Toshkent shahar Adliya boshqarmasi (bundan buyon matnda — Adliya boshqarmasi) daʼvogar “Fazliddin ota” xususiy korxonasi (bundan buyon matnda — xususiy korxona) manfaatida xoʻjalik sudiga daʼvo arizasi bilan murojaat qilib, Toshkent shahar Yer resurslari va davlat kadastri boshqarmasi (bundan buyon matnda – Kadastr boshqarmasi), Toshkent shahar Arxitektura va qurilish bosh boshqarmasidan (bundan buyon matnda — Arxitektura boshqarmasi) 70 228 190 soʻm yetkazilgan zararni undirishni soʻragan.

Sudning 2012-yil 15-maydagi ajrimi bilan ishga Toshkent shahar Hokimligi qoʻshimcha daʼvogar sifatida, 2012-yil 12-iyundagi ajrimi bilan Toshkent shahar Hokimligi Binolardan foydalanish Departamenti (bundan buyon matnda — Departament) ishga mustaqil talablar bilan arz qilmaydigan uchinchi shaxs sifatida jalb qilingan.

Birinchi instansiya sudining 2012-yil 22-iyundagi hal qiluv qarori bilan daʼvo qanoatlantirilib, Toshkent shahar Hokimligidan xususiy korxona foydasiga 70 228 190 soʻm yetkazilgan zarar undirilgan.

Ish apellatsiya instansiyasi sudida koʻrilmagan.

Sudning 2015-yil 7-maydagi ajrimi bilan Adliya boshqarmasining xususiy korxona manfaatida Toshkent shahar Hokimligi Binolardan foydalanish Departamenti, Toshkent shahar Hokimligiga nisbatan 2012-yil 22-iyundagi hal qiluv qarorini ijro etish usulini va tartibini oʻzgartirish haqidagi arizasini qanoatlantirish rad etilgan.

Kassatsiya shikoyatida sudning ajrimida ariza nima sababdan qanoatlantirilmasdan qoldirilganligi asoslab berilmaganligi, bugungi kunda xususiy korxona tadbirkorlik faoliyatini davom ettirish uchun buzilgan bino oʻrniga unga teng boʻlgan bino ololmasdan kelayotganligi haqida vajlar keltirilib, ajrimni bekor qilib, arizani qanoatlantirish haqida yangi qaror qabul qilish soʻralgan.

Sudlov hayʼati kassatsiya shikoyatida keltirilgan vajlarni ish hujjatlari bilan birga muhokama qilib, quyidagi asoslarga koʻra sud ajrimini oʻzgarishsiz qoldirishni lozim topadi.

Ish hujjatlaridan aniqlanishicha, Toshkent shahar xoʻjalik sudining 2012-yil 22-iyundagi hal qiluv qarori bilan Adliya boshqarmasining xususiy korxona manfaatida kiritilgan daʼvo arizasi qanoatlantirilib, Toshkent shahar Hokimligidan xususiy korxonasi foydasiga 70 228 190 soʻm yetkazilgan zarar undirilgan.

Keyinchalik, Adliya boshqarmasi xususiy korxonasi manfaatida xoʻjalik sudiga murojaat qilib, birinchi instansiya sudining 2012-yil 22-iyundagi hal qiluv qarorining ijro etish usulini va tartibini oʻzgartirishni, Toshkent shahar Hokimligi hisobidan xususiy korxona foydasiga 70 228 190 soʻm undirish oʻrniga, 6 yillik inflatsiyani hisobga olgan holda, Departamentga xususiy korxonaga tegishli boʻlgan buzilgan bino oʻrniga-oʻrin, buzilgan doʻkonning umumiy yer maydoni va holatini hisobga olgan holda boshqa bino berish vazifasini yuklatishni soʻragan.

Sud 2015-yil 7-maydagi ajrim bilan mazkur arizani qanoatlantirishni rad etib toʻgʻri xulosaga kelgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual kodeksi 217-moddasining birinchi qismiga koʻra xoʻjalik sudi undiruvchi, qarzdor yoki sud ijrochisining arizasiga koʻra sud hujjatining ijrosini kechiktirish yoki uni boʻlib-boʻlib ijro etishga, ijro etish usulini va tartibini oʻzgartirishga haqli.

Adliya boshqarmasi tomonidan ijro etish usulini va tartibini oʻzgartirishni soʻralgan hal qiluv qarorida Toshkent shahar Hokimligidan xususiy korxonasi foydasiga 70 228 190 soʻm yetkazilgan zarar undirish belgilangan boʻlib, unda xususiy korxonaga yer maydoni va bino berish vazifasini Toshkent shahar Hokimligiga va Departametga yuklash masalasi qoʻyilmagan va koʻrilmagan. Yaʼni, arizada bildirilgan talab mazkur nizo predmeti boʻlmagan.

Qolaversa, Adliya boshqarmasi hal qiluv qarorining ijrosi va usulini oʻzgartirish uchun asos boʻluvchi holatlarni isbotlab bermagan. Vaholanki, XPKning 55-moddasiga koʻra ishda ishtirok etuvchi har bir shaxs oʻz talab va eʼtirozlarini isbotlab berishi kerak. Sud hujjatini ijro etish uchun shahar hokimligining hisob raqamida pul mablagʻi mavjud boʻlmaganligi arizani qanoatlantirish uchun asos boʻla olmaydi. Chunki, qonun hujjatlarida sud hujjatini majburiy ijro etish jarayonida qarzdorning hisob raqamida pul mablagʻi boʻlmagan taqdirda, undiruvni uning mol-mulkiga qaratish yoki boshqacha tarzda ijro etish tartiblari ham mavjud.

Shu bois, sudlov hayʼati Adliya boshqarmasining kassatsiya shikoyatida keltirilgan vajlari bilan kelisha olmaydi.

Bayon etilganlarga asosan sudlov hayʼati, sud moddiy va protsessual huquq normalarini toʻgʻri qoʻllab, arizani qanoatlantirishni rad qilish haqida qonuniy toʻxtamga kelganligi sababli, kassatsiya shikoyatida keltirilgan vajlar asosida sud ajrimini oʻzgartirish yoki bekor qilish uchun asoslar mavjud emas deb hisoblab, shikoyatni qanoatlantirishni rad etib, ishni kassatsiya instansiyasi sudida koʻrish bilan bogʻliq oldindan toʻlangan 7 200 soʻm pochta xarajatlarini Adliya boshqarmasining zimmasida qoldirishni lozim topadi.