoshliligini korroziyaga chidamli materiallar, betonning korroziyaga bardoshliligini oshiruvchi qoʻshimchalar bilan taʼminlash va uning himoya layoqati uchun poʻlat armatura-temir oʻzakdan foydalanish, betonning oʻtkazuvchanligini texnologik usullarida pasaytirish, darz ketishga bardoshlilik, yoriqning ochilish kengligi, betonning himoya qalinligi toifalariga boʻlgan talablarning qoʻyilishi kerak boʻladi loyihalashtirishda korroziyadan himoya qilishga taalluqli boʻladi. Yuqorida sanab oʻtilgan tadbirlar yetarli samara bermasa, konstruksiyalar. sirtini quyidagicha himoyalashni nazarda tutish kerak boʻladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

lok-boʻyoq qoplamalari bilan;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

tunuka va yupqa qobiqli materiallar bilan ixota qilish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

sirtini qoplash yoki keramika, toshqolsimon, shisha, tosh quyma va tabiiy toshqoʻllab suvash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

sementli, polimer bogʻlovchi modda, suyuq shisha, bitumli suvoq qilish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

zichlaydigan kimyoviy chidamli materiallar bilan shimdirish.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.2. Temir-beton konstruksiyalarni korroziyadan himoyalash tadbirlarini himoya qilinayotgan konstruksiyalar koʻrinishi va oʻziga xosliklari, ularning tayyorlanish texnologiyasi, tiklash va ekspluatatsiya sharoitlarini hisobga olgan holda, loyihalashtirish kerakligi, betonning himoya qalinligi toifalariga boʻlgan talablarning qoʻyilishi kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				1-jadval
Betonning oʻtkazuvchanlik koʻrsatkichining shartli belgilari	Betonning oʻtkazuvchanlik koʻrsatkichlari
	toʻgʻri		qiya
	suv oʻtkazuvchanlik boʻyicha beton markasi (tamgʻasi muvozanatida)	filtrlash koeffitsiyenti, sm/s (namlik), Kf	suv shimishi, massa boʻyicha % oshigʻi	suv-sement nisbati s/s, bilan
N-normal oʻtkazuvchan beton	W4	oshigʻi bilan 2·10-9 7·10-9gacha	oshigʻi. 4,7dan 5,7gacha	0,6
P-oʻtkazuvchanligi past beton	W6	osh.6·10 dan 7·10-9gacha	osh.4,2dan 4,7gacha	0,55
O-alohida past oʻtkazuvchan beton	W8	osh.1·10-10dan 6·10-10 gacha	4,2gacha	0,45

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Suv oʻtkazuvchanlik boʻyicha filtrlash koeffitsiyenti va beton markasini GOST 12730.5-84 boʻyicha; suv shimishi boʻyicha GOST 12730.3-78 ga muvofiq aniqlanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. 1-jadvalda keltirilgan suv shimishi va suv-sement nisbati koʻrsatkichlari ogʻir, betonga taalluqlidir. Yengil betonlarning suv shimishini 1-jadvalda keltirilganiga koʻra qiymatlarning oʻrtacha zichlikdagi ogʻir betonning oʻrtacha zichlikdagi yengil beton nisbatiga teng koeffitsiyentiga koʻpaytirilib aniqlanadi. Yengil betonlarning suv-sement nisbatini 1-jadvalning 1,3 ga qiymatlarining koʻpaytirilishi bilan aniqlanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Hokazo mazkur meʼyorlar matnida betonning oʻtkazuvchanligi bahosi suv oʻtkazuvchanligi koʻrsatkichi boʻyicha keltiriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.3. Beton va temir-beton konstruksiyalar uchun meʼyorga solingan betonni, nazarda tutish maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Betonning oʻtkazuvchanligi toʻgʻri koʻrsatkichlar bilan (suv oʻtkazuvchanligi boʻyicha beton markasi yoki filtrlash koeffitsiyenti bilan) taʼriflanadi. Qiya koʻrsatkichlar (betonning suv shimishi va suv-sement nisbati) tahminiy va toʻgʻri koʻrsatkichlarga qoʻshimcha hisoblanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Betonning oʻtkazuvchanligi koʻrsatkichlari 1-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

MUHITNING AGRESSIV TAʼSIR DARAJASI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.4. Muhitning beton va temir-beton konstruksiyalarga agressiv taʼsir darajalari quyidagi jadvallarda keltirilgan:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

gazsimon muhit — 2-jadvalda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

qattiq, muhit — 3-jadvalda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

grunt suvlari sathidan yuqori gruntlarda — 4-jadvalda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

suyuq noorganik muhit — 5, 6, 7-jadvallarda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

suyuq organik muhit — 8-jadvalda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Armotsement-oʻzakli sement konstruksiyalariga agressiv taʼsir muhiti darajasi 2-3 jadval boʻyicha keltirilgan temir-beton konstruksiyalari kabi qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.5. Isitiladigan binolar ichida joylashgan konstruksiyalarga agressiv taʼsir darajasini: aniqlashda namlik tartibini 2 — 8-jadvallar, QMQ 2.03.11-96 boʻyicha, isitilmaydigan binolar ichida joylashgan konstruksiyalarga esa ochiq havoda va gruntlarda, grunt suvlari sathidan yuqorida, 1-ilova boʻyicha qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

			2-jadval
Binolarning namlik tartibi	1-majburiy ilova boʻyicha gazlar guruhi	quyidagi konstruksiyalarga gazsimon muhitning agressiv taʼsir darajasi
Namlik zonasi	1-majburiy ilova boʻyicha gazlar guruhi	betonga	temir-betonga
quruq quruq	A V S D	Noagressiv “ “ “	Noagressiv “ Past agressiv Oʻrta agressiv
normal normal	A V S D	Noagressiv “ “ Oʻrta agressiv	Noagressiv Past agressiv Oʻrta agressiv Kuchli agressiv
Nam yoki hoʻl nam	A		Past agressiv
	V	Noagressiv	Oʻrta agressiv
	S	Past agressiv	Kuchli agressiv
	D	Oʻrta agressiv	“

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA: 1. Isitiladigan binolarning sirtida kondensat qoʻyish ruxsat etiladigan konstruksiyalar uchun agressiv taʼsir darajasi nam tartibdagi binolar muhitidagi konstruksiyalar kabi belgilanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Gazsimon muhitda bir necha agressiv gazlar boʻlsa, muhitning agressiv taʼsir darajasi nam tartibdagi binolar muhitidagi konstruksiyalar kabi belgilanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3-jadval

Binoning namlik tartibi

Suvda qattiq muhitning eruvchanligi 1;2 va ularning gigroskopikligi

(namtortishi)

quyidagi konstruksiyalarga qattiq muhit agressiv taʼsir darajasi

Namlik zonasi

betonga

temir-betonga

Quruq

Oz gigroskopik yaxshi eruvchan

Gigroskopik yaxshi eruvchan

Noagressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Normal

Oz gigroskopik yaxshi eruvchan

Gigroskopik yaxshi eruvchan

Past agressiv

“

Past agressiv

Oʻrta agressiv3

Nam yoki hoʻl

Nam

Oz gigroskopik yaxshi eruvchan

Gigroskopik yaxshi eruvchan

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Oʻrta agressiv4

Kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Yanada keng tarqalgan eruvchan tuzlar roʻyxati va ularning taʼrifnomasi 2-maʼlumot ilovasida keltirilgan. Agressiv tuzlar sifatida beton va temir-betonga nisbatini 2-maʼlumot ilovasida keltirilganiday xlorid, sulfatlar, nitratlarni qarash tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Oz eruvchan moddalarning boʻlishi agressivlikka taʼsir qilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. 5, 6, 7-jadvallar talablari bilan bir vaqtda paydo boʻlgan eritmaning agressivligini hisobga olgan holda agressiv taʼsir darajasini aniqlash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4. Tarkibida xloridlar boʻlgan tuzlarni kuchli muhitga kiritish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

					4-jadval
2-ilova boʻyicha namlik zonasi	Agressivlik koʻrsatkichi, 1 kg gruntga mg				Beton va temir-beton konstruksiyalarga gruntning agressiv taʼsir darajasi
2-ilova boʻyicha namlik zonasi	Betonlar uchun qayta hisoblangan sulfatlar		Betonlar uchun S1 qayta hisoblangan xloridlar
	GOST 10178-85* boʻyicha portland sementda	GOST 10178-85* boʻyicha portland sementda: sementlarda tarkibida S3S 65% dan osh.7% dan b-n, S3A osh.b-n, S3A+CAF 22% dan osh.b-n va shlak portland-sementda	GOST 22266-94 boʻyicha sulfatga bardoshli	GOST 10178-85* boʻyicha portlandsement, shlakportland-sementda va GOST 22256-94 boʻyicha sulfatga bardoshli sementlarda
Quruq	osh. 500 dan	osh.3000 dan	osh. 6000 dan	osh. 400 dan 750 gacha	past agressiv
	o. 1000 dan	o. 4000 dan	o. 12000 dan	o. 750 dan 7500 gacha	oʻrta agressiv
	500 gacha	5000 gacha	1500 gacha
	o. 1500	o. 5000	o.15000	o.7500	kuchli agressiv
Normal	o. 250 dan	o. 1500 dan	o. 3000 dan	o. 250 dan 500 gacha	past agressiv
va nam	500 gacha	3000 gacha	6000 gacha	o. 600 dan 6000 gacha	oʻrta agressiv
	o. 500 dan	o. 3000 dan	o. 6000 dan		va hoʻl
	1000 gacha	4000 gacha	8000 gacha
	o. 1000	o. 4000	o. 8000	o. 5000	kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Tarkibidagi xlorid mavjudligiga qarab agressivlik koʻrsatkichlari faqat temir-beton konstruksiyalar uchungina betonning suv oʻtkazuvchanligi markasidan qatʼiy nazar hisobga olinadi. Bir vaqtning oʻzida tarkibida sulfatlarning mavjudligi ularning xloridlar tarkibini 0,25 ga koʻpaytirish bilan qayta hisoblanadi va tarkibidagi xloridlarning yigʻindisi chiqariladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Tarkibidagi sulfatlarning mavjudligiga qarab agressivlik koʻrsatkichlari suv oʻtkazuvchanlik W4 beton markasi uchun keltirildi. Suv oʻtkazuvchanligi boʻyicha W5 beton markasiga agressiv taʼsir darajasini baholashda koʻrsatkichlarni 1,3 ga, suv oʻtkazuvchanligi boʻyicha W8 da esa 1,7 ga koʻpaytirish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5-jadval

Agressivlik koʻrsatkichi

Suyuqlik muhitining inshootlar, 0,1 m/sut.dan ortiq Kf da, ochiq suv havzasida joylashgan va bosim inshootlari uchun suv oʻtkazuvchanligi quyidagi markali betonlarda agressivlik darajasi1

Suyuq noorganik muhitning betonga agressiv taʼsir darajasi

Bikarbonat oshigʻi bilan past ishqorligi mg.ekv/l (grad.)*

0dan 1,05(3) gacha

past agressiv

rN**

vodorod

koʻrsatkichi

o.5,0 dan 6,5

o.4,0dan 5,0

o.0,0dan 4,0

o.4,0 dan 5,0 gacha o.3,5 dan 4,0 gacha

o.0,0 dan 3,5 gacha

o.3,5 dan 4,0gacha o.3,0dan 3,5 gacha

o. 0,0 dan 3,0

past koʻrsatkichi oʻrta agressiv

kuchli agressiv

Tarkibida agressiv uglekislota mavjudligi mg/l

o.10 dan 40

o.40***

oshigʻi b-n 40***

past agressiv

oʻrta agressiv

Tarkibida magnezial tuzlar ion Mg2+ ga qayta hisoblangan

o.1000dan 2000gacha

o.2000dan 3000gacha

o. 3000

o.2000dan 3000gacha

o.3000dan 4000gacha

o. 4000

o.3000dan 4000gacha

o.4000dan 5000gacha

O.5000

past agressiv

oʻrta agressiv

kuchli agressiv

Tarkibida ammoniy oʻrta tuzlar mg/l, -qayta hisoblangan ionga

o.100dan 500gacha

o.500dan 800gacha

o. 800

o.500dan 800gacha

o.800dan 1000gacha

o.1000

o.800dan 1000gacha

o.1000dan 1500gacha

oshigʻi b-n 1500

past agressiv

oʻrta agressiv

kuchli agressiv

Tarkibida ishqor agressiv mavjudligi, mg/l, Na+ va K ionlariga qayta hisoblaganda

o.50000dan 60000gacha

o.60000 dan 80000gacha

0.80000

o.60000 dan 80000 gacha

o.80000dan 100000 gacha

0.100000

o.80000dan 100000 gacha

o.100000 dan 150000gacha

0.150000

past agressiv

oʻrta agressiv

kuchli agressiv

Tarkibida xloridlar, sulfatlar2, nitratlar va boshqa tuzlarning jamlanishi; mg/l, sirtining agressiv bugʻga aylanishida

o.10000dan 20000gacha

o.20000dan 60000gacha

o.50000

o.20000dan50000gacha

o.50000dan 60000gacha

o.60000

o.50000dan 60000gacha

o.60000dan 70000gacha

0.70 000

past agressiv

oʻrta agressiv

kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Kf sust filtrlash gruntlarida kamida 0,1 m/sut.da joylashgan inshootlardan foydalanish sharoitida muhitning agressiv darajasini baholash chogʻi mazkur jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlar qiymatlar 1,3 ga koʻpaytirilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Tarkibida sulfatlarning boʻlishi sementning turi va mineralogik tarkibiga qarab 4 va 6-jadvalda keltirilgan chegaralardan oshmasligi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* har qanday qiymatdagi bikarbonat ishqorlilikda muhit suv oʻtkazuvchanligi W6 va undan ortiq, shuningdek, W4 dagi Kf 0,1 m/sut.dan past filtrlash koeffitsiyentidagi betonlar uchun noagressiv, yaʼni agressiv boʻlmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

** rN vodorod koʻrsatkichi boʻyicha agressiv taʼsir bahosi yuqori konsentratsiyadagi organik eritmalar va uglekislotaga taalluqli emas.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

*** 5-jadvalda koʻrsatilgan agressivlik koʻrsatkichlari qiymatlarining oshishida mazkur koʻrsatkich boʻyicha muhitning agressiv taʼsir; darajasi oʻsmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				6-jadval
Sement	Kf gruntlarida 0,1 m/sut.dan ortiq, ochiq suv havzalarida joylashgan hamda tarkibida ionlar mg-ekv/l mavjud bosim inshootlari uchun ionlar qayta hisoblangandagi suyuqlik muhitining agressivlik koʻrsatkichi1			Suv oʻtkazuvchanligi W4 beton markasiga suyuq organik muhitning agressiv taʼsiri darajasi
Sement	o. 0,0 dan 3,0 gacha	o.3,0 dan 6,0 gacha	o.6,0
GOST 10178-85* boʻyicha portland-sement	o.250 dan 500 gacha o.500dan 1000 gacha o. 1000	o.500dan 1000gacha o.1000 dan 1200gacha o.1200	o.1000 dan 1200gacha o.1200dan 1500gacha o.1500	past agressiv oʻrta agressiv kuchli agressiv
GOST 10178-85* boʻyicha klinkerda C3S oshigʻi b-n 65%, S3A oshigʻi b-n 7%, C, A+C4AF oshigʻi b-n 22%, va shlak-portland-sement	o.1500 dan 3000 gacha o.3000dan 4000gacha o.4000	o.3000dan 4000gacha o.4000dan 5000gacha o.5000	o. 4000dan 5000gacha o. 5000dan b000gacha o. 6000	past agressiv oʻrta agressiv kuchli agressiv
GOST 22266-94 boʻyicha sulfatga bardoshli sementlar	o. Z000dan 6000gacha o.6000 dan 8000gacha o.8000	o.6000dan 8000gacha o.8000dan 1200gacha o.12000	o.8000dan 12000gacha o.12000dan 15000gacha o.15000	past agressiv oʻrta agressiv kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Kf sust filtrlovchi, kamida 0,1 m/sut.gruntlarda joylashgan inshootlar ekspluatatsiyasi sharoitida agressivlik darajasini baholanganda mazkur jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlar qiymati 1,3 ga koʻpaytirilishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* Suv oʻtkazuvchanligi W6 markali betonlar uchun agressivlik darajasini baholashda mazkur jadvalda keltirilgan qiymatlar 1,3 ga, suv oʻtkazuvchanligi W8 markali betonlar uchun esa 1,7ga koʻpaytirilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

		7-jadval
S1 mg/l da qayta hisoblaganda	Quyidagi holatdagi temir-beton konstruksiyasi armaturasiga suyuq noorganik muhitning agressiv taʼsir tarkibidagi xloridlar darajasi
S1 mg/l da qayta hisoblaganda	Doimiy suqilishida	Vaqti-vaqti b-n hoʻllanishida
500 gacha o.b-n 500dan 5000gacha oshigʻi b-n 5000	noagressiv “ past agressiv	past agressiv oʻrta agressiv kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA: 1. Vaqti-vaqti bilan hoʻllanish tushunchasi suyuqlik muhitining oʻzgaruvchan sathi va kapillyar uyurma zonalarini qurshab olishini anglatadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Sulfatlar va xloridlarning suyuqlik muhitida bir vaqtda mavjudligi xloridlarning boʻlishini 0,25 ga koʻpaytirilib, qayta hisoblanadi hamda xloridlarning mavjudligi bilan yigʻindisi chiqariladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Dengiz suvining oʻrta va kuchli agressiv taʼsiriga yoʻliqadigan konstruksiyalar korroziyaga bardosh berishi uchun boshlangʻich himoya bilan taʼminlanishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

			8-jadval
Muhit	Quyidagi; markali; betonlarga suyuq organik muhitning agressiv taʼsir darajasi
Muhit	W4	W6	W8
Moylar: mineral oʻsimlik jonivorniki Neft va neft	past agressiv oʻrta agressiv “	past agressiv oʻrta agressiv “	noagressiv past agressiv “
mahsulotlari:
Xom
(ishlanmagan)
neft1	“	“	“
oltingugurtli	“	past agressiv	“
neft
oltingugurtli
mazut1	“		“
dizel
yoqilgʻisi1	past agressiv		“
kerosin	“	“	“
benzin	noagressiv	noagressiv	“
Eritgichlar:
chegaraviy
uglevodorodlar	“	“	“
(geptan, oktan,
dekan va h.k.)
aromatik
uglevodorodlar	past agressiv	“	“
(benzol,
toluol,
oksilol,	“	past agressiv	kuchli agressiv
xlorbenzol va
boshqalar)
ketonlar
(atseton,	“	past agressiv	“
metilketon,
diketilketon
va boshq.)
Kislotalar:
kislotalarning
suv eritmalari
(sirka, limon,
sut va h.k.)
oshigʻi b-n
0,05 g/l
konsentratsiyada
yogʻli suvda	“	oʻrta agressiv	oʻrta agressiv
erimaydigan
kislotalar
(kapril kapron
va boshq.)
Spirtlar:
bir atomli	past agressiv	noagressiv	noagressiv
koʻp atomli	oʻrta agressiv	oʻrta agressiv	past agressiv

Monomerlar:
xlorbutadian	kuchli agressiv	kuchli agressiv	oʻrta agressiv
stirol	past agressiv	past agressiv	noagressiv
Amidlar:
Karbamid
(50 dan 150 g/l
konsentratsiyali
suv eritmalari)
xuddi shunday,
oshigʻi b-n 150 g/l	oʻrta agressiv	oʻrta agressiv	past agressiv
ditsiandiamid	past agressiv	past agressiv	“
(10 g/l
konsentratsiyali
suv eritmalari)
dimetmilformamid	oʻrta agressiv	“	“
20 dan 50 g/l gacha
suv eritmalari
xuddi shunday,
o.50 g/l	kuchli agressiv	oʻrta agressiv	oʻrta agressiv
Boshqa organik
moddalar:
fenol (10 g/l gacha	oʻrta agressiv	oʻrta agressiv	oʻrta agressiv
suv eritmalari)
formaldegid	past agressiv	past agressiv	noagressiv
(20 dan 50 g/l gacha
konsentratsiyali
suv eritmalari
xuddi shunday,
oshigʻi b-n 50 g/l
dixlorbuten	“	“	“
tetragidrofuran	“	past agressiv	“
qand (oshigʻi b-n	past agressiv	“	noagressiv
0/1 g/l
konsentratsiyali
suv eritmalari)

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Neft va neft mahsulotlari saqlanadigan rezervuarlar konstruksiyalar elementlariga agressiv taʼsir darajasi 2.57 b.da keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. 7. 5 va 6-jadvallarda koʻrsatilgan muhitlarning agressiv darajasini ogʻir oz armaturali konstruksiyalar uchun (qalinligi 0,5 m.dan ortiq, armaturalash foizi 00,5% gacha) bir pogʻona pasaytirish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. 8. 5, 6, 7-jadvallarda koʻrsatilgan muhitlarning agressivlik darajasi suyuqlik bosimining 0,1 MPa (1 atm) qiymatidagi inshootlari uchun keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

MATERIALLAR VA KONSTRUKSIYALARGA BOʻLGAN TALABLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.9. Agressiv muhitdagi temir-beton bino va inshootlar konstruksiyalariga suv oʻtkazuvchanligi 5 — 11-jadvallar boʻyicha W4 va undan yuqori markali betonlarni qabul qilish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuqlik muhitlarning agressiv taʼsiriga (xloridlar, sulfatlar, nitratlar va boshqa tuzlar) uchraydigan temir-beton konstruksiyalar betoni, 5-jadval boʻyicha sirti bugʻlanadigan hamda bir vaqtning oʻzida navbatma-navbat muzlatiladigan va muzdan tushiriladigan boʻlsa, yuqorida, 9-jadvalda koʻrsatilgan SNiP 2.03.01-84 ga muvofiq muzga bardoshlilik boʻyicha talablarga javob berishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.10. Agressiv muhitli beton va temir-beton bino va inshootlar konstruksiyalari uchun albatta quyidagi turdagi sementlarni nazarda tutish kerak boʻladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

portlandsement, GOST 10178-85* talablarini qondiradigan mineral qoʻshimchalar bilan toʻldirilgan portlandsement, shlak-portlandsement;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

GOST 22266-94 talablarini qondiruvchi sulfatga bardoshli sementlar;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

GOST 969-91 talablarini qondiruvchi glinozemli (aluminiy oksidli) sement;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

tortuvchi sement.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.11. Gazsimon va qattiq muhitlarda (2 va 3-jadvallarga qarang) GOST-10178-85 talablarini qondiruvchi sementlarni qabul qilish maslahat beriladi;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuq va tarkibida sulfat boʻlgan qattiq muhitlarda (3,4 va 6-jadvallarga qarang) sulfatga bardoshli sementlar, shlakportlandsementlar va portlandsementlarni qoʻllash tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Bikarbonat ishqorliligi koʻrsatkichi boʻyicha agressiv suyuq muhitlarda (5-jadvalga qarang) mineral qoʻshimchalar bilan toʻldirilgan portlandsement shlakportlandsement yoki putssolanli portlandsementni qoʻllash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tarkibidagi tuzlar yigʻindisi boʻyicha agressiv suyuq muhitlarda (5-jadvalga qarang) glinozemli (aluminiy oksidli) sementni betonning qotish temperatura tartibi amal qilish talablariga rioya qilish sharti bilan qoʻllashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Oldindan tarang tortilgan armatura konstruksiyalari uchun glinozem sementni qoʻllashga ruxsat berilmaydi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suv oʻgkazmasligi boʻyicha W6 dan ortiq markali betonlarga boʻlgan talablarga taalluqli konstruksiyalarda NS 10 ortiq markali tarang tortiladigan sementni qoʻllashga ruxsat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.12. Mayda toʻldirgich sifatida kvarsli yaltiroq qumni (GOST 10258-80 boʻyicha massa boʻyicha oshigʻi bilan 1% zarralari xaloslangan), shuningdek, GOST 9757-90 talablariga javob beruvchi gʻovakli qum nazarda tutiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.13. Yirik toʻldirgich sifatida otilib chiqqan togʻ jinsiga mansub saralangan shagʻalni nazarda tutish maslahat beriladi. Otilib chiqqan jinsga mansub shagʻal markasi 800 dan past boʻlmasligi kerak, shagʻal va shagʻal qumi Dr12 dan past boʻlmasligi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Choʻkindi jins shagʻali (suv shimilishi 2% dan oshmasligi va markasi 600 dan past boʻlmasligi kerak) bir jinsli va sust yupqa qatlamsiz boʻlsa, unda har qanday agressiv taʼsir darajasidagi gazsimon, qattiq va suyuq muhitlarda foydalaniladigan konstruksiyalar uchun (past agressivlik muhitidagidan vodorod koʻrsatkichi past boʻlgan suyuq muhitlardan tashqari, 5:-jadvalga qarang).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Konstruksion yengil betonlar uchun GOST 9757-90 boʻyicha toʻldirgichlar nazarda tutiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				9-jadval
Armaturali poʻlat guruhi	Armaturali poʻlat klassi (turkumi)	Darzga bardoshli temir-beton1 konstruksiyalarga boʻlgan talablar toifasi va yoriqlarning davomiy boʻlmagan va muttasil ochilishining chegaraviy ruxsat etilgan kengligi, mm, gazsimon hamda qattiq muhitning temir-betonga agressiv taʼsir darajasida
Armaturali poʻlat guruhi	Armaturali poʻlat klassi (turkumi)	past agressiv	oʻrta agressiv	kuchli agressiv
I	A-I, A-P, A-Sh, B-I, Vr-1	3 0,25 (0,20)	3** 0,20 (0,15)	3 0,15 (0,10)
	A-Shv, A-IY, At-IYk	3 0,25 (0,20)	3** 0,15 (0,10)	2 0,10
	At-Sh, At-SHS	3 0,25-(0,20)	qoʻllashga ruxsat etilmaydi	qoʻllashga ruxsat etilmaydi
II	At-IYC, At-YCK, At-YIK	3 0,15 (0,10)	2** 0,10	1
II	v-p,vr-p, K-7, K-19	2 0,10	2 0,05	1
III	A-Y,A-YI, At-Y, At-YI V-P,Vr-P, K-7, K-19	2* 0,10	1	qoʻllashga ruxsat etilmaydi
III	kamida 3,5 mm diametrli simda	2* 0,05	1	qoʻllashga ruxsat etilmaydi

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Chiziq ustida-yoriqqa bardosh berish talablari; chiziq ostida davomiy boʻlmagan va davomiy (qavs ichida) yoriqning ruxsat berilgan ochilish kengligi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* Tarkibida xlor, xlorli chang, azot kislotasi, rodanistik tuzlar, xlorli vodorod, serovodorod boʻlgan muhitlardagi konstruksiyalarni yoriqqa bardoshlilik boʻyicha 1-toifaga kiritish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

** Agarda 2* oʻrta agressiv daraja faqat namligi hamda tarkibidagi karbonat angidrid gazi mavjudligiga qarab belgilanadigan boʻlsa, unda yoriqqa bardoshlilik boʻyicha kategoriya va yoriqning ochilish kengligini xuddi past agressiv darajadagi singari qabul qilishga ruxsat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. “K” indeksli oʻzakka oid termik mustahkam armatura, korrozion yorilishga bardoshli hisoblanadi, “S” — payvandlanuvchanlik, “SK” — payvandlanuvchan, korroziyaviy yorilishga bardoshli.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

			10-jadval
Armatura poʻlati guruhlari 9-jadvalga qarang	Yigʻma konstruksiyalar va elementlar uchun betonning himoya qatlamining qalinligi, mm (chiziq ustida) hamda betonning suv oʻtkazmasligi boʻyicha gazsimon va qattiq muhitning agressiv taʼsir darajasidagi markasi
Armatura poʻlati guruhlari 9-jadvalga qarang	past agressivda	oʻrta agressivda	kuchli agressivda
I	20 W4	20 W6	25 W8
II	25 W4	25 W6*	25 W8
III	25 W6*	25 W8	25 W8

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* B-II, Bp-II, K-7 va K-19 turkum-klassiga kiruvchi simli armaturada W8 markali betonni qoʻllash tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.14. Mayda va yirik toʻldirgichlar tarkibida potensial reaksiya qoʻzgʻatuvchi jinslar mavjudligi tekshirilishi zarur. Potensial reaksiya qoʻzgʻatuvchi jinslar hisobiga ichki korroziyadan himoyalanish chorasi sifatida va sementning ishqorlari bilan toʻldirgichdagi oʻzaro taʼsirini pasaytirish maqsadida quyidagilarni nazarda tutish kerak boʻladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

sementni kam — minimal miqdorda sarflab beton tarkibini saralash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

tarkibida N30 hisobida oshigʻi bilan 0,6% ishqor bilan beton 2 tayyorlash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

betonni mineral qoʻshimchalar bilan toʻldirilgan portlandsementdan, putssolanli portlandsementdan va shlakportlandsementdan tayyorlash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

gidrofob-suv yuqtirmaydigan gaz ajratadigan qoʻshimchalarni kiritish:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Potensial reaksiya qoʻzgʻatuvchi toʻldirgichlarda betonga natriy va kaliy tuzlarini qoʻshimcha sifatida kiritishga ruxsat berilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

					11-jadval
*4, 7, 8 — jadvallar boʻyicha muhitning darajasi**	Suyuq muhitning agressiv taʼsiridagi temir-beton konstruksiyalarga boʻlgan talablar agressiv taʼsiri
	Yoriqqa bardoshlilikka boʻlgan talablar toifasi va davomiy boʻlmagan va davomiy yoriqlarning ruxsat etilgan chegaraviy kengligi1, mm armatura poʻlatiga nisbatan (9-jadvalga qarang)			himoya qatlamining qalinligi kamida, mm	betonning suv oʻtkazmaslik boʻyicha markasi, armatura poʻlatiga nisbatan (9-jadvalga karang)
	I	II	III	himoya qatlamining qalinligi kamida, mm	I	II	III
Past agressiv	3 0,2(0,15)	3 0,15(0,10)	2 0,1	20	W4	W6	W6
Oʻrta agressiv	3 0,15(0,1)	3 0,1(0,05)	1 -	30	W6	W6	W6
Kuchli agressiv	3** 0,15(0,1)	2 0,05	qoʻllashga ruxsat yoʻq	30	W6	W6	-

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Chiziq ustida — yoriqqa bardoshlilik talablari kategoriyasi, chiziq ostida yoriqlarning ochilish kengligining davomiy boʻlmagan va davomiy ruxsat etilgan kengligi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* 8-jadval boʻyicha suyuq muhitning agressivik darajasini faqat hoʻl va oltingugurtli neft hamda oltingugurtli mazut uchungina nazarda tutiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* At-IIIS klassidagi poʻlatni qoʻllashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Mazkur jadval talablari yer osti quvur oʻtkazgichlari uchun temir-beton quvurlariga taalluqli boʻlmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.15. Beton aralashmasini qorishtirish uchun suvni GOST 23732-79 talablariga muvofiq qoʻllash zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.16. Agressiv muhitlarda foydalaniladigan temir-beton konstruksiyalar betonning chidamliligini oshirish maqsadida betonning oʻtkazuvchanligini pasaytiradigan yoki uning kimyoviy bardoshliligini, shuningdek, betonning armaturaga nisbatan himoyalanish layoqatini oshiradigan qoʻshimchalardan foydalanish maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Beton tarkibiga, jumladan, yopishtirish, toʻldirgichlar tarkibiga va qorishtirish suviga quyidagi temir-beton konstruksiyalar uchun xlorli tuzlar kiritishga ruxsat etilmaydi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

tortiladigan armaturali;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

B-I turkumi-klassiga kiruvchi 5mm va undan kam diametrdagi simli tortilmaydigan armaturali;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

nam va hoʻl tartib sharoitida foydalanganlarida;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

avtoklavda ishlov berib tayyorlanganlarida;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

elektrokorroziyaga yoʻliqadiganlarida.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Shuningdek, xlorli tuzlarni beton tarkibiga va kanallarni inyeksiya qilish, shu bilan birga yigʻma va yigʻma monolit konstruksiyalarning chok va ulangan joylarini biriktirish-yaxlitlash uchun tayyorlangan eritmaga kiritishga ruxsat berilmaydi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.17. Agressiv muhit taʼsiriga yoʻliqqan temir-beton konstruksiyalarni hisobini 2.03.01-84 SNiP boʻyicha yoriqqa bardoshlilik boʻyicha talablar toifasining amaldagi meʼyorlarini va yoriqlarning ruxsat berilgan ochilishini hisobga olgan holda ishlab chiqish maslahat beriladi. Bunda temir-beton konstruksiyalarning yoriqqa bardoshlilik talablari kategoriyasiga, jumladan, yoriqlarning ruxsat etilgan chegaraviy kengligiga qoʻllanayotgan armatura poʻlatining turkumi nazarda tutib va muhitning agressiv taʼsir darajasiga qarab belgilash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Gazsimon va qattiq agressiv muhitlarda foydalanishga moʻljallangan konstruksiyalar uchun bu talablar 9-jadvalda keltirilgan, suyuq agressiv, muhitlar uchun esa — 11-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

9 — 11-jadvallarda keltirilgan yoriqlarning davomiy boʻlmagan ochilish kengligini aniqlashda quyidagilar ruxsat etiladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

meʼyoriy qiymatdan 30% miqdorda shamol kuchini qabul qilish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

bir koʻpriksimon kran yoki osma kranning har bir kran yoʻlidagi kran kuchini hisobga olish. Bunda 2.01.07-85 SNiP da nazarda tutilgan kuchlardan davomiy boʻlmagan yoriq ochilishi 2.03.01-84 SNiP ida meʼyorga solinganidan oshmasligi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Eslatma. Minora, tutun moʻrisi, LEP tayanchi tipidagi shamol kuchi aniqlab beruvchi vazifasini oʻtaydigan inshootlar hisobi uchun shamol kuchini toʻlaligicha hisobga olish zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.18. Armatura poʻlati korroziyadan zararlanishi xavfi darajasi boʻyicha uch guruhga boʻlinadi (9 va 10-jadvallar).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Agressiv muhitlarda foydalaniladigan oldindan zoʻriqqan konstruksiyalarni armaturalash uchun II guruhga kiruvchi armatura poʻlati nazarda tutilishi maʼqulroq boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.19. Himoya qatlami qalinligi va gazsimon va qattiq agressiya muhitlar taʼsiridagi beton suv oʻtkazmasligiga boʻlgan talablar 10-jadval bayon etilgan, suyuq muhitlar taʼsirida esa — 11-jadvalda berilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.20. Yassi plitalar, qirrali plitalar taxtalari va devor paneli taxtalari konstruksiyalari ogʻir va yengil betonining himoya qatlami qalinligini gazsimon muhitning past agressiv va oʻrta agressiv taʼsiri uchun 15 mm ga teng qilib, kuchli agressiv taʼsir darajasi uchun esa armatura poʻlatining sinfidan qatʼiy nazar, 20 mm ga teng qilib qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Monolit konstruksiyalarning himoya qalinligini 10, 11-jadvallarda koʻrsatilganiday 5 mm dan ortiq miqdorni qabul qilish tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Oldindan zoʻriqqan temir-beton konstruksiyalar uchun yoriqqa bardoshlilikning 2-kategoriyasidagi davomiy boʻlmagan yoriqlar ochilishi kengligini himoya qatlami qalinligini 10 mm oshirganda 0,005 mm dan ortiq qilib qabul qilish tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.21. Past va oʻrtacha agressiv taʼsir darajasida ruhlangan armaturani qoʻllashda himoya qatlami qalinligini X5 mm ga qisqartirishga yoki betonning oʻtkazuvchanligini bir pogʻona oshirishga ruxsat etiladi. Bunda betonning suv oʻtkazmaslik markasi W4dan past boʻlmasligi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.22. Yoriqqa bardoshlilik konstruksiyalariga B-I va V-P sinfiga kiruvchi, 4 mm dan kam diametrdagi simlarni nazarda tutishga ruxsat berilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.23. Oldindan zoʻriqqan konstruksiyalarni agressiv muhitli binolar uchun qotgan betonga armaturani tortish usuli bilan tayyorlashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.24. Oldindan zoʻriqqan temir-beton konstruksiyalar uchun armatura simarqonlarini sirtdan kamida 2,5 mm va ichki qatlamda esa 2,0 mm dan kam boʻlmagan simdan qilish nazarda tutilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.25. Agressiv muhitlarda enli betonlardan beton va temir-beton konstruksiyalarni 10-11-jadvallarga koʻra ularning suv oʻtkazmasligi talablariga muvofiq qoʻllashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.26. Yengil betonlar yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarini suv shimilishi 14% dan yuqori boʻlgan gʻovakli toʻldirgichlarga hajmi boʻyicha agressiv muhitlarda qoʻllashga ruxsat etilmaydi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.27. Yengil va gʻovakli betonlar toʻsiqli konstruksiyalarini agressiv gazsimon va qattiq muhitli ishlab chiqarish uchun 12-jadval boʻyicha qabul qilish maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.28. Armotsement konstruksiyalarini past agressiv gazsimon va qattiq muhitlarda qoʻllashga ruxsat etiladi. Gazsimon muhitda himoya qatlamining qalinligi 4 mm dan kam boʻlmasligi kerak, betonning suv shimilishi esa — armatura toʻri va 30 mkm.dan kam boʻlmagan ruh qoplangan sim bilan himoyalangan yoki konstruksiyalar sathi III guruhga kiruvchi lok-boʻyoq bilan muhofaza qilinganda oshigʻi bilan 8% boʻlishi zarur. Qattiq muhitda koʻrsatilgan tadbirlarga qoʻshimcha ravishda bir vaqtning oʻzida armaturani va konstruksiyani himoyalashni amalga oshirish maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.29. Betonlash chogʻi himoya qoplamasi boʻlmagan biriktiruvni elementlarning oʻrnatish poʻlat qismlarining himoya qatlami qalinligi va betonning suv oʻtkazmasligi markasi ulanayotgan konstruksiyalar betoniga taalluqli talablarga mos kelishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

BETON VA TEMIR-BETON KONSTRUKSIYALAR SATHINI KORROZIYADAN SAQLASH

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.30. Konstruksiyalar sathini himoya qilishda 13-jadvalda koʻrsatilgan holatlarni nazarda tutish kerak boʻladi va muhitlarning agressiv taʼsir koʻrinishi va darajasiga qarab tayinlanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.31. Konstruksiyalarni loyihalashtirishda quyidagilarni nazarda tutish kerak:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

lok-boʻyoqli qoplamalar — gazsimon va qattiq muhitlar harakatida (aerozollar);

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

lok-boʻyoqli qalin qatlamli (mastika) qoplamalar — suyuq muhitlar harakatida qattiq agressiv muhit bilan qoplamaning bevosita toʻqnash kelishi — kontaktda boʻlishi;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

yelimli qoplamalar-suyuq muhitlar harakatida, gruntlarda qoplamalarning suv oʻtkazmaydigan qatlami sifatida;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

qoplamalar, jumladan, polimer betonlarda — suyuq muhit harakatida, gruntlarda yelimli qoplamalarni mexanik zararlanishdan himoyasi sifatida;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

kimyoviy bardoshli materiallar bilan singdirish (zichlovchi) — suyuq muhit harakati taʼsirida, gruntlarda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

gidrofoblash (suv yuqtirmaslik) — suv yoki atmosfera yogʻinlari bilan davriy ravishda namlash bilan, kondensat hosil qilib, sathga lok-boʻyoq qoplamalar ostidan grunt qatlamini yupqalashga qadar ishlov berish sifatida.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

		12-jadval
Binodagi muhitning agressiv taʼsir darajasi	Toʻsuvchi konstruksiyalar himoyasiga talablar
Binodagi muhitning agressiv taʼsir darajasi	Yengil betonlardan (qalin tuzilishdagi)	Sement yoki aralash yopishqoqdagi avtoklavda qotirilgan gʻovakli betonlardan
Past agressiv	Konstruksiyalarni ogʻir yoki konstruksion betondan agressiv muhit taʼsiridan saqlanadigan himoya qatlami boʻlsa, ruxsat etiladi	Konstruksiyalarni armaturani maxsus qoplama bilan himoyalangan va beton sirtini paroizolyatsiya qiluvchi lok-boʻyoq bilan qoplagan hollarda ishlatishga ruxsat etiladi.
Oʻrta agressiv	Konstruksiyalarni agressiv muhit taʼsiridan saqlanadigan ogʻir yoki yengil konstruksion betondan lok-boʻyoq qoplama bilan himoyalangan qatlami boʻlsagina, qoʻllashga ruxsat etiladi	Qoʻllashga ruxsat etilmaydi
Kuchli agressiv	Qoʻllashga ruxsat etilmaydi	Xuddi shunday

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Ogʻir yoki yengil konstruksiyaviy betondan qilingan himoya qatlami suv oʻtkazmaslik boʻyicha markasi 10-jadval talablariga muvofiq kelishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Agressiv muhit binolarning namligi yoki hoʻllik tartibi hamda uglekisliy gazi-karbonat angidrid mavjudligi bilan taʼriflanadigan imorat va inshootlarda lok-boʻyoq himoyasiz yengil beton konstruksiyalarni qoʻllashga ruxsat etiladi, gʻovakli betonlarda esa — past agressiv muhitlar uchun himoya bilan ruxsat etiladi. Qoplamalar guruhi 13-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.32. Lok-boʻyoqli, yelimli qoplamalarni ularning himoya xossalariga koʻra toʻrt guruhga boʻlinadi (qoplamalar guruhining himoya qilish xossalari birinchidan toʻrtinchiga koʻtariladi).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Temir-beton konstruksiya sathini himoyalash uchun foydalaniladigan lok-boʻyoq materiallari 3-maʼlumot ilovasida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yoriqqa bardoshli lok-boʻyoqli qoplamalarni, deformatsiyalari 9 — 11-jadvallarida koʻrsatilgani kabi yoriqlarning chegaraviy ochilishi bilan boradigan konstruksiyalar uchun nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuq agressiv muhit bilan muloqotda boʻladigan temir-beton konstruksiyalar sathini himoyalash uchun lok-boʻyoqli qalin qatlamli (mastikali), yelimlik qoplamalar 4-maʼlumot ilovasida keltirilgan. Lok-boʻyoqli qoplamalarni, oʻrama, list materiallarini, shuningdek, germetiklar kompozitsiyasini bitum negizida suyuq organik muhitlarda (moy, neft mahsulotlari, erituvchilari) qoʻllashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.33. Beton va temir-beton poydevorlari va inshootlari tagini himoya qilish uchun agressiv muhitga chidamli ixotalash qurilmasini nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.34. Agressiv grunt suvi va grunt bilan toʻqnash keladigan muloqotda boʻladigan yer osti beton va temir-beton konstruksiyalarning yonbosh sirtlarini tavsiya qilingan 5-ilovasiga muvofiq grunt suvlarining koʻtarilish ehtimoli va ularning inshootni foydalanishga topshirish jarayonida agressivligini hisobga olgan holda himoya qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Gruntlarda suvda eriydigan tuzlar 1% dan ortiq boʻlsa, oʻrtacha havo darajasi eng issiq oyda 25S dan ortiq, havoning oʻrtacha nisbiy oylik namligi kamida 40% boʻlganda poydevorlar-fundamentlarning butun sathini gidroizolyatsiya-suvdan himoyalash qurilmasini albatta nazarda tutish zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

					13-jadval
Muhit	Muhitning agressiv oddiy taʼsir darajasi	Qoplamalar guruhi (chiziq ustida) va qoplama qalinligi mm (chiziq ostida)
		Lok-boʻyoqli		yelimlangan	qoplangan
		qalin	qatlamli (mastikali)	yelimlangan	qoplangan
Gazsimon, qattiq	past agressiv	I*II 0,1-0,15	-	-	-
	oʻrta agressiv	III** 0,15-0,2	-	-	-
	kuchli agressiv	IV 0,2-0,25	-	-	-
Suyuq	past agressiv	-	II 1,0-1,5	-	II
	oʻrta agressiv	-	III 1,5-2,5	III — IV	II
	kuchli agressiv	-	IV 2,5-5,0	IV	IV

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Qalinlik qoplamaning hamma elementini oʻz ichiga oladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* I va II guruhlarga kiradigan qoplamalarni pardozlashga talablari boʻlgandagina qoʻllash tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

** III guruhga kiruvchi qoplamalarni V guruhidagi gazlar boʻlganda hamda binolarning nam va hoʻl tartibida (yoki nam zonada), shuningdek, yengil va gʻovakli betonlardan qilingan toʻsuvchi konstruksiyalarining ichki sathini himoyalashda qoʻllash maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.35. Suyuq agressiv muhit mavjud boʻlsa, metall kolonna-ustun va asbob-uskunalar ostidagi beton va temir-beton fundament-poydevorlar, shuningdek, polga tutash boshqa konstruksiyalarning sathi uchastkalari kimyoviy bardoshli materiallar bilan kamida 300 mm balandlikda pol yuzasidan himoya qilinishi kerak. Poydevorlarga muntazam ravishda suyuqliklarning oʻrtacha va kuchli agressiv taʼsir koʻrsatish hollarida taglik qurilmasini albatta nazarda tutish kerak boʻladi. Konstruksiyalar uchastkalarining texnologik tadbirlar bilan ham oldini olib boʻlmaydigan agressiv suyuqliklarning quyilishi yoki sachrashi hollarida qoʻshimcha mahalliy yelimli qoplamalar va boshqa qoplamalar bilan qoplangan boʻlishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.36. Yer osti kommunikatsiyalarning beton va temir-betonga nisbatan agressiv suyuqliklarini tashuvchi quvurlari kanallar yoki tunnellarda joylashtirilishi hamda muntazam tekshirib turish mumkin boʻlishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Agressiv suyuqlik tashuvchi lotok-novlari, chuqurliklar oldi, kollektorlar imoratlar poydevorlaridan, ustunlardan, devorlar, uskunalari ostidagi poydevorlardan kamida 1 m olislikda boʻlishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.37. Qoqiladigan titratib botiradigan qoziqlarning yuzasi mexanik mustahkam qoplamalar bilan yoki botirish jarayonida himoyaviy xossalarini saqlay oluvchi shimdirish bilan himoyalangan boʻlishi zarur. Bunda beton va qoziqni suv oʻtkazmasligi boʻyicha W6 dan past boʻlmagan markani qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Qoziqlarning yuzasini lok-boʻyoq bilan (mastika) qoplash yoki shimdirish bilan himoyalashda qoqiladigan qoziqlarning yuk koʻtarish layoqatini sinab koʻrish yoʻli bilan aniqlash tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.38. Yuzasini himoya qilish mushkul boʻlib qolgan konstruksiyalar uchun (burgʻulash qoziqlari, “gruntdagi devor” usuli bilan olib boriluvchi konstruksiyalar va boshq.) sementlar, toʻldirgichlarning maxsus turlarining boshlangʻich himoyasini qoʻllash hamda beton tarkibini saralash bilan, betonning chidamliligini oshiruvchi qoʻshimcha kiritish va h.k. yoʻllar bilan himoya qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.39. Toʻsuvchi konstruksiyalarning deformatsion choklarida ruhlangan, zanglamaydigan poʻlat kompensatorlarni yoki poliizobutilen yoki boshqa materiallarni nazarda tutish hamda ularni kimyoviy bardoshli mastika bilan zichlab mustahkamlagan holda oʻrnatish zarur. Deformatsion chok konstruksiyasida undan agressiv muhitning tomishi ehtimolini yoʻq qilishi kerak. Toʻsuvchi konstruksiyalarni biriktirish joylari va choklarini germetizatsiya qilishda germetiklar tirqishlarini toʻldirish yoʻli nazarda tutilishi kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.40. Temir-beton konstruksiyalarning neobetonlashtiradigan poʻlat oʻrnatish qismlari va biriktiruvchi elementlarini korroziyadan himoya qilishda quyidagilarni nazarda tutish kerak:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

quruq va moʻtadil namlik tartibidagi binolarda muhitning noagressiv va past agressiv taʼsir darajasida lok-boʻyoq qoplash (3-maʼlumot ilovasida);

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

muhitning noagressiv va past agressiv taʼsiri darajasida nam yoki hoʻl tartibdagi binolarda metall qoplamalari (ruh va aluminiy bilan) qoplash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

muhitning oʻrtacha va kuchli agressiv taʼsir darajasida kombinatsiya qilingan — birga qoʻshilgan qoplamalar (metallashgan qatlami boʻyicha lok-boʻyoq ishlatish) qoplash.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Bir-biriga tegib turadigan tekislikda parmalab birlashtirilgan oʻrnatish qismlari va biriktiruvchi elementlarga himoya qoplamalar qoplamaslikka ruxsat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.41. Atmosfera namligiga, kondensat, sanoat suvlari taʼsiriga yoʻliquvchi tashqi toʻsuvchi konstruksiyalarning tutash joylarida oʻrnatish qismlari va biriktiruvchi elementlari muhitning agressiv taʼsir darajasidan qatʼiy nazar, metall yoki kombinatsiya qilingan qoplamalar bilan himoya qilingan boʻlishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.42. Ularda ekspluatatsiya paytida qoplamalarni qayta tiklash imkoniyati toʻla boʻlgan birlashtiruvchi elementlar va oʻrnatish qismlarining yuzasini himoyalashda, muhitning agressiv taʼsir darajasidan qatʼiy nazar, lok-boʻyoq qoplamalari nazarda tutilishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.43. Konstruksiyaga muhitning kuchli agressiv taʼsir koʻrsatishida kombinatsiya qilingan qoplamalar (ruh va aluminiy asosida metall ostidan qoplash) bardoshli chiqmasa, unda temir-beton konstruksiyalarning neobetonlashtiradigan oʻrnatish qismlari va biriktiruvchi elementlari mazkur muhitga kimyoviy bardoshli boʻlishi nazarda tutilishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.44. Avtoklavda qotirilgan beton konstruksiyalarning oʻrnatish qismlarini himoya qilish uchun aluminiy qoplamalarni nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Shu bilan birga tarkibida oltingugurt gazi va serovorod-vodorod sulfid saqlangan agressiv gazsimon muhitidagi bino va inshootlar konstruksiyalarning oʻrnatish qismlari va biriktiruvchi elementlar himoyasi uchun aluminiy qoplamalarni ishlatish maslahat beriladi. Beton bilan muloqot boʻladigan oʻrnatish qismlariga aluminiy qoplash ustiga konstruksiyalarni betonlashgacha yana qoʻshimcha ravishda himoyaviy qayta ishlanishi lozim.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.45. Kombinatsiya qilingan metallizatsion qoplamalar va metallizatsion qatlam qalinligi ruh va aluminiy qoplamalar uchun kamida 120 mm boʻlishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Qaynoq ruhlab olinadigan ruh qoplamalar qalinligi kamida 50 mkm boʻlishi, galvanik usulda esa — kamida 30 mkm boʻlishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Eslatma: 120 mkm.dan ortiq aluminiy qoplamalar qalinligida parmalash oldidan oʻrnatish qismlaridan parmalash choki yugurtiriladigan joydan qoplama koʻchirib tashlanishi maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.46. Beton va temir-beton konstruksiyalarni korroziyadan himoya qilishda mazkur meʼyorlarda nazarda tutilgan tadbirlar yordam bermagan hollarda kimyoviy bardoshli beton konstruksiyalar — polimerbeton yoki kislotaga bardoshli betonlarni qoʻllash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

POLLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.47. Polni gidroizolyatsiya qilish—suvdan ixotalash uchun polga suyuq mushit taʼsirining intensivligi va bu muhitlarning agressiv taʼsir darajasiga qarab tanlash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Intensivligi kichik va agressiv taʼsir darajasi sust boʻlsa, unda boʻyash izolyatsiyasi nazarda tutilishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuq muhitning oʻrtacha va katta intensivligi, taʼsir darajasining pat agressivligida yoki kichik intensivlikda muhitning oʻrtacha va kuchli agressiv taʼsir darajasida bitum—qatron asosida oʻrama materiallardan yoki oʻrama va taxtasimon polimer materiallardan tayyorlanadigan yopishtiriladigan izolyatsiya nazarda tutilishi kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuq muhitning katta intensivligida, kuchli agressiv taʼsir darajasida kuchaytirilgan yopishtirilgan izolyatsiya nazarda tutilishi zarur. Kuchaytirilgan izolyatsiyani, shuningdek, masofadagi kanallar va oqar lotok-novlar ostidan uni har tomonga 1 m masofada nazarda tutilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Pollarni himoyalash uchun materiallar tavsiya qilingan 6 va 7-ilovalarda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Pollardan yuvish suvlari va texnologik agressiv eritmalarni oqizish uchun tekshirib koʻrish va taʼmirlash mumkin boʻlgan, ularni toʻgʻri chiziqli uchastkalardan maksimal uzunlikdagi oqar kanal va ariqlar nazarda tutilishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.48. Gruntda pollarni loyihalashtirishda oʻrtacha va kuchli agressiv taʼsir darajasida oʻrtacha va katta intensivlik hollarida qoʻshimcha ravishda grunt suvlarining mavjudligi va ularning sathidan qatʼiy nazar, ostidan toʻshama izolyatsiyasini nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.49. Pol sathida yoki yuqorida moʻljallangan uskunalar ostidagi poydevorlar, pol konstruksiyasi bilan yagona yaxlit gidroizolyatsiyaga ega boʻlmogʻi zarur. Butunlikni saqlash maqsadida kompensatorlar moslamasini yoki shunga oʻxshash tadbirlarni nazarda tutish tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

TUTUN, GAZ TUTUNLARI VA VENTILYATSIYA MOʻRILARI (DUDBURONLAR), HAJMLI INSHOOTLAR VA QUVURLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.50. Agressiv gazsimon ichki muhitli temir-beton quvurlar uchun mustahkamligi klassi-turkumi boʻyicha VEO dan past boʻlmagan betonni, sovuqda bardoshliligi boʻyicha—kamida F200 markasini, suv oʻtkazmasligi boʻyicha kamida W8 ni qoʻllash maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.51. Agressiv gazsimon muhitli, tarkibida oltingugurt qorishmasini saqlagan tutun va gaz temir-beton moʻrilari uchun albatta sulfatga bardoshli portlandsement betonini yoki sulfatga bardosh bera oladigan mineral qoʻshimchali portlandsement betonini qoʻllash zarur. Klinkeri tarkibidagi uch kalsiyli alyuminati S3A 7% dan oshmaydigan mineral qoʻshimchali portlandsementlarni qoʻllashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.52. Moʻri betoni uchun toʻldirgichlar sifatida togʻ jinslaridan sara shagʻal va kvarsli yoki dala shpatiga oid minerallarni qoʻllash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.53. Temir-beton za gaz moʻrilarining stvollari-tanasining ichki yuzasini himoya qilish, shuningdek, burkanish zonalari uchastkalarining tashqi yuzasini himoyalashni 80 o gacha temperaturada lok-boʻyoq qoplamalar agressiv taʼsir muhitlarining darajasiga qarab, 13-jadvalga va 3-majburiy ilovaga muvofiq bajarish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.54. Kondensat hosil boʻlishi mumkin boʻlgan moʻrilar va poydevorlar stvollarining uchastkalari mastika yoki qisqich bilan suvash moslamasi bilan yelimlab himoyalangan boʻlishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.55. Tutun moʻrilari-dudburonlarni futerovka qilish—chidamli ashyo bilan suvash uchun kislotaga bardoshli yoki kislotabardosh qorishma yoki eritma solingan loy gʻisht ishlatish tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Gaz-tutun moʻrilarini futerovka qilish uchun albatta kislotaga bardoshli qorishmaga solingan kislotaga bardoshli gʻishtni qoʻllash zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Temir-beton ventilyatsiya moʻrilarini futerovka qilish uchun andozaviy kislotaga bardoshli keramika va kislotaga bardoshli polimer yoki kislotabardosh qorishmaga solingan gʻisht qoʻllanishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.56. Moʻrilar poydevorlar va gaz chiqindilari moʻrilarining tashqi sathini himoya qilish yer osti konstruksiyalarini korroziyadan saqlash talablariga muvofiq nazarda tutilishi kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.57. Hajmli inshootlar va yer osti quvurlari uchun suyuq muhitlar taʼsiri darajasini 5-8-jadvallarga binoan aniqlanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Neft va neft mahsulotlari saqlanadigan rezervuarlarning tublari va devorlari ichki yuzasi uchun ishlanmagan xom neft va mazut konstruksiyalariga taʼsirni xuddi oʻrta agressiv singari, mazutga, dizel yonilgʻisiga va kerosinga xuddi past agressiv singari baholash kerak boʻladi. Rezervuarlarning ichki yuzasini qoplash uchun sanab oʻtilgan suyuqliklar taʼsirini xuddi past agressiv singari baholash lozim.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.58. Hajmli inshootlarning temir-beton konstruksiyalariga boʻlgan talablar muhitning agressiv taʼsiri darajasiga qarab 11-jadvali boʻyicha qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Hajmli inshootlarda neftʼ va neft mahsulotlari uchun suv oʻtkazmaslik boʻyicha kamida W8 markali beton qoʻllanishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.59. Hajmli inshootlar konstruksiyalarining ichki yuzasini korroziyadan saqlash usullarini 13-jadval va 4-maʼlumot ilovasiga binoan qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.60. Gruntga chuqurlashtirib kiritilgan hajmli konstruksiyalar, temirbeton yuzasiga grunt nami kirishini istisno qiladigan tashqi gidroizolyatsiyaga ega boʻlmogʻi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.61. Yer osti quvur oʻtkazgichlarining temir-beton quvurlarini korroziyadan saqlashning tarkibida gruntlardan suv tortishida yoki grunt suvlarida (GOST 9.015-74*) xlorionlar saqlanishida elektrokimyoviy usullar bilan himoya qilish kerak boʻladi, quyidagicha mg/l:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

vibrogidropresslangan quvurlar uchun (GOST 12586.1-83*) 500 dan ortiq, poʻlat oʻzakli quvurlar uchun suv oʻtkazmaslik boʻyicha W4 markali betonning himoya qatlami va 0,1 mm yoriqning ochilishi ruxsat etilgan kengligida 300 dan ortiq; suv oʻtkazmaslik boʻyicha kamida W4 markali betonning himoya qatlami va yoriqning ochilishi ruxsat etilgan 0,2 mm dagi kengligi 150 dan ortiq.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Loyihalashtirish elektrokimyoviy himoya borasida albatta temir-beton quvurlari metalli boʻyicha uzluksiz elektr oʻtkazilishini taʼminlovchi tadbirlarni nazarda tutish zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

TEMIR-BETON KONSTRUKSIYALARNI ELEKTRKORROZIYADAN SAQLASHNING OʻZIGA XOS TOMONLARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.62. Elektrokorroziyadan himoyalanishda quyidagi jihatlar nazarda tutilishi kerak:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

doimiy tok moslamasidan adashgan toklarning quyidagilar uchun mavjudligi;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

elektroliz boʻlimlarining bino va inshootlari temir-beton konstruksiyalari uchun;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

rels naqliyotining doimiy tokdagi elektrlashgan inshootlari konstruksiyalari uchun;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

quvur oʻtkazgichlar, kollektorlar, poydevorlar va boshqa uzunlikdagi yer osti konstruksiyalarining begona manbadan tok maydonida joylashgan binolar va inshootlar uchun;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

oʻzgaruvchan tok taʼsiri ostida temir-beton konstruksiyalardan yerga ulangan moslamalar sifatida foydalanishda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.63. Adashgan toklardan korroziyaga uchrash xavfini armatura potensialining katta-kichikligi, miqdori boʻyicha belgilash tavsiya etiladi — beton yoki armaturadan tokning chiqib ketish zichligi boʻyicha aniqlanadi. Xavf koʻrsatkichlari 14-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.64. Elektroliz boʻlimlari bino va inshootlarining temir-beton konstruksiyalarining holati va rels naqliyotining doimiy tokidagi elektrlashgan temir-beton konstruksiyalari xavfliligi oldindan maʼlum hisoblanadi, shu tufayli bu konstruksiyalarni loyihalashtirish paytida majburiy tarzda elektrkorroziyadan saqlanish tadbirlarini nazarda tutish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Begona manba toki maydonida joylashgan yer osti temir-beton konstruksiyalarni elektrkorroziyaga yoʻliqish xavfi va ularni elektrkorroziyadan himoya qilish zaruriyati hisob-kitob asosida yoki adashgan toklarning gruntda kuchlanishini elektr oʻlchovi yoki yaqin-atrofda oʻxshash temir-beton konstruksiyalarning yoʻqligi bilan belgilanishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.65. Yer osti qurilmalari sifatida foydalaniladigan konstruksiyalar uchun oʻzgaruvchan tokning sanoat chastotasi korroziyasi xavfi, gruntdagi yer osti konstruksiyalarining armaturalari tashqari yuzasidan uzoq oqishi, tokning zichligi 10 mA/dm3 dan oshishi bilan aniqlanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.66. Temir-beton konstruksiyalarni adashgan tok korroziyasidan himoya qilish usullarga quyidagi guruhlarga boʻlinadi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

I — adashgan toklar manbalarida bajariladigan toklar chiqishi ketishini cheklash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

II — temir-beton konstruksiyalarda bajariladigan past himoya;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

III — agarda passiv himoyaning iloji boʻlmasa yoki yetarli boʻlmasa temir-beton konstruksiyalarda bajariladigan aktiv (elektrkimyoviy himoya).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Elektroliz boʻlimlaridagi bino va inshootlarning temir-beton konstruksiyalarini hamda rels naqliyotining doimiy tokidagi elektrlashgan inshootlarini loyihalashtirishda I va II guruhlarga kiruvchi elektrokorroziyadan saqlanish usullarini nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.67. Elektroliz boʻlimlaridagi binolar va inshootlar, temir-beton konstruksiyalar hamda rels naqliyotining doimiy tokidagi elektrlashgan inshootlarning passiv himoyasi quyidagilar bilan taʼminlanishi zarur:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

suv oʻtkazmaslik boʻyicha beton markasini qoʻllashda W6 dan kam boʻlmasligi kerak;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

betonning elektrga qarshiligini pasaytiruvchi qoʻshimchalar qoʻshilgan betonni, jumladan, korroziyaga moyil poʻlatni ishlatmaslik;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

betonning himoya qatlami qalinligini kamida 20 mm, muloqot tarmoq tayanchi uchun esa kamida 16 mm belgilash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

oldindan kuchlangan konstruksiyalar uchun yoriqlarning ochilish kengligini oshigʻi bilan 0,1 mm da va odatdagi konstruksiyalar uchun esa oshigʻi bilan 0,2 mm da cheklash.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.68. Begona manba toki maydonidagi konstruksiyalar betonida xlorli tuzlar qoʻshimchasini yuborishga ruxsat etilmaydi, oldindan kuchlangan, At-IY, At-Y, A-Y va A-YI turkumidagi poʻlatlar bilan armaturalangan konstruksiyalar betoniga esa — xlorli tuzlar, nitrat va nitritlar qoʻshimchalarini yuborish man etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.69. Elektroliz boʻlimlari bino va inshootlarini elektrkorroziyadan saqlash uchun quyidagilarni nazarda tutish tavsiya etiladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

elektrolizerlarga xizmat koʻrsatish uchun temir-beton orayopmalarda, yer osti temir-beton konstruksiyalarda elektroizolyatsion choklar qurilmasini;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

elektr koʻtaruvchi jihozlarga (tayanch, elektrolizerlar ostidagi toʻsin va poydevorlar, shina oʻtkazgichlar ostidagi tayanch simyogʻochlari, tayanch toʻsinlari hamda elektrolizerlar bilan tutash jihozlar ostidagi poydevorlar) yonma-yon konstruksiyalar uchun polimer betonni qoʻllash, elektroliz boʻlimlarida suv eritmalarini qoʻllash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

konstruksiyalarga eritma toʻkilib ketishining oldini olish tadbirlari (himoya soyaboni qurilmasini oʻrnatish va h.k.);

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

poydevorlar yuzasini yer osti konstruksiyalarini korroziyadan saqlash uchun tavsiya qilingan qoplamalar bilan himoya qilish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

agarda poydevorlar grunt, kanallar, novlar va boshqa konstruksiyalar boshqa elektroliz boʻlimlari suv eritmalari sathi bilan baravar yoki past oʻrnatilgan boʻlsa, unda elektrolizerlar ostidagi poydevorlarni poʻlat bilan armaturalashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.70. Rels transporti inshootlarining temir-beton konstruksiyalarini elektrokorroziyadan saqlashda muloqot tarmogʻi zanjiri yerga ulanganda va muloqot tarmogʻining koʻprik, estakada, tonnel va boshqa konstruksiya elementlariga qismlarni mahkamlaganda kamida 10000 Om elektr qarshiligini taʼminlovchi elektrdan izolyatsiya qiluvchi qismlar va moslamalarni nazarda tutish kerak boʻladi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.71. Temir-beton konstruksiyalardan yerga ulash moslamalari sifatida foydalanish jarayonida konstruksiyaning barcha elementlarining armaturalarini (shuningdek, elektr texnologik uskunalarni birlashtirish uchun oʻrnatish qismlari) uzluksiz elektr toki tarmogʻida metall boʻylab armaturalar yoki konstruksiyalarning bir-biriga tegib turadigan oʻrnatish qismlarini payvandlash yoʻli bilan birlashtirishni nazarda tutishi kerak boʻladi. Buning ustiga konstruksiya ishi hisob jadvali oʻzgarishi mumkin emas.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.72. Oʻrtacha va kuchli darajadagi agressiv taʼsirga uchraydigan temir-beton poydevorlardan, yerga ulovchi sifatida foydalanishga, shuningdek, temir-beton konstruksiyalaridan doimiy elektr tokida ishlaydigan elektr qurilmalarini yerga ulashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

			14-jadval
Konstruksiyalar	Anodli va belgi-oʻzgaruvchan zonalarda xavfning asosiy koʻrsatkichlari¹
Konstruksiyalar	Bino va inshootlar	mis-sulfat elektrod nisbati boʻyicha potensial armatura-beton, V	armaturadan tok chiqish zichligi, mA/dm²
Yer ostidagi	2.62-bandda koʻrsatilganicha tarkibida 0,2 g/l* grunt suvida CL ning saqlanishi	oshigʻi b-n 0,5	oshigʻi b-n 0,6
Yer ustidagi	elektroliz boʻlimlari eritish, rels naqliyoti sanoat inshootlari suv eritmalari elektroliz boʻlimlari	o. 0,5	o. 0,6
Yer ustidagi		o. 0,0	o. 0,6

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Keltirilgan koʻrsatkichlar 2.67-bobda koʻrsatilgandan oshiq boʻlmagan kenglikda yoriqlar ochilgan konstruksiyalardagi armaturalarni himoyalangan shartdagina haqiqiydir 2.67-bobda koʻrsatilgandan oshiq yoriqlar ochilgan betonning himoya qatlamining mavjudligida elektrkorroziya xavfi koʻrsatkichlarini GOST — 9.015-74* boʻyicha qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* Grunt suvlarida xlor ionlarining saqlanishi GOST 9.015-74* ga muvofiq aniqlanib ishlab chiqiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				15-jadval
Konstruksiyalardan foydalanish shartlari	Yogʻoch konstruksiyalar va ularning elementlari	Namlanish tabiati	Binoning nam rejimida biologik agentlarning agressiv taʼsir darajasi (chiziq ostida) yoki nam zonada (chiziq ostida)
Konstruksiyalardan foydalanish shartlari	Yogʻoch konstruksiyalar va ularning elementlari	Namlanish tabiati	quruq, normal quruq, normal	nam, hoʻl nam
Bino ichida yoki bostirma ostida	Yuk koʻtaruvchi element bogʻlamalar, sarrovlar, muhit ichki pardevorlar, devorlar, osma shiftlar elementlari va boshq.	Gazsimon	Noagressiv	Past agressiv
	Konstruksiyaning tayanch elementlari, boshqa materiallar, pol toʻsinlari, pol taxtasi, deraza va eshik bloklari toʻsuvchi poypesh elementi konstruksiyalari bilan kesishish joylari	Vaqti-vaqti bilan namlash va muzlash	Oʻrta agressiv
	Yuk koʻtarish konstruksiya elementlari, bogʻlamalar, pol toʻsinlari, toʻsuvchi konstruksiyalar qoplama.	Kondensatsion namlanish	Oʻrta agressiv
	Plita qoplamalari, toʻsuvchi konstruksiyalar sinchi	Xuddi shunday	Kuchli agressiv
Ochiq havoda	Ochiq inshootlarning yuqori qismi, tomning ochiq elementlari, koʻprik elementlari	Atmosfera yogʻini	Oʻrta agressiv
	PEP tayanchi, simyogʻochlar, qoziqlar, koʻprik elementlari	Grunt bilan kontaktda	Kuchli agressiv
	Sohil inshootlari konstruksiyalari, gradirnya suv sovitish inshooti	Suvning oʻzgaruvchan sathi zonasi	-”-

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. YOGʻOCH KONSTRUKSIYALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.1. Yogʻoch konstruksiyalarga biologik agentlar-daraxtni yemiruvchi zamburugʻlar va boshqalar yogʻoch oʻzagini biologik korroziyaga yoʻliqtirib, agressiv taʼsir koʻrsatadi, shu bilan kimyoviy agressiv muhitlar (gazsimon, qattiq, suyuq) yogʻoch oʻzagini kimyoviy korroziyaga olib keladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.2. Yogʻochga biologik agentlarning agressiv taʼsir darajasini 15-jadval boʻyicha qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yogʻochdan qilingan konstruksiyalarga kimyoviy agressiv muhit taʼsiri darajasi quyidagicha keltirilgan:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

gazsimon — 16-jadvalda, qattiq — 17-jadvalda, suyuq noorganik muhitlar — l8-jadvalda, suyuq organiklari — 19-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.3. Oʻrta va kuchli taʼsiri boʻlgan kimyoviy muhitlarda foydalanish uchun yogʻoch konstruksiyalarni loyihalashtirishda biologik agentlarning taʼsir harakati hisobga olinmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.4. Bino va inshootlarning konstruktiv qarorlari yogʻoch konstruksiyalarni koʻrib turish hamda himoya qoplamalarini qayta tiklashga imkoniyat bera olishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.5. Agressiv taʼsirning oʻrta va kuchli taʼsiri ostida kimyoviy muhitlarda foydalanishga moʻljallangan yogʻoch konstruksiyalar uchun quyidagi qoʻshimcha talablarni nazarda tutish zarur:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

konstruksiyalarni tayyorlash uchun ignabargli nav daraxt (qaragʻay, qoraqaragʻay va boshq.) yogʻochini qoʻllash;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

konstruksiya elgementlarini fenol, rezorsin va fenol-rezorsinli yelimlar bilan yopishtirish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni yaxlit kesimdagi elementlardan (yopishtirilgan, bruslardan qilingan) loyihalashtirish.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Toʻsuvchi konstruksiyalar sifatida yelimlangan faner panellarni qoʻllash kerak boʻladi. Taxtadan yasalgan tom yopmasi toʻshamasi va devor panellari qoplamasini ularni korroziyadan saqlash talablarini taʼminlagan shart bilan qoʻllashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.6. Konstruksiyalarni minimal — eng oz miqdordagi birlashtiruvchi metall qismlari va kimyoviy bardoshli materiallarni (polimerlar bilan modifikatsiya qilingan yogʻoch, shishaplaslastiklar va boshq.) qoʻllash bilan birga loyihalashtirish kerak boʻladi. Birlashtiruvchi metall qismlarni qoʻllashda ularni korroziyadan saqlash tadbirlari ham nazarda tutilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.7. Yogʻoch konstruksiyalarni biologik agentlar qoʻzgʻagan korroziyadan saqlash deganda antiseptika, konservatsiya qilish, lok-boʻyoq materiallar bilan qoplash yoki yuzasini kompleks taʼsir qiluvchi tarkibiy moddalarga shimdirib olish koʻzda tutiladi. Kimyoviy agressiv muhitlar taʼsir qilganida konstruksiyalarni lok-boʻyoq materiallari bilan qoplashni yoki yuzasini kompleks taʼsir qiluvchi tarkibiy moddalarga shimdirib olish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3.8. Biologik agentlar qoʻzgʻagan yogʻoch korroziyadan himoya qilish usullari 2-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Gazsimon, qattiq va suyuq muhitlar olib kelgan yogʻoch konstruksiyalarni korroziyadan saqlash usullari 21-jadvalda keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yogʻochni himoya qilish uchun lok-boʻyoq materiallari roʻyxati 8-maʼlumot ilovasida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yogʻochni antiseptika va konservatsiya qilish uchun moddalar roʻyxati 9-maʼlumot ilovasida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yogʻoch sirtini shimdirib olish uchun kompleks taʼsir qiluvchi moddalar roʻyxati 10-maʼlumot ilovasida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

		16-jadval
Binoning nam rejimi	Gaz guruhi (1-majburiy ilovaga qarang)	Yogʻochga gazsimon agressiv taʼsir darajasi
Namlik zonasi	Gaz guruhi (1-majburiy ilovaga qarang)	Yogʻochga gazsimon agressiv taʼsir darajasi
Quruq	A	Noagressiv
quruq	B	“
	C	“
	D	Past agressiv
Normal	A	Noagressiv
normal	B	“
	C	Past agressiv
	D	Oʻrta agressiv
Nam yoki hoʻl	A	Noagressiv
nam	B	Past agressiv
	C	“
	D	Oʻrta agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Sirtida kondensat hosil boʻlishi ruxsat etilgan isitiladigan konstruksiyalar uchun agressiv taʼsir darajasi nam yoki hoʻl rejimdagi binolardagi konstruksiyalardagi kabi belgilanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Gazsimon muhitda bir qancha agressiv gaz mavjud boʻlsa muhitning agressiv taʼsir darajasi yanada agressiv gaz boʻyicha aniqlanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

17-jadval

Binoning nam rejimi Namlik zonasi

Suvda1 qattiq muhitning eruvchanligi va ularning gigroskopikligi

Yogʻochga qattiq muhitning agressiv taʼsir darajasi

Quruq

quruq

Oz eriydigani

Yaxshi eriydi, oz gigroskopik

Yaxshi eriydi, gigroskopik

Noagressiv

“

Past agressiv

Normal

Oz eriydigani

Oz eriydigani, oz gigroskopik

Yaxshi eriydi, gigroskopik

Noagressiv

Past agressiv

“

Nam yoki hoʻl

Nam

Oz eriydigani

Yaxshi eriydi, oz gigroskopik

Yaxshi eriydi, gigroskopik

Noagressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Yanada keng tarqalgan eruvchan tuzlar va ularning taʼriflari 2-maʼlumot ilovasida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

					18-jadval
Muhit	Konsentratsiya, %	Yogʻochga noorganik suyuq muhitning agressiv taʼsir darajasi	Muhit	Konsentratsiya,%	Yogʻochga noorganik suyuq muhitning agressiv taʼsir darajasi
			Kislota:		Oʻrta agressiv
Suv:			sulfat	o. 5 dan 10 gacha
daryoniki	—	Noagressiv	azot	o. 5 — 10
koʻlni	—		xlorid	5 gacha
dengiz	—		fosfat	oshigʻi b-n 10
			Ammiak	o. 5 — 10
			Ishqor	2 gacha va o.30
Kislota:		Past agressiv	Kislota:		Kuchli agressiv
fosfat	10 gacha		sulfat	oshigʻi b-n 10
sulfat	5 gacha		azot	oshigʻi b-n 10
azot	5 gacha		xlorid	oshigʻi b-n 5
Ammiak	5gacha		Ishqor	o. 2 dan 30 gacha

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Muhitning 45 — 50° S da agressiv taʼsir darajasi bir pogʻonaga oshadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

			19-jadval
Muhit	Yogʻochga organik suyuq muhitning agressiv taʼsir darajasi	Muhit	Yogʻochga organik suyuq muhitning agressiv taʼsir darajasi
Neft va neft	Noagressiv	Organik	Past agressiv
mahsulotlari		kislota eritma:
		sirka, limon,
		shovul va h.k.
Moylar:	-”-
mineral,
oʻsimlik, jonivor		Eritmalar:	“
		benzol, atseton

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				20-jadval
15-jadval boʻyicha agressiv taʼsir darajasi	Yogʻoch konstruksiyalar va ularning elementlari	Himoya
15-jadval boʻyicha agressiv taʼsir darajasi	Yogʻoch konstruksiyalar va ularning elementlari	Antiseptikalash qoplamasi	konservatsiya	himoya
Noagressiv	Yuk koʻtaruvchi yelimlanmagan va yelimlangan konstruksiyalar elementlari, qoziqlar, sarrovlar, ichki pardevor elementlari, osma shiftlar devorlari	Himoyasiz
Past agressiv	Yuk koʻtaruvchi yelimlangan yogʻoch konstruksiyalar, toʻsuvchi konstruksiyalar qoplamalari	-	-	Nambardosh lok-boʻyoq qoplama nambiohimoya shimdirish tarkibi
	Yuk koʻtaruvchi yelimlan Magan konstruksiya elementlari, toʻsuvchi konstruksiyalar sinchlari qorishmalar b-n ishlov berish	Suvda eritilgan antiseptiklar b-n antiseptiklash yoki antiseptik	-	-
Oʻrta agressiv	Yuk koʻtaruvchi yelimlangan konstruksiyalar elementlari, sarrovlar	-	-	Namga bardoshli lok-boʻyoq qoplamalar nambio-himoyaviy shimdirish tarkibi
	Taxtaning koʻndalangiga kesilgan joylari, tayanch elementlari, tashqi devorlar bilan kesishgan joylar toʻsuvchi konstruksiyalar qoplamalari	Suvda eritilgan antiseptiklar b-n antiseptiklash yoki antiseptik qorishmalar bilan ishlov berish	-	Nambardosh lok-boʻyoq qoplamalar
	Yuk koʻtaruvchi yelimlangan konstruksiyalar,nimtoʻsinlar,pol taxtalari, deraza va eshiklar bloklari qutilari, bogʻlamalar, sarrovlar, toʻsuvchi konstruksiya sinchlari, ochiq inshootlarning yuqori binolari, tom yopmasining ochiq elementlari, koʻprik elementlari	Yuvilishi qiyin suvda eritilgan antiseptiklar b-n antiseptiklash yoki antiseptik qorishmalar b-n	-	-
Kuchli agressiv	Qoplama plitalari elementi toʻsuvchi konstruksiyalar sinchlari	-	Yuvilishi qiyin suvda erigan antiseptiklar b-n konservatsiya qilish	-
	LEP tayanchlari, qoziqlar, koʻpriklar elementlari, gradirnyalar (suv sovitish inshooti)	-	Moyli yoki yuvilishi qiyin suvda eritilgan antiseptiklar b-n konservatsiya qilish	-

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Yuvilishi qiyin antiseptiklar asosida tayyorlangan antiseptiklar qorishmasini qoʻllashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

		21-jadval
16, 17, 18-jadvallar boʻyicha agressiv taʼsir darajasi	Binolarning nam rejimi	Himoya
16, 17, 18-jadvallar boʻyicha agressiv taʼsir darajasi	Namlik zonasi	Himoya
Noagressiv	Quruq, normal Quruq normal	Himoyasiz
Noagressiv	Nam, hoʻl Nam	Namga bardoshli lok-boʻyoq materiallar
Past agressiv	Quruq, normal Quruq normal	Himoyasiz
Past agressiv	Nam, hoʻl Nam	Kimyoviy bardoshli nambardosh lok-boʻyoq materiallar yoki nambardosh shimdirish tarkibi
Oʻrta agressiv	Quruq, normal Quruq normal	Kimyoviy bardoshli lok-boʻyoq materiallar
Oʻrta agressiv	Nam, hoʻl Nyaam	Kimyoviy bardoshli, nambardosh lok-boʻyoq materiallar yoki kimyoviy chidamli nambardosh shimdirish tarkibi
Kuchli agressiv	Suyuq muhit	Kimyoviy bardoshli, nambardosh lok-boʻyoq materiallari yoki kimyoviy bardoshli nambardosh shimdirish tarkibi

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4. TOSH VA ASBESTSEMENT KONSTRUKSIYALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.1. Mazkur bob talablari loy va silikat gʻishtdan tayyorlangan tosh konstruksiyalarga, shuningdek, asbestsement konstruksiyalariga taalluqlidir.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.2. Gazsimon va qattiq muhitlarning gʻishtdan qilingan konstruksiyalarga agressiv taʼsir darajasini 22 va 23-jadvallarga binoan qabul qilish kerak boʻladi. Gʻishtdan qilingan konstruksiyalarga shoʻrlangan gruntlarning agressiv taʼsir darajasini 4-jadval boʻyicha qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuq muhitlarning gʻishtdan qilingan konstruksiyalarga agressiv taʼsir darajasi, tarkibida xloridlar, sulʼfatlar, nitratlar va boshqa tuzlar hamda 10 dan 15 g/l dan ortiq miqdorda ishqor saqlangan eritmalar taʼsirida xuddi past agressivdagiday, 15 dan 20 g/l dan ortiq boʻlsa — kuchli agressivdagi singari qabul qilish kerak boʻladi. Silikat gʻishtdan qilingan konstruksiyalarni suyuq agressiv muhitlarda qoʻllashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.3. Suyuq muhitlarning sement quyish eritmalariga agressiv taʼsir darajasini 5, 6 va 8-jadvallari boʻyicha (W4) qabul qilish kerak; ohakdan plastifikatsiya qiluvchi komponentlar sifatida qoʻshimchali eritmalar uchun agressiv taʼsir darajasini bu jadvallarda koʻrsatilganidan bir pogʻona yuqori qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Loy va kul qoʻshilgan eritmalarni qoʻllashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.4. Muhitlarning asbestsement konstruksiyalarga qilgan agressiv taʼsir darajasini beton uchun qabul qilingani singari qabul qilinadi: gazsimoni — 2-jadval boʻyicha; qattiqlari — 3-jadval boʻyicha; gruntlar — 4-jadval boʻyicha; suyuqlari — 5, 6, 8-jadvallar boʻyicha suv oʻtkazmasligi boʻyicha W4 markali portlandsement betoniga olingani singari qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.5. Binolar va inshootlarning ventilyatsiyasi uchun qoʻllaniladigan agressiv muhitli asbestsement qutisimon quvurlarida muhitning agressiv taʼsir darajasini quvurning ichida binoning ichkarisiga nisbatan bir pogʻona yuqori qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

22-jadval

Binoning nam rejimi

Gazlar guruhi

(1-majburiy ilova boʻyicha)

Gʻishtdan qilingan konstruksiyalarga gazsimon muhitning agressiv taʼsir darajasi

(2-jadvalda keltirilganlariga qarang)

Namlik zonasi

loyli plastik presslash

silikatli

Quruq

Noagressiv

“

Noagressiv

“

Normal

Noagressiv

“

Noagressiv

“

Past agressiv

Nam,hoʻl

Nam

Noagressiv

“

Noagressiv

Past agressiv Oʻrta agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.6. Gʻisht terishda muhitning agressiv davriy ravishdagi namgarchiligi va muzlashida gʻishtning muzga bardoshlilik markasini kamida F 50 qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.7. Eritmalar uchun sement, qum va suv 2-bobda bayon etilgan talablarga muvofiq kelishi zarur. Kuchli agressiv darajadagi kislota muhitlari uchun kislotaga bardoshli boʻlgan suyuqshisha asosida eritmalarni yoki polimer bogʻlamalarni qoʻllash maslahat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Agressiv muhitdagi binolarda tosh terishda barcha choklar soʻkib tashlanishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.8. Asbestsement devor panellari gruntga tegmasligi kerak. Bu konstruksiyalarni gidroizolyatsion qistirmaga ega, asbestsement devor panellarini agressiv grunt suvlarni kapillyar — tomchilab soʻrishdan saqlovchi qistirmaga ega poypeshda nazarda tutish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.9. Tosh va oʻzakli tosh konstruksiyalar yuzasini korroziyadan lok-boʻyoqli (suvoq boʻyicha) yoki lok-boʻyoq qalin qavat mastika materiallari (bevosita terish boʻyicha ham) bilan himoya qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.10. Tosh terishda poʻlat qismlar 2-bobning talablariga muvofiq himoya qilinishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.11. Asbestsement konstruksiyalar sirtini muhitning oʻrta va kuchli darajadagi taʼsiridan 2-bob talablariga binoan lok-boʻyoq materiallar bilan qoplab himoya qilish tavsiya etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4.12. Yogʻoch, metall, polimer materiallar qoʻllaniladigan asbestsement tarkibiy konstruksiyalarni himoya qilishda qoʻllaniladigan materiallardan har biriga agressiv muhitlar taʼsiri darajasini hisobga olgan nazarda tutish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

23-jadval

Qattiq muhitlarning gʻishtdan boʻlgan konstruksiyalarga agressiv taʼsiri darajasi

Binoning nam rejimi

Namlik zonasi

Suvda 1,3 qattiq muhitlarning eruvchanligi va ularning gigroskopikligi

loyli plastik presslash

silikatli

Quruq

Yaxshi eriydigan, oz gigroskopik

Yaxshi eriydigan, gigroskopik

Noagressiv

“

Noagressiv

“

Normal

Yaxshi eriydigan, oz gigroskopik

Yaxshi eriydigan, gigroskopik

Noagressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Nam, hoʻl

Nam

Yaxshi eriydigan, oz gigroskopik

Yaxshi eriydigan, gigroskopik

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Yanada keng tarqalgan tuzlar, aerozollar, kukunlar va ularning taʼrifnomalari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2-maʼlumot ilovasida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2.2 va 3-jadvallar izohlariga qarang.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5. METALL KONSTRUKSIYALAR.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

MUHITNING AGRESSIV TAʼSIRI DARAJASI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.1. Metall konstruksiyalarga muhitning agressiv taʼsiri darajasi quyidagicha keltirilgan:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

atmosfera havosi — 24, 25-jadvallarda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

suyuq noorganik muhit — 26-jadval;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

suyuq organik muhit — 27-jadval;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

uglerodli poʻlatdan qilingan konstruksiyalarga gruntlar taʼsiri 28-jadvalda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.2. 24 va 25-jadvallar boʻyicha isitiladigan binoning ichkarisidagi konstruksiyalar qismlariga muhitning koʻrsatgan agressiv taʼsir darajasini aniq binoning nam rejimi taʼrifnomalarini, isitilmaydigan binolar ichkarisidagi, soyabon ostidagi va ochiq havodagi konstruksiyalar qismlari uchun esa namlik zonasidagi taʼrifnomalarni qabul qilish kerak boʻladi. Nam yoki hoʻl rejimdagi isitiladigan binolar konstruksiyalari uchun muhitning agressiv taʼsir darajasini namlik zonasi uchun loyihalashtiriladigan isitilmaydigan binolar uchun oʻrnatilgani kabi belgilanishi kerak boʻladi. Havoning ifloslanishini, jumladan, bino ichkarisini tuzlar, changlar yoki aerozollar bilan ifloslanishida ularning oʻrtacha yillik konsentratsiyasi 0,3 mg/(m² sut) dan past boʻlmasligini nazarda tutish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

MATERIALLAR VA KONSTRUKSIYALARGA BOʻLGAN TALABLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.3. Oʻrta va kuchli agressiv muhitdagi poʻlat ustunlar va stropil fermalari oraligʻi 12 m va undan oshiq boʻlishi kerak. Kuchli agressiv muhitdagi ishlab chiqarish binolari poʻlat konstruksiyalari butunlay, yaxlit devorlar bilan loyihalashtirilishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.4. Agressiv muhitdagi quvur yoki yopiq toʻgʻri burchakli kesim elementlarini ishlab chiqarish uchun bino va inshootlarning poʻlat konstruksiyalari yaxlit chokli qilib, yon tomoni bilan loyihalashtirilishi zarur. Bunda ichki yuzani korroziyadan himoya qilishda ishlab chiqmaslikka ruxsat beriladi. Past agressiv muhitda yopiq kesishgan joylar elementlarini ochiq havodagi konstruksiyalar uchun qoʻllashga suvning toʻplanish ehtimoli bor uchastkalardan suv chetlatilgandagina ruxsat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.5. Ikki burchakdan iborat tavr kesikli metall konstruksiyalarni, toʻrt burchakdan iborat butsimon kesikli, berk boʻlmagan toʻgʻri burchakli kesiklar bilan, shvellerdan boʻlgan ikki tavrli kesiklar yoki egilgan profildagi oʻrta agressiv va kuchli agressiv muhitdagi bino va inshootlarda qoʻllashga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

24-jadval

Binoning nam rejimi

Gazlar guruhi

(majburiy ilova boʻyicha)

Metall konstruksiyalarga muhitning agressiv

taʼsir darajasi

Namlik zonasi

isitiladigan binolar ichi soyabonlar ostidagilarining ichi

isitilmaydigan binolar yoki

ochiq havoda

Quruq

Noagressiv

“

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Noagressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

“

Past agressiv

“

Oʻrta agressiv

Kuchli agressiv

Normal

Noagressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

“

Past agressiv

Oʻrta agressiv

“

Kuchli agressiv

Past agressiv

“

Oʻrta agressiv

Kuchli agressiv

Nam yoki hoʻl

Nam

Past agressiv

Oʻrta agressiv

“

Oʻrta agressiv

“

Kuchli agressiv

“

Oʻrta agressiv

“

Kuchli agressiv

“

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Muhitning agressiv taʼsir darajasiga baho berishda karbonat angidrid gazining taʼsirini hisobga olish nazarda tutilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Aluminiy konstruksiyalarga muhitning agressiv taʼsir darajasini baholashda oltingugurt gazi, serovodorod, azot oksidlarining taʼsirini va A va V guruhiga kiruvchi konsentratsiyalarda yuvishda bu narsalarni hisobga olish nazarda tutilmaydi; namlik zonasidagi A guruhiga kiruvchi gazlardagi agressiv taʼsir darajasini xuddi past agressivdagi singari baholash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				25-jadval
Binoning nam rejimi	Tuzlar, aerozollar va kukunlar taʼrifi	Metall konstruksiyalarga1 muhitning agressiv taʼsir darajasi
Namlik zonasi	Tuzlar, aerozollar va kukunlar taʼrifi	isitiladigan binolar ichi	isitilmaydigan yoki soyabon osti binolarining ichi	ochiq havoda
Quruq Quruq	Oz eriydigani	Noagressiv	Noagressiv	Past agressiv
	Yaxshi eriydigan	“	Past agressiv	Past agressiv
		oz gigroskopik
	Yaxshi eriydi, gigroskopik	Past agressiv	“	Oʻrta agressiv
Normal Normal	Oz eriydigani Yaxshi eriydi, oz gigroskopik Yaxshi eriydi, gigroskopik	Noagressiv Past agressiv Oʻrta agressiv	“ Oʻrta agressiv “	Past agressiv Oʻrta agressiv “
Nam yoki hoʻl Nam	Oz eriydigani Yaxshi eriydi, oz gigroskopik Yaxshi eriydi, gigroskopik	Noagressiv Past agressiv Oʻrta agressiv	Past agressiv Oʻrta agressiv “	Past agressiv Oʻrta agressiv Kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Aluminiydan qilingan konstruksiyalarga kuchli agressiv taʼsir darajasini xloridlarning jami 25 mg/(m² sut), oʻrta agressivini esa — 5 mg/(m²sut) ortiq toʻkilishida belgilanadi. Tarkibida sulfatlar, nitratlar, nitritlar, fosfatlar va boshqa oksidlovchi tuzlar saqlangan muhitlarning aluminiyga koʻrsatgan agressiv taʼsir darajasini faqatgina xloridlarning bir vaqtda yuqorida koʻrsatilgan miqdorlariga muvofiq taʼsir qilishidagina hisobga olinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Bino ichidagi toʻsuvchi konstruksiyalar qismlari uchun muhitning agressiv taʼsir darajasini nam yoki hoʻl rejimdagi binolardagi kabi belgilanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

			26-jadval
Noorganik suyuq muhitlar	Vodorod koʻrsatkichi rN	Sulfat va xloridlarni jami konsentratsiyasi,g/l	Metall konstruksiyalarga kislorodning erkin temperaturaning 0 dan 50°S gacha faliq va 1m/s gacha harakat tezligida kirishida muhitning agressiv darajasi
Chuchuk tabiiy suv	Oshigʻi b-n 3 dan 11 Xuddi shunday 3 gacha	5 gacha 5 dan ortiq Har qanday	Oʻrta agressiv Kuchli agressiv “
Dengiz suvi	O. 6 dan 8,5 gacha	O.20 dan 50 gacha	Oʻrta agressiv
Tozalanmagan va aylanadigan ishlab chiqarish suvi	O.3 dan 11 gacha 5 dan ortiq	5 gacha	“ Kuchli agressiv
Chorvadorlik binolaridan oqib tushadigan suyuqlik	O.5 dan 9 gacha	5 gacha	Oʻrta agressiv
Noorganik kislotalar eritmalari	3 gacha	Har qanday	Kuchli agressiv
Ishqor eritmalari	11 dan ortiq	“	Oʻrta agressiv
50 g/l dan ortiq tuzlar konsentratsiyasi eritmalari	o.3 dan 11 gacha	“	Kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. 1. Suv xlor va serovodorodga toʻyinganida, agressiv taʼsir darajasini bir pogʻona yuqori qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Suvdan kislorod va eritmalardan tuzlarni ajratib olishda (daveratsiya) agressiv taʼsir darajasini bir pogʻona past qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Suv harakati tezligini 1 dan 10 m/s oshirishda, shuningdek, konstruksiyalar sirtini qirgʻoq toʻlqini va suv koʻtarilishi zonalarida vaqt-vaqti bilan hoʻllanib turishida yoki suv temperaturasini 50 dan 100°S gacha yopiq rezervuarlarda oshishida daveratsiyasiz agressiv taʼsir darajasini bir pogʻona yuqori qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

27-jadval

Organik suyuq muhitlar

Metall konstruksiyalarga muhitning agressiv taʼsir darajasi

Moylar (mineral, oʻsimlik, jonivor)

Neft va neft mahsulotlari

Eritmalar (benzol, atseton)

Organik kislotalar eritmalari

Noagressiv

Past agressiv

“

Kuchli agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Mazkur jadvalda keltirilgan neft va neft mahsulotlarining agressiv taʼsir darajasini tutib turuvchi metall konstruksiyalarga va rezervuarlar konstruksiyalarining tashqi sirtiga taʼsir qilish hollarini hisobga olish nazarda tutilishi lozim. Rezervuarlar ichi konstruksiyalariga neft va neft mahsulotlarining agressiv taʼsir darajasini 32-jadval boʻyicha qabul qilish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.6. Panellardan boʻlgan, toʻsuvchi konstruksiyalari bilan birga bir qavatli, isitiladigan oʻz ichiga profillangan — maʼlum shaklga solingan taxtalarni olgan binolarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarini xuddi noagressiv va past agressiv muhitlardagi kabi loyihalashtirish kerak boʻladi. Xuddi shunday oʻrta agressiv muhitdagi binolarni, 14-ilovada tavsiya qilingan “a” va “b” pozitsiyalarga muvofiq yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni korroziyadan saqlash shartidagina loyihalashtirishga ruxsat etiladi. Oʻz ichiga profillangan taxtalarni olgan, kuchli agressiv muhitdagi ishlab chiqarish uchun panelli binolarni loyihalashtirishga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.7. Quyidagi poʻlat konstruksiyalarni loyihalashtirishga ruxsat etilmaydi: oʻrta va kuchli darajadagi agressiv muhitli bino va inshootlari, shuningdek, past agressiv muhitlardagi, tarkibida oltingugurtli angidrid yoki V gazlar guruhiga kiruvchi serovodorod saqlangan — poʻlat markasi 09G2 va 14G2 boʻlgan bino va inshootlarda;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

oʻrta agressiv va kuchli agressiv muhitli, tarkibida oltingugurtli angidrid yoki V, S yoki D gazlar guruhidagi serovodorod saqlangan, — poʻlat markasi 18G2AFps boʻlgan bino va inshootlarda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.8. Past agressiv muhitdagi, tarkibida oltingugurtli angidrid, serovodorod yoki V va S guruhlariga boʻyicha xlorli vodorod saqlangan, oʻrta agressiv va kuchli agressiv muhitdagi bino va inshootlarning poʻlat konstruksiyalarini, shu bilan birga oʻrta agressiv va kuchli agressiv suyuq muhitlar yoki gruntlar taʼsirida 12GN2MFA, 12G2SMF va 14GSMFR markali, oquvchanlik chegarasi kamida 588 MPa boʻlgan poʻlatlarni hamda yanada mustahkam poʻlatlarni, faqatgina poʻlat qobiliyatini sinash tadqiqotlari va GOST 9.903-81 va GOST 26294-84 talablariga koʻra mazkur muhitda kuchlanish ostida korroziyaga payvandlab birlashtiruvlar oʻtkazilgachgina loyihalashtirishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.9. Aluminiy, ruhlangan poʻlat yoki metall himoya qoplamalarini suyuq muhitlar yoki 3 gacha va 11 dan ortiq rN gruntlar, mis, simob, qalay, nikel, qoʻrgʻoshin va boshqa ogʻir metallar, qattiq ishqor tuzlari, kalsinatsiyalanadigan soda eritmalari yoki boshqa yaxshi eriydigan ishqor reaksiyasiga kirishadigan, konstruksiyalarda kukun, chang shaklida choʻkindi hosil qiladigan gigroskopik tuzlar, agarda kukun muhitining agressiv taʼsir darajasi hisobga olinmasdan oʻrta agressiv yoki kuchli agressivga muvofiq keladigan boʻlsa, bino va inshootlar konstruksiyalarini loyihalashtirishda qoʻllashni nazarda tutishga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Eslatma. Obyektlar loyihalarida, qurilish jarayonida koʻrsatilganiday, kukun, suyuq muhitlar, shuningdek, aluminiy konstruksiyalar yuzasiga qurilish eritmalari va qotmagan beton toʻkiladigan boʻlsa, konstruksiyalar yuzasidan ularni olib tashlash zaruriyati haqida koʻrsatmalar keltirilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

28-jadval

Havoning oʻrtacha yillik temperaturasi °S¹

Grunt suviga² taʼrif

Gruntning grunt suvi sathidan pastda agressiv taʼsir darajasi

Gruntlarning grunt suvi³ sathidan yuqorida agressiv taʼsir darajasi

Sulfat va xloridlarning jami konsentratsiyasi

g/l

Namlik zonasida

Gruntlarning solishtirma qiymatlarida, Om

20 gacha

20 dan ortiq

O gacha

5ga

o.5

Har qanday

5 gacha

oshigʻi b-n 5

Oʻrta agressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Nam
Quruq

Normal

Oʻrta agressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Past agressiv

“

Oshigʻi b-n

0dan 6gacha

5gacha

o.5

Har qanday

1 gacha

oshigʻi b-n 1

Kuchli agressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

Nam
Quruq

Normal

Kuchli agressiv

Past agressiv

Kuchli agressiv

Oʻrta agressiv

Past agressiv

Oʻrta agressiv

0.6

5gacha

o.5

Har qanday

5 gacha

oshigʻi b-n 5

Kuchli agressiv

Past agressiv

Kuchli agressiv

Nam
Quruq

Normal

Kuchli agressiv

Past agressiv

Kuchli agressiv

Past agressiv

“

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Havoning oʻrtacha yillik temperaturasi QMQ 2.01.01-94 bobida keltirilgan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Geotermal suvlar taʼsiri koʻrib chiqilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Filtrlashi 0,1 m/sut.dan ortiq koeffitsiyentli kuchli filtrlanadigan va oʻrta filtrlanadigan gruntlar uchun.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Tarkibida balchiq boʻlmagan qum tubidagi gruntlarning, shuningdek, tarkibida tubida balchiq va 20 mg/l gacha serovodorod saqlangan gruntlarniing agressiv taʼsir darajasi — past agressiv, tarkibida 20 mg/l dan ortiq serovodorod saqlangan gruntlar esa — oʻrta agressiv hiso6lanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.10. Xlor, xlorli vodorod va S va V gazlar guruhiga kiruvchi ftorli vodorod konsentratsiyasida oʻrta agressiv va kuchli agressiv muhitli aluminiy konstruksiyalardan bino va inshootlarni loyihalashtirishga ruxsat etilmaydi. Noorganik suyuq muhitida boʻlgan, 1915, 1925, 1915 T, 1935 T markali aluminiy qotishmalarini konstruksiyalar uchun qoʻllashga ruxsat berilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.11. Dengiz neft-gaz konlarining gidrotexnik inshootlarini, chuqur suv zamini statsionar platformalaridan tashqari, loyihalashtirishga ruxsat etilmaydi:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

a) aloqa elementlarini (tirgaklar, qiya tirgovuchlar, payvandlash choklari) davriy, vaqt-vaqti bilan hoʻllanib turadigan zonalarga joylashtirish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

b) kashaklarni tirgaklarga qisqich bilan birlashtirish;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

v) oraliq inshootlarini davriy hoʻllanish zonasiga joylashtirish. Bu cheklanishlar chuqur suv zamini statsionar platformalari uchun taalluqlidir:

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

boshqa ekvatoriyalardagi inshootlar uchun — suv koʻtarilish-pasayish zonalari balandligida;

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.12. Oʻta mustahkam 30X3MF markali poʻlat boltlarda va 09G2 markali poʻlat parchin mixlarda mahkamlanib birlashtirilgan poʻlat konstruksiyalarni tarkibida oltingugurtli angidrid yoki V gazlar guruhidagi serovodorod saqlangan past agressiv muhitlarga bino va inshootlar uchun, shuningdek, oʻrta agressiv va kuchli agressiv muhitdagi bino va inshootlar uchun loyihalashtirishga ruxsat etilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.13. Ochiq havodagi inshootlar uchun poʻlat sim arqonlardan konstruksiya elementlarini loyihalashtirishda 11-majburiy ilovada keltirilgan, agressiv muhitdagi baholanadigan bino ichi poʻlat sim arqonlar uchun yoki chortaxta ichi uchun (muhitning agressiv darajasi baholab berilgan 24-jadval boʻyicha — xuddi isitilmaydigan binolar uchun) 11-majburiy ilovaga muvofiq (xuddi oʻrta agressiv yoki ochiq havoda kuchli agressiv muhitlar uchun) talablarni hisobga olishni nazarda tutish kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.14. Agressiv muhitlarda foydalanish uchun turli jism metallaridan qilingan konstruksiyalarni loyihalashtirishda, turli jism metallari kontakti zonalaridagi kontakt korroziyasining oldini olish boʻyicha chora-tadbirlarni albatta nazarda tutish zarur, payvandlash konstruksiyalarini loyihalashtirishda 12-tavsiya qilingan ilova talablarini albatta nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.15. Korroziyadan himoyasiz qoʻllaniladigan toʻsuvchi konstruksiyalar taxtalarining minimal qalinligini 13-majburiy ilovaga muvofiq aniqlash kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

POʻLAT VA ALUMINIY KONSTRUKSIYALAR SATHINI KORROZIYADAN HIMOYA QILISH

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.16. Aluminiy va ruhlangan poʻlatdan qilingan poʻlat yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi konstruksiyalarni korroziya himoya qilish usullari tavsiya qilingan 14 va 29-jadvalda keltirilgan 10XNDP markali poʻlatdan qilingan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni past agressiv taʼsir muhitidagi ochiq havoda korroziyadan himoya qilmaslikka ruxsat etiladi, 10XSND va 15XSND markali poʻlatlardan esa — atmosferada A guruhidagi gazlarni quruq zonadagi ochiq havoda (muhitning past agressiv taʼsirida) ruxsat etiladi. 5 mm dan oshiq prokat — yaxlit list qalinligida sanab oʻtilgan markadagi poʻlatlarni yuzasini toʻpon va zangdan tozalamasdan ushbu poʻlatdan qilingan konstruksiyalarni qoʻllashga ruxsat etiladi. 10XNDP va 10XDP (faqat A guruhidagi gazli muhitlar uchun) markali poʻlatlardan (A va V guruhidagi gazli muhitlar uchun) qilingan toʻsuvchi konstruksiyalarni ochiq havoga past agressiv taʼsir koʻrsatish shartidagina korroziyadan himoya qilmaslikka ruxsat etiladi. Shu markadagi poʻlatdan qilingan, noagressiv yoki past agressiv muhitdagi binolar ichida turgan konstruksiyalar qismlari korroziyadan metallni boʻyash va profillash liniyalariga surkaladigan II va III guruh lok-boʻyoq qoplamalari yoki past agressiv taʼsir muhitlari uchun nazarda tutilgan tadbirlar bilan himoyalanishi zarur. Ruhlanmagan uglerodli poʻlatdan qilingan, II va III guruhdagi lok-boʻyoq qoplamalari metallining boʻyash va profillash liniyalariga surkalgan toʻsuvchi konstruksiyalarni noagressiv taʼsir darajasidagi muhitlar uchun nazarda tutishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.17. Agressiv muhitning taʼsiriga yoʻliquvchi (tarkibida xlor, xlorli vodorod yoki V gaz guruhiga kiruvchi ftorli vodorod saqlangan past agressiv taʼsir muhitidan tashqari) aluminiydan qilingan toʻsuvchi konstruksiyalarni loyihalashtirishda xuddi aluminiydan qilingan toʻsuvchi konstruksiyalar uchun korroziyadan himoya qilish boʻyicha talablarga rioya qilish kerak. Qavs ichida koʻrsatilgan muhitlar uchun barcha markali aluminiydan qilingan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar elektrokimyoviy anodlash yoʻli bilan korroziyadan himoyalangan boʻlishi kerak (qatlamning qalinligi t≥15mkm). Jami 5 g/l dan ortiq konsentratsiyadagi sulfatlar va xloridli suvda foydalaniladigan konstruksiyalar uchun elektrokimyoviy anodlash bilan (t≥15 mkm) ketidan suvga bardoshli IV guruhdagi lok-boʻyoq ashyoni boʻyash bilan himoya qilinishi kerak. Aluminiydan boʻlgan toʻsuvchi va yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari uchun lok-boʻyoq qoplamalari qatlami qalinligi kamida 70 mkm boʻlishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Aluminiydan boʻlgan konstruksiyalarni gʻishtdan yoki betondan qilingan konstruksiyalarga tutashtirish faqatgina eritma toʻla qotganidan soʻng yoki muhitning betonga agressiv taʼsir darajasidan qatʼiy nazar, ruxsat beriladi. Tutashtirish uchastkalari lok-boʻyoq qoplamalari bilan himoya qilinishi zarur. Aluminiydan qilingan konstruksiyalarni betonlashga ruxsat etilmaydi. Aluminiydan qilingan, boʻyalgan konstruksiyalarni yogʻochdan boʻlganlariga faqatgina soʻnggi kreozotga shimdirilgan shartdagina tutashtirishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.18. Oksidlardan (toʻpon, zang, toshqol aralashmalari) yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarning yuzasini himoya qoplamalarini qoplashdan avval tozalash darajasi 30-jadvalda keltirilgan talablarga muvofiq kelishi zarur. Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarning yuzasi, noagressiv taʼsir muhiti uchun moʻljallangan va GOST 9.402-80* boʻyicha G darajasigacha oksidlangan boʻlsa, unda faqat zang va metall toʻponi qavatini tozalashga ruxsat etiladi. Texnik jihatdan asoslangan hollarda poʻlat konstruksiyalar yuzasini toʻpon va zangdan tozalash darajasini bir pogʻonaga oshirishga ruxsat etiladi. Toʻsuvchi poʻlat konstruksiyalarning lok-boʻyoq qoplamalar ostidagi yuzasini tozalashning I darajasigacha tozalash nazarda tutiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Aluminiy konstruksiyalarning yuzasini lok-boʻyoq qoplamalarini qoplashdan avval tozalash sifati meʼyorga solinmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

						29-jadval
Konstruksiyalardan foydalanish shartlari		Muhitlar agressiv taʼsir darajasi	Poʻlat konstruksiyalari uchun lok-boʻyoq qoplamalari guruhlari (Rim raqami) va 15-maʼlumot ilovasi boʻyicha qoplash indeksi (harflar), qoplash qatlamlarining soni (arab raqami), xomaki suvoqni qoʻshgan holda lok-boʻyoq qoplamaning umumiy qalinligi, mkm (qavs ichida)
			Konstruksiya ashyosi		Metall himoya qoplamalari ashyosi
			Uglerodli va metall qoplamalarsiz¹ past legirlangan poʻlat	GOST 14918-80* boʻyicha I-turkum ruhlangan poʻlat	Ruh qoplama (qaynoq ruhlash)	Ruh va aluminiy qoplamalar (gazotermik changlanish)
Isitiladigan yoki isitilmaydigan binolar ichi	A gazlar guruhi yoki	Past agressiv	Ip-2(55)2	IIp-2(40)3	Lok-boʻyoq	qoplamalarsiz
	oz eruvchi tuzli va kukunli bino	Oʻrta agressiv	IIa-4(110)	Qoʻllanilmasin	IIa-2(60)	IIa-2(60)
	B, C, D guruhi gazlari yoki yaxshi eruvchi (oz gigroskopik va gigroskopik)	Past agressiv	IIIx-2(60)4	IIIx-2(60)3	Lok-boʻyoq	qoplamalarsiz
	tuzlar, aerozol va kukunlar bor	Oʻrta agressiv	IIIx-4(110)5	Qoʻllanilmasin	IIIx-4(110)	IIIx-2(60)
	binolar	Kuchli agressiv	IYx-7(180)6	Qoʻllanilmasin	Qoʻllanilmasin	IYx-5(130)6
Ochiq havoda yoki soyabon ostida	A guruhidagi gazlar yoki	Past agressiv	Ia-2(55)7	IIa-2(40)3,7	Lok-boʻyoq	Qoplamalarsiz
	oz eruvchi tuzlar yoki kukun	Oʻrta agressiv	IIa, IIIa-3(80)5,8	Qoʻllanilmasin	IIa, IIIa -2(60)7	IIa, IIIa -2(60)7
	D, C, D guruhi gazlari yoki yaxshi	Past agressiv	IIa-2(55)7	IIa-2(40)3,7	Lok-boʻyoq	qoplamalarsiz
	eruvchan (oz gigro-skopik va gigroskopik) tuzlar,	Oʻrta agressiv	IIa,-3(80)5	Qoʻllanilmasin	IIIa-2(60)	IIIa-2(60)
	aerozollar va kukunlar	Kuchli agressiv	IYx-6 (130)6,6	Xuddi shun.	Qoʻllanilmasin	IYa-3(80)
Suyuq muhitlarda		Past agressiv	II, III-3(80)	Qoʻllanilmasin	II, III-2(60)	II, III-2(60)
		Oʻrta agressiv	IY-5(130)6	Xuddi shun.	IY-3(80)	IY-3(80)
		Kuchli agressiv	Qoʻllanilmasin	“	Qoʻllanilmasin	IY-5(130)6

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. 10XNDP, 10XSND va 10XDP markali poʻlatdan qilingan konstruksiyalarni himoya qilish boʻyicha 5.16-bob talablarini hisobga olgan holda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. 80%dan yuqori binolarda 12 dan 24°S dan yuqori temperaturada bino havosining nisbiy namligida yoki nam kondensatsiyasi — Pa-2(40) sharoitida.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. 14-tavsiya qilingan ilovaga qarang.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4. Eloksid lok-boʻyoq ashyolaridan tashqari.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5. Pervinilli lok-boʻyoq ashyolari va sopolimer ashyolariga vinilxloridni qoʻllashda qoplama qatlami sonini 1 ga, umumiy qoplama qalinligini esa — 20 mm ga oshirish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

6. Eloksid ashyolarni, shuningdek, boshqa zaminga qalin qatlamli ashyolarni qoʻllashda qoplanadigan qatlam soni qoplama qalinligi talab qilinadigan qilib taʼminlanishida qisqartirishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

7. Soyabonlar ostidagi konstruksiyalarni himoya qilish uchun “an” indeksini “a” indeksi oʻrnida lok-boʻyoq ashyolarini qoʻllashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

8. Qoplamalar maʼlum muhitlar taʼsiriga chidamli boʻlishi zarur (15-maʼlumot ilovasiga qarang).

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.19. Yuk koʻtaruvchi poʻlat konstruksiyalar loyihalarida, lok-boʻyoq qoplamalar sifati GOST 9.032-74 boʻyicha turkum-sinflariga muvofiq kelishi zarur; IY yoki Y — ishchi maydonlari zonasidagi oʻrta va kuchli agressiv taʼsir muhitlari uchun hamda past agressiv va noagressiv muhitlardagi konstruksiyalar uchun; IY dan YI gacha — past agressiv muhitlardagi boshqa konstruksiyalar uchun va YII gacha — noagressiv muhitlarda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Poʻlat va aluminiy konstruksiyalarni korroziyadan himoya qilish uchun quyidagi guruhdagi lok-boʻyoq materiallari (xomaki suvoq, boʻyoqlar, emallar, loklar) qoʻllaniladi: I — penaftalli, gliftalli, epoksi-efirli, alkid-stirolli, moyli, moy-qatronli, alkid-uretanli, nitrotsellozali; II-fenoloformaldegidli, xlorkauchukli, perxlorvinilli va vinilxlorid sopolimerlarida, polivinil-butiralli, poliakrilli, akrilsilikonli, poliefirsilikonli, qoʻrgʻoshin vinilli; III — epoksidli, kremnoorganik, perxlorvimilli va vinilxlorid polimerlarida, qoʻrgʻoshin vinilli, polistirolli, poliuretanli, fenoloformaldegidli; IY — perxlorvinilli va vinil xlorid sopolimerlarida, epoksidli.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

				30-jadval
Muhitning agressiv taʼsir darajasi	*GOST 9.402-80 boʻyicha qoplama ostida poʻlat konstruksiyalar yuzasini oksidlardan tozalash darajasi**
	lok-boʻyoqli	metalldan		izolyatsiyaviy
	lok-boʻyoqli	qaynoq ruhlash va alyuminlash	gazotermik changla	izolyatsiyaviy
Noagressiv Past agressiv Oʻrta agressiv Kuchli agressiv	3 3 2 dan kam emas Xuddi shunday	- 1 1 -	- 1 1 -	3 3 3 3

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Elektrokimyoviy himoya ostida qoʻshimcha ravishda boʻyashsiz yoki izolyatsiyaviy qoplama qoplashsiz poʻlat konstruksiyalar sirtini tozalash darajasi belgilanmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.20. 29-jadvalda koʻrsatilganiday, lok-boʻyoq qoplamalarining qalinligini qavatlar sonini oʻzgartirmasdan oshigʻi bilan 20% ga koʻpaytirishga ruxsat etiladi. Konstruksiyalar barcha yoki ishlab chiqaruvchi zavodda qoplash qavatlarining bir qismi qoplangan shartda ishlov berilgan boʻlishi kerak; montaj maydonchasida barcha qavatlarni qoplamalariga ishlov berishda quyidagilar nazarda tutilishi kerak: past agressiv muhitdagi ishlab chiqarish bino va inshootlari uchun — ikki qavat (ishlab chiqaruvchi zavodga kamida 20 mkm qalinlikda bir qavat va bir qavat montaj maydonchasiga 29-jadvalda koʻrsatilganiday guruhlardagi gruntovka — xomaki suvoq bilan); oʻrta agressiv va kuchli agressiv muhitdagi ishlab chiqarish bino va inshootlar konstruksiyalari uchun — 29-jadvalda koʻrsatilgani kabi guruhlarda ishlab chiqaruvchi zavodga ikki qavatdan; GF-021 va GF-0119 (I guruh) emali ostidan xomaki suvoq II va III guruhlarni nazarda tutishga ruxsat etiladi; qoplama ostidan IY guruh ashyolarini konstruksiyalarni ishlab chiqaruvchi zavodda FL-OZK (P-Sh guruhlar) xomaki suvogʻini ishlov berish uchun nazarda tutishga ruxsat etiladi, bunda montaj maydonchasiga uchinchi (texnologik yarim qalinlikda) FL-OEK xomaki suvogʻini, toʻrtinchi qavat perxlorvinil xomaki suvogʻini (IY guruh) yoki vinilxlorid sopolimerlaridagi xomaki suvoqni va 29-jadvalda keltirilganiga binoan (suvoq qavatlari sonini toʻrtgacha oshirishda qoplama qavatlari soni oshigʻi bilan besh nazarda tutilishi zarur) qoplama qavatlarini qoplash nazarda tutilishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.21. Poʻlat konstruksiyalarni korroziyadan saqlash uchun eritmaga botirish usuli bilan qaynoq ruhlash va qaynoq alyuminlashni nazarda tutish zarur: bolt birlashtirgan joylar bilan birgalikda, tutash payvand bilan yopiq boʻlmagan profilni hamda burchak choklarini, shuningdek, boltlar, shaybalar, gaykalar ham korroziyadan saqlanishi kerak. Korroziyadan saqlashning bu usuliga poʻlat konstruksiyalar uchun vnaxlest payvandini kontur boʻyicha butunlay ustidan qaynoq suv quyish yoki payvand qilingan elementlar orasida kamida 1,5 mm tirqish boʻlishi kafolat berilganligi taʼminlangan shartdagina ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Konstruksiyalarning montaj qilingan tutash joylarining payvandlangan choklari ruhning yoki aluminiyning gazotermik yoʻl bilan changlatilishi yoki III va IY guruhlarga kiruvchi lok-boʻyoq qoplamalari konstruksiya montajidan soʻng protektor xomaki suvoqni qoʻllash bilan himoya qilinishi zarur. Oʻta mustahkam boltlardagi konstruksiyalar tutashtirish yassiligi montajdan oldin ishqalanish koeffitsiyentini kamida 0,37 taʼminlash uchun metall pitra bilan ishlov berilgan boʻlishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Poʻlat konstruksiyalarni qaynoq ruhlash oʻrniga (qatlamning 60 — 100 mkm qalinligida) mayda elementlar uchun (1 m gacha oʻlchov uzunligida), bolt, gayka va shaybalardan tashqari, galvanik ruhlash yoki ketidan xromlash bilan kadmiylashtirishni nazarda tutishga ruxsat etiladi. Korroziyadan himoya qilishning bu usulini qatlamining qalinligi 21 mkm gacha boʻlgan (oʻymakorlikda qoplama qalinligi plyus qoʻyimdan oshmasligi kerak) boltlar, gaykalar va shaybalar uchun bolt birlashtirgan turtib chiqqan qismini davomiy III va IY guruhlardagi lok-boʻyoq qoplamalari bilan qoʻshimcha himoya qilgan holda nazarda tutishga ruxsat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.22. Ruh va aluminiy bilan gazotermik changlatishni payvandlangan, bolt va parchin mixda qoqib birlashtirilgan poʻlat konstruksiyalarni korroziyadan himoya qilish uchun nazarda tutish zarur. Payvand bilan montaj qilinib birlashtirilgan joylarga gazotermik changlatish qilinmaydi. Konstruksiyalar montajidan soʻng montaj bilan birlashtirilgan joylarni himoya qilishda gazotermik yoʻl yoki III va IY guruh lok-boʻyoq qoplamalarini protektor xomaki suvogʻini qoʻllash bilan nazarda tutish kerak boʻladi. 5.21-bobda koʻrsatilganiday, konstruksiyalarni himoya qilish uchun, agarda texnologiya jihatdan eritmaga botirib ruhlash yoki alyuminlash nazarda tutilmagan boʻlsa, gazotermik changlatishni nazarda tutishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.23. Quyidagi poʻlat konstruksiyalar uchun albatta elektrokimyoviy himoyani nazarda tutiladi: GOST 9.015-74* boʻyicha qisman toʻla ravishda noorganik suyuq muhitga botgan, yaʼni 26-jadvalda keltirilganiga binoan ishqor eritmalaridan tashqari neft va neft mahsulotlari rezervuarlari tubining ichkari yuzasida agarda suv turib qoladigan boʻlsa, gruntlardagi inshootlar uchun. Gruntlardagi konstruksiyalar uchun albatta izolyatsiyaviy qoplamalar bilan birgalikda elektrokimyoviy himoyani, suyuq muhitlarda esa bu himoyani III va IY guruhlarga kiruvchi lok-boʻyoq ashyolar bilan boʻyash bilan birgalikda nazarda tutishga ruxsat etiladi. Poʻlat konstruksiyalarni elektrokimyoviy himoya qilishni loyihalashtirish maxsus loyihalash tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.24. Davomiy boʻyash bilan birgalikda kimyoviy oksidlash yoki yuzani elektrokimyoviy anodlashda aluminiydan qilingan konstruksiyalarni korroziyadan himoya qilishni nazarda tutishi kerak. Anodli himoya yaxlitligi yoki lok-boʻyoq pardasi payvandlash, parchinlash va montaj vaqtida bajariladigan boshqa ishlar jarayonida buziladigan boʻlsa, avvaldan tozalash ishlari qilingach, 15-maʼlumot ilovasi boʻyicha lok-boʻyoq qoplamalarini protektor xomaki suvogʻi bilan birgalikda qoʻllagan holda himoya qilinishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.25. Gruntlarda joylashgan konstruksiyalar uchun izolyatsiyaviy qoplamalarni nazarda tutish kerak boʻladi. Dumaloq va toʻgʻri burchakli kesim unsurlarini, jumladan, sim arqonlarni, troslarni, quvurlarni GOST 9.015-74* boʻyicha normal, kuchaytirilgan yoki ancha-muncha kuchaytirilgan polimer tasmalardan yoki qatron-rezina, qatron-polimer asosida qoplamalar va boshqa armaturalangan oʻrama tarkibi bilan himoya qilinadi; list konstruksiyalari va yaxlit kesim listi konstruksiyalari — qatronli, qatron-polimer yoki qatron-rezinali qoplamalar bilan kamida 3 mm qalinlikda himoyalanadi. Montaj qilingan, payvand choklari payvandlangandan soʻng himoya qilinadi. Montajga qadar montaj payvandi joylarini qatron suvogʻi bilan bir qavat qilib tekislashni nazarda tutishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

TUTUN, GAZ-TUTUN VA VENTILYATSIYAVIY MOʻRILAR (DUDBURONLAR), REZERVUARLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.26. Gaz chiqaruvchi stvollar uchun poʻlat tanlash va ularning ichki yuzasini korroziyadan himoya qilish uchun ashyo tanlash 31-jadval boʻyicha ishlab chiqilishi kerak. Futerovka qilinmagan poʻlat moʻrilar loyihalarida albatta vaqt — vaqti bilan stvol ichki yuzasini koʻrib turadigan moslama, “moʻridagi moʻri” turidagi moʻrilar uchun esa — xuddi shunday moʻrilararo boʻshliqni koʻrib turadigan moslama nazarda tutilishi zarur. Alohida unsurlardan iborat, yuk koʻtaruvchi poʻlat sinchga osilgan moʻrilar stvolini loyihalashtirishda, sinch konstruksiyasini himoya qilish usullarini tavsiya qilingan 14-ilova koʻrsatmalariga va 29-jadvalga muvofiq qoʻllash, muhitlarning agressiv taʼsir darajasini esa 24-jadval boʻyicha S gazlar guruhi uchun aniqlash zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.27. 10XNDP markali poʻlatdan loyihalashtirilgan va quruq va normal namlik zonasidagi, tashqi havoning past agressiv taʼsiri ostidagi qurilishlar uchun moʻljallangan yuk koʻtaruvchi poʻlat sinchlar konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilmasdan qoʻllashga ruxsat etiladi. Tutun moʻrisining gaz chiqaruvi tanasining yuqori qismi korroziyaga chidamli poʻlatdan 31-jadvalga muvofiq ishlangan boʻlishi zarur.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.28. Neft va neft mahsulotlari uchun rezervuarlarning poʻlat konstruksiyalari ichki yuzasiga muhitning koʻrsatgan agressiv taʼsir darajasini 32-jadval boʻyicha qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.29. Uglerodli va oz legirlangan poʻlatdan yoki aluminiydan loyihalashtirilgan, sovuq suv, neft, va neft mahsulotlari uchun konstruksiyalarning tashqi yer usti, yer osti va ichki yuzasini korroziyadan himoya qilish usullari tavsiya qilingan 14 va 29-jadval talablariga muvofiq nazarda tutilishi zarur, shuningdek, neft, va neft, mahsulotlari uchun rezervuarlar konstruksiyalarining ichki yuzasini korroziyadan himoya qilishda — GOST 1510-84* talablari hisobga olinishi kerak. Ochiq havoda joylashgan poʻlat rezervuarlarning tashqi sirtini aluminiy kukuni va lok-boʻyoq materiallari bilan qoplash tavsiya etiladi (15-maʼlumot ilovasi boʻyicha). Montaj maydonchasida lok-boʻyoq ashyolarining barcha qatlamlarini oʻrama shaklida nogabarit rezervuarlar uchun tayyorlangan qoplamalari bilan qoplashga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.30. Issiq suv rezervuarlarning (suv osti qismida) ichki sathini himoya qilishni elektrokimyoviy himoya, suvni deveratsiya qilish bilan hamda uni qaytadan kislorodga toʻyintirish, rezervuarlarda suv sathiga AG-4 germetik plenkasi-parda tortish yoʻlida bartaraf qilish bilan amalga oshirilishi zarur. Issiq suv rezervuarlarining suv osti qismini V-JS-41 emali bilan 200 mkm qalinlikda (3 qavat) toza yogʻsiz xomaki suvoqsiz yuzaga surkab qoplashni nazarda tutishga ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

					31-jadval
Gazlar temperaturasi, K	Gazlar tarkibi	Gazlarning nisbiy namligi, %	Kondensat hosil qilish ehtimoli	Poʻlat markasi	Korroziyadan himoya qilish usullari
O. 362 dan 413 gacha	A va V guruhlari boʻyicha	30 gacha	Hosil boʻlmaydi	VSt3sp5	Epoksidli termobardoshli qoplamalar1
O. 413 dan 523 gacha	so2, so3	0.10 dan 15 gacha	Xuddi shunday	VSt3sp5	Gazotermik changlatish2 yoki kremniy organik qoplamalar1
O. 342 dan 433 gacha	Xuddi shunday	O. 10 dan 20 ga	Hosil boʻladi	2X13, 3X13, 12X18N10T	Himoyasiz
342 dan 433 gacha	so2, so3, azot oksidi	10 dan ortiq	“	0X20N28MDT, 10X17N13M2T, 12X18N10T	Xuddi shunday

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. 15-maʼlumot ilovasi boʻyicha epoksidli ashyolar uchun — 373 K dan ortiq qisqa muddatli temperaturalarda; qatlamlar soni va qoplamalar qalinligi 29-jadval boʻyicha xuddi oʻrta agressiv muhitlar uchun V, S, D gazlar guruhidagi binolarda belgilanadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. 200 — 250 mkm qatlam qalinligidagi aluminiylar.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

					32-jadval
Rezervuarlar konstruksiyalari unsurlari	Rezervuarlarning poʻlat konstruksiyalariga agressiv taʼsir darajasi
	xom neftga	neft mahsulotlariga
	xom neftga	mazutga	dizel yoqilgʻisiga	benzinga	kerosinga
Tubining ichki yuzasi va past beli	Oʻrta agressiv	Oʻrta agressiv	Oʻrta agressiv	Past agressiv	Oʻrta agressiv
Pontonlar va suzadigan qopqoqlarning oʻrta beli va quyi qismlari	Past agressiv	Past agressiv	Past agressiv	“	Past agressiv
Yuqori beli (davriy hoʻllanish zonasi)	Oʻrta agressiv	“	“	Oʻrta agressiv	“
Pontonlar va suzuvchi qopqoqlarning yopmasi va tepasi	“	Oʻrta agressiv	Oʻrta agressiv	Past agressiv	Oʻrta agressiv

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Mazutning agressiv taʼsir darajasini saqlashning 90°S gacha boʻlgan temperaturasida qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Xom, ishlanmagan neft tarkibida serovodorodning 10 mg/l dan ortiq konsentratsiyasi yoki serovodorod va karbonat angidrid gazining saqlanishida tubning ichki yuzasiga, pontonlarning past beli, yopmasi va tepasi hamda suzuvchi qopqoqlar tepasiga nisbatdagi agressiv taʼsir darajasi bir pogʻona oshadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

	33-jadval
Muhitning agressiv darajasi	Qoplamalar ashyolari
Oʻrta agressiv	Aluminiy bilan gazotermik changlatish, lok-boʻyoq, armaturalangan lok-boʻyoqli, suyuq rezinali, mastikali, futerovkali1, gummirovka
Kuchli agressiv	Davomiy boʻyash bilan birga aluminiyda gazotermik changlatish, list sirtini qoplash, kombinatsiya qilingan futerovka, gummirovka

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Lok-boʻyoq yoki mastika qoplamasi boʻyicha abraziv (jilvir) muhit yoki zarba kuchi mavjudligida nazarda tutiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.31. Loyihalashtirish payti suyuq mineral oʻgʻitlar, kislota va ishqorlarni saqlash uchun, uglerodli poʻlatdan loyihalashtirilgan idishlarning ichki sathini himoya qilishda nometall kimyoviy bardoshli ashyolar bilan qoplash yoki mineral oʻgʻitlar va kislotalar saqlanadigan rezervuarlarda elektrokimyoviy himoyani nazarda tutish kerak boʻladi. Bunda konstruksiyalar futerovka qiladigan ashyolarga temperatura taʼsiri deformatsiyasini koʻzda tutgan holda hisoblanishi zarur. Bunday rezervuarlarning payvandlash choklarini tutash qilib loyihalashtirish darkor. Korroziyadan futerovkalar bilan himoya qilingan rezervuarlar konstruksiyalariga texnologik asbob-uskunalardan dinamik ortiqcha yuk oʻtkazilmasligi kerak. Issiq suvli quvurlar yoki havo bilan bunday rezervuarlar ichiga kamida 50 mm masofada futerovka joylashtirish kerak, tezyurar qorishtiruvchi moslamani esa (aylanish chastotasi 300 ayl/min — himoya qoplamasidan to qorgich parraklarigacha kamida 300 mm masofa boʻlishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5.32. 5.31-bobda koʻrsatilganiday suyuq muhitlar uchun poʻlat rezervuarlar ichki yuzasini korroziyadan himoya qilish uchun qoplama ashyolarini 33-jadval hamda 16-tavsiya qilingan ilova boʻyicha qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Majburiy

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

KOʻRINISHLARI VA KONSENTRATSIYASIGA QARAB, AGRESSIV GAZLAR GURUHI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Nomi	Konsentratsiya, mg/m3, gazlar guruhi uchun
Nomi	A	V	S	D
Korbonat angidrid (uglekisliy) gazi	2000 gacha	2000 dan oshiq	-	-
Ammiak	“0,2	o.0,2 dan 20 gacha	20 dan ooʻiq	-
Oltingugurtli (sernistiy) angidrid	“0,5	“0,5 “10	o.10 dan 200	o.200 dan 1000 gacha
Ftorli vodorod	“0,05	“0,05 “ 5	“5” 10	“10dan 100gacha
Serovodorod	“0,01	“0,01 “ 5	“5 “ 100	“100
Azot oksidlari 1” 0,1	“0,1	“0,1 “ 5	“5” 25	“25dan 100 gacha
Xlor	“ 0,1	“0,1 “ 1	“1 “ 5	“5 dan 10 gacha
Xlorli vodorod	“ 0,05	“0,05 “ 5	“5 “ 10	“10 dan 100gacha

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Suvda erib kislotalar eritmalari hosil qiladigan azot oksidlari.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Ushbu jadvalning D-grafasida koʻrsatilgan darajadan oshiq boʻlgan — gazlar konsentratsiyasida qurilish konstruksiyalari uchun ashyolar qoʻllash mumkinligi tajribaviy tadqiqotlar maʼlumotlariga asoslanib aniqlash kerak boʻladi. Bir necha gazlar mavjud muhitida bir yoki ortiqroq gazlar konsentratsiyasiga muvofiq keladigan yanada agressiv (A dan D gacha) guruh qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

QATTIQ MUHITLAR TAʼRIFNOMASI (TUZLAR, AEROZOLLAR VA CHANG-KUKUNLAR)

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Qattiq muhitlarning suvda eruvchanligi va ularning gigroskopikligi	Yanada keng tarqalgan tuzlar, aerozollar va chang-kukunlar
Oz eriydigani	Silikatlar, fosfatlar (ikkilamchi va uchlamchi) va magniy, kalsiy, bariy, qoʻrgʻoshin karbonatlari; bariy, qoʻrgʻoshin sulfatlari; temir, xrom, aluminiy, kremniy oksid va gidroksidlari
Yaxshi eriydi, oz gigroskopik	Natriy, kaliy, ammoniy xloridlari va sulfatlari; kaliy, bariy, qoʻrgʻoshin, magniy nitratlari; ishqorli metallar karbonatlari
Yaxshi eriydi, gigroskopik	Kalsiy, magniy, aluminiy, ruh, temir xloridlari; magniy, marganets, ruh, temir sulfatlari; natriy, kaliy, ammoniy nitratlari va nitritlari; barcha birlamchi fosfatlar; ikkilamchi natriy fosfati; natriy, kaliy oksid va gidroksidlari

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Eruvchanligi kamida 2 g/l tuzlar oz eriydiganlariga kiradi, yaxshi eriydiganlariga 2 g/l dan ortiqlari kiradi. Oz gigroskopiklariga 20°S temperaturada teng nisbiy namlikka ega 60% va undan ortiqlari kiradi, gigroskopiklariga esa — kamida 60% kiradi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

TEMIRBETON KONSTRUKSIYALARNI KORROZIYADAN HIMOYA QILISH UCHUN LOK-BOʻYOQ ASHYOLARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Parda hosil qilish turi boʻyicha lok-boʻyoq ashyolari taʼrifnomasi	Qoplamalar guruhi	Ashyolar markasi	Meʼyoriy hujjat	Bardoshli ekanligini ifodalovchi	Temir-beton konstruksiyalarga qoplamalarni qoʻllash shartlari qoplama indeksi
Alkidli	I	PF-115 emallari	GOST 6466-76*	a, an, p	Xomaki suvoqqa PF-170 PF-171 laklari yurgiziladi
Alkidli	I	PF-133 emallari	GOST 926-82*	a, an, p, t	Xuddi shunday
Moyli	I	Moyli boʻyoq va alkidli rangli ichki ishlar uchun quyuq qorilgan	GOST 8292-85	“	Xomaki suvoq boʻylab olif bilan surkaladi
Moyli	I	Moyli quyuq qorilgan boʻyoq tashqi ishlar uchun	GOST 8292-85	a, an, p	Xomaki suvoq boʻylab tabiiy, olif bilan surkaladi; boʻyoq bilan surtish
Nitrotsellyulozali PVATS, SVMS, SVETS polimersement boʻyoqlari polimeratsetat dispersiya asosida	I	NS-132 emali DB-47/7S yoki DB-40/2S dispersiyasi S-136 dispersiyasi	GOST 6631-74* GOST 18992-80* GOST 5.2096-73*	p	NS-134 loki bilan xomaki suvoqqa surkaladi GKK-10, GKJ-11, PVAD xomaki suvoqqa yurgiziladi; Aralashtirilgan dispersiya bilan surtish; SKS-65GP lateksi bilan surtish
Polivinilatsetatli	I	E-VA.17 boʻyogʻi	GOST 20633-75*	an, p	Aralashtirilgan boʻyoq, PVAD lateksi bilan surtish
Polivinilatsetatli	I	E-VA.27 boʻyogʻi	GOST 19214-80*	p	Aralashtirilgan boʻyoq, PVAD lateksi bilan surtish
Butadian-stirol suvemulsionli	I	E-K4-26 boʻyogʻi	GOST 19214-80*	p	Xuddi shunday
Kremniyorganik suyuqliklar		136-41 emali	GOST 22564-77*	a, an	Chuqur (yuzasiga shimdirish)
Epoksidli	III	EP-773 emali	GOST 23143-83	xh, m	EP-65, EP-741 loklari bilan xomaki suvoqqa surkaladi
	III-IV	Suvogʻi EP5116	GOST 10277-90	b
	III-IV	EP-0010 shpatlevkasi	GOST 10277-90	x, b	“
Perxlorvinilli va vinilxlorid sopolimerlariga	II	XV-113 emali	GOST 18374-79*	a, an, p	XV-794, XS-76, XS-724 loklari bilan xom suvoqqa surkaladi
	II	XV-110	GOST 18374-79*	a, an, p
	II	XV-124 va XV-125 emali	GOST 10144-89	a, an, p, x
	IV	XV-785 emali	GOST 7313-75*	xk, xh, r
	IV	XS-759 emali	GOST 23494-79*	Xh, xk, r	XS-724ni xomsuvogʻi boʻylab yurgiziladi
	III	XV-1100 emali	GOST 6993-79	a, an, p, x	XV-784, XS-76, XS-724ni xom suvogʻi boʻylab yurgiziladi
Tiokolli	III	I va II markali suyuq tiokol eritmasi	GOST 12812-80	x, tr, b	I va II markali suyuq tiokol eritmasi bilan surtish
Tiokolli	III	V-30M germetik eritmasi	GOST 13-489-79	x, tr, b	Xuddi shunday

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Indekslar qiymati: a — ochiq havoga chidamli qoplamalar; an — xuddi shunday, soyabon ostida; p — xuddi shunday, binolarda; x, tr — kimyoviy chidamli, yoriqqa bardoshli; m — moyga bardoshli; v — suvga bardoshli; xk — kislotaga bardoshli; xh — ishqorga bardoshli; b — benzinga bardoshli.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

SUYUQ AGRESSIV MUHITLARDA FOYDALANILADIGAN SIGʻIM INSHOOTLARINING TEMIR-BETON KONSTRUKSIYALARI ICHKI YUZASINING HIMOYA QOPLAMALARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Himoya qoplamasi	Qoplama guruhi	Variant guruhi	Qoplama sxemasi
Himoya qoplamasi	Qoplama guruhi	Variant guruhi	suvaladigan	Qoplangan qatlam oʻzaklangan qatlam
Lok-boʻyoqli oʻzaklangan	III, IY	1	Epoksid kompund s. boʻyicha ED-20 smolasi asosida epoksidli kompund-	ED-20 smolasi asosida epoksidli kompund
Lok-boʻyoqli oʻzaklangan	III, IY	2	EP-0010 epoksidli shpatlevka suvogʻi boʻyicha EP-0010 epoksidli shpatlevkadagi shisha mato	EP-0010 epoksidli shpatlevkasi
Lok-boʻyoqli (qalin qatlamli)	III	1	EP-0010 epoksidli shpatlevkasi T-60 tiokoli suv dispersiyasi	Y-30M tiokol germetiki
	IY	1	Epoksid-tiokolli grunt ED-20 epoksidli qatroni asosidagi epoksidli -qoʻrgʻoshin tarkibi yoki Eis-1 va “Slamor” koksovaniy disstillyati	ED-20 qatroni asosida epoksid-qoʻrgʻoshin tarkibi yoki EIS-1 va toʻldirgichi bilan “Slamor” koksovaniy disstillyati
		2	Suvoqsiz asosida germetiki	51-G-10 divinilstirol termoplast
Yelimli	III	1	-	88-N yelimiga polivinil -xlorid plastikati
	IY	1	-	Profillangan polietilen 88-N yelimiga PSG
		2	poliizobutilendan qatlam ostida	88-N yelimiga polivinilxlorid plastikati
Sirtiga qoplash1 (futerovka)		3	-	PVA ED yelimiga aktivlashgan polietilen
	II	1	-	1-2 sm qalinlikda sement-qum eritmasi bilan torkret
	III	1	-	Bogʻlovchiga2 kerakmik plitkasi (kislotaga chidamli yoki pollar uchun)
	2		-	Bogʻlovchiga kislotaga chidamli gʻisht2
	IY	1	Qatlam osti (PSG poliizobutilen, yelimli izolyatsiya va b.)	Donalangan kislotabardosh keramik ashyolar (toʻgʻri shakldor plitkalar, kislotabardosh gʻisht)3
		2	Shisha mato bilan oʻzaklangan lok-boʻyoq kompozitsiyasi qatlam osti	Epoksidli bogʻlovchiga toshqolsimon plitka2
		3	Qatlam osti (PSG polizobetilen va bosh.)	Silikat surkamasiga toshga quyilgan kislota bardosh plitka
		4	Xuddi shunday	Uglerafitli ashyolar (ATM plitkasi, koʻmir va grafit bloklar) polimer ashyolar asosidagi surkamalarda

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Himoya qoplamasi, qalinligi va qatlamlari soni sxemasini tanlash inshootlar gabaritlari, temperatura, muhitning agressivligi statik bardoshlilik hisobi tekshirilgan majburiyati bilan ishlab chiqiladi, zarur hollarda esa — teplotexnik hisoblar bilan amalga oshiriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Bogʻlovchi tanlash har bir muayyan holatda agressiv muhit hisobga olingan holda ishlab chiqiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Donali kislotaga chidamli ashyolarni tanlash agressiv muhitning tarkibi va mexanik kuchlar hisobga olingan holda ishlab chiqiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tavsiya qilinayotgani

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

YER OSTI BETON VA TEMIR-BETON KONSTRUKSIYALARNING TASHQI YUZASINI QILISH

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Konstruksiya	Variant raqami	Muhitning agressiv taʼsir darajasida himoya qoplamasi
Konstruksiya	Variant raqami	qoplama guruhi	past	qoplama guruhi	oʻrta	qoplama	kuchli
0,5 m.dan ortiq salmoqdor poydevorlar	1	I	Qatron-lateks emulsiyalari	II	Sovuq va issiq qatron qoplamalari	III	XII-734 loki asosida polimer qoplamalar
	2	II	Qatron-lateks1 qoplamalari va mastikalari	II	Qatron-lateks1 mastikalari	III	Xuddi shunday, K poliizotsianat asosida
	3	II	Qatron-polimer qoplamalari va himoya devori mastikalari	II	Qatron-polimer qoplamalari va mastikalar	III	Yelimli qatron bilan birgalikdagi oʻrama ashyolari
	4	II	Sovuq va issiq qatron qoplamalar	II	Sovuq va issiq asfalt1 mastikalar	III	Termoreaktiv sintetik smola asosidagi polimer-eritmalari
0,5 m dan kam qalinlikdagi yupqa devorli konstruksiya va poydevor	1	II	Qatron-lateks1 mastikalari	III	Sovuq va issiq asfalt1 mastikalar	IY	Epoksidli polimer qoplamalari
	2	II	Issiq qatron qoplamalari polimer qoplamalari	III	XP-734 loki asosidagi materiallar	III	Yelimli qatron himoya devorlari bilan birgalikdagi oʻrama
	3	II	Qatron-polimer qoplamalari va mastikalari	II	Xuddi shunday, K poliizotsianat	IY	Yelimli polimer oʻrama ashyolari
	4			III	Yelimli qatron himoya devori bilan oʻrama ashyolari	IY	Shisha mato bilan oʻzaklangan polimer qoplamalar
	5			III	Termoreaktiv sintetik smola asosida polimer eritmalari
Qoqiladigan qoziqlar	1	II	Sovuq va issiq qatron qoplamalar	III	XP-734 loki asosida polimer qoplamalar	IY	Epoksidli polimer qoplamalar smolada
	2			III	Xuddi shunday, poliizotsianat K	IY	Kamida 5 mm chuqurlikda shimdirganda: IY-stirol-indenovati
	3				asosida	IY	K poliizotsianati b-n
	4					IY	piroplast bilan

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Vertikal yuzani himoya qilishda albatta himoya devori qurilmasi nazarda tutiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Yer osti beton va temir-beton konstruksiyalarni noagressiv suv namgarchiligidan gidroizolyatsiya qilish zaruriyati maxsus meʼyoriy hujjatlar boʻyicha aniqlanadi. Gidroizolyatsiyaviy qoplamalar bir vaqtning oʻzida agarda ular agressiv muhitlarda zarur kimyoviy bardoshlilikka ega boʻlsa konstruksiyalardi korroziyadan, himoya, qilish vositasi boʻlib ham xizmat qilishi mumkin.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

6-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tavsiya qilinayotgani

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

AGRESSIV MUHITDAGI BINOLAR UCHUN MOʻLJALLANGAN POLLARNI HIMOYA QILISH ASHYOLARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Agressiv muhit	Agressiv taʼsir darajasi	Polning konstruktiv unsurlari
Agressiv muhit	Agressiv taʼsir darajasi	gidroizolyatsiya yoki mustahkamlovchi qatlam	alohida ashyo uchun yupqa qatlam	pol qoplamasi qatlami
Mineral kislota va oksidlanmaydigan	Past agressiv	Gidroizol, benzol	Suyuq shisha asosidagi silikat	Kislotaga bardoshli kerakmik plitkalar yoki gʻisht
organiklari		surkama		Pastlangan epoksid smola asosida choksiz pollar
	Oʻrta agressiv	88-N yelimiga gidroizol, benzol,poliizobutilen	Polimer-silikatli surkama	Kislotaga chidamli gʻisht yoki plitka, tosh quyilgan plitkalar, shlakositalldan plitkalar
	Kuchli agressiv	Poliizobutilen, polixlorvinilli lenolium yoki payvandlangan polietilen	Polimer-silikatli surkamalar, polimer surkamalar	Kislotaga chidamli gʻisht yoki plitkalar, tosh quyma plitkalar, shlakositalldan plitkalar, polimerbetondan plitkalar yoki bloklar
Oksidlanadigan kislotalar	Pastidan kuchli agressivgacha	88-N yelimiga poliizobutilen surkamalar	Polimer-silikat	Xuddi shunday
Ftorli tutadigan kislotalar	Xuddi shunday	Gidroizol, benzol bituminol yoki polimer eritmalari	Koks yoki grafit b-n	ATM turidagi grafit plitkalar, koʻmir saqlaguvchi toʻldirgichi b-n polimer betondan plitkalar
Ishqorlar va zaminlar	“	Poliizobutilen eritmasi, polimer eritmasi	Sement	Pastlangan epoksidli mastika, keramik plitkalar yoki gʻisht
Kislota va ishqorlarning oʻzgaruvchan harakati	Pastidan kuchli agressivgacha	Poliizobutilen	Bitumizol, polimer eritmalari yoki “ferganit”, “fayzol” yoki “arzamit-5”	Pastlangan epoksidli mastika, shlakositalldan plitkalar, tosh quyma plitkalar
Murakkab muhitlar	Xuddi shunday	Kombinatsiya qilingan antikorroziyaviy ashyo (takr.polietilen)	“Arzamit-5” yoki universaldagi polimer eritmasi	Pastlangan epoksidli mastika, shlakositalldan polimer surkamada choklari pardozlangan plitkalar

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. Kislotalar va oksidlovchi muhitlar uchun, surkamalar, mastikalar, eritmalar va betonlarni kislotaga bardoshli toʻldirgichlarda (andezit, grafit, kvars) tayyorlash kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

7-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tavsiya qilinayotgani

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

POLLAR UCHUN KIMYOVIY BARDOSHLI ASHYOLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Muhit	Muhit2 konsentratsiyasi, %	Zaminga pol qoplamalari uchun kimyoviy bardoshli ashyolar
Muhit	Muhit2 konsentratsiyasi, %	Kislotaga bardoshli keramika	Suyuq shisha	Qatron va lak	Termoplastlar	reaktoplastlar
Ishqorlar
oʻtkir natr3	5 dan oshiq	-	-	-	+	-
	o.1 dan 5	+	-	-	+	-
	1 gacha	+	-	+	+	+
Zamin:
ohak, soda, asosiy tuzlar	Cheklanmaydi	+	-	+	+	+
Kislotalar:
mineral	5 dan oshiq	+	+	-	+	+
organik	5 gacha	+	+	-	+	+
oksidlanmaydiganlari	1 gacha	+	-	+	+	+
Kislotalar:
azot, sulfat
xrom,	5 dan oshiq	+	+	-	-	-
xlor	o.1 dan 5 gacha	+	+	-	-	-
xlor	1 gacha	+	-	-	+	+
Qand eritmalari, yogʻ qoldiqlari, yogʻlar va moylar	Cheklanmaydi	+	+	-	+	+
Organik eritgichlar: atseton, benzin va boshqalar	-	+	+	-	+	+

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Pol qoplash ashyolarini qoʻllash imkoniyati “+” belgisi bilan belgilangan.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Agressiv eritmalar konsentratsiyasi 20% dan oshmasligi kerak. Agressiv eritmalarning katta konsentratsiyasida ashyolarning qoʻllash mumkinligini tegishli GOST larga muvofiq aniqlash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Pollarni qoplashga sement betonidan bajarishga ham ruxsat etiladi. Sement betondan qilingan pol qoplamalariga agressiv muhit taʼsiri darajasini 5, 6 va 8-jadvallar boʻyicha qabul qilish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

8-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

YOGʻOCHNI HIMOYA QILISH UCHUN LOK-BOʻYOQ ASHYOLARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Lok-boʻyoq materiallari	Ashyo markasi	Meʼyoriy hujjat	Qoplama indeksi1	Qoplama qalinligi, mkm
Pentaftalli	PF-170 va PF-171 laklari	GOST 15907-70*	d, v	70 — 90
	PF-115 emali	GOST 8465-76	a, v	90 — 120
	PF-113 emali	GOST 926-82	a, v	90 — 120
Perxlorvinilli	XV-110 emali	GOST 18374-79*	a, v	90 — 120
	XV-124 emali	GOST 10144-89	a, v	90 — 120
	XV-1100 emali	GOST 6993-79	x, v	100 — 120
	XS-759 emali	GOST 23494-79*	x, v	110 — 130
	XV-784 emali	GOST 7313-75*	d, x, v	110 — 130
	XV-785 emali	GOST 7313-75*	x, v	110 — 130
Epoksidli	EP-0010 shpatlevkasi	GOST 10277-90	x, v	250 — 350
	EP-773 emali	GOST 23143-83	x, v	130 — 150

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Qoplama indeksi: d — dekorativ, v — suvga bardoshli, a — atmosferaga bardoshli, x — kimyoga bardoshli.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

9-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

YOGʻOCHNI ANTISEPTIKA VA KONSERVATSIYA QILISH UCHUN TARKIBIY MODDALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

15-jadval boʻyicha muhitning agressiv taʼsir darajasi	Himoya ashyosi	Komponentlar tarkibi	Himoyaviy ishlov berish usuli	Himoya ashyolari sarfi meʼyori
Antiseptikalash
Oʻrta agressiv	Texnik ftor natriyi	Ftor natriyi	Yuzaga ishlov beradigan	20 g/m2
	Texn.kremnoftorli ammoniy	Kremnoftorli ammoniy	Xuddi shunday	45 g/m2
	Toshkoʻmir lokida va ftorli natriy (pasta-konsentrat) ga antiseptik pasta (qorishma)	Ftorli natriy, toshkoʻmir laki, kaliy, suv	“	1250 — 500 g/m2
	XMB-444 vositasi	Ikki xrom kislotasi natriyi yoki kaliyi, sulfat kisl. misi, borat kislota	“Isitish-sovitish vannasi” usulida shimdirish	5 — 7 kg/m3
	XMBB-3324 vositasi	Ikki xrom kislotasi natriy yoki kaliyi, sulfat kisl. misi, borat kislota, bura	“Isitish-sovitish vannasi” usulida shimdirish	5 — 7”
	XMK vositasi	Ikki xrom kis. natriy yoki kaliyi, sulfat kislota misi, kremnoftorli natriy	Xuddi shunday	5 — 7”
	XMF vositasi	Ikki xrom kis. Natriy yoki kaliyi, sulfat kisl.misi, ftorli natriy	“	5 — 7”
	MB-1 vositasi	Sulfat kisl. misi, uglekisliy ammoniy, bura, borat kislota	“	5 — 7”
	XM-11 vositasi	Baxromat natriy, sulfat kisl.misi shimdirish	“Isitish-sovitish vannasi” usuli bilan	7 — 9”
Konservatsiya qilish
Kuchli agressiv	Toshkoʻmir moyi	Toshkoʻmir moyi quritib, bosim ostida silindrlarda shimdirish yoki yogʻochni oldindan isitib, vannada shimdirish	Petrolatumda yogʻochni oldindan	75 kg/m2
	Antratsen moyi	Antratsen moyi	Xuddi shunday	110”
	Kompaund moyi	Kompaund moyi	“	75”
	Slanets moyi	Slanets moyi	“	110”
	“UALL” markali donalit	Ishqorli metallar ftoridalari va arsenatlari “vakuum-bosim-vakuum” usuli	“Isitish-sovitish vannasi” usuli b-n shimdirish yoki	8 — 15”
	“UALL” donalitiga qorishma	Ftoridalar, arsenatlar, qorishmalarni hosil qiluvchi	Diffuzion shimdirish	6”
	XMB-444 vositasi	Ikki xrom kisl.natriy va kaliyi, sulfat kislota misi, borat kisl.	“Isitish-sovitish vannasi” usuli b-n shimdirish	8 — 15 kg/m3
	XMBB-3324	Ikki xrom kisl.vositasi sulfat kisl. misi borat kislota, bura	Xuddi shunday natriy yoki kaliyi	8 — 15”
	XMF vositasi	Ikki xrom kislota natriy yoki kaliyi, sulfat kisl. misi ftorli natriy	“	8 — 15”
	MB-1 vositasi	Sulfat kislota misi uglekisliy ammoniyi, bura, borat kislota	“	“

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

10-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

YOGʻOCH YUZASINI SHIMDIRISH UCHUN TARKIBII MODDALAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Shimdirish tarkibining markasi	Komponentlar tarkibi, %		Qoʻshilgan vazn	Himoya xossasi
TXEF	Uch xloretilfosfat	40		Biohimoyaviy,
	Toʻrt xlorli	60	600 g/m²	olovdan saqlaydi
	uglerod
Fenospirtlar	Fenolspirtlar	100	250 — 300 kg/m³ biohimoyaviy	Namdan saqlaydi
BK (bura-koʻmir kompozitsiyasi)	Bura-koʻmir mumi	10		Namdan saqlaydi,
	Oksol	70		biohimoyaviy,
	Sikkativ	10	30 — 40 kg/m³	olovdan saqlaydi
	Bura	5
TXEF-PT	Uch xloretilfosfat	5 — 70	40 — 60 kg/m³ biohimoyaviy, olovdan saqlaydi	Namdan saqlaydi
TXEF-PT	Petrolatum	30 — 50

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

11-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Majburiy

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

OCHIQ HAVODA FOYDALANILADIGAN POʻLAT SIM ARQONLAR HIMOYASI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Namlik zonasi	Muhitning agressiv taʼsir darajasi	Sim arqonlar konstruksiyasi	Sim arqonlar uchun simlarning vaqtincha qarshiligi, MPa	*GOST 7372-79 boʻyicha ruh qoplamalar guruhi**
Quruq	Past agressiv	Har qanday	1764 gacha	J1 yoki OJ1
Normal	“	“	1764 gacha	OJ2
Quruq, normal, nam	Oʻrta agressiv yoki kuchli agressiv	Yopiq konstruksiyalar	1372 gacha sim arqonning tashqi oʻrami, 1764 gacha sim arqonning ichki oʻrami	Lok-boʻyoq qoplama b-n surkama yoki polimer pardalar bilan himoyalangan OJ

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Konstruksiyalar holati ustidan foydalanish jarayonida doimiy nazorat boʻlmasa, qoʻshimcha ravishda lok-boʻyoq qoplamalar, surkamalar yoki polimer pardalar bilan albatta himoya qilishni nazarda tutish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Birinchisidan to oxirgisidan oldingisigacha sim qatlami uchun J qoplama guruhi ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

12-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tavsiya qilinayotgani

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

KAM LEGIRLANGAN POʻLATLAR MARKALARIGA MUVOFIQ AGRESSIV MUHITLARDA POʻLAT KONSTRUKSIYALARNI PAYVANDLASH UCHUN ASHYOLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Muhitning agressiv taʼsir darajasi	Poʻlatlar markasi	Payvandlash uchun materiallar
		Payvandlash simlarida		Elektrodlar bilan
		Qoplangan flyus ostida	Flyus karbon.an.gaz.	Elektrodlar bilan
Past agressiv1	10XNDP, 10XDP	o.08X1DYU, o.10Nma oshigʻi b-n 08XM	PPV-5k2 o.08XG2SDYU	O0S18
Past agressiv1	10XSND, 15XSND	o.10NMA, 08XM	o.08XG2DSYU	O3S-24, AN-X7, VSN-3, E138-45N, E138-50N3
Oʻrta va kuchli agressiv	10XSND, 15XSND	o.10NMA, o.08XM	o.08XG2SDYU	AN.X-7, VSN-3 E138-45N, OES-24, Z138-50N3
	10XNDP, 10XDP	o.08X1DYU, o.10NMA, o.08XM	o.08XG2SDYU	OES-18
	09G2S, 10G2S1	o.10G2, o.10GA o.08GA	o.08G2S o.08G2SS	UONI 13/55
	18G2AFps, 16G2AF	-	o.08G2S	UONI 13/55
	15G2AFDps, 14G2AF		o.08G2SS
	12GN2MFAYU 12G2SMF	o.08XGN2MYU	o.10XG2SMA	E70ning har qaysi turi

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Konstruksiyalarni korroziyadan himoya qilmasdan loyihalash-tirishda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Qoʻshimcha himoyasiz.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Faqat 10XSND markali poʻlat uchun.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. 10XCND va 15XSND markali poʻlat konstruksiyalarni qoʻlda payvandlash uchun qoplangan elektrodlarni tanlash buyurtmachi va montajchi tashkilotlar bilan kelishgan holda amalga oshiriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

13-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Majburiy

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

KORROZIYADAN HIMOYA QILINMAYDIGAN TOʻSUVCHI KONSTRUKSIYALAR LISTLARINING MINIMAL (ENG KAM) QALINLIGI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Muhitning agressiv taʼsir darajasi	Korroziyadan himoya qilinmay qoʻllanadigan toʻsuvchi konstruksiyalarning minimal qalinligi, mm
Muhitning agressiv taʼsir darajasi	aluminiydan	*GOST 14918-80 boʻyicha ruhlangan 1-turkumdagi poʻlatdan**	10XNDP, 10XDP markali poʻlatdan
Noagressiv	Cheklanmaydi	0,5	Tashqi yuzaga agressiv taʼsir aniqlanadi**
Past agressiv	Xuddi shunday	-	0,8**
Oʻrta agressiv	1,0*	-	-

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

* AD1M, AMsM, AMg2M (boshqa markali aluminiylarni korroziyadan himoyasiz qoʻllashga ruxsat etilmaydi) markali aluminiylar uchun.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

** Bino tomonidan listlar yuzasi boʻyalgan shartda.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

14-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tavsiya qilinayotgani

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

METALL KONSTRUKSIYALARNI KORROZIYADAN HIMOYA QILISH USULLARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Muhitning konstruksiyaga agressiv taʼsir darajasi	KONSTRUKSIYALAR
	yuk koʻtaruvchi	listlar yigʻuvining toʻsuvchilari¹
	Uglerodli va oz legirlangan poʻlatdan	aluminiydan	*GOST 14918-80 boʻyicha I turkumga kiruvchi qoplamali ruhlangan poʻlatdan**
Noagrresiv	I guruh lok-boʻyoq materiallari b-n boʻyash	Himoyasi³	Qatron yoki lok-boʻyoq ashyolari b-n II va III guruh isitgich tomonidan boʻyashda bino tomonidan himoyasiz1
Past agressiv	a) qaynoq ruhlash (t=60-100 mkm), b) ruh gazotermik changlatish ((t=120-180 mkm) yoki aluminiyni (t=200-250 mkm) v) izolyatsion qoplama (gruntdagi konstruksiyalar uchun)	Xuddi shunday	a) OD-XV221 markali organodispersiya boʻyogʻi bilan boʻyash (binolar ichida joylashgan konstruksiyalar uchun) yoki lok-boʻyoq ashyolari (II va III guruh) boʻyash chiziqlariga va metall tekislash joylariga qoplanadi (isitgich tomonidan qatron bilan qoplashga ruxsat etiladi) b) I va II guruhdagi lok-boʻyoq ashyolari bilan boʻyash (binolar ichida joylashgan konstruksiyalar uchun oradan 8 — 10 yil oʻtgach, konstruksiyalarni montaj qilgach, boʻyashni nazarda tutishga ruxsat etiladi
Oʻrta agressiv	a) qaynoq ruhlash navbatdagi II va III g.dagi lok-boʻyoq ashyolari boʻyash bilan ruhlash (t=60-100 mkm)⁴;	a) elektrokimyoviy anodlash (t=15mkm);	Qoʻllashga ruxsat etilmaydi
	b) ruh yoki aluminiyni gazotermik changlatish (t=120-180 mkm) davomiy II, III va IV guruhi lok-boʻyoq ashyolarini boʻyash bilan birga;	b) himoyasiz²,
	v) II, III va IV guruhdagi lok-boʻyoq ashyolari bilan boʻyash;	v) II va III guruh ashyolari b-n davomiy boʻyash bilan kimyoviy oksidlash;
	g) ruh (t=250-350 mkm) yoki aluminiy (t=250-300 mkm);	g) IV guruhdagi lok-boʻyoq ashyolari b-n boʻyash;
	d) elektrokimyoviy himoya bilan birga izolyatsion qoplama (gruntdagi konstruksiyalar uchun)³	d) EP-057 protektor xom suvogʻini qoʻllash b-n shunday qilinadi;
	e) suyuq muhitlarda va tub gruntlarida elektrokimyoviy himoya3;
	j) kimyoviy chidamli nometall ashyolar b-n sirtini qoplash
Kuchli agress.	a) termodiffuzion ruhlash kamida 100 mkm diffuzion qatlamida davomiy IV gur.lok-boʻyoq ashyosi b-n qatlamning kami t=150 mkm qalinligi boʻyash bilan birga olib boriladi (vaqt-vaqti b-n hoʻllanish zonasida dengiz inshootlari konstruksiyalari uchun va dengizning minimal sathidan 1,5-2im)6;	a) IV guruh lok-boʻyoq ashyolari bilan davomiy boʻyash b-n birga elektrokimyoviy anodlash (t=15 mkm) b) EP-057 protektor xomaki suvogʻi b-n IV guruh lok-boʻyoq ashyolari; v) xuddi shunday Yu oldindan kimyoviy oksidlash;	Qoʻllashga ruxsat etilmaydi
	b) ruh yoki aluminiyni (t=200-250 mkm) gazotermik changlatish, u IV guruh lok-boʻyoq ashyolarini davomiy boʻyash b-n birga olib boriladi;
	v) elektrokimyoviy himoya b-n birgalikda izolyatsiyaviy qoplama (gruntlardagi konstruksiyalar uchun)³;
	g) elektrokimyoviy himoya (gruntlardagi konstruksiyalar uchun);
	d) kimyoviy chidamli nometall ashyolar b-n sirtini qoplash;
	e) IV guruh lok-boʻyoq ashyolari bilan boʻyash

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. GOST 23486-79* va GOST 24524-80 boʻyicha toʻsuvchi uch qatlamli metall panellar konstruksiyalariga kirmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. 13-majburiy ilovaning talablariga muvofiq.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Sim arqonlar va trosslardan boʻlgan konstruksiyalar unsurlari uchun elektrokimyoviy himoya nazarda tutilmaydi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

4. Qaynoq alyuminiylash (t≥50 mkm) ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

5. Qoʻshimcha boʻyashsiz qaynoq alyuminiylash (t≥50 mkm) ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

6. Qoʻshimcha ravishda IY guruhdagi materiallar bilan t≥100 mkm qalinligida boʻyash bilan birga qaynoq alyuminiylashga (t≥80 mkm) ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA. 1. Lok-boʻyoq ashyolari guruhlari va qalinligi 29-jadvalda keltirilgan, ashyolar—15-maʼlumot ilovasida keltirilgan. Noagressiv taʼsir muhitida lok-boʻyoq qoplamalari qatlami qalinligini idoraviy meʼyoriy hujjatlar boʻyicha belgilash kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Tarkibida oltingugurt angidridi, serovodorod va V, S va D gaz guruhlari boʻyicha azot oksidlarida, gazotermik changlatishda A7, AD1, AMs, aluminiy markalarini qabul qilinadi, qaynoq alyuminiylashda AO, A5, A6 aluminiy markasini; qolgan muhitlarda gazotermik changlatish va qaynoq alyuminiylashda SO, S1, S2, SZ markali ruhlar qabul qilinadi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Suyuq muhitlar taʼsiriga yoʻliquvchi (oʻrta agressiv yoki kuchli agressiv taʼsir darajasida) poʻlat konstruksiyalarni korroziyadan himoya qilish uchun ruhni gazotermik changlatishga (t=80 — 20 mkm) hamda aluminiyni changlatishga (t=120-170 mkm) ruxsat etiladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Gruntlardagi konstruksiyalar uchun izolyatsiyaviy qoplamalar (qatronli, qatron-polimerli, qatron-mineralli, etilenli va boshq.) GOST 9.015-74* talablarini qondirishi kerak.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

15-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Maʼlumot uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

POʻLAT VA ALUMINIY KONSTRUKSIYALARNI KORROZIYADAN HIMOYA QILISH UCHUN LOK-BOʻYOQ ASHYOLAR

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Qoplama ashyolari guruhi boʻyoq	Parda hosil qiluvchi turi boʻyicha lok ashyolariga taʼrif	Ashyolar markasi	Meʼyoriy hujjat	Chidamligini bildiruvchi qoplama indeksi	Poʻlat va aluminiy konstruksiyalarga qoplamalarni qoʻllash shartlari
I	Pentaftalli	10 — 15% aluminiy kukuni b-n PF-170 va PF-171 laklari	GOST 15907-70; GOST 5494-71	a, an, p, t	GF-021, GF-0119, GF-0163, PF-020 xomaki suvoqlariga yoki xomaki suvoqsiz surkaladi; xuddi termobardoshlari kabi 300°S gacha xom.suvoqsiz surkaladi
		PF-115 emali	GOST 6485-76	a, an, p	1-guruh xom.suvoqqa surkaladi
		PF-133 emali	GOST 926-82*	a, an, p	Xuddi shunday
		PF-020 xomaki emali	GOST 18186-79*		Emal va boʻyoq ostidan 1-guruh
	Gliftalli	GF-021 xomaki suvogʻi	GOST 25129-82	-	Emal ostidan 1-guruh; emal ostidan I va II guruh perxlorvinilli va sopolimerlarga vinilxlorid ruxsat etiladi
	Moyli	Moyli boʻyoqlar va alkidli ichki ishlar uchun	GOST 8292-95	p	Nobiochidamlilari ishlab chiqarish qishloq xoʻjalik binolari uchun ruxsat etilmaydi
	Moyli	Quyuq qorilgan rangli moyli boʻyoqlar tashqi ishlar uchun	-”-	a, an, p	Temir surik boʻylab olif, oksol, GF-021, PF-020, GF-0119 xom suvoqlari-ga surkaladi
	Nitrotsellyulozali	NS-132 emali	GOST 6631-74*	a, an, p	GF-021, GF-0163, PF-020, FL-03K xom suvoqlariga surkaladi
II	Fenol-formaldegidli	FL-03K xom.suvogʻi	GOST 9109-81*	-	Emal ostidan II va III guruhdagi perxlorvinilli, sopolimerlarga vinilxloridli, xlorkauchukli
	Poliakril va akrilsilikonli	FL-03J xom.suvogʻi	GOST 9109-81*	-	Xuddi shunday, alyumin va ruhlangan poʻlat uchun
		AS-182 emali	GOST 19024-79	a, an, p	GF-021, GF-0163, PF-020, FL-03K, AK-070 xom.suvoqlariga surkaladi
	Polivinil-butirolli	VL-02 xom.suvogʻi	GOST 12707-77*	-	Xom suvoq alyuminiy va ruhlangan poʻlat uchun
		VL-023 xomaki suvogʻi suvoq	Xuddi shunday	-	Poʻlatning yaxlit listini davomiy tarzda xom.suvoq va emallar bilan qoplab, operatsiyalararo konservatsiya qilish uchun
	Perxlorvinilli va sopolimerlarga vinilxloridli	XV-113 emali	GOST 18374-79*	a, an, p	GF-021, GF-0163, GF-0119, FL-03K PF-020 xom suvoqlari boʻyicha poʻlatga va FL-03J va AK-070 xom suvoqlari boʻyicha aluminiy va ruhlangan poʻlatga surkaladi
		XS-119 emali	GOST 21824-76*	a, an, p	GF-021, GF-0119, FL-03K,
		XV-124 va XV-125 emallari	GOST 10144-89	a, an, p, x	PF-020, XV-050, XS-010, XS-068, XS-059 xom suvoqlari boʻyicha surkaladi
III	Fenol-formaldegidli	FL-03K, FL-03J xom suvoqlari	GOST 9109-81*	-	II-guruh boʻyicha
III-IV	Epoksidli	EP-773 emali	GOST 23143-83	an, p, b, m, x, xh	EP-0010 shpatlevkasi va metall boʻyicha surkaladi; xuddi moyga bardoshlilik kabi xom suvoqsiz
		EP-140 emali	GOST 24709-81*	an, p, x	AK-070, AK-069, EP-09T xom suvoqlari boʻyicha surkaladi; xuddi termobardoshlilari kabi xom suvoqsiz
		EP-0010 shpatlevkasi	GOST 10277-90*	x, p, v, m, b	Epoksidli emal ostidan, shuningdek, mustaqil suv, moy, kimyo va benzinga bardoshli qoplama sifatida
III	Perxlorvinilli va sopolimerlarga vinilxloridli	XV-1100 emali XV-124 va XV-125 emallari	GOST 6993-79	a, an, p, x	XV-050, XS-059, GF-021, GF-0163, GF-0119, FL-03K, PF-020 xom suvoqlari boʻyicha poʻlatga va AK-069, AK-070, FL-03J xom suvoqlari boʻyicha ruhlangan poʻlatga va aluminiyga
	Perxlorvinilli va sopolimerlarga vinilxloridli	XS-059 xomaki suvogʻi	GOST 23494-79	-	V, -D guruhlaridagi gazli atmosferaga bardoshli sopolimerlarga vinilxloridli qoplamalar uchun, shuningdek, suyuq muhitlardagi muhitlar qoplamalar ostida. Yuza opeskostruvinasi boʻylab surkaladi
	Kremniy-organikli	KO-811 emali	GOST 23122-78	t	Xom suvoqsiz Fosfatlashgan yoki opeskostruvinasi boʻylab surkaladi. 400° S gacha temperaturaga bardoshli
	Kremniy-organikli	KO-813 emali	GOST 11066-74	a, an, p, m, t	GF-021, FL-03K, GF-0163, PF-020, GF-0119 xom suvoqlari boʻyicha surkaladi; xuddi moyga bardoshli va termobardoshli kabi 300 °S gacha xom suvoqsiz surkaladi
IV	Perxlorvinilli va sopolimerlar vinil-xloridli	XV-785 emali	GOST 7313-75*	x, xk, xh, v	XS-010, XS-068, XV-050 xom suvoqlari boʻyicha surkaladi
		XV-784 laki	Xuddi shunday	xk, xh, v	XV-785 emaliga kimyoviy bardoshlilikni oshirish uchun surkaladi; xuddi suvga bardoshlilik kabi XS-010 xom suvogʻi boʻyicha surkaladi
		XS-759 emali	GOST 23494-79*	xh, xk, v	XS-059 xom suvogʻi boʻyicha va xom surkaladi XS-010, VL-023 xom suvoqlari boʻyicha va xom surkaladi
		XS-724 laki	GOST 23494-79*	xh, xk, v	Kimyoviy bardoshlilikni oshirish uchun XS-759 emali boʻyicha surkaladi
		XS-059 xomaki suvogʻi	GOST 23494-79*	-	Emal ostidan suyuq va gazli muhitlarga bardoshli qoplamalar uchun

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

ESLATMA.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Aluminiy yoki ruhlangan poʻlat konstruksiyalarga surkash uchun maxsus moʻljallanmagan xomaki suvoqlarni, bu ashyolardan boʻlgan konstruksiyalarga, shuningdek, faqat VL-02 fosfatlashadigan xomaki suvoq boʻyicha metall qoplamalar sirtiga surtishga ruxsat beriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Indekslar mazmuni: a — ochiq havoga chidamli qoplamalar; an — xuddi shunday, binolarda; x — kimyoviy chidamli; t — termobardoshli; m — moyga bardoshli; v — suvga bardoshli; xk — kislotaga bardoshli; xh — ishqorga bardoshli; b — benzinga bardoshli.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

16-ILOVA

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Tavsiya qilinayotgani

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

KISLOTALAR, ISHQOR VA SUYUQ MINERAL OʻGʻITLAR UCHUN POʻLAT REZERVUARLARNING NOMETALL HIMOYA QOPLAMALARI VARIANTLARI

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

Himoya qoplamalar	Qoplamalar sxemalari	Qoplamaning taxminiy qalinligi, mm	Himoya qoplamalari	Qoplamalar sxemalari	Qoplamaning taxminiy qalinligi, mm
Lok-boʻyoq	15-maʼlumot ilovasiga koʻra 29-jadvalga binoan foydalanish shartlariga qarab, “x”, “xk”, “xh” indeksli IV guruh lok-boʻyoq qoplamalari	0,08-0,15		Alohida kislota bardosh keramik ashyolar toʻgʻri, shakldor plitkalar, kislotaga chidamli3 gʻisht kimyoviy bardoshli qatlam osti bogʻlovchi modda3 (PSG poliizobutileni, qatron, oʻramali izolyatsiya va boshqalar)	30 — 270
Oʻzaklangan lok-boʻyoq	Shisha mato bilan oʻzaklangan epoksidli qoplamalar	1,0
	Poliefir smola asosida	1,0
	(“bisvolam-1” turida) polipropilen mato Bilan oʻzaklangan qoplamalar		“	Shisha mato b-n zak.lok-boʻyoq kom-pozitsiyasi qatlami ostidan epoksidli bogʻlovchi moddaga shlakositall plitkasi	12 — 20
Suyuq rezina qorishmalari	Epoksidli xom suvoqlar boʻyicha U-30M germetiklari	1,5-2,0		Tosh quyma kislotaga bardoshli silikat surkamaga qatlam osti (PSG poliizobutileni boʻyicha plitka)	30
	51-G-10 germetigi	1,5-2,0
Mastika	FAED smolasi asosida mastikalar	1,0-2,0		Uglerafit ashyolar (ATM plitkalar, koʻmir grafitlangan bloklar) polimer ashyolari asosidagi surkamalarga yer osti qatlami boʻyicha (poliizobutilen va boshq.)	20 — 400
	EKR polimer surkamasi	1,0-2,0
	Epoksidli smolalar asosida (ED-16, ED-20, EIS-1) epoksid-qoʻrgʻoshinli tarkibiy moddalar	1,0-1,5
Listli	Shaklga solingan polietilen	2,0-3,0	Gumlangan	Davomiy vulkanizatsiyalash Bilan yelimlarga rezinalar va ebonitlar	3 — 12
	Polimervinilxloridli plastikat	3,0-5,0
	Poliizobutilendan qatlam osti boʻyicha polivinilli plastikat	10
Futerov-kali1	Keramik plitka (kislotaga bardoshli yoki pollar uchun) bogʻlovchiga2	20-60
	Bogʻlovchiga kislotaga bardoshli gʻisht2	-

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

1. Himoya qatlami, qalinligi va qatlamlarining soni sxemalari tanlashni inshootlar gabaritlarini, temperaturani, agressiv muhitning taʼrifnomasini albatta statik chidamliligini hisoblab tekshirgan holda, zaruriyat tugʻilganda esa teplotexnik hisobini ham nazarda tutib, ishlab chiqish kerak boʻladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

2. Bogʻlovchi moddani tanlash agressiv muhit tarkibini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Ҳужжатга таклиф юбориш

Аудиони тинглаш

Ҳужжат элементидан ҳавола олиш

3. Alohida kislotaga bardoshli ashyolarni tanlash muhitning tabiatidan, mexanik kuch va teplotexnik hisobiga qarab amalga oshiriladi.

Кўриниш

Кўриниш