Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
Eksport-import operatsiyalari boʻyicha valyuta nazoratini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Chet el valyutalaridagi operatsiyalarni tartibga solish, eksport qilishdan olingan valyuta tushumlari ustidan amaliy nazorat oʻrnatish va tovarlar hamda xizmatlarni import qilishni amalga oshirishda undan samarali foydalanish maqsadida:
1. Belgilab qoʻyilsinki, tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni eksport qilish uchun kvotalar boshqa yuridik shaxslarga sotilmaydi, berilmaydi yoki qayta taqsimlanmaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari, tashkilotlari va muassasalarining eksport-import operatsiyalari boʻyicha xorijiy sheriklar bilan oʻzaro hisob-kitoblarni firmalarning chet el banklaridagi schyotlari orqali amalga oshirishlari taqiqlanadi va qonun boʻyicha jazolanadi.
Oldingi tahrirga qarang.
2. Oʻzbekiston Respublikasi jismoniy va yuridik shaxslarning eksport-import hamda boshqa valyuta operatsiyalari boʻyicha xorijiy valyutadagi mablagʻlari harakati ustidan nazorat qilish Tashqi iqtisodiy aloqalari vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasi va Moliya vazirligi bilan birgalikda Markaziy bank va vakil qilingan banklarga yuklatilsin.
Keyingi tahrirga qarang.
(2-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 16-apreldagi PF-1988-son Farmoni tahririda)
3. Eksport-import operatsiyalari boʻyicha valyuta nazorati toʻgʻrisida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi valyuta tushumlarini qaytarishning va uning davlatga tegishli ulushini toʻlashning belgilangan tartibini buzganlik uchun jismoniy va yuridik shaxslarga nisbatan jinoiy va boshqa javobgarlik choralarini belgilash boʻyicha takliflar kiritsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ikki hafta muddatda Hukumatning ilgari qabul qilgan qarorlarini, shuningdek vazirliklar va idoralarning normativ hujjatlarini mazkur Farmonga muvofiqlashtirishni taʼminlasin;
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
1994-yil 20-aprel,
PF-837-son
Eksport-import operatsiyalari boʻyicha valyuta nazorati toʻgʻrisida
NIZOM
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Eksport-import operatsiyalari boʻyicha valyuta nazoratini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Pul muomalasini mustahkamlash va “Soʻm-kupon”ning xarid quvvatini oshirish borasida kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar” toʻgʻrisida 1994-yil 11-apreldagi 195-son qaroriga muvofiq korxonalar, birlashmalar va tashkilotlar (bundan keyin korxonalar deb ataladi) tomonidan tashqi iqtisodiy operatsiyalarni amalga oshirishda chet el valyutasidagi mablagʻlarning harakatini nazorat qilishning quyidagi tartibi belgilanadi.
I. Umumiy qoidalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari, agar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, chet el valyutasidagi schyotni faqat Oʻzbekistonning vakil qilingan banklarida ochishlari mumkin.
Ochiladigan schyotning rejimi korxonaning asosiy faoliyat turiga va tashqi iqtisodiy faoliyat qatnashchisi sifatida roʻyxatdan oʻtkazilganlikka bogʻliq boʻladi.
Har bir korxonaga valyuta schyoti vakil qilingan bank muassasalarining faqat bittasida ochilishi mumkin.
Xizmat koʻrsatuvchi vakil qilgan bankda kredit resurslari yetishmagan taqdirda korxona mazkur bank bilan kelishgan holda boshqa istalgan vakil qilingan bankdan kredit olishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
2. Korxonalarning xoʻjalik faoliyatidan olingan chet el valyutasidagi barcha mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilaydigan tartibda ularning chet el valyutasidagi schyotlariga albatta oʻtkazilishi kerak.
II. Eksport-import operatsiyalari boʻyicha kontraktlarni roʻyxatdan oʻtkazish va ularning bajarilishini nazorat qilish
3. Korxonalar tomonidan ularning xorijiy, shu jumladan MDH mamlakatlaridagi sheriklar bilan litsenziya beriladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksporti yuzasidan tuzadigan kontraktlari belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligida roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak.
Keyingi tahrirga qarang.
4. Eksport kontraktlarining hammasi istisnosiz, shu jumladan Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligida roʻyxatdan oʻtkazilganlari ham, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilaydigan tartibda vakil qilingan bankda hisobga olinishi kerak.
Keyingi tahrirga qarang.
5. Tovarlarni eksport qiluvchi korxonalar yukning bojxona deklaratsiyasida xorijiy sheriklar bilan hisob-kitoblar, uning orqali amalga oshiriladigan vakil qilingan bankning rekvizitlarini va toʻliq nomini koʻrsatadilar.
Keyingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
6. Davlat bojxona qoʻmitasi har oyda tegishli vakil qilingan banklarga eksport yuklarni chegaradan tashqariga chiqarishga asos boʻlgan yukning bojxona deklaratsiyalari reyestrlarini eksport qiluvchi korxonaning nomini, joʻnatilgan tovarlarning nomi va miqdorini, ularning chet el valyutasidagi qiymatini va toʻlov shaklini koʻrsatgan holda taqdim etadi.
(6-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 16-apreldagi PF-1988-son Farmoni tahririda)
Keyingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
7. Vakil qilingan banklar reyestrlar asosida eksport qiluvchilar schyotiga tushumlarning toʻliqligi, oʻz vaqtida tushganligi va toʻgʻriligini har kuni nazorat qilib boradilar.
Vakil qilingan banklar toʻlovlarning belgilangan muddatda tushmaganligi yoki reyestrlarda koʻrsatilgandan kam summada tushganligi hollari toʻgʻrisida Davlat soliq qoʻmitasini, Davlat bojxona qoʻmitasini tegishli choralar koʻrish uchun har oyda xabardor qilib borishadi.
(7-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 16-apreldagi PF-1988-son Farmoni tahririda)
Keyingi tahrirga qarang.
8. Valyuta (shu jumladan MDH mamlakatlari valyutalari) tushumini Markaziy bankka nazarda tutilgan majburiy sotish eksport qiluvchi korxonalar tomonidan valyuta tushumi tushgan kundan boshlab 10 kalendar kun mobaynida korxona topshiriqnomasi asosida, ayni bir vaqtda sotilgan chet el valyutasining “Soʻm-kupon”lardagi ekvivalentini sotish kunidagi joriy kurs boʻyicha korxonaning hisob-kitob schyotiga oʻtkazgan holda amalga oshiriladi.
Sotib olingan chet el valyutasi uchun “Soʻm-kupon” lardagi ekvivalentni korxonaga toʻlash boʻyicha Markaziy bankda qarz vujudga kelgan taqdirda milliy valyutadagi qarz summasiga toʻlov muddatini oʻtkazib yuborganlik uchun Markaziy bank tomonidan belgilanadigan foiz qoʻshiladi. Bunda sotib olingan chet el valyutasini “Soʻm-kupon” boʻyicha hisoblab chiqarish qarz toʻlangan kunda amalda boʻlgan kurs boʻyicha amalga oshiriladi.
Keyingi tahrirga qarang.
III. Eksport va import qiluvchi korxonalarning javobgarligi
9. Korxonalar yuklab joʻnatilgan tovarlar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun tushumlar ularning schyotlariga oʻz vaqtida va toʻliq kelib tushishi uchun javobgardirlar.
Bunda oʻzbekistonlik eksport qiluvchilar tomonidan olingan tushumni boshqa yuridik shaxslar foydasiga transferabel akkreditivlar va boshqa toʻlov hujjatlarini qoʻllash yoʻli bilan qayta berish taqiqlanadi.
10. Korxonalar chet el valyutasidagi tushumni yashirgan hollarda Markaziy bank, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, respublikaning moliya va soliq organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida quyidagi sanksiyalar qoʻllanadi:
tashqi iqtisodiy aloqalar qatnashchisi maqomidan mahrum qilish
chet el valyutasida barcha operatsiyalarni amalga oshirishga olingan litsenziyalardan mahrum qilish;
moliyaviy sanksiyalarni qoʻllash va Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgilanadigan miqdorlarda maʼmuriy jarima solish;
qoidalarni buzgan yoki valyuta nazorati va tartibga solish normalariga rioya qilinishi uchun tegishli chora-tadbirlar koʻrmagan mansabdor shaxslarni amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortish.
Keyingi tahrirga qarang.
11. Chet el valyutasidagi tushumni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining ruxsatisiz xorijiy banklarda ochilgan schyotlarga oʻtkazish chet el valyutasidagi tushumni yashirib qolish hisoblanadi.
Keyingi tahrirga qarang.
12. Import qilinayotgan tovarlarga haq toʻlash korxonaning Oʻzbekistonning unga xizmat koʻrsatadigan vakil qilingan bankdagi schyotidan amalga oshirilishi kerak.
13. Eksport-import operatsiyalari boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirishning asosiy shakllari hujjatli akkreditiv va inkasso hisoblanadi.
Import kontraktlari boʻyicha toʻlovlarni bank orqali amalga oshirishga faqat kontraktda nazarda tutilgan avans doirasida yoʻl qoʻyiladi. Bunda avansning miqdori kontrakt qiymatining 15 foizidan oshmasligi kerak.
Avansni oʻtkazishga faqat import qiluvchi korxonaga xizmat koʻrsatadigan Oʻzbekiston vakil qilgan korrespondent-bankning bank kafolati mavjud boʻlgandagina yoʻl qoʻyiladi.
Keyingi tahrirga qarang.
IV. Vakil qilingan banklarning javobgarligi
Keyingi tahrirga qarang.
14. Vakil qilingan banklar kontraktlarning oʻz vaqtida va toʻgʻri hisobga olinishi, eksport qiluvchi korxonalar schyotlariga tushumning tushishi hamda import boʻyicha toʻlov shakllarining toʻgʻri qoʻllanishi ustidan nazorat qilinishi uchun javobgardirlar.
Keyingi tahrirga qarang.
15. Vakil qilingan banklarning notoʻgʻri harakatlari yoki oʻz vakolatlarini oshirib yuborishlari oqibatida xoh davlatga, xoh chet el valyutasidagi schyotlar egalariga yetkazilgan zararlar va ziyon shu banklar tomonidan majburiy ravishda qoplanishi kerak.
Keyingi tahrirga qarang.
(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1994-y., 4-son, 107-modda; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2000-y., 11-son, 171-modda; 2003-y., 1-2-son, 3-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-y., 6-7-son, 93-modda; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 37-38-son, 282-modda; 2011-y., 43-44-son, 461-modda; 2014-y., 28-son, 336-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.12.2017-y., 06/17/5287/0425-son; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 04.05.2018-y., 06/18/5428/1158-son, 14.07.2018-y., 06/18/5476/1504-son; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 06.03.2019-y., 06/19/5684/2708-son; 25.10.2019-y., 06/19/5856/3956-son; 09.07.2020-y., 06/20/6021/1047-son)