Mamlakatimizda davlat va korporativ xaridlari mexanizmini yanada takomillashtirish, tender savdolarining ochiqligi va shaffofligini taʼminlash boʻyicha izchil va kompleks ishlar amalga oshirilmoqda.

Xususan, elektron savdolar joriy etildi, Oʻzbekiston Respublika tovar-xomashyo birjasining maxsus axborot portali yaratildi, tovarlar (ishlar, xizmatlar) xaridi boʻyicha, shu jumladan, investitsiya loyihalari doirasida koʻp pogʻonali idoralararo tender komissiyalari tashkil etildi.

2016-yil va joriy yilning 7 oyida Oʻzbekiston Respublika tovar-xomashyo birjasi maydonchalarida 1,7 trillion soʻmdan ortiq summada 95 mingdan ortiq bitimlar tuzildi.

Shu bilan birga, oʻtkazilgan tahlil koʻrsatdiki, davlat va korporativ xaridlarining hamda tender savdolarini tashkil etishning amaldagi tartibi zamonaviy talablarga javob bermaydi, turli xil korrupsiya koʻrinishlari uchun sharoit yaratadigan koʻplab kelishish bosqichlari, bir-birini takrorlaydigan tartib-taomillar va sansalorlik holatlari mavjud. Bundan tashqari, tender jarayonlarining choʻzilishi, narx-navoni manipulatsiya qilish, tovarlarning sifati, tavsifi haqidagi maʼlumotlarni buzib koʻrsatish va elektron savdoda tuzilgan bitimlar boʻyicha tovarlarni yetkazib bermaslik holatlari koʻplab kuzatilmoqda.

Budjet tashkilotlari tomonidan tovarlar (ishlar, xizmatlar) xaridining amaldagi meʼyorlari va tartibi tovar-moddiy boyliklar, shu jumladan, ularning eng zarurlari (kanselyariya buyumlari, kompyuter texnikasi va avtotransportni taʼmirlash) bilan normal va barqaror taʼminlashda qiyinchiliklar tugʻdirmoqda.

Oxir-oqibatda bu loyihalar, shu jumladan, xorijiy va xalqaro moliya institutlari mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladigan investitsiya loyihalari amalga oshirilishining kechiktirilishiga olib kelmoqda.

Shu sababli, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qabul qilingan qarori:

iqtisodiyotning tegishli tarmoqlari va ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan, bitta kontrakt boʻyicha 5 million AQSh dollaridan yuqori ekvivalentdagi investitsiya loyihalari doirasida tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning xaridi yuzasidan tarmoq idoralararo tender komissiyalarini tugatishni;

loyiha tashkilotlari tomonidan tayyorlangan tender va loyihaoldi hujjatlarini taklif etilayotgan texnologiya va asbob-uskunalar boʻyicha texnologiya, asbob-uskunalarni tanlash va narxlarni shakllantirish qismida ekspertizadan oʻtkazish funksiyasini bajaradigan ixtisoslashgan tarmoq ekspert kengashlarini tugatishni;

bitta kontrakt boʻyicha 300 AQSh dollaridan 100 ming AQSh dollarigacha ekvivalentdagi tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning davlat va korporativ xaridlarini Oʻzbekiston Respublika tovar-xomashyo birjasi tomonidan tashkillashtiriladigan elektron savdolar orqali amalga oshirishga oid talabni bekor qilishni nazarda tutadi.

Davlat xaridlari tizimini yanada takomillashtirish maqsadida yangidan tashkil etilgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligiga resurslar yagona milliy maʼlumotnomasi va davlat xaridlari yagona axborot portali yaratilishi hamda 2018-yil 1-yanvardan ishga tushirilishini taʼminlash, shuningdek, bir oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi “Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasini ishlab chiqish topshirildi:

davlat va korporativ xaridlarini raqobat asosida amalga oshirishning shaffof va ochiq mexanizmini, ushbu sohada korrupsiyaning oldini olish boʻyicha chora-tadbirlarni;

davlat va korporativ xaridlariga tadbirkorlik subyektlari keng jalb qilinishini;

davlat va korporativ xaridlari ishtirokchilari uchun shikoyat qilishning mustaqil va samarali tizimi hamda tartib-taomillarini yaratishni;

elektron xaridlarni yanada rivojlantirish, natijalarni tahlil qilish uchun maʼlumotlar yagona bazasini, xaridlarning zaruriy parametrlarini tashkil etishni.

Shu bilan bir qatorda, Agentlik Oʻzbekiston Respublikasining investitsiya loyihalarini amalga oshirish doirasida davlat va korporativ xaridlarini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ etib belgilandi.

2018-yil 1-yanvarga qadar noaniqliklarni bartaraf qilish va suiisteʼmolchilik holatlarining oldini olish maqsadida davlat va korporativ xaridlari quyidagi ekvivalentlarga muvofiq, yaʼni:

1 ming AQSh dollaridan kam boʻlgan bitta kontrakt — narxi, sifati va tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni yetkazib berish muddati boʻyicha eng maqbul keladigan shartlarni taklif qilgan yetkazib beruvchi bilan toʻgʻridan toʻgʻri shartnomalar tuzish orqali;

1 mingdan 100 ming AQSh dollarigacha boʻlgan bitta kontrakt — buyurtmachi tuzadigan idoraviy tanlov komissiyalari tomonidan baholanadigan eng maqbul takliflarni tanlab olish orqali;

100 ming AQSh dollaridan yuqori miqdordagi bitta kontrakt — buyurtmachi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “OʻzInjiniring” Respublika loyiha instituti, shuningdek, buyurtmachining tarmoq ilmiy-texnik kengashlarining vakillarini majburiy jalb etgan holda tuziladigan idoralararo tanlov (tender) komissiyalari tashkil etadigan tanlov (tender) savdolarini oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.

Bundan tashqari, mazkur xaridlar boʻyicha texnik shartlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi bilan kelishilgan boʻlishi shartligi haqidagi talab belgilandi.

Shu bilan birga, qarorda davlat organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlarining masʼuliyatini kuchaytirish maqsadida ularning tender savdolarini tashkil etish boʻyicha talablarni buzganligi hamda oʻtkazilgan davlat va korporativ xaridlarining maqsadga muvofiqligi uchun jinoiy javobgarlikka tortishgacha boʻlgan shaxsiy javobgar boʻlishi koʻrsatildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qabul qilingan qarori davlat va korporativ xaridlarining ilgʻor axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va loyiha boshqaruvi tamoyillaridan foydalanishga asoslangan zamonaviy shakl hamda uslublariga bosqichma-bosqich oʻtish yoʻlidagi yana bir qadam hisoblanadi.

Qarorda nazarda tutilgan chora-tadbirlarning amalga oshirilishi budjet mablagʻlaridan foydalanishning samaradorligini, davlat organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlarining davlat va korporativ xaridlarini amalga oshirishda mustaqilligi va masʼuliyatini oshirishga, byurokratiyani bartaraf etishga xizmat qiladi.