Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 9-martdagi 113-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-yil, 10-son, 118-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Birinchi guruhga eritilgan hayvon yogʻini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim hamda u rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

1. Mazkur Yoʻriqnoma birinchi guruhga eritilgan hayvon yogʻini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Yoʻriqnoma talablari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi (bundan buyon matnda Qoʻmita deb yuritiladi) tizimidagi tashkilotlar va birinchi guruh moddiy boyliklarini masʼul saqlovchi tashkilotlar uchun majburiydir.

3. Oziq-ovqat uchun eritilgan hayvon yogʻining sifati (bundan buyon matnda yogʻ deb yuritiladi) normativ hujjat talablariga muvofiq kelishi kerak.

4. Yogʻ qayta ishlanayotgan xom ashyo va submahsulot sifatiga qarab quyidagi turlar va navlarga boʻlinadi:

mol, qoʻy, choʻchqa, ot, suyak yogʻlari — oliy va birinchi nav va aralash yogʻlar.

5. Yogʻ goʻsht va parrandani qayta ishlovchi sanoat tashkilotlari uchun sanitariya norma va qoidalariga amal qilgan holda normativ hujjat talablariga muvofiq ishlab chiqarilishi kerak.

6. Yogʻni ishlab chiqarish uchun soʻyiladigan chorvaning yogʻli toʻqimasi (yogʻ xom ashyosi) va goʻshtni qayta ishlash tashkilotlaridan olinadigan submahsulotlar qoʻllaniladi.

7. Yogʻ normativ hujjatga muvofiq sigʻimi 25, 50, 100 va 120 dm³ boʻlgan quyiladigan yogʻoch bochkalarga, fanera-shtampli bochkalarga, sigʻimi 25 kg dan oshmaydigan taxta yashiklarga, fanera yashiklarga, karton yashiklarga qadoqlanadi.

8. Bochkalar, yashiklarni yogʻga toʻldirishdan oldin ularga polimer plyonkali materiallardan tayyorlangan qop, normativ hujjatga muvofiq ichki tomondan pergament yoki polimer materiallar qoʻyilishi lozim.

9. Idishning transport yorligʻida quyidagi qoʻshimcha maʼlumotlar koʻrsatiladi:

ishlab chiqaruvchi tashkilot nomi va uning tovar belgisi;

yogʻning turi va navi;

brutto va netto ogʻirliklari;

ishlab chiqarish sanasi;

partiya raqami;

saqlash sharoitlari;

yaroqlilik muddati (kun, oy, yil);

normativ hujjat belgisi;

ichki bozorda sotiladigan mahsulot uchun “O`zbekistonda ishlab chiqarilgan”.

10. Transport yorligʻi “Quyosh nurlaridan saqlang!”, “Haroratni cheklash!” ogohlantiruvchi belgilari tushirilgan hamda minimal va maksimal harorat darajalari koʻrsatilgan holda boʻlishi lozim.

11. Yogʻni miqdori va sifati boʻyicha qabul qilish qonun hujjatlari va mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq shartnoma asosida amalga oshiriladi.

12. Yetkazib beruvchi quyidagi hujjatlarni yogʻni yetkazib berganda taqdim etishi zarur:

muvofiqlik sertifikati va sanitariya-epidemiologiya xulosasi yoki ularning tasdiqlangan nusxalari;

veterinariya guvohnomasi.

13. Davlat zaxirasiga uzoq muddat saqlash uchun ishlab chiqarish muddati 3 oydan oshmagan yogʻ navlari yetkazib beriladi.

14. Yogʻni qabul qilish partiyalar bilan amalga oshiriladi. Bir partiya yogʻ — bu bir tashkilot va texnologik uskunada bir texnologik siklda yagona ishlab chiqarish rejimi boʻyicha ishlab chiqarilgan, bir xil fizikaviy-kimyoviy va organoleptik koʻrsatkichlarga ega, bir xil idishlarga quyilgan, bir xil nomdagi mahsulotlar birligi yigʻindisi.

15. Yogʻ tez buziladigan yuklarni temir yoʻl transportida tashish qoidalari va avtomobil transportida yuk tashish qoidalariga muvofiq paketlashtirilgan koʻrinishda yetkazib beriladi.

16. Har bir shtabelga bitta nazorat qutisi shakllantiriladi, bu qutiga qizil boʻyoq bilan “N” harfi yoziladi. Qabul qilish, saqlash va berib yuborishda yogʻ sifatini tekshirish uchun yetkazib beruvchi nazorat qutilaridan nazorat paketlarini tayyorlaydi, ushbu paketlarga yuvilib ketmaydigan qizil boʻyoq bilan “N” harfi yozib qoʻyiladi.

17. Yogʻni qabul qilish, saqlash va ombordan chiqarishda uning sifatini tekshirish uchun turli joylardan tanlama tarzda namuna olinadi va sinovlar natijalari boʻyicha yogʻ sifati normativ hujjatlarga muvofiqligi aniqlanadi.

18. Aniq yozuvli markirovkaga ega, shikastlanmagan standart idishdagi yogʻ joylar sonini hisobga olish va trafaret boʻyicha ogʻirligini aniqlash yoʻli bilan qabul qilinadi.

19. Yogʻ paketlashtirilgan koʻrinishda shikastlangan tagliklar bilan yoki buzilgan oʻramda yetkazib berilganda, qabul qilib olish joylar sonini toʻliq qayta hisoblash yoʻli bilan bajariladi.

20. Qabul qilish paytida yogʻning sifat koʻrsatkichlari yetkazib beruvchi tashkilotning hujjatlarida koʻrsatilgan oʻrash, markirovka va transportirovka qilish talablariga muvofiq kelishiga alohida eʼtibor qaratish zarur.

21. Qabul qilish paytida belgilangan tartibda yaroqsizga chiqarilgan yogʻ darhol yetkazib beruvchiga qaytariladi va tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

22. Alohida holatlarda, sovutgichda boʻsh kameralar mavjud boʻlganda, yaroqsizga chiqarilgan yogʻ vaqtinchalik masʼuliyatli saqlashga qabul qilinishi mumkin. Shartnomaga muvofiq yetkazib beruvchi yaroqsizga chiqarilgan mahsulotni uzoq vaqt saqlashga yaroqli boʻlgan mahsulotga almashtirishi kerak. Mahsulotni saqlash va almashtirish boʻyicha barcha xarajatlar shartnomaga muvofiq yetkazib beruvchi tomonidan qoplanadi.

23. Saqlash kameralari optimal harorat va namlik rejimini ushlab turilishini taʼminlashi, oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash boʻyicha tegishli sanitariya norma va qoidalariga muvofiq konstruksiyalangan boʻlishi zarur.

Saqlash kameralari atrofidagi hudud sanitariya normalari va qoidalari talablariga muvofiq holatda boʻlishi zarur.

24. Saqlash kameralariga yuklashdan oldin vestibyullar, platformalar va boshqa xonalar, asboblar va uskunalar texnik jihatdan soz holatda boʻlishi va sanitariya normalari va qoidalariga muvofiq foydalanilishi lozim.

25. Texnologik xaritaga muvofiq saqlash kameralari transport vositalari, asboblar va jihozlar, tarozi va texnologik uskunalar bilan jihozlangan boʻlishi, eshiklar va lift tuynuklari brezent pardalar bilan yopilishi kerak. Ifloslangan yoki mogʻor bosgan tagliklar, brusoklar va reykalar tozalanishi va dezinfeksiyalanishi zarur.

26. Mahsulotlardan boʻshagan saqlash kameralari va vestibyullar dezinfeksiyalanishi lozim, zarurat tugʻilganda pollar yuvilishi, devorlar esa oqlanishi kerak. Dezinfeksiyalash ishlaridan soʻng havo mikrobiologik zararlanganlik boʻyicha tekshiriladi. Mahsulotlarni kemiruvchilardan saqlash maqsadida muntazam ravishda kameralarni deratizatsiya qilish tadbirlari oʻtkaziladi.

Tegishli tayyorgarlik va dezinfeksiya ishlari oʻtkazilgandan soʻng saqlash kameralari tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan tayinlangan komissiya tomonidan qabul qilinadi va ularning tayyorligi haqida dalolatnoma tuziladi.

27. Saqlash kameralarida yuklash-tushirish ishlarida band boʻlgan asosiy va yordamchi xodimlar belgilangan normalar va qoidalarga binoan sanitariya va maxsus kiyim bilan taʼminlanishi zarur.

28. Barcha saqlash kameralari mashina boʻlimiga oʻrnatilgan markaziy pultda masofadan turib haroratni oʻlchash datchiklari bilan jihozlangan boʻlishi lozim. Har bir saqlash kamerasi bitta termometr va bitta havo namligini oʻlchash asbobi bilan jihozlanadi. Ushbu oʻlchov asboblari shtabellar orasida balandligi 1,5 m boʻlgan tagliklarga yoki yuk eshigi orqasidagi maydonga oʻrnatiladi.

29. Harorat va namlikni oʻlchash asboblari ulardan foydalanish va yuklash-tushirish amaliyotlarini bajarishda ularni ehtimoliy shikastlanishlardan himoya qilish imkoniyatini hisobga olgan holda oʻrnatilishi kerak. Shisha termometrlar yogʻoch yoki metall gardishga ega boʻlishi lozim.

30. Tashkilotlarda elektr uskunalaridan foydalanish Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari (roʻyxat raqami 1383, 2004-yil 9-iyul), Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda texnika xavfsizligi qoidalari (roʻyxat raqami 1400, 2004-yil 20-avgust) talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

Elektr yoritish asboblari yopiq yoki himoyalangan (shisha qalpoqcha va metall toʻr bilan qoplangan) koʻrinishda boʻlishi lozim.

31. Yoritqichlar asosan oʻtish joylari va devorlar boʻylab joylashtirilishi kerak, ular saqlash kameralarining yuklanish hajmini kamaytirmasligi zarur.

Omborda shiplar tekis boʻlganda, yoritqich va shtabel orasidagi masofa 0,3 m dan oshmasligi kerak.

Yoritish asboblari shisha parchalari mahsulotga tushmasligi uchun himoya qalpoqchalariga ega boʻlishi lozim.

32. Tarozilar oʻz vaqtida tekshirib turilishi va normativ hujjatlarda belgilangan talablarga amal qilgan holda plombalanishi kerak.

33. Saqlash kameralari quyidagilar bilan jihozlangan boʻlishi zarur:

jihozlanish tabelida koʻzda tutilgan zarur jihozlar va uskunalar;

harorat-namlik rejimini nazorat qiluvchi asboblar (termometrlar, gigrometrlar, psixrometrlar);

himoyalash, qoʻriqlash signalizatsiyasi va oʻt oʻchirish vositalari hamda avtomat yongʻin signalizatsiyasi qurilmalari;

birinchi tibbiy yordam koʻrsatish vositalari.

34. Yogʻni saqlash jarayonida uni yongʻin chiqishi mumkin boʻlgan manbalardan, ularning quvvati va taʼsirining davomiyligidan qatʼi nazar, asrash zarur.

35. Oʻt oʻchirish vositalari doim soz holatda saqlanishi va qoʻllash uchun tayyor boʻlishi kerak.

36. Saqlash kameralari tegishli uskunalar va xavf haqida ogohlantiruvchi plakatlar, yozuvlar, koʻrsatkichlar, chiroqli va tovushli signallar bilan taʼminlanishi lozim.

37. Yuklarni transportirovka qilish uchun moʻljallangan barcha moslamalar yuk koʻtarish hajmi, sozlik holati tekshirilgan sanasi va yukni joylashtirishning ruxsat etilgan usuli koʻrsatilgan trafaretga ega boʻlishi kerak.

38. Yogʻni joylash ishlari saqlash kameralaridan oqilona foydalanish, saqlash, qabul qilish, ombordan chiqarish va mahsulot sifatini nazorat qilish uchun optimal sharoitlar yaratishni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan texnologik xarita boʻyicha amalga oshiriladi.

Har bir yogʻ partiyasi alohida shtabelga taxlanadi va unga shtabel yorligʻi rasmiylashtiriladi. Ushbu yorliqqa mahsulotning joylashish chizmasi osiladi.

Shtabeldan mahsulotning bir qismi chiqarilganda, oʻsha kunning oʻzida shtabel yorligʻiga tegishli oʻzgarishlar kiritiladi (hujjat raqami, mahsulotni chiqarish sanasi, uning soni va qoldigʻi).

39. Yogʻ partiyalari vagonga yoki avtotransportga bir-biriga zich tegib turadigan qilib joylashtiriladi. Yogʻ paketlanmagan koʻrinishda yetkazib berilganda, paketlarni shakllantirish ishlari yukni tushirish paytida amalga oshiriladi. Bunda yashiklar trafareti bilan tashqi tomonga qoʻyiladi. Shtabel balandligi kameraning yuklanish hajmidan maksimal foydalanish sharoitlaridan kelib chiqib, idishlarning chidamliligi va shtabelga yuklash normalarini hisobga olgan holda belgilanadi.

40. Muzlatish kameralaridagi yogʻ sifatining holati normativ hujjatlar talablari va sanitariya normalari va qoidalariga muvofiq diqqat bilan kuzatib borilishi kerak. Yogʻni oʻziga xos hidga ega boshqa mahsulotlar bilan saqlash taqiqlanadi.

41. Saqlash kameralarida yogʻ shtabellari quyidagi chetlanishlar bilan taxlanadi:

sovutish asboblariga ega boʻlmagan devorlardan hamda devorga oʻrnatiladigan sovutish asboblaridan — 0,3 m;

sovutish asboblariga ega boʻlmagan shipdan — 0,2 m;

shipga oʻrnatilgan sovutish asboblaridan — 0,3 m;

havo oʻtkazgichning tashqi yuzasidan — 0,3 m.

42. Yukni devor boʻylab joylashtirish ishlari kolonna, devor perimetri boʻylab yupqa reyka (taxtacha) yoki doskani (vertikal) oʻrnatish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

43. Yogʻ saqlanayotgan saqlash kameralarida mexanizmlar ishlashi uchun zarur boʻlgan kengligi 1,6 m ni tashkil etuvchi oʻtish joylari qoldirilishi lozim.

44. Sifat buzilishi belgilari paydo boʻlganda, yaroqlilik muddatiga qaramasdan, yogʻ zudlik bilan almashtirilishi kerak.

45. Yogʻning saqlanish muddati normativ hujjatga muvofiq belgilanadi.

46. Yogʻni berib yuborish Qoʻmita tomonidan berilgan naryadlar boʻyicha, birinchi navbatda, sifatining holatiga qarab, ishlab chiqarilish sanasini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Yogʻni saqlayotgan tashkilotlar mazkur mahsulotning sifat va son boʻyicha butligini taʼminlashga majbur. Yogʻ ombordan chiqarilayotganda yogʻ saqlash uchun qabul qilingan navga muvofiq kelishi kerak.

Yogʻni yuklash va berib yuborish uning saqlash muddati tugashidan kamida 2-3 oy oldin amalga oshiriladi.

47. Yogʻni ombordan chiqarishdan oldin normativ hujjatlar va sanitariya normalari va qoidalariga binoan uning sifat koʻrsatkichlari tekshiriladi.

48. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlash agentligi, Oziq-ovqat sanoati tashkilotlari uyushmasi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” DATK, Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi bilan kelishilgan.