Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 28-dekabrdagi 365-son “Oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim hamda oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosati qaror qiladi:

1. Ilmiy unvonlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosatining 2013-yil 31-yanvardagi 195/4-son “Ilmiy unvonlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 2444, 2013-yil, 25-mart) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-y., 13-son, 170-modda);

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosatining 2014-yil 26-dekabrdagi 211/3-son “Ilmiy unvonlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimchalar kiritish haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 2444-1, 2014-yil, 26-dekabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2014-y., 52-son, 637-modda);

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosatining 2015-yil 20-martdagi 214/5-son “Ilmiy unvonlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimchalar kiritish haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 2444-2, 2015-yil, 30-mart) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2015-y., 13-son, 160-modda).

3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 16-fevraldagi PF-4958-son “Oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi Farmoni va 2011-yil 20-maydagi PQ-1533-son “Oliy taʼlim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash sifatini tubdan yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 28-dekabrdagi 365-son “Oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim hamda oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi va 2017-yil 22-maydagi 304-son “Oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq ilmiy unvonlar berish tartibini belgilaydi.

1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

ilmiy unvon — professor, dotsent va katta ilmiy xodim ilmiy maqomi;

talabgor — ilmiy va pedagogik faoliyat olib borayotgan hamda ilmiy unvon olishga daʼvogar shaxs;

attestatsiya — talabgorlarning malakasini tizimli ravishda aniqlash jarayoni;

attestatsiya ishi — mazkur Nizom va boshqa tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan talablar asosida talabgorning ilmiy unvon olishi uchun rasmiylashtirilgan hujjatlar toʻplami;

ilmiy ish staji — shaxsning mehnat shartnomasi (kontrakt) asosida ilmiy xodim lavozimlarida ishlagan hamda tayanch doktorantura va doktoranturada oʻqigan muddati;

pedagogik ish staji — shaxsning mehnat shartnomasi (kontrakt) asosida oliy taʼlim, kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash taʼlim muassasalarida pedagog lavozimlarida ishlagan muddati;

oʻquv adabiyoti — muayyan taʼlim turi, yoʻnalishi yoki mutaxassisligining oʻquv rejasida belgilangan fanlar boʻyicha tegishli oʻquv dasturlari asosida zarur bilimlar majmuasi keltirilgan, oʻzlashtirish uslublari yoritilgan (jumladan, xorijiy tarjimalari) manba;

professor — tegishli malakaviy va attestatsiya talablarini bajargan hamda professor ilmiy unvoniga ega boʻlgan shaxs;

dotsent — tegishli malakaviy va attestatsiya talablarini bajargan hamda dotsent ilmiy unvoniga ega boʻlgan shaxs;

katta ilmiy xodim — tegishli malakaviy va attestatsiya talablarini bajargan hamda katta ilmiy xodim ilmiy unvoniga ega boʻlgan shaxs;

professor, dotsent yoki katta ilmiy xodim attestati (bundan buyon matnda attestat deb yuritiladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi (bundan buyon matnda OAK deb yuritiladi) Rayosati qarori bilan professor, dotsent yoki katta ilmiy xodim ilmiy unvoniga ega boʻlgan shaxslarga beriladigan davlat namunasidagi hujjat;

apellyatsiya — ilmiy unvon berish yoki ilmiy unvon berishni rad qilish yoxud undan mahrum etish yoki uni tiklash toʻgʻrisidagi qarorlar yuzasidan berilgan shikoyat turi.

2. Professor, dotsent va katta ilmiy xodim ilmiy unvonlari ixtisoslik boʻyicha beriladi.

3. Professor ilmiy unvoni oliy taʼlim yoki kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash taʼlim muassasalari (bundan buyon matnda OTM deb yuritiladi) hamda ilmiy-tadqiqot muassasalari yoki unga tenglashtirilgan muassasalar va OTMning ilmiy-tadqiqot tuzilmalarida (bundan buyon matnda ITM deb yuritiladi), dotsent ilmiy unvoni OTMda, katta ilmiy xodim ilmiy unvoni ITMda samarali ilmiy-pedagogik va ilmiy faoliyat olib borayotgan, fanning muayyan sohasida chuqur kasbiy bilim hamda oʻz sohasida muayyan yutuqlarga erishgan yuksak maʼnaviyatli shaxslarga beriladi.

4. Katta ilmiy xodim ilmiy unvoni oʻz maqomiga koʻra, dotsent ilmiy unvoniga tenglashtiriladi.

5. Ilmiy unvon tegishli ilmiy darajaga, magistr darajasi, magistr darajasi joriy etilgunga qadar olingan oliy maʼlumot yoki oliy harbiy taʼlim diplomiga yoki oliy maʼlumotli mutaxassis diplomiga ega boʻlgan yoxud klinik ordinaturani tugatgan (tibbiyot fanlari uchun) shaxslarga mazkur Nizom talablariga muvofiq OTM kengashlari yoki ITM ilmiy (ilmiy-texnikaviy) kengashlari (bundan buyon matnda Kengash deb yuritiladi) taqdimnomasiga asosan, OAK Rayosati qarori bilan OAK tomonidan beriladi. Taqdimnoma talabgorning asosiy ish joyidan beriladi.

6. Ilmiy unvon berilgan shaxslarga attestat beriladi.

7. Quyidagi umumiy talablarni bajargan shaxslar ilmiy unvonlarga talabgor boʻlishlari mumkin:

a) ilmiy loyiha, davlat granti, xoʻjalik shartnomasi yoki boshqa loyihalar doirasida ilmiy natijalar olgan;

b) maʼnaviy-maʼrifiy ishlarda samarali ishtirok etayotgan;

v) oxirgi 2 yil ichida oliy taʼlim va oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim tizimidagi attestatsiya jarayonida ishtirok etgan (taqrizchi, ilmiy seminar, ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash, malakaviy imtihonlarni qabul qilish komissiyasi aʼzosi, rasmiy opponent va shu kabi shakllarda);

g) zamonaviy oʻqitish usullarini egallagan, zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda, maʼruza kurslari va seminarlarni yuqori oʻquv-uslubiy va ilmiy saviyada olib borayotgan (OTM mutaxassislari uchun).

8. Ijtimoiy-gumanitar fanlar sohalarida ilmiy unvonlarga talabgorlar Davlat va jamiyat qurilishi tizimini takomillashtirish, qonun ustuvorligi, iqtisodiyotni rivojlantirish va liberallashtirish hamda ijtimoiy rivojlanishning ilmiy asoslari va amaliy yoʻnalishlari fanidan maxsus imtihon topshiradilar.

8¹. Maxsus imtihon OAK tomonidan belgilangan muassasalarda oʻtkaziladi.

Maxsus imtihonni qabul qiladigan muassasada muassasa rahbarining buyrugʻi bilan OAK bilan kelishilgan holda ikki yil muddatga maxsus imtihonni qabul qilish komissiyasi (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) tuziladi.

Komissiya ilmiy darajaga ega boʻlgan kamida yetti nafar aʼzodan iborat boʻladi. Bunda komissiya aʼzolari tarkibining yarmidan koʻpini fan doktori ilmiy darajasiga ega boʻlgan mutaxassislar tashkil qilishi lozim.

Komissiya, agar uning ishida komissiya aʼzolarining kamida yarmidan koʻpi ishtirok etayotgan boʻlsa, imtihon qabul qilishga haqli hisoblanadi.

8². Maxsus imtihonni qabul qilish sessiya shaklida fevral, may, noyabr va dekabr oylarida belgilangan reja asosida oʻtkaziladi.

8³. Maxsus imtihon savollari quyidagi yoʻnalishda tuziladi:

birinchi savol — imtihon topshiruvchi faoliyat koʻrsatayotgan sohada Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasining mazmun-mohiyati boʻyicha;

ikkinchi savol — Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasi va metodologiyasiga imtihon topshiruvchi olib borayotgan ilmiy izlanishlar yoki kasbiy faoliyatining muvofiqligi boʻyicha;

uchinchi savol — maxsus fan dasturi boʻyicha erkin savol.

Maxsus imtihon natijasi imtihonda ishtirok etayotgan komissiya aʼzolarining uchdan ikki qismining ovozi bilan “oʻtdi” yoki “oʻtmadi” tarzida baholanadi. Ovoz berish ochiq va oshkora amalga oshiriladi.

8⁴. Maxsus imtihonni muvaffaqiyatli topshirgan talabgorga oʻn kun ichida imtihonni muvaffaqiyatli topshirganligini tasdiqlovchi hujjat beriladi. Mazkur hujjat komissiya raisi va tashkilot rahbari tomonidan imzolanadi va besh yil muddatda amal qiladi.

9. Talabgor tomonidan olib borilayotgan maʼruza kurslari, ilmiy va oʻquv-uslubiy ishlar ilmiy unvon berish soʻralayotgan ixtisoslikka mos boʻlishi lozim.

10. Talabgor nashr ettirgan darsliklar, oʻquv qoʻllanmalar OTMning ilmiy-uslubiy kengashi hamda tegishli vazirlik va idoralar tomonidan, boshqa oʻquv adabiyotlari esa, OTMning ilmiy-uslubiy kengashi tomonidan pedagogik amaliyotda foydalanishga tavsiya etilgan boʻlishi kerak.

Dotsent yoki katta ilmiy xodim ilmiy unvoniga talabgorning dissertatsiya himoyasidan keyin, shuningdek professor ilmiy unvoniga talabgorning dotsent yoki katta ilmiy xodim ilmiy unvonini olgandan keyin nashr ettirgan ilmiy va oʻquv-uslubiy ishlari boʻlishi shart. Nashr qilingan ishlar bir marta eʼtiborga olinadi.

“Oliy taʼlim muassasasining eng yaxshi pedagogi” tanlovi respublika bosqichi gʻolibining faxriy diplomi nashr ishlariga ega boʻlish boʻyicha talablarning bajarilganiga tenglashtiriladi.

11. Xorijiy davlatlarning oliy attestatsiya organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar va Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashab va ishlab turgan chet el fuqarolariga berilgan ilmiy unvonlar haqidagi hujjatlar nostrifikatsiya qilinmaydi. Xorijiy davlatlarda ilmiy unvon olgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasida mazkur Nizom talablari asosida ilmiy unvon olishlari mumkin.

12. Professor ilmiy unvoni umumiy va quyidagi talablarni bajarib, OTMda muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan mutaxassislarga beriladi:

a) fan doktori ilmiy darajasiga ega boʻlgan;

b) ilmiy unvonga ega boʻlgan;

v) kamida 10 yillik pedagogik va ilmiy, jumladan, OTMda 5 yillik pedagogik ish stajiga ega boʻlgan;

g) kamida bir oʻquv yili davomida OTMning shtatida kafedra mudiri, professor (vazifasini bajaruvchi), oliy harbiy taʼlim muassasalarida kafedra boshligʻi oʻrinbosari yoki kafedra boshligʻi lavozimlarida yoki ushbu lavozimlardan birida bir oʻquv yili davomida kamida 0,25 stavka oʻquv yuklamasini bajargan holda pedagogik faoliyat olib borayotgan muassasa rektori (direktori, boshligʻi), prorektori (direktor oʻrinbosari, boshliq oʻrinbosari), ilmiy kotibi, OTMning oʻquv-tashkiliy tuzilmasi (fakultet, boʻlim) rahbari lavozimlarining birida muvaffaqiyatli ishlab kelayotgan (lavozimida ijobiy oʻzgarish boʻlgan hollarda avvalgi lavozimida ishlash muddati ham eʼtiborga olinadi);

Har bir taʼlim sohasi boʻyicha nominatsiyalarda 1-oʻrinni egallagan “Oliy taʼlim muassasasining eng yaxshi pedagogi” tanlovining respublika bosqichi gʻoliblari 3 yil mobaynida mazkur kichik bandning birinchi xatboshisida nazarda tutilgan tegishli lavozimda vazifani bajarib turuvchining bir yillik muddatini oʻtamasdan professor ilmiy unvonini olish uchun OAKga hujjatlarini taqdim etish huquqiga ega;

d) ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassisni tayyorlagan yoki 10 nafar magistratura talabasi va 5 nafar bakalavriatura taʼlim yoʻnalishining bitiruvchi talabasiga ilmiy rahbarlik qilgan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun ilmiy daraja olgan 3 nafar oliy malakali mutaxassisni tayyorlagan va 5 nafar magistratura talabasi yoxud davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoki xalqaro, respublika olimpiadalari yoki tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan);

e) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda kamida 5 ta maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 2 ta maqola chop ettirgan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda 10 ta maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 2 ta maqola chop ettirgan);

j) pedagogik amaliyotda foydalanilayotgan oʻquv adabiyotlari, jumladan dissertatsiya himoyasidan keyin taʼlim turlarining birida foydalanilayotgan 1 ta darslik (hammualliflikda boʻlgan taqdirda 2 ta) yoki OTM oʻquv dasturlariga mos keladigan 2 ta oʻquv qoʻllanma nashr ettirgan (oʻquv qoʻllanma yetarli boʻlmaganda belgilangan meʼyordan tashqari nashr ettirilgan darslik ham oʻquv qoʻllanma sifatida qabul qilinishi mumkin), shuningdek tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun qoʻshimcha ravishda 1 ta monografiya chop ettirgan.

13. Professor ilmiy unvoni, istisno tariqasida, umumiy va quyidagi talablarni bajarib, OTMda muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan mutaxassislarga berilishi mumkin:

a) falsafa doktori (Doctor of Philosophy), fan nomzodi yoki xorijiy davlatlarda berilgan falsafa doktori (Doctor of Philosophy) yoki unga tenglashtirilgan boshqa ilmiy darajaga (bundan buyon matnda falsafa doktori (Doctor of Philosophy) deb yuritiladi) ega boʻlgan;

b) ilmiy unvonga ega boʻlgan;

v) kamida 10 yillik pedagogik va ilmiy, jumladan, OTMda 5 yillik pedagogik ish stajiga ega boʻlgan;

g) mazkur Nizom 12-bandining “g” kichik bandi talabini bajargan;

d) ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassis tayyorlagan va kamida 2 nafar magistratura talabasiga ilmiy rahbarlik qilgan yoki 10 nafar magistratura talabasi bilan birga 5 nafar bakalavriatura taʼlim yoʻnalishining bitiruvchi talabasiga ilmiy rahbarlik qilgan yoxud davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoki xalqaro, respublika olimpiadalari yoki tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun ilmiy daraja olgan 3 nafar oliy malakali mutaxassisni tayyorlagan va 5 nafar magistratura talabasi yoxud davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoki xalqaro, respublika olimpiadalari yoki tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan);

e) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda kamida 5 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 2 ta ilmiy maqola hamda yakka mualliflikda monografiya chop ettirgan;

14. Professor ilmiy unvoni, istisno tariqasida, umumiy va quyidagi talablarni bajarib, OTMda madaniyat, sanʼat, arxitektura, jismoniy tarbiya va sport yoʻnalishlari boʻyicha muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan ilmiy darajaga ega boʻlmagan mutaxassislarga berilishi mumkin:

a) tegishli oliy maʼlumotga ega boʻlgan;

b) ilmiy unvonga ega boʻlgan;

v) kamida 10 yillik pedagogik va ilmiy, jumladan OTMda 5 yillik pedagogik ish stajiga ega boʻlgan;

g) mazkur Nizom 12-bandining “g” kichik bandi talabini bajargan;

d) davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoki xalqaro, respublika olimpiadalari yoki tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan;

e) ilmiy va ijodiy ishlari boʻlgan, jumladan ilmiy jurnallarda kamida 10 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 2 ta ilmiy maqola chop ettirgan;

j) pedagogik amaliyotda foydalanilayotgan oʻquv adabiyotlari, jumladan OTM oʻquv dasturlariga mos keladigan 1 ta darslik (hammualliflikda boʻlgan taqdirda 2 ta) yoki yakka mualliflikda 3 ta oʻquv qoʻllanma nashr ettirgan (oʻquv qoʻllanma yetarli boʻlmaganda belgilangan meʼyordan tashqari nashr ettirilgan darslik ham oʻquv qoʻllanma sifatida qabul qilinishi mumkin).

15. Professor ilmiy unvoni, istisno tariqasida, quyidagi talablarni bajargan mutaxassislarga ham berilishi mumkin:

a) kamida ikki oʻquv yili davomida OTMda pedagoglik faoliyat koʻrsatayotgan;

b) pedagogik amaliyotda foydalanilayotgan oʻquv adabiyoti (adabiyotlari) boʻlgan;

v) ilmiy maqolalar chop ettirgan;

g) respublika va xalqaro tanlovlarda nufuzli oʻrinlarni egallagan shogirdlarni tayyorlagan;

d) taʼlim va amaliyot integratsiyasini rivojlantirishga va barkamol avlodni tarbiyalash ishlariga salmoqli hissa qoʻshgan;

e) “Oʻzbekiston Qahramoni” unvoni yoki “Buyuk xizmatlari uchun” ordeni bilan mukofotlangan yoxud Oʻzbekiston Respublikasining fan va texnika, adabiyot, sanʼat va meʼmorchilik sohasidagi Davlat mukofotlari laureati boʻlgan.

16. Professor ilmiy unvoni umumiy va quyidagi talablarni bajarib, ITMda muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan mutaxassislarga beriladi:

a) fan doktori ilmiy darajasiga ega boʻlgan;

b) ilmiy unvonga ega boʻlgan;

v) kamida 10 yillik ilmiy va pedagogik, jumladan ITMda 5 yillik ilmiy ish stajiga ega boʻlgan;

g) kamida bir yil “(tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun 3 yil) davomida ITMning shtatida davlat granti rahbari, ilmiy-tashkiliy tuzilma rahbari, bosh ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim lavozimlaridan birida ishlab kelayotgan yoki ushbu lavozimlarda kamida 0,25 stavka ilmiy faoliyat olib borib, ITM rahbari, rahbar oʻrinbosari, ilmiy kotibi lavozimlaridan birida muvaffaqiyatli ishlayotgan (lavozimida ijobiy oʻzgarish boʻlgan hollarda avvalgi lavozimida ishlash muddati ham eʼtiborga olinadi);

d) kamida 2 nafar ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassis tayyorlagan yoki 1 nafar ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassis va kamida 5 nafar magistratura talabasi yoxud 10 nafar magistratura talabasiga ilmiy rahbarlik qilgan yoki davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoxud xalqaro yoki respublika olimpiadalari yoki tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun kamida 3 nafar ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassis tayyorlagan va 5 nafar magistratura talabasi yoxud klinik ordinatura bitiruvchisiga ilmiy rahbarlik qilgan yoki davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoxud xalqaro yoki respublika olimpiadalari yoxud tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan);

e) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda kamida 10 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy jurnallarda 2 ta ilmiy maqola chop ettirgan hamda salmoqli ilmiy va ilmiy-texnik natijalarga erishgan (monografiya yoki ilmiy risolalar nashr ettirgan yoxud ixtirolarga ega boʻlgan);

j) taʼlim jarayonida ishtirok etayotgan.

17. Professor ilmiy unvoni, istisno tariqasida, umumiy va quyidagi talablarni bajarib, ITMda muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan mutaxassislarga beriladi:

a) falsafa doktori (Doctor of Philosophy) ilmiy darajasiga ega boʻlgan;

b) ilmiy unvonga ega boʻlgan;

v) kamida 10 yillik ilmiy va pedagogik, jumladan ITMda 5 yillik ilmiy ish stajiga ega boʻlgan;

g) mazkur Nizom 16-bandining “g” kichik bandi talabini bajargan;

d) ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassis tayyorlagan yoki 10 nafar magistratura talabasiga ilmiy rahbarlik qilgan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun kamida 3 nafar ilmiy daraja olgan oliy malakali mutaxassis tayyorlagan va 5 nafar magistratura talabasi yoxud klinik ordinatura bitiruvchisiga ilmiy rahbarlik qilgan yoki davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoxud xalqaro yoki respublika olimpiadalari yoxud tanlovlari gʻoliblarini tayyorlagan);

e) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan OAKning doktorlik dissertatsiyalari asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ilmiy nashrlar roʻyxatidagi ilmiy jurnallarda kamida 10 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy jurnallarda 2 ta ilmiy maqola chop ettirgan hamda salmoqli ilmiy va ilmiy-texnik natijalarga erishgan (monografiya va ilmiy risolalar nashr ettirgan yoxud ixtirolarga ega boʻlgan);

j) taʼlim jarayonida ishtirok etayotgan;

z) taʼlim turlarining birida foydalanilayotgan 1 ta darslik (hammualliflikda boʻlgan taqdirda 2 ta) va OTM oʻquv dasturlariga mos keladigan 2 ta oʻquv qoʻllanma nashr ettirgan (oʻquv qoʻllanma yetarli boʻlmaganda belgilangan meʼyordan tashqari nashr ettirilgan darslik ham oʻquv qoʻllanma sifatida qabul qilinishi mumkin).

18. Professor ilmiy unvoni, istisno tariqasida, quyidagi talablarni bajargan mutaxassislarga ham berilishi mumkin (mazkur band tibbiyot sohasidagi talabgorlarga nisbatan tatbiq etilmaydi):

a) fan doktori yoki falsafa doktori (Doctor of Philosophy) ilmiy darajasiga ega boʻlgan;

b) kamida ikki yil davomida ITMda ilmiy faoliyat koʻrsatayotgan;

v) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan yirik ilmiy ish, monografiya chop ettirgan, ilmiy jurnallarda kamida 10 ta (shundan nufuzli xorijiy jurnallarda 2 ta) ilmiy maqola chop ettirgan,

g) pedagogik amaliyotda foydalanilayotgan oʻquv adabiyoti (adabiyotlari) boʻlgan;

d) salmoqli ilmiy va ilmiy-texnik natijalarga erishgan, jumladan, olgan ilmiy natijalari normativ-huquqiy hujjatlarda (Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari yoki vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning buyruqlari hamda qarorlarida) tatbiq etilgan;

e) taʼlim, fan va amaliyot integratsiyasini rivojlantirish, kadrlar tayyorlash va barkamol avlodni tarbiyalashga salmoqli hissa qoʻshgan.

19. Dotsent ilmiy unvoni umumiy va quyidagi talablarni bajarib, OTMda muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan mutaxassislarga beriladi:

a) fan doktori yoki falsafa doktori (Doctor of Philosophy) ilmiy darajasiga ega boʻlgan;

b) kamida 5 yillik pedagogik va ilmiy, jumladan, OTMda 3 yillik pedagogik ish stajiga ega boʻlgan;

v) kamida bir oʻquv yili davomida OTMning shtatida kafedra mudiri, professor (vazifasini bajaruvchi), dotsent (vazifasini bajaruvchi) yoki oliy harbiy taʼlim muassasalarida katta oʻqituvchi, kafedra boshligʻi oʻrinbosari yoki kafedra boshligʻi yoxud ushbu lavozimlarning birida bir oʻquv yili davomida kamida 0,25 stavka oʻquv yuklamasini bajargan holda pedagogik faoliyat olib borayotgan muassasa rektori (direktori, boshligʻi), prorektori (direktor oʻrinbosari, boshliq oʻrinbosari), ilmiy kotibi, OTMning oʻquv-tashkiliy tuzilmasi (fakultet, boʻlim) rahbari lavozimlarining birida muvaffaqiyatli ishlab kelayotgan (lavozimida ijobiy oʻzgarish boʻlgan hollarda avvalgi lavozimida ishlash muddati ham eʼtiborga olinadi);

Har bir taʼlim sohasi boʻyicha nominatsiyalarda 1-oʻrinni egallagan “Oliy taʼlim muassasasining eng yaxshi pedagogi” tanlovining respublika bosqichi gʻoliblari 3 yil mobaynida mazkur kichik bandning birinchi xatboshisida nazarda tutilgan tegishli lavozimda vazifani bajarib turuvchining bir yillik muddatini oʻtamasdan dotsent ilmiy unvonini olish uchun OAKga hujjatlarni taqdim etish huquqiga ega;

g) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda kamida 3 ta ilmiy maqola chop ettirgan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda 5 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 1 ta maqola chop ettirgan);

d) pedagogik amaliyotda foydalanilayotgan oʻquv adabiyotlari, jumladan dissertatsiya himoyasidan keyin OTM oʻquv dasturlariga mos keladigan oʻquv yoki uslubiy qoʻllanma nashr ettirgan, shuningdek tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun qoʻshimcha ravishda 1 ta monografiya nashr ettirgan;

j) mutaxassislik kafedrasida ishlayotgan talabgor kamida 2 nafar magistratura talabasi yoki 4 nafar bakalavriatura taʼlim yoʻnalishining bitiruvchi talabasiga (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun 5 nafar magistratura talabasiga)ilmiy rahbarlik qilgan yoki davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoxud xalqaro yoki respublika tanlovlari yoki musobaqalarining gʻoliblari yoki jamoa (jamoalari)ni tayyorlagan.

20. Dotsent ilmiy unvoni istisno tariqasida, mazkur Nizomning umumiy va quyidagi talablarni bajargan, ilmiy darajaga ega boʻlmagan yuqori malakali mutaxassislarga (madaniyat va sanʼat nazariyasi hamda tarixi boʻyicha mutaxassisliklar bundan mustasno) berilishi mumkin:

a) tegishli oliy maʼlumotga ega boʻlgan;

b) kamida 5 yillik pedagogik va ilmiy, jumladan, OTMda 3 yillik pedagogik ish stajiga ega boʻlgan;

v) mazkur Nizom 19-bandining “v” kichik bandi talabini bajargan;

g) ilmiy-tadqiqot, ijodiy ishlari boʻlgan, jumladan, OAKning doktorlik dissertatsiyalari asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ilmiy nashrlar roʻyxatidagi ilmiy jurnallarda kamida 3 ta ilmiy maqola chop ettirgan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun mazkur roʻyxatdagi ilmiy jurnallarda kamida 5 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 1 ta maqola chop ettirgan);

d) pedagogik amaliyotda foydalanilayotgan oʻquv adabiyotlari, jumladan taʼlim turlarining birida foydalanilayotgan 1 ta darslik (hammualliflikda boʻlgan taqdirda 2 ta) (madaniyat, sanʼat, arxitektura, sport va jismoniy tarbiya yoʻnalishlari bundan mustasno) hamda yakka mualliflikda 1 ta oʻquv qoʻllanma nashr ettirgan (oʻquv qoʻllanma boʻlmaganda belgilangan meʼyordan tashqari nashr ettirilgan darslik ham oʻquv qoʻllanma sifatida qabul qilinishi mumkin), shuningdek tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun qoʻshimcha ravishda 1 ta monografiya chop ettirgan;

e) mutaxassislik kafedrasida ishlayotgan talabgor kamida 4 nafar bakalavriatura taʼlim yoʻnalishining bitiruvchi talabasiga ilmiy rahbarlik qilgan yoki davlat (nomli) stipendiyalar tanlovlari yoxud xalqaro yoki respublika olimpiadalari yoki tanlovlari gʻoliblarini yoki jamoa (jamoalari)ni tayyorlagan.

21. Katta ilmiy xodim ilmiy unvoni umumiy va quyidagi talablarni bajargan mutaxassislarga beriladi:

a) fan doktori yoki falsafa doktori (Doctor of Philosophy) ilmiy darajasiga ega boʻlgan;

b) kamida 5 yillik ilmiy va pedagogik, jumladan ITMda 3 yillik (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun 5 yillik) ilmiy ish stajiga ega boʻlgan;

v) kamida bir yil “(tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun 3 yil) davomida ITMning shtatida davlat granti rahbari, ilmiy-tashkiliy tuzilma rahbari, bosh ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim, katta ilmiy xodim lavozimlaridan birida ishlab kelayotgan yoki ushbu lavozimlarda kamida 0,25 stavka ilmiy faoliyat olib borib, ITM rahbari, rahbar oʻrinbosari, ilmiy kotibi lavozimlaridan birida muvaffaqiyatli ishlayotgan (lavozimida ijobiy oʻzgarish boʻlgan hollarda avvalgi lavozimida ishlash muddati ham eʼtiborga olinadi);

g) dissertatsiya himoyasidan keyin ilmiy ishlar, jumladan ilmiy jurnallarda kamida 3 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnalda ilmiy maqola chop ettirgan (tibbiyot sohasidagi talabgorlar uchun 1 ta monografiya va kamida 5 ta ilmiy maqola, shundan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda 1 ta ilmiy maqola chop ettirgan).

22. Ilmiy darajasiz shaxslarga katta ilmiy xodim ilmiy unvoni berilmaydi.

23. Ilmiy unvonlar mazkur bobning 2 — 5-paragraflarida nazarda tutilgan tegishli lavozimlarda kamida 0,25 stavka oʻrindoshlik yoki 240 soatdan kam boʻlmagan mehnatga soatbay haq toʻlash asosida ishlayotgan iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohalarning yuqori malakali mutaxassislariga mazkur bobning 1 — 5-paragraflarida belgilangan talablarga rioya qilingan holda beriladi. Mazkur qoida asosiy ish joyi OTM va ITMda boʻlgan mutaxassislarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

24. Taqdimnoma talabgorning oʻrindoshlik asosida ishlayotgan ish joyidan beriladi.

25. Ilmiy unvonga taqdim etish boʻyicha masala quyidagi hollarda Kengashga kiritiladi:

dotsent va katta ilmiy xodim ilmiy unvonlariga — talabgorga ilmiy daraja berish toʻgʻrisidagi qaror tasdiqlangan yoki talabgorning ilmiy daraja olgani toʻgʻrisidagi diplomi nostrifikatsiya qilingan kundan eʼtiboran kamida bir yil oʻtgach;

professor ilmiy unvoniga — talabgor dotsent yoki katta ilmiy xodim ilmiy unvonini olgan kundan eʼtiboran kamida bir yil oʻtgach.

26. Talabgorning hujjatlari Kengashga, u faoliyat olib borayotgan muassasaning tegishli tuzilmasi tomonidan koʻrib chiqish uchun taqdim etiladi.

27. Talabgorning hujjatlari Kengash tomonidan ikki oy ichida, mazkur Nizom 2-bobining 1 — 5-paragraflari talablariga asosan koʻrib chiqiladi va tegishli qaror qabul qilinadi. Koʻrib chiqish muddatini hisoblashda iyul-avgust oylari hisobga olinmaydi.

28. Ilmiy unvonga taqdim etish toʻgʻrisidagi Kengash qarori yashirin ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi.

Kengash majlisi unda Kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirda, vakolatli hisoblanadi. Kengashning ilmiy unvonga taqdim etish toʻgʻrisidagi qarori majlisda ishtirok etgan Kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi yoqlab ovoz bersagina qabul qilingan hisoblanadi.

29. Talabgorning attestatsiya ishi mazkur Nizomning ilovasidagi roʻyxat boʻyicha Kengash tomonidan ilmiy unvonga taqdim etish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran 10 kun ichida OAKga yuboriladi.

30. “Yilning eng yaxshi darsligi va oʻquv adabiyoti muallifi” tanlovida gʻolib chiqqan darslik yoki oʻquv adabiyoti muallifiga ilmiy unvon berish masalasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 6-iyuldagi 290-son “Yilning eng yaxshi darsligi va oʻquv adabiyoti muallifi” tanlovi gʻoliblariga ilmiy daraja va ilmiy unvon berish toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan koʻrib chiqiladi.

31. Attestatsiya ishi OAK tomonidan 3 oy ichida koʻrib chiqiladi. Koʻrib chiqish muddatini hisoblashda iyul-avgust oylari hisobga olinmaydi.

32. Kengash tomonidan taqdim etilgan attestatsiya ishi OAKda roʻyxatga olinadi va yetti kun ichida normativ-texnik ekspertizadan, uning natijasi ijobiy boʻlgan taqdirda, ilmiy ekspertizadan oʻtkazilib, yakuniy qaror qabul qilinadi. Ekspertiza jarayonida OAKning tegishli ekspert kengashi tomonidan attestatsiya ishining mazmun-mohiyati va uning mazkur Nizom talablariga muvofiqligi ilmiy ekspertizadan oʻtkaziladi.

33. Normativ-texnik ekspertizadan oʻtkazish jarayonida attestatsiya ishida mazkur Nizom talablariga rioya qilinmaganlik holatlari aniqlansa, OAK Tartib-qoida komissiyasi qarori bilan attestatsiya ishini koʻrib chiqish toʻxtatiladi va attestatsiya ishi rasmiy xat bilan tegishli Kengashga qaytarib yuboriladi. Kengash tomonidan tegishli kamchiliklar bartaraf etilganidan soʻng, attestatsiya ishi qaytadan rasmiylashtirilib, kuzatuv xati orqali OAKga qayta taqdim etiladi.

34. Attestatsiya ishi normativ-texnik ekspertizadan oʻtkazilganidan keyin uni OAKning tegishli ekspert kengashi koʻrib chiqadi. OAK Rayosati OAKning tegishli ekspert kengashi xulosasiga asosan, ilmiy unvon berish yoki ilmiy unvon berishni rad qilish toʻgʻrisida yakuniy qaror qabul qiladi.

35. Talabgor attestatsiya ishini koʻrib chiqish jarayonining har qanday bosqichida, Kengashda yashirin ovoz berish oʻtkazilgunga, OAKda OAK Rayosatining yakuniy qarori qabul qilingunga qadar ishni muhokamadan olishga haqlidir. Attestatsiya ishi talabgorning yozma arizasiga asosan, OAKda muhokamadan olinganida, bu haqda OAK Rayosati tomonidan tegishli qaror qabul qilinishi lozim.

36. OAKda koʻrib chiqilgan va ilmiy unvon berish rad qilingan yoki koʻrish jarayoni toʻxtatilgan attestatsiya ishi Kengash tomonidan quyidagi muddatlarda OAKga qayta taqdim etilishi mumkin:

OAK Rayosatining ilmiy unvon berishni rad qilish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan kundan eʼtiboran kamida bir yil oʻtgach;

OAK Rayosatining qarori yuzasidan berilgan apellyatsiya boʻyicha rad javobini berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kamida uch yil oʻtgach;

talabgorning arizasiga asosan muhokamadan olinib, koʻrishdan toʻxtatilgan attestatsiya ishi boʻyicha tegishli kamchiliklar bartaraf etilgandan soʻng.

37. Kengash tomonidan ilmiy unvonga qayta taqdim etilganda mazkur Nizom talablari bajarilgan hamda talabgor yangi oʻquv-uslubiy/ilmiy ishlar nashr ettirgan boʻlishi shart.

38. OAK Rayosatining ilmiy unvon berish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi va bir oy muddatda attestat rasmiylashtiriladi.

39. Attestat yoʻqolgan yoki yaroqsiz holga kelgan taqdirda, manfaatdor shaxslarning arizasiga muvofiq, OAK tomonidan uning dublikati beriladi.

Ilmiy unvon berilgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi oʻzgargan taqdirda, uning talabi asosida attestat yangisiga almashtirib beriladi.

40. Attestatsiya ishi ekspertizadan noxolis oʻtkazilganda shaxs OAK Rayosatining qarori asosida ilmiy unvondan mahrum etilishi mumkin.

41. Shaxsni ilmiy unvondan mahrum etish yoki uni tiklash boʻyicha OAKga yoki tegishli Kengashga murojaat qilinadi. Bunda manfaatdor shaxslar tegishli dalillar (hujjatlar)ni oʻz murojaatiga ilova qilgan holda taqdim etishi shart.

Bunday masala bilan OAKga murojaat qilinganida, taqdim etilgan dalillar OAKning tegishli ekspert kengashi tomonidan muhokama qilinib, masalani koʻrib chiqish uchun tegishli Kengashga yuboriladi.

42. Kengash tomonidan Kengash aʼzolari orasidan uch kishilik tarkibda komissiya tuziladi. Ushbu masala bir oy ichida komissiya tomonidan oʻrganib chiqiladi va Kengashning tegishli qaror loyihasi tayyorlanib, Kengash majlisida koʻrib chiqiladi.

Kengash majlisi unda Kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirda vakolatli hisoblanadi. Kengash majlisi ilmiy unvondan mahrum etilayotgan shaxs ishtirokida oʻtkaziladi. Shaxs bu haqda majlis oʻtkazilishidan kamida oʻn kun oldin ogohlantirilishi shart. Agar shaxs majlisga uzrsiz sabablarga koʻra kelmasa yoki majlisga kelishdan bosh tortsa, Kengash tomonidan uning ishtirokisiz majlis oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Mazkur shaxs uzrli sabablarga koʻra majlisga kela olmasligi haqida oldindan xabar qilganida, Kengash majlisi boshqa kunga yoki boshqa vaqtga qoldiriladi. Zarur hollarda, boshqa mutaxassislar Kengash majlisiga taklif etilishi mumkin.

43. Kengashning ilmiy unvondan mahrum etish yoki uni tiklash toʻgʻrisidagi qarori yashirin ovoz berishda ishtirok etgan Kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi tomonidan yoqlab ovoz berilgan taqdirda qabul qilingan hisoblanadi.

Kengash tomonidan Kengash qarori, Kengash majlisi bayonnomasi hamda tegishli hujjatlar rasmiylashtirilib, 10 kun ichida OAKga yuboriladi.

44. Kengash tomonidan taqdim etilgan hujjatlar OAKning tegishli ekspert kengashida muhokama qilinadi va tegishli tavsiya qabul qilinadi. Kengashning ilmiy unvondan mahrum etish yoki uni tiklash toʻgʻrisidagi qarori hamda OAKning tegishli ekspert kengashining tavsiyasi OAK Rayosatida koʻrib chiqilib, yakuniy qaror qabul qilinadi.

45. OAK Rayosatining ilmiy unvon berish toʻgʻrisidagi qarori oʻn yil oldin qabul qilingan boʻlsa, ilmiy unvondan mahrum etish masalasi koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi.

46. Kengash murojaatnomasiga asosan, ilmiy unvondan mahrum etilgan shaxsning ilmiy unvoni ushbu Kengashning murojaatnomasiga muvofiq, OAK Rayosati qarori bilan tiklanishi mumkin.

47. Manfaatdor shaxslar ilmiy unvon berish yoki ilmiy unvon berishni rad qilish toʻgʻrisidagi OAK Rayosati yoki Kengash qarori yuzasidan u qabul qilingan kundan eʼtiboran ikki oy ichida OAKga apellyatsiya berishlari mumkin.

48. Apellyatsiya Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan muddatlarda koʻrib chiqiladi.

49. OAK Rayosati yoki Kengash qarori yuzasidan berilgan apellyatsiya OAK Tartib-qoida komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi. OAK Tartib-qoida komissiyasi apellyatsiyani koʻrib chiqishni OAKning tegishli ekspert kengashiga topshirishi mumkin. Zarur hollarda, mazkur masalani koʻrib chiqishning avvalgi bosqichlarida ishtirok etmagan mutaxassis-olimlardan iborat Apellyatsiya komissiyasi tuziladi.

50. OAK Rayosati tomonidan OAK Tartib-qoida komissiyasi, OAKning tegishli ekspert kengashi yoki Apellyatsiya komissiyasi xulosasi koʻrib chiqiladi va apellyatsiya boʻyicha tegishli yakuniy qaror qabul qilinadi.

51. Apellyatsiya boʻyicha qabul qilingan OAK Rayosatining yakuniy qarori besh ish kuni ichida apellyatsiya bergan shaxslarga, shuningdek Kengashga taqdim qilinadi.

52. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qoʻmitasi bilan kelishilgan.

1. Muassasa rahbari tomonidan imzolangan muassasa blankidagi yoʻllanma xat.

2. Ilmiy unvon talabgorining faoliyati boʻyicha maʼlumotnoma.

3. Ilmiy unvon talabgori toʻgʻrisidagi obyektiv-maʼlumotnoma (pasport nusxasi ilova qilinadi).

4. Tegishli ilmiy darajasi haqidagi diplomning nusxasi.

5. Ijtimoiy-gumanitar fanlar sohalarida faoliyat olib borayotgan ilmiy unvon talabgori uchun maxsus imtihon topshirganligi haqidagi hujjat.

6. Ilmiy va pedagogik lavozimlarda ishlagani haqida mehnat daftarchasining ish joyidan tasdiqlangan nusxasi.

7. Ilmiy va ilmiy-uslubiy ishlarning ilmiy unvon talabgori tomonidan imzolanib, ish joyidan tasdiqlangan roʻyxati (hammualliflarning yozma roziligi ilova qilinadi).

8. Ilmiy unvon talabgorining dissertatsiya avtoreferati, himoyadan keyingi asosiy ilmiy va oʻquv-uslubiy ishlarining nusxasi.