Yer uchastkalari berish tartibini yanada takomillashtirish, yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqlari himoya qilinishini taʼminlash, respublika aholi punktlarining arxitektura qiyofasini yaxshilash, Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksi va Shaharsozlik kodeksiga muvofiq ularning yerlaridan qurilish uchun oqilona foydalanish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun yer uchastkalari berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlarini, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mahalliy davlat hokimiyati organlari yer uchastkalari berishda:

aholi punktlarining bosh rejalari va hududlarni rivojlantirish hamda boshqa shaharsozlik hujjatlari talablariga qatʼiy rioya etilishini, belgilangan tartibda tasdiqlangan loyiha hujjatlarisiz hamda ularni shaharlar va aholi punktlarining tasdiqlangan bosh rejalariga muvofiqlashtirmasdan obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilishga yoʻl qoʻyilmasligini;

yer uchastkalari berish toʻgʻrisidagi qarorlarning qatʼiyan oʻz vakolatlari doirasida, tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari asosida qabul qilinishini;

yakka tartibdagi uy-joy va tadbirkorlik subyektlari obyektlari qurilishi uchun ajratiladigan hududlarda muhandislik infratuzilmasi jadal shakllantirilishini taʼminlasinlar.

Aholi punktlarining bosh rejalar va batafsil rejalashtirish loyihalari, shuningdek qishloq aholi punktlarining bosh rejalari sxemalari bilan birgalikda hududlarni meʼmoriy rejalashtirishni tashkil etish loyihalari bilan taʼminlanishi, ularni amalga oshirish va moliyalashtirish boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar koʻrilishi yuzasidan shaxsiy masʼuliyat Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlariga yuklansin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi va “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan ushbu qaror bilan tasdiqlangan nizomlarga rioya etilishi yuzasidan tizimli monitoring oʻrnatsinlar hamda har yarim yillik yakunlari boʻyicha monitoring natijalari toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga tegishli chora-tadbirlar koʻrish uchun axborot berib borsinlar.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin va baʼzilariga oʻzgartirishlar kiritilsin.

Vazirliklar va idoralar bir oy muddatda oʻz idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.A. Xoʻjayev zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Yer va Shaharsozlik kodekslariga muvofiq shaharsozlik faoliyati hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari berish tartibini belgilaydi.

Ushbu Nizom:

shaharsozlik normalari va qoidalariga, atrof muhitni, tarixiy va madaniy meros obyektlarini, shaharsozlik faoliyati bilan alohida tartibga solinadigan hududlarni muhofaza qilish sohasidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq qurilish uchun yer uchastkalaridan foydalanishni;

yer uchastkalaridan qatʼiyan belgilangan maqsadda foydalanilishini;

korxonalar, binolar va inshootlar (keyingi oʻrinlarda obyektlar deb ataladi) qurish uchun yer uchastkalari olishdan manfaatdor boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini;

boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari berilayotganda huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishi mumkin boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari amalga oshirilishini;

yer uchastkalaridan oqilona foydalanilishini;

yer uchastkalarining aholi punktlaridagi qurilishlarning kompleksliligini, yaxlitligini va uygʻunligini hamda atrof landshaftini saqlab qolgan holda berilishini taʼminlash maqsadida ishlab chiqilgan.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

aholi punktlarining yerlari — shaharlar va posyolkalar, shuningdek qishloq aholi punktlari doirasidagi yerlar;

yer uchastkasi — belgilangan chegaraga, maydonga, manzilga, huquqiy rejimga va davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa tavsiflarga ega boʻlgan yer fondining bir qismi;

davlat yer kadastri — yerlarning tabiiy, xoʻjalik va huquqiy rejimi, ularning toifalari, sifat tavsifi va qimmati, yer uchastkalarining manzili va oʻlchamlari, ularning yer egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari boʻyicha taqsimlanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va hujjatlar tizimi;

yer uchastkasini yuridik va jismoniy shaxslarga berish (realizatsiya qilish) — yer uchastkasini joylashtirish, uni tanlash va ajratish materiallarini tayyorlash, shaharsozlik faoliyati hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun yer uchastkasi berish yuzasidan davlat hokimiyati tegishli organi tomonidan qaror qabul qilish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksi;

yer uchastkasini ijaraga berish — ijara shartnomasi shartlarida yer uchastkasiga muddatli, haq evaziga egalik qilish va undan foydalanish;

yer uchastkasini auksionda realizatsiya qilish — shaharlar (tumanlar) davlat hokimiyati organlari tasarrufidagi yer uchastkalariga umrbod meros qilib qoldiriladigan holda egalik qilish huquqini fuqarolarga kimoshdi savdosi asosida realizatsiya qilish;

yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqi — yuridik va jismoniy shaxslarga beriladigan yer uchastkasiga egalik qilish, undan foydalanish va uni ijaraga olish huquqi;

yer uchastkasining rejasi — qabul qilingan shartli belgilarga muvofiq yer uchastkasining belgilangan chegaralari koʻrsatilgan topografik rejasi;

yer uchastkasini olib qoʻyish — yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkasiga yoki uning bir qismiga boʻlgan huquqlarini toʻxtatish boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladigan yuridik harakat;

aholi punktlarining chegarasi — shahar, shahar posyolkasi, qishloq aholi punkti yerlarining shaharsozlik va yer tuzish hujjatlariga muvofiq belgilangan tartibda tasdiqlanadigan tashqi chegaralari;

aholi punktining bosh rejasi — hayot faoliyati muhitini shakllantirishning kompleks shartlarini, aholi punktlarini hududiy rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini belgilovchi shaharsozlik hujjati;

qishloq (ovul) fuqarolari yigʻini hududini meʼmoriy rejalashni tashkil etish loyihasi — aholining yashash sharoitlarini taʼminlashni, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini yanada rivojlantirishni, atrof muhitni muhofaza qilishni, tabiiy, odam va moddiy resurslardan foydalanishni taʼminlaydigan qishloq aholi punktlarining rejali tuzilmasini, toʻla qimmatli arxitektura qiyofasini yaratgan holda qishloq (ovul) fuqarolari yigʻini hududini kompleks rivojlantirish va zonalashtirishdan iborat asosiy shaharsozlik vazifalari yechimlarini taʼminlaydigan kompleks shaharsozlik hujjati;

loyiha-smeta hujjatlari — hajmiy-rejali, konstruktiv va texnik yechimlarni, binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash, shuningdek obodonlashtirish ishlari qiymatini belgilaydigan, obyektni qurishga ruxsat berish uchun asos hisoblanadigan hujjatlar;

shaharsozlik — kompleks ijtimoiy-iqtisodiy, qurilish-texnika, arxitektura-badiiy va sanitariya-gigiyenik yechimlarni taʼminlaydigan aholi punktlari, qishloqlararo hududlarni rejalashtirish hamda qurish nazariyasi va amaliyoti;

shaharsozlik faoliyati — tegishli davlat hokimiyati organlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning fuqarolar, ijtimoiy va davlat manfaatlari, shuningdek hududlar va aholi punktlarining milliy, tarixiy-madaniy, ekologik, tabiiy xususiyatlari hisobga olingan holda hududlarni, aholi punktlarini rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish, yer uchastkalaridan foydalanish, qurilish materiallari va buyumlar ishlab chiqarish turlarini belgilash, binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni loyihalash, qurish hamda rekonstruksiya qilish sohasidagi faoliyati;

shaharsozlik hujjatlari — hududlarni, aholi punktlarini va qurilishlarni rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish toʻgʻrisidagi belgilangan tartibda tasdiqlangan hujjatlar;

davlat shaharsozlik kadastri — davlat shaharsozlik kadastri obyektlari, ularning geografik holati, huquqiy maqomi, miqdor va sifat tavsiflari hamda iqtisodiy bahosi toʻgʻrisidagi yangilab boriladigan ishonchli maʼlumotlar tizimi.

3. Yer uchastkalarini joylashtirishda shaharsozlik, iqtisodiy, ekologik, sanitariya va boshqa talablar qonun hujjatlarida belgilanadi.

4. Yuridik yoki jismoniy shaxslar egalik qilayotgan, foydalanayotgan, ijaraga olgan yoki ularning mulki boʻlgan yer uchastkasini (keyingi oʻrinlarda yer uchastkasi deb ataladi) shaharsozlik faoliyati va qishloq xoʻjaligi ehtiyojlariga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun berish faqat ushbu uchastka ulardan belgilangan tartibda olingandan (haq toʻlab olingandan) keyin amalga oshiriladi.

5. Yer uchastkalarini joylashtirish va u boʻyicha materiallar tayyorlash tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan amalga oshiriladi.

6. Aholi punktlarida yer uchastkasini joylashtirish materiallari asosida yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan, qolgan hududlarda esa — tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan amalga oshiriladi.

Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni vakolatli organlar bilan kelishish aholi punktlarida tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) tomonidan, qolgan hududlarda esa — tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan bir joyning oʻzida amalga oshiriladi;

Yer uchastkalarini joylashtirish, yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash ishlari yuridik yoki jismoniy shaxs bilan tuzilgan shartnoma asosida bajariladi.

Ishlarning qiymati Oʻzbekiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi va “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi tomonidan, Moliya vazirligi bilan kelishgan holda belgilanadi.

7. Aholi punktlarining chegaralarini belgilash ularning tasdiqlangan bosh rejalari hamda shahar, posyolka chizigʻi loyihalari, shuningdek tegishli yer tuzish hujjatlari asosida, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Aholi punktlari chegaralarini belgilagan holda shahar (shahar posyolkasi) va qishloq aholi punkti chizigʻi loyihasi tasdiqlangandan keyin qishloq xoʻjaligi maqsadidagi yerlar aholi punktining tegishli yerlari tarkibiga kiritiladi va yer uchastkasi shaharsozlik faoliyati hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun ajratilgungacha vaqtincha qishloq xoʻjaligi tashkilotlarining tasarrufida, foydalanishida va ijarasida qoladi.

8. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlari hududidagi qishloq aholi punktlari yerlari, ular shahar va shahar posyolkasi chegarasiga kirgan taqdirda, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shahar va shahar posyolkasining tegishli yerlari tarkibiga kiritiladi.

9. Yer uchastkalari berish bilan bogʻliq boʻlgan shaharsozlik faoliyati aholi punktlari va aholi punktlariaro hududlarni rivojlantirish va qurish boʻyicha quyidagi shaharsozlik hujjatlariga (keyingi oʻrinlarda shaharsozlik hujjatlari deb ataladi) asoslanadi:

aholi punktlarining bosh rejalari;

shahar va posyolka chizigʻining loyihalari;

aholi punktlari hududini rivojlantirishning tarmoq tarhlari;

qishloqlar (ovullar) fuqarolar yigʻinlari hududlarini meʼmoriy rejalashtirishni tashkil etish loyihalari (QFY HMRTL);

aholi punkti hududi qismlarining batafsil rejalashtirish loyihalari (BRL);

qurish loyihalari.

10. Aholi punktining bosh rejasisiz, qishloqlar (ovullar) fuqarolar yigʻinlari hududlarini meʼmoriy rejalashtirishni tashkil etish loyihasisiz va aholi punkti hududi qismlarining batafsil rejalashtirish loyihasisiz aholi punktlari hududida va aholi punktlariaro hududlarda yer uchastkalari berish taqiqlanadi, ushbu Nizomda nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno.

11. Yer uchastkalari berish yuridik va jismoniy shaxslarning arizalari asosida, ikki bosqichda amalga oshiriladi:

birinchi bosqichda — yer uchastkasini joylashtirish, obyektni loyihalashtirish uchun yer uchastkasi tanlash materiallarini rasmiylashtirish, ularni manfaatdor tashkilotlar bilan kelishish va yer uchastkasi tanlashni tegishli davlat hokimiyati organi qarori bilan tasdiqlash amalga oshiriladi;

ikkinchi bosqichda — yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan taqdim etilgan, belgilangan tartibda kelishilgan loyiha-smeta hujjatlari (keyingi oʻrinlarda qurilish loyihasi deb ataladi) asosida yer uchastkasini ajratish materiallarini rasmiylashtirish va yer uchastkasi ajratishni tegishli davlat hokimiyati organining obyektni qurishga ruxsatnoma berish uchun asos hisoblanadigan qarori bilan tasdiqlash amalga oshiriladi.

Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash, Toshkent shahrida va Toshkent viloyatida obyektlarni joylashtirish boʻyicha materiallarni koʻrib chiqish va kelishish muddatlarini hisobga olmasdan, bir oydan oshmaydigan muddatda, tegishli ravishda Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 22-avgustdagi 189-son hamda 2009-yil 22-yanvardagi 16-son qarorlari bilan tashkil etilgan komissiyalar, qurilishi va rekonstruksiya qilinishi Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati darajasida tasdiqlanishi kerak boʻlgan obyektlarning manzilli roʻyxatlarini tasdiqlash boʻyicha Hukumat komissiyasi tomonidan, shuningdek Oʻzbekiston milliy avtomagistrali boʻylab yoʻl boʻyi infratuzilmasi va servis obyektlarini joylashtirishni koʻrib chiqish va kelishish Komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi

Hisob-kitob (smeta) qiymati 2,0 mlrd soʻm va undan ortiq boʻlgan obyektlar qurilishi uchun (ular boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining qarori mavjud boʻlgan obyektlar qurilishi bundan mustasno) yer uchastkalari ajratish, moliyalashtirish manbalaridan qatʼi nazar, qurilishi va rekonstruksiya qilinishi Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati darajasida tasdiqlanishi kerak boʻlgan obyektlarning manzilli roʻyxatlarini tasdiqlash boʻyicha Hukumat komissiyasining ijobiy qarori olingandan keyin rasmiylashtiriladi.

11¹. “Angren” maxsus industrial zonasida loyihalarni amalga oshiruvchi investorlar uchun yer uchastkalarini ajratish “Angren” maxsus industrial zonasi Maʼmuriy kengashining qarorlari boʻyicha Toshkent viloyati hokimligi tomonidan amalga oshiriladi.

12. Yer uchastkasi berilishidan manfaatdor boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar soʻralayotgan yer uchastkasi joylashgan joydagi tuman (shahar) hokimiga ariza beradilar.

Toshkent shahrida yuridik va jismoniy shaxslar yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi ariza bilan shahar hokimiga murojaat qiladilar.

Yer uchastkasi joylashtirilishi kerak boʻlgan tumanni (maʼmuriy birlikni) oldindan aniqlash zarur boʻlganda, shuningdek obyektlar ikki va undan koʻp viloyatlar yoki tumanlar hududida joylashtiriladigan yer uchastkalarida quriladigan taqdirda yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi ariza tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga va viloyat hokimiga yuboriladi.

Yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizada yer uchastkasining qanday maqsadlar uchun va qancha muddatga zarurligi, uning taxminiy joylashish joyi va oʻlchami, talab qilinadigan maydonning asoslanishi, qurilish ishlarini boshlash va tugallashning taxminiy muddatlari, yuridik shaxsning pochta manzili, rekvizitlari, jismoniy shaxsning pasporti maʼlumotlari mavjud boʻlishi kerak.

13. Tuman (shahar) hokimligi uch ish kuni mobaynida yuridik yoki jismoniy shaxsning yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizasini obyektni qurish uchun yer uchastkasini joylashtirish boʻyicha takliflar kiritish uchun tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yuboradi.

14. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) oʻn ish kuni mobaynida yer uchastkasini joylashtirish toʻgʻrisida taklif tayyorlaydi.

Yer uchastkasini joylashtirishda uning umumiy maydoni, bino va inshootlarning mavjudligi, muhandislik infratuzilmasining joylashishi aniqlanadi.

Yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizada yuridik va jismoniy shaxs tomonidan yer uchastkasining aniq joylashgan joyi koʻrsatilmagan taqdirda, shuningdek uni joylashtirish uchun muayyan zarurat paydo boʻlganda yer uchastkalari bir necha variantlarda tanlanishi mumkin.

Yer uchastkasini joylashtirish variantlarini taqqoslash uchun muhandislik qidiruvlari materiallaridan, zarur maydonning oʻlchamini asoslovchi maʼlumotlardan va boshqa texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlardan foydalaniladi.

Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan obyektni qurish uchun yer uchastkasini joylashtirish materiallari quyidagi tarkibda tayyorlanadi:

tuman (shahar) hokimining qurilish masalalari boʻyicha oʻrinbosari, tumanlar (shaharlar)ning arxitektura va qurilish boʻyicha, yer resurslari va davlat kadastri boʻyicha, tabiatni muhofaza qilish, sanitariya-epidemiologiya xizmati, davlat yongʻin nazorati boʻyicha organlarining vakolatli vakillari bilan kelishilgan, yer uchastkalari qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarning, magistral quvurlarning, temir yoʻl va avtomobil yoʻllarining, elektr quvvati uzatish va aloqa liniyalarining, madaniy meros obyektlarining qoʻriqlanadigan, suv muhofazasi va sanitariya-himoya zonalarida, shuningdek aerodromlar va chiqindilar hamda zaharli moddalar koʻmiladigan joylar yaqinida tanlangan taqdirda — ushbu hududlar va inshootlardan foydalanadigan va ularni ishlatadigan tashkilotlar vakillari bilan kelishilgan yer uchastkasini joylashtirish rejasi (tegishli aholi punktining M 1:2000 masshtabli navbatchi rejasidan yoki M 1:10 000 masshtabli, koʻrib chiqilayotgan hududning vaziyat rejasi aks ettirilgan M 1:10000 masshtabli qishloq xoʻjaligi xaritasidan nusxa);

zarur maydonning oʻlchamlarini asoslaydigan maʼlumotlar va boshqa texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlar;

obyektning arxitektura-reja nuqtai nazaridan baholash imkonini beradigan erkin masshtabdagi obyektning fasadlari va bosh rejasi eskizi;

yer uchastkasining kamida ikki tomonidan oʻrab turgan obyektlari bilan birgalikdagi fotosurati (15 x 20).

15. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yer uchastkasini joylashtirish boʻyicha materiallarni tuman (shahar) hokimining ilova xati bilan birga Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasiga, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi yer uchastkalari berish (sotish) masalalarini koʻrib chiqish komissiyasining (keyingi oʻrinlarda viloyat komissiyasi deb ataladi) hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi huzuridagi arxitektura-shaharsozlik kengashining qoʻshma majlisida kelishish uchun yuboradi.

16. Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi yer uchastkasini joylashtirish boʻyicha materiallar olgandan keyin ikki ish kuni mobaynida viloyat komissiyasini qoʻshma majlis oʻtkaziladigan kun toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Qoʻshma majlisda kelishilgan yer uchastkasini joylashtirish boʻyicha materiallar besh ish kuni mobaynida Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi tomonidan bosh loyiha-qidiruv tashkilotlariga kelishish uchun yuboriladi.

Koʻrib chiqish natijalari viloyat komissiyasining hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi huzuridagi arxitektura va shaharsozlik kengashining qoʻshma protokoli bilan rasmiylashtiriladi.

17. Yer uchastkasini joylashtirish boʻyicha materiallar yetti ish kuni mobaynida Toshkent, Samarqand shaharlarida, Toshkent viloyatining shaharlari, tumanlarning maʼmuriy markazlari va shahar posyolkalarida — “ToshkentboshplanLITI” davlat unitar korxonasi bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda boshqa viloyatlarning shaharlari, tumanlarning maʼmuriy markazlari va shahar posyolkalarida — “OʻzshaharsozlikLITI” davlat unitar korxonasi bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan, qishloq aholi punktlarida va aholi punktlariaro hududlarda — “Qishloqqurilishloyiha” masʼuliyati cheklangan jamiyati bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan kelishiladi.

Bosh loyiha-qidiruv tashkilotlari bilan kelishish bosh loyiha-qidiruv tashkiloti ilmiy-texnik kengashining kelishuv bayoni, vakolatli mansabdor shaxsning imzosi va muhri bilan tasdiqlangan yer uchastkasini joylashtirish topografik rejasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasiga viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasiga yuborgan holda amalga oshiriladi.

Materiallarni bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan kelishish joriy qurilishning mualliflik nazoratini va aholi punktlarining bosh rejalarini amalga oshirish monitoringini yuritish uchun tushadigan mablagʻlar hisobiga ular tomonidan yuridik shaxslar (mahalliy davlat hokimiyati organlari) bilan tuzilgan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.

18. Toshkent shahrida va Toshkent viloyatida belgilangan tartibda tayyorlangan obyektlarni joylashtirish boʻyicha materiallar Vazirlar Mahkamasining tegishli ravishda 2008-yil 22-avgustdagi 189-son va 2009-yil 22-yanvardagi 16-son qarorlari bilan tashkil etilgan komissiyalar tomonidan koʻrib chiqish va ular bilan kelishish uchun yuboriladi.

Oldin ishlab chiqilgan va tasdiqlangan loyihalar boʻyicha shaharlar va posyolkalarda (tuman markazlarida) qurilishi tugallangan maʼmuriy markazlar, turar joy kichik dahalari hududida qurish uchun obyektlarni joylashtirish boʻyicha materiallar qurilishi va rekonstruksiya qilinishi Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati darajasida tasdiqlanishi kerak boʻlgan obyektlarning manzilli roʻyxatlarini tasdiqlash boʻyicha Hukumat komissiyasi bilan belgilangan tartibda kelishilishi kerak.

19. Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi yer uchastkasini joylashtirish boʻyicha materiallar olingandan keyin bir ish kun mobaynida ularni ushbu Nizomning 6-bandiga muvofiq yer uchastkasi tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun tegishli ravishda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga yuboradilar.

Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) tomonidan bajarilgan aholi punktlaridan tashqarida joylashgan yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash ishlarining hamda arxitektura-rejalashtirish topshirigʻining (APZ-I va APZ-II) qiymati tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan tayyorlanadigan yer uchastkasi tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash ishlarini bajarish shartnomasiga kiritiladi.

20. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati oʻn bir ish kunigacha boʻlgan muddatda yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni loyihalashtirish uchun tayyorlaydilar.

Yer uchastkasini tanlash ishlarini bajarish davomida:

shaharsozlik va yer tuzish hujjatlari, yer va shaharsozlik kadastrlari maʼlumotlari hamda, zarurat boʻlganda, tadqiqotlarning boshqa turlari amalga oshiriladi;

obyektlar qurish uchun yer uchastkasini, birinchi navbatda, qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallanmagan yerlardan yoki qishloq xoʻjaligini yuritish uchun yaroqsiz yoxud sifati yomon qishloq xoʻjaligi yerlaridan tanlash imkoniyati oʻrganiladi;

yer uchastkalari qishloq xoʻjaligi maqsadidagi va oʻrmon fondi yerlaridan tanlangan hollarda alohida qimmatli, unumdor sugʻoriladigan yerlarni, hududning mavjud arxitekturaviy rejalashtirish va ichki xoʻjaligi tashkil etilishini eng toʻliq darajada saqlab qolish, ekologik vaziyatni yaxshilash va saqlash, eroziya jarayonlarini, yerlarning botqoqlanishini toʻxtatish zarurligi hisobga olinadi;

yer uchastkalarini tanlashda binolar va inshootlarning, ayniqsa uy-joylarning asossiz ravishda buzib tashlanishiga yoʻl qoʻymaslik, suv xoʻjaligi obyektlaridan, muhandislik infratuzilmasidan foydalanishda noqulayliklar yaratmaslik imkoniyati qidiriladi;

tanlanayotgan yer uchastkasida binolar, inshootlar va uy-joylarning, shu jumladan oʻzboshimchalik bilan qurilgan uy-joylarning, yer osti muhandislik tarmoqlarining mavjudligi, qishloq xoʻjaligi yerlarining tarkibi aniqlanadi;

yer uchastkalarining egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining ulardan yerlarning olinishi (haq toʻlab olinishi) munosabati bilan koʻrgan zararlarining miqdori hamda koʻrilgan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori belgilangan tartibda aniqlanadi;

yer uchastkasini (qishloq, oʻrmon, baliqchilik xoʻjaligida yoki boshqa maqsadlarda foydalanish uchun) unumdor qilishning zarurligi va yoʻnalishi, tuproqning unumdor qatlamini koʻchirib olish kerakligi aniqlanadi;

yer uchastkasini uning egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlaridan olib qoʻyish shartlari belgilanadi.

21. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha hujjatlar va uni olish shartlari ular (tuman) shahar hokimi tomonidan tasdiqlash uchun taqdim etilgungacha tegishli ravishda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan:

yer uchastkalari olinayotgan yuridik va jismoniy shaxslar bilan;

yer uchastkalari olib qoʻyilayotgan tashkilotlarning yuqori boshqaruv organlari bilan (mavjud boʻlsa);

yer resurslari va davlat kadastri, tabiatni muhofaza qilish, davlat sanitariya va yongʻin nazorati organlari bilan, agar yer uchastkasi sugʻoriladigan yerlarda joylashgan boʻlsa — qishloq va suv xoʻjaligi organlari bilan;

yer uchastkalari qoʻriqlanadigan, suv muhofazasi hamda qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar, magistral quvurlar, temir yoʻl va avtomobil yoʻllari, elektr energiyasi uzatish va aloqa liniyalari, madaniy meros obyektlarining sanitariya-himoya zonalarida, shuningdek aerodromlar hamda chiqindilar va boshqa zaharli moddalar koʻmiladigan joylar yaqinida tanlangan taqdirda — ushbu hududlar va inshootlardan foydalanadigan va ularni ishlatadigan tashkilotlar bilan kelishiladi.

22. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni kelishib beradigan tashkilotlar materiallar olingandan keyin yetti ish kuni mobaynida ularni koʻrib chiqadilar hamda oʻzlarining asoslangan xulosalarini tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga taqdim etadilar.

23. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati yer uchastkasini tanlash materiallarini quyidagi tarkibda tayyorlaydilar hamda tuman (shahar) yer uchastkalari berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish komissiyasi (keyingi oʻrinlarda tuman (shahar) komissiyasi deb ataladi) bilan kelishadilar:

obyektni joylashtirish materiallari;

yer uchastkasi chegaralarining belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan rejasi;

yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar kelishishdan oʻtadigan tashkilotlarning xulosalari;

oilalari bilan koʻchiriladigan fuqarolarning yangi yer uchastkalari yoki kvartira olishni xohlovchilari koʻrsatilgan roʻyxati, shuningdek, zarurat boʻlganda — ajratilgan yer uchastkasida joylashgan uy-joylari va boshqa imoratlari buzilishi kerak boʻlgan tegishli yuridik va jismoniy shaxslarning roʻyxati;

yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining koʻrgan boshqa zararlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorini aniqlash dalolatnomasi (zarurat boʻlganda);

yer uchastkasi oʻrmon xoʻjaligi korxonalari tasarrufidagi yerlardan olingan taqdirda ajratilayotgan yer uchastkasining texnik oʻrganish dalolatnomasi (zarurat boʻlganda);

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi Davlat ekologiya ekspertizasining xulosasi;

tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimining tanlangan yer uchastkasining yer qonunchiligi talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasi;

oʻzlaridan yer uchastkasi olinayotgan yuridik va jismoniy shaxslar bilan materiallarni kelishish hujjatlari.

Koʻrsatib oʻtilgan barcha hujjatlar asl nusxada kiritiladi.

24. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar kiritilgandan keyin uch ish kuni mobaynida tuman (shahar) komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi. Koʻrib chiqish natijalari bayon bilan rasmiylashtiriladi, unda quyidagilar aks ettiriladi:

komissiyaning majlisda qatnashgan aʼzolari roʻyxati;

yer uchastkalarida binolar va inshootlar, sugʻorish va kollektor-drenaj tarmoqlari, muhandislik infratuzilmasi, koʻp yillik oʻsimliklar mavjudligi yoki yoʻqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorining hisob-kitobi (mavjud boʻlganda);

yer uchastkasining ekin maydonlari (mavjud boʻlsa) boʻyicha tavsifi. Qishloq xoʻjaligi maqsadidagi yerlarda yer egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari boʻyicha tuproq boniteti ballari koʻrsatiladi;

jismoniy shaxslar koʻchirilgan taqdirda uy-joylar va boshqa imoratlar qurish uchun ularni yer uchastkalari bilan taʼminlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (zarurat boʻlganda);

atrof muhitni, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish talablarini hisobga olgan holda yer uchastkalari berish shartlari;

yerlarni rekultivatsiya qilish va uning yoʻnalishlari masalalari (zarurat boʻlganda);

tuproqning unumdor qatlamini koʻchirib olish masalalari (zarurat boʻlganda);

komissiya aʼzolari xohishiga koʻra boshqa masalalar;

komissiya xulosasi.

Tuman (shahar) komissiyasi yer uchastkasini tanlash materiallarini koʻrib chiqadi va, kelishilgan taqdirda, ularni ushbu band talablariga muvofiq rasmiylashtirilgan tanlov hujjatlarini tasdiqlash uchun kelishish bayoni bilan birga tuman (shahar) hokimiga tasdiqlash uchun yoki tegishli materiallarni tasdiqlash vakolatiga kiradigan tegishli davlat hokimiyati organlariga yuborish uchun taqdim etadi.

Oʻzbekiston milliy avtomagistrali boʻyida yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyat hokimi iltimosnomasiga binoan, tegishli ravishda Oʻzbekiston milliy avtomagistrali boʻyicha yoʻl atrofi infratuzilmasi obyektlarini joylashtirishni koʻrib chiqish va kelishish boʻyicha komissiyaga kelgusida kelishish uchun kiritiladi.

25. Tuman (shahar)hokimi oʻz vakolati doirasida ushbu Nizomning 49 va 50-bandlariga muvofiq uch ish kuni mobaynida loyihalashtirish uchun yer uchastkasi tanlashni tasdiqlaydi va oʻz qarorini yer uchastkasi tanlash boʻyicha yigʻmajildni shakllantirishni tashkil etish uchun tegishli ravishda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimiga yuboradi.

Yer uchastkasi tanlash boʻyicha yigʻmajild uch nusxada shakllantiriladi, ulardan bittasi — oʻziga yer uchastkasi tanlangan yuridik va jismoniy shaxsga, u tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga tomonlarning shartnomadagi majburiyatlariga muvofiq yer uchastkasini joylashtirish va yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash boʻyicha ishlari uchun haq toʻlagandan keyin beriladi, ikkinchi nusxasi — tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga, uchinchi nusxasi — tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimiga beriladi.

26. Shaharsozlik hujjatlari boʻlmagan taqdirda, obyektni loyihalash (yer uchastkasini joylashtirish va uni tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash va tasdiqlash) uchun yer uchastkasini tanlash sxemasi ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan.

27. Yer uchastkasini tanlashni tasdiqlash Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi yoki viloyat hokimi vakolatiga kiradigan hollarda yer uchastkasini tanlash boʻyicha hujjatlar tuman (shahar) hokimi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga yoki viloyat hokimiga yuboriladi.

28. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi yoki viloyat hokimi yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni koʻrib chiqadilar va oʻz vakolati doirasida ushbu Nizomning 51-bandiga muvofiq besh ish kuni mobaynida materiallarni tasdiqlaydi hamda yer uchastkasi tanlash boʻyicha yigʻmajildni shakllantirishni tashkil etish uchun tuman (shahar) hokimiga qaytaradi.

29. Yer uchastkalarini tanlashni tasdiqlash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolatiga kiradigan hollarda yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyat va Toshkent shahar hokimi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga yuboriladi.

30. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni besh ish kuni mobaynida Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer uchastkalari berish (realizsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha respublika komissiyasiga (keyingi oʻrinlarda Respublika komissiyasi deb ataladi) koʻrib chiqish uchun yuboradi. Respublika komissiyasi oʻn ish kuni mobaynida yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni koʻrib chiqadi va bayon bilan rasmiylashtirilgan xulosa beradi, uni materiallar bilan birga Vazirlar Mahkamasiga loyihalashtirish uchun yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni oʻn ish kuni mobaynida tasdiqlash uchun kiritadi.

31. Tegishli davlat hokimiyati organlarining tanlangan yer uchastkasini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarori oʻzi uchun yer uchastkasi tanlangan yuridik va jismoniy shaxs tomonidan koʻrsatib oʻtilgan yer uchastkasidan foydalanishni boshlash uchun asos hisoblanmaydi.

32. Obyekt qurilishini loyihalash uchun tanlangan yer uchastkasi uni ushbu Nizomga va qonun hujjatlariga muvofiq olish (haq toʻlab olish) amalga oshirilgungacha yuridik va jismoniy shaxslarning tasarrufida, foydalanishida, ijarasida va mulkida qoladi.

33. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar tasdiqlangandan keyin yer uchastkasi egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari tomonidan amalga oshirilgan bino va inshootlar qurilishiga qilingan xarajatlar qoplanmaydi.

Yer uchastkalarini tanlash boʻyicha materiallarni tasdiqlash yoki ularni tasdiqlashni rad etish toʻgʻrisida qabul qilingan qaror haqida yerlarini olish (haq toʻlab olish) moʻljallangan yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari xabardor qilinadilar.

33¹. Tuman (shahar) hokimining loyihalash uchun yer uchastkasi tanlash toʻgʻrisidagi qarori asosida tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) bir kun muddatda texnik shartlarni olish yuzasidan gaz taʼminoti, elektr taʼminoti, suv taʼminoti, kanalizatsiya, issiqlik taʼminoti va telefon aloqasi boʻyicha tegishli tuman (shahar) foydalanish tashkilotlariga buyurtmanoma beradi.

Foydalanuvchi tashkilotlar belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan texnik shartlarni 3 ish kun mobaynida beradilar.

Foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan texnik shartlarni berish bepul amalga oshiriladi.

Texnik shartlarni berish mumkin boʻlmagan hollarda foydalanuvchi tashkilotlar 3 ish kuni mobaynida tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) ga rad etish sabablari va aniq qonunchilik normalari koʻrsatilgan yozma javobni yuboradilar.

Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) tomonidan texnik shartlarni berishni rad etishning asoslanganligi oʻrganiladi.

Rad etishning asoslanmaganligi aniqlangan taqdirda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) hujjatlarni foydalanuvchi tashkilotga qaytarish huquqiga ega, foydalanuvchi tashkilot 2 ish kuni mobaynida ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish masalasini hal etishi shart.

Rad etish asoslangan taqdirda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) rad etish kunidan keyingi kundan kechikmay bu toʻgʻrida arizachiga yozma ravishda xabar qiladi. Bunda arizachi bilan kelishgan holda texnik shartlar uchun parametrlar oʻzgartirilishi mumkin.

Texnik shartlar berish toʻgʻrisidagi buyurtmanomani qayta koʻrib chiqishda ilgari texnik shartlar berishni rad etish toʻgʻrisidagi bildirishnomada koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha ushbu shartlarni berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi;

Texnik shartlarni berishning rad etilishi yuzasidan arizachi qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda shikoyat qilishi mumkin.

33². Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boshqarmasi (boʻlimi) tegishli tuman (shahar) foydalanish tashkilotlari tomonidan texnik shartlar berilgan kundan boshlab 10 ish kunidan oshmaydigan muddatda Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi orqali arxitektura-rejalashtirish topshirigʻi (I va II qismlar) ishlab chiqilishini taʼminlaydi.

33³. Arxitektura-rejalashtirish topshirigʻida ekspertiza oʻtkazish yuzasidan talablar yoki shartlarning belgilanishiga quyidagi loyihalar boʻyicha yoʻl qoʻyilmaydi:

mavsumiy ishlar va uzoq joylardagi chorvachilik uchun vaqtinchalik imoratlar va maishiy binolar boʻyicha;

amaldagi muhandislik tarmoqlarini oʻzgartirishni talab qilmaydigan alohida qurilayotgan kichik hajmdagi (koʻpi bilan 300 kub.m) obyektlar boʻyicha.

Arxitektura-rejalashtirish topshirigʻi (I va II qismlar)ni ishlab chiqish Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi tomonidan toʻlov asosida, shu jumladan tadbirkorlik subyektlari uchun — eng kam oylik ish haqi miqdorining 10 baravaridan oshmaydigan summada toʻlov toʻlangan holda amalga oshiriladi.

Qishloq joylardagi tadbirkorlik subyektlari uchun arxitektura-rejalashtirish topshirigʻini ishlab chiqish qiymati eng kam oylik ish haqi miqdorining 5 baravaridan oshmaydigan summada belgilanadi.

Aniq tariflar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi tomonidan, Moliya vazirligi bilan kelishgan holda, obyektning murakkablik toifasiga qarab belgilanadi.

33⁴. Belgilangan muddatdan kechikmay, lekin qonunchilikda belgilangan miqdorda oldindan haq toʻlangandan keyin ishlab chiqilgan texnik shartlar va geodeziya-topografiya kartalari bilan birgalikdagi arxitektura-rejalashtirish topshirigʻi Inspeksiyaga taqdim etiladi;

34. Arxitektura-rejalashtirish topshirigʻi (I va II qismlar) asosida loyihalash tashkiloti tomonidan qurilish loyihasi ishlab chiqiladi.

35. Qurilish loyihasining arxitektura qismi Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi huzuridagi yoki viloyat va Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi huzuridagi arxitektura-shaharsozlik kengashi bilan kelishiladi.

Qurilish loyihasini kelishish arxitektura-shaharsozlik kengashi tomonidan, toʻlov undirilmasdan yetti ish kuni mobaynida amalga oshiriladi.

Kelishilgan qurilish loyihasi belgilangan tartibda davlat ekspertizasidan oʻtadi.

36. Obyektni loyihalashtirish uchun uning uchun yer uchastkasi tanlangan yuridik yoki jismoniy shaxs ikki oy mobaynida qurilish loyihasini ishlab chiqishni boshlamagan hollarda, tegishli davlat hokimiyati organi qurilish loyihasi ishlab chiqish monitoringini olib boruvchi tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) taqdimnomasiga asosan yer uchastkasini tanlash toʻgʻrisidagi oʻz qarorini bekor qilishi mumkin.

Koʻrsatilgan ikki oylik muddatga rioya qilish imkoni boʻlmaganda yuridik yoki jismoniy shaxs muddatni uzaytirish toʻgʻrisida tuman (shahar) hokimiga oʻz vaqtida iltimosnoma kiritishi kerak. Agar iltimosnoma ikki oylik muddat tugagunga qadar taqdim etilmasa, u holda tegishli davlat hokimiyati organi yer uchastkasini tanlash toʻgʻrisidagi oʻz qarorini bekor qiladi.

37. Mazkur Nizomning 36-bandida belgilangan muddat tugaganda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) bu toʻgʻrida tuman (shahar) hokimini xabardor qiladi, u ushbu xabarnoma asosida uch kun muddatda yer uchastkasini tanlash toʻgʻrisidagi oʻz qarorini bekor qiladi va bu haqda yuridik yoki jismoniy shaxsga xabar beradi.

38. Qurilish loyihasini ishlab chiqishning borishi monitoringini tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yuritadi.

Yuridik yoki jismoniy shaxs qurilish loyihasini ishlab chiqish boshlangan vaqtdan boshlab uch ish kuni mobaynida tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ni loyihalashtirishning borishi toʻgʻrisida quyidagi maʼlumotlarni taqdim etgan holda majburiy tartibda yozma ravishda xabardor qiladi:

loyihalash tashkilotining nomi;

loyihalash tashkilotining manzili;

loyihalashtirishga litsenziya nusxasi;

loyihani ishlab chiqishga shartnomaning sanasi va tartib raqami;

loyihani ishlab chiqish boshlangan sana;

loyiha ishlarini bajarishning kalendar jadvali.

39. Obyektni qurish loyihasi kelishilgan va tasdiqlangandan keyin yuridik va jismoniy shaxs yer uchastkalarini ushbu tuman (shahar)da joylashtirishda — tuman (shahar) hokimiga yoki yer uchastkalarini bir nechta tumanlar (shaharlar)da joylashtirishda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga va viloyat hokimiga yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida ariza beradi.

Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar;

obyektni qurish ishlarining navbati koʻrsatilgan holda uning bosh rejasi nusxasi;

qurilish loyihasini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda vakolatli davlat organlari bilan kelishish toʻgʻrisidagi hujjatlar;

qurilish loyihasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi huzuridagi arxitektura-shaharsozlik kengashi bilan kelishish bayoni nusxasi;

davlat ekspertiza organining obyektni qurish loyihasi boʻyicha xulosasi.

Yer uchastkasini ajratish va uning materiallarini tayyorlash jarayoni ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq sxemada keltirilgan.

40. Tuman (shahar) hokimi uch ish kuni mobaynida yuridik yoki jismoniy shaxsning yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi arizasini yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun: yer uchastkasini aholi punktlarida ajratishda — tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga, shuningdek yer uchastkasini qolgan hududda ajratishda — tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga yuboradi.

41. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati oʻn besh ish kunigacha boʻlgan muddatda yer uchastkasi ajratish boʻyicha hujjatlarni yuridik yoki jismoniy shaxs bilan shartnoma asosida tayyorlaydi.

42. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni rasmiylashtirish yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar hamda belgilangan tartibda kelishilgan va tasdiqlangan obyektni qurish loyihasi asosida amalga oshiriladi.

Qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan yerlarni qishloq xoʻjaligidan boshqa maqsadlar uchun ajratish ularning amalda zarurligiga qarab, qoidaga koʻra, ularda yetishtirilgan hosil yigʻishtirib olingandan keyin amalga oshiriladi.

43. Yer uchastkasini vaqtincha foydalanishga (qurilish davriga) berishda qarorda yer uchastkasi berilayotgan aniq muddat nazarda tutiladi. Foydali qazilma konlarini qazish, qurilish va boshqa ishlar uchun berilgan qishloq xoʻjaligi, oʻrmon va baliqchilik yerlari ularga boʻlgan ehtiyoj tugagach, ushbu yer uchastkalaridan vaqtincha foydalangan yuridik va jismoniy shaxslar ularni qishloq xoʻjaligi, oʻrmon yoki baliqchilik xoʻjaligida foydalanish uchun oʻz hisobidan yaroqli holatga, ushbu ishlarni boshqa yerlarda bajarishda esa — ulardan belgilangan maqsadlarda foydalanish uchun yaroqli holatga keltiradilar.

Vaqtincha foydalanishga berilgan yer uchastkalari belgilangan muddatda yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan qaytarilmaganda, tegishli davlat hokimiyati organlari mazkur Nizomda nazarda tutilgan tartibda, yer uchastkasini uning olib qoʻyilgan (haq toʻlab olingan) egasi, foydalanuvchi, ijarachisi va mulkdoriga yoki ularning huquqiy vorisiga, huquqiy vorisi boʻlmagan taqdirda esa — yer zaxirasi tarkibiga qaytarilishi mumkin.

Foydalanish muddati uzaytirilganda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi nobudgarchiligi qoʻshimcha ravishda qoplanadi, shundan keyin uzaytirilgan muddatda vaqtincha foydalanishga ajratilgan yer uchastkasidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

44. Yer uchastkasini mavjud korxonalar, binolar va imoratlarni kengaytirish uchun ajratishda, shuningdek yer uchastkasini ochiq usulda foydali qazilmalarni qazib olish uchun ajratishda ilgari ajratilgan yerlar tekshiruvdan oʻtkaziladi, ulardan belgilangan maqsadda foydalanganligi, shuningdek buzilgan yerlarning unumdor qilish ishlarining ahvoli tekshiriladi.

Yer uchastkasini qoʻshimcha ravishda ajratish, qoidaga koʻra, vaqtincha foydalanish uchun ilgari ajratilgan yer uchastkasi belgilangan maqsadda foydalanishga yaroqli holatga keltirilgandan keyin amalga oshiriladi.

45. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni ishlab chiqish jarayonida yer uchastkalarining egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari koʻrishi mumkin boʻlgan zararlar miqdori, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishlari nobudgarchiliklari miqdori qonun hujjatlarida belgilangan tartibda aniqlanadi.

46. Loyihalangan obyekt va yer uchastkasi xususiyatlariga muvofiq tayyorlangan yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan tuman (shahar) komissiyasiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi.

Tuman (shahar) komissiyasi yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni uch ish kuni mobaynida koʻrib chiqadi va kelishilgan taqdirda ularni koʻrib chiqish uchun tuman (shahar) hokimiga quyidagi tarkibda kiritadi:

tuman (shahar) komissiyasi aʼzolari tomonidan imzolangan yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarning kelishish bayoni;

obyektni qurish loyihasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi huzuridagi arxitektura-shaharsozlik kengashi bilan kelishish bayoni;

tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yoki “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining tuman shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati bilan kelishilgan, yer uchastkasi chegarasini aniq koʻrsatish imkonini beradigan masshtabdagi yer uchastkasi chegaralari rejasi;

fuqarolarning koʻchiriladigan oilalari roʻyxati, yangi yer uchastkalari yoki kvartiralar olishni xohlovchilari koʻrsatilgan holdagi (mavjud boʻlganda);

yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining boshqa zararlari miqdorini, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishlari nobudgarchiliklari miqdorini (mavjud boʻlganda) aniqlash dalolatnomasi;

yer uchastkasi oʻrmon xoʻjaligi korxonalari tasarrufidan chiqarilgan taqdirda ajratilgan yer uchastkasining texnik tekshirish dalolatnomasi;

yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar;

obyekt qurilishlarining navbati koʻrsatilgan holdagi bosh rejasi nusxasi;

obyekt loyihasini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli tashkilotlar bilan kelishish toʻgʻrisidagi hujjatlar;

obyektni qurish loyihasi boʻyicha davlat ekspertiza organining xulosasi;

baholovchining buziladigan binolar va imoratlar bahosi toʻgʻrisidagi hisoboti.

47. Tuman (shahar) hokimi oʻz vakolati doirasida uch ish kuni mobaynida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va uni yer uchastkasini ajratish va uning chegaralarini naturada koʻrsatish boʻyicha yigʻmajildni shakllantirish uchun, yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar nusxalarini ilova qilgan holda, ushbu Nizomning 6-bandiga muvofiq tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga taqdim etadi.

Tuman (shahar) hokimining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarori keyinchalik belgilangan tartibda, tegishli Xalq deputatlari kengashi qarori bilan tasdiqlanadi.

48. Tuman (shahar) hokimining yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorida quyidagi masalalar aks ettirilishi kerak:

yer uchastkasi kimga, qanday maqsadlar uchun va qancha muddatga (yer vaqtincha foydalanishga va ijaraga berilganda aniq muddati koʻrsatiladi) beriladi, shuningdek yerlari olib qoʻyiladigan (haq toʻlab olinadigan) yer mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilari nomi;

yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining yerlari boʻyicha (mavjud boʻlganda) berilayotgan yer uchastkasining umumiy maydonlari, shuningdek olinayotgan qishloq xoʻjaligi yerlarining sifati (bonitet ballari);

yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining qoplanishi kerak boʻlgan (mavjud boʻlganda) koʻrilgan zararlari miqdori;

qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishlari nobudgarchiliklari miqdori (mavjud boʻlganda);

yer uchastkasini unumdor qilishning zarurligi, olib qoʻyilgan yer uchastkasini mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilariga qaytarish shartlari;

tuproqning unumdor qatlamini koʻchirib olishning zarurligi (mavjud boʻlganda);

suv muhofazasi, ekologiya, yongʻinga qarshi, sanitariya, boshqa shartlar va talablar.

Tuman (shahar) hokimining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qaroriga, uning ajralmas qismi sifatida, ajratilayotgan yer uchastkasining chegaralari rejasi ilova qilinadi.

Yer uchastkasining chegaralari rejasi umumiy qabul qilingan shartli belgilarda, joyning chegarasini zarur belgilash bilan aniqlash imkonini beradigan masshtabda tuziladi. Yer uchastkasining chegaralari rejasida yer uchastkasining chegaralari chiziladi, agar bir nechta yuridik va jismoniy shaxslar yerlaridan uchastkalar ajratilsa, u holda ushbu yer uchastkalarining chegaralari ham chiziladi, joyning topografik elementlari, burilish nuqtalari koordinatalari boʻyicha chegaralarning tavsifi beriladi. Chegaralar rejasi tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimlari (boshqarmalari) va tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlari rahbarlari tomonidan imzolanadi.

49. Shahar hokimining (Toshkent shahar hokimi bundan mustasno) vakolatiga, yer uchastkasi maydonidan qatʼi nazar, shahar chegaralari doirasida yer uchastkalarini ajratish kiradi, qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi yerlari bundan mustasno.

Yer uchastkasi qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi yerlaridan ajratilgan hollarda yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallar shahar hokimi tomonidan uch kun muddatda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga yoki viloyat hokimiga tasdiqlash uchun yuboriladi.

50. Tuman hokimining vakolatiga bir nafar yer egasi va yerdan foydalanuvchiga quyidagilardan oʻn gektargacha oʻlchamda yer uchastkasi ajratish kiradi:

qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallangan yerlardan, ularni tubdan yaxshilash boʻyicha ishlar olib borilgan sugʻoriladigan yerlar, pichanzorlar va yaylovlar bundan mustasno, oʻrmon fondi yerlaridan, oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlar bundan mustasno;

sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlar uchun moʻljallangan yerlar;

suv fondi yerlari.

Tuman hokimining vakolatiga, yer uchastkasi oʻlchami va yerlarning turlaridan qatʼi nazar, zaxira yerlardan yer uchastkasi ajratish ham kiradi.

51. Yer uchastkasi ajratish tuman (shahar) hokimining vakolatiga kirmaydigan hollarda, yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar tegishli iltimosnoma bilan uch ish kuni mobaynida tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga va viloyat hokimiga koʻrib chiqish uchun yuboriladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari yer uchastkasi ajratish boʻyicha tushgan materiallarni viloyat komissiyasiga yuboradilar.

Viloyat komissiyasi taqdim etilgan materiallar va hujjatlarni koʻrib chiqib, besh ish kuni mobaynida taqdim etilgan materiallarning yer va shaharsozlik qonun hujjatlariga muvofiqligi yoki nomuvofiqligi toʻgʻrisida oʻz xulosasini beradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari tegishli komissiyalarning ijobiy xulosasi asosida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida oʻz vakolatlari doirasida besh ish kuni mobaynida qaror qabul qiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari vakolatiga barcha yerlardan yer uchastkalari ajratish kiradi, quyidagilar bundan mustasno:

alohida qimmatli, unumdor sugʻoriladigan yerlar — kadastr bahosi oʻrtacha tuman bonitet ballidan 20 foizdan oshadigan qishloq xoʻjaligi yerlari;

alohida muhofaza qilinadigan hududlardagi yerlar (tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish joylari, rekreatsion va tarixiy-madaniy joylar);

shahar atrofidagi yerlar va shaharlarning yashil zonalari yerlari;

ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va taʼlim muassasalarining tajriba dalalari yerlari;

oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlar.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallarni tegishli tuman (shahar) hokimiga qaytaradi, u yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish uchun tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga beradi.

Yer uchastkalaridan foydalanish huquqiga hujjatlar tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan, tegishli davlat hokimiyati organining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarori asosida tayyorlanadi.

52. Yer uchastkasi ajratish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari vakolatiga kirmaydigan hollarda yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar uch ish kuni mobaynida Respublika komissiyasiga yuboriladi.

Respublika komissiyasi yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni koʻrib chiqadi, oʻz xulosasini bayon bilan rasmiylashtiradi, yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida tegishli Hukumat qarori loyihasini tayyorlaydi va Vazirlar Mahkamasiga belgilangan tartibda kiritadi.

53. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Respublika komissiyasining ijobiy xulosasi asosida oʻn ish kuni mobaynida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolatiga quyidagilardan:

davlat mulkida boʻlgan barcha yerlardan yer ajratish, shu jumladan mahalliy davlat organlari vakolatiga kiradigan yer uchastkalaridan;

alohida qimmatli, unumdor sugʻoriladigan yerlardan yer ajratish;

alohida muhofaza qilinadigan hududlardagi yerlar (tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish joylari, rekreatsion va tarixiy-madaniy joylar)dan;

shahar atrofidagi yerlar va shaharlarning yashil zonalaridan;

ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va taʼlim muassasalarining tajriba dalalaridan;

oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlardan;

yer uchastkalari ijaraga berilganda — xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar, xalqaro birlashmalar va tashkilotlar, xorijiy yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari ajratish kiradi.

Qaror qabul qilingandan keyin yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallar tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlariga qaytariladi, ular materiallarni yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirishni va obyektni qurish uchun tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga berishadi.

Yer uchastkalaridan foydalanish huquqiga hujjatlar tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan, tegishli davlat hokimiyati organining qurilish uchun yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qaroriga asosan tayyorlanadi.

54. Yer egalari, foydalanuvchilari, ijarachilar va mulkdorlar tegishli davlat hokimiyati organlarining yerlarni olib qoʻyish (haq toʻlab olish) toʻgʻrisidagi qaroridan yoki yerlarni olib qoʻyish (haq toʻlab olish) shartlaridan norozi boʻlishganda ular yuzasidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilishlari mumkin.

55. Tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlganda yer uchastkasini tanlash, ajratish ushbu Nizomning 12—14, 20—38-bandlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Obyektni loyihalashtirish uchun yer uchastkasini aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga, arxitektura-rejalashtirish tashkilotining qishloq (ovul) fuqarolar yigʻini hududi loyihasiga va mufassal rejalashtirish loyihasiga toʻliq muvofiq holda joylashgan aholi punktida tanlashda yer uchastkasini joylashtirishni Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyatlar shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi bilan kelishish amalga oshirilmaydi.

56. Tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlganda obyektni loyihalashtirish uchun yer uchastkasini tanlash sxemasi ushbu Nizomga 3-ilovada keltirilgan.

57. Aholi punktida aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga, qishloq (ovul) fuqarolar yigʻini hududining meʼmoriy-rejalashtirishni tashkil etish loyihasiga va batafsil rejalashtirish loyihasiga toʻliq muvofiq holda joylashgan obyektni qurish uchun yer uchastkasini ajratish ushbu Nizomning 39—54-bandlarida nazarda tutilgan tartibga muvofiq amalga oshiriladi.

58. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni koʻrib chiqishda tegishli davlat hokimiyati organlari, tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimlari (boshqarmalari) yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati, tuman (shahar), viloyat, Toshkent shahar komissiyasi, Respublika komissiyasi oʻz vakolatlari doirasida quyidagi hollarda obyektni qurish uchun yer uchastkasi joylashtirilishini rad etish huquqiga ega:

yongʻinga qarshi, sanitariya va tabiatni muhofaza qilish normalari buzilishi mumkin boʻlgan hollarda;

yer uchastkalari olib qoʻyilayotgan yer egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari yoki mulkdorlari huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilganda.

Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallar belgilangan roʻyxatga muvofiq taqdim etilmaganda qaytarilishi mumkin.

Rad etilgan taqdirda davlat hokimiyati organlari, tuman (shahar), viloyat, Toshkent shahar komissiyalari, Respublika komissiyasi materiallar tegishli asoslar bilan tegishli ravishda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga qaytaradilar, u ariza bergan yuridik va jismoniy shaxsni ikki ish kuni mobaynida rad etish toʻgʻrisida xabardor qiladi.

59. Yer uchastkalari ajratish bilan bogʻliq holda paydo boʻladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

60. Ushbu Nizom massivlar uchun (ikki va undan ortiq yakka tartibda uy-joy qurishga yer uchastkalari majmui) yakka tartibda uy-joy qurilishi uchun yer uchastkalari berish tartibini belgilaydi, ularda fuqarolarga yer uchastkalari berish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Fuqarolarga yakka tartibda uy-joy qurish uchun yer uchastkalari berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 30-dekabrdagi 272-son qarori bilan tasdiqlangan Yakka tartibda uy-joy qurilishi toʻgʻrisidagi nizom bilan belgilanadi.

61. Yakka tartibda uy-joy qurish uchun yer uchastkalariga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqini kim oshdi savdolarida sotish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

62. Kim oshdi savdolarida sotish uchun yer uchastkasi tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlashda obyektning fasadlari eskizi va bosh rejasi talab qilinmaydi.

63. Yer uchastkalarini ajratish boʻyicha kim oshdi savdosi tashkilotchilari kim oshdi savdosini oʻtkazish uchun shartnoma asosida tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga realizatsiya qilinadigan yer uchastkasida yer massivini joylashtirish boʻyicha qurilishning maqsadi, maydoni, kirish yoʻllari, koʻkalamlashtirish zonalari va boshqa shaharsozlik talablar koʻrsatilgan shaharsozlik topshirigʻini tayyorlash yuzasidan buyurtma beradi, bu kim oshdi savdosini oʻtkazishning majburiy talabi hisoblanadi.

Shaharsozlik topshirigʻi tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan yetti ish kuni mobaynida bajariladi va kim oshdi savdosi tashkilotchilari tomonidan uning qatnashchilariga tanishish uchun beriladi.

Shaharsozlik hujjatlari (bosh reja, QFY HMRTL, BRL) mavjud boʻlmaganda obyektni joylashtirish boʻyicha shaharsozlik topshirigʻi belgilangan tartibda bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan kelishiladi.

64. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan tayyorlangan shaharsozlik topshirigʻi qiymati yer uchastkasiga boʻlgan sotiladigan huquq qiymatiga qoʻshiladi va xaridorlardan mablagʻlar tushgandan keyin qoplanadi.

65. Kim oshdi savdosi oʻtkazilgandan keyin obyektni qurish loyihasini ishlab chiqish va yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilish ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

66. Kim oshdi savdosida sotib olingan yer uchastkasidan boshqa maqsadlar uchun foydalanish, shuningdek yer uchastkasida qurilishni shaharsozlik topshirigʻida nazarda tutilgandan boshqacha tartibda amalga oshirish taqiqlanadi.

Kim oshdi savdosida sotib olingan yer uchastkasida amalga oshiriladigan qurilish loyihasini ishlab chiqishda, shaharsozlik topshirigʻida nazarda tutilgan shaharsozlik talablari oʻzgargan taqdirda xaridor (yuridik yoki jismoniy shaxs) loyihalash tashkiloti bilan birgalikda majburiy tartibda ushbu oʻzgartirishlarni mazkur topshiriqni ishlab chiqqan hududiy arxitektura organi bilan kelishadi.

67. Tegishli davlat hokimiyati organining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarori olingandan keyin yuridik va jismoniy shaxslar tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yoki tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga tasdiqlangan va kelishilgan loyiha hujjatlarining talab qilingan roʻyxatini taqdim etadi, ular tomonidan uch ish kuni mobaynida yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish amalga oshiriladi.

Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) aholi punktlarida yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirishda qizil chiziq va qurilish loyihasining tahliliy hisoblash, shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan tartibda yer uchastkasi chegaralarini, qizil chiziq, qurilish chizigʻi va boshqa boʻlish elementlarini naturaga koʻchirish va biriktirish ishlarini bajarish uchun shartnoma asosida “OʻzGASHKLITI” davlat unitar korxonasining tumanlar (shaharlar)dagi loyiha-qidiruv tashkiloti vakolatxonalarini jalb etadi.

Aholi punktlaridan tashqarida yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmati tomonidan tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ning vakolatli vakili ishtirokida amalga oshiriladi.

Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish boʻyicha ishlar qiymati ushbu Nizomning 6-bandiga asosan yer uchastkasi ajratish boʻyicha ishlar qiymatiga qoʻshiladi.

68. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi va dalolatnoma ishlarning ijrochisi, oʻziga yer uchastkasi ajratilayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs, tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimlari (boshqarmalari) hamda tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlari rahbarlari tomonidan imzolanadi.

69. Yer uchastkasini ajratish boʻyicha yigʻmajild uch nusxada shakllantiriladi, ulardan biri oʻziga yer uchastkasi ajratilgan jismoniy yoki yuridik shaxsga, u tomonlarning shartnomaviy majburiyatlariga muvofiq yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash ishlari uchun tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga tuman (shahar) yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xoʻjalik hisobidagi xizmatiga toʻlovni amalga oshirgandan keyin, ikkinchi nusxasi — tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga, uchinchisi — tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimiga beriladi.

70. Yuridik va jismoniy shaxslar qurilish tugallangandan keyin yetti ish kuni mobaynida obyektni foydalanishga topshirish uchun “Davarxitektqurilish” qoʻmitasining vakolatli boʻlinmalari bilan ijro hujjatlari tarkibida binolar va imoratlarning, yer osti muhandislik kommunikatsiyalarining ijro sʼyomkalari amalga oshirilishini taʼminlaydi.

71. Yer uchastkalarini ijaraga berish uchun yer uchastkasini joylashtirish, yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

72. Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mazkur Nizomda nazarda tutilgan tartibni buzgan holda band qilingan yer uchastkalari oʻzboshimchalik bilan band qilib olingan yer uchastkalari hisoblanadi.

Oʻzboshimchalik bilan band qilingan yer uchastkasini yer uchastkasining egasiga, foydalanuvchisiga, ijarachisiga va mulkdoriga qaytarish tegishli tuman, shahar, viloyat hokimining qaroriga binoan yoxud qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sud qarori boʻyicha amalga oshiriladi.

73. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining, “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi hududiy boʻlinmalarining hamda “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xizmatlarining, yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni kelishishni amalga oshiradigan tashkilotlarning mansabdor shaxslari ushbu Nizom talablarini buzganligi uchun mehnat qonunchiligiga (Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 181-moddasiga) muvofiq intizomiy javobgarlikka tortiladilar.

74. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining, “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi hududiy boʻlinmalarining hamda “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xizmatlarining, yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni kelishishni amalga oshiradigan tashkilotlarning mansabdor shaxslari Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 66-moddasiga muvofiq maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin.

75. Qurilish loyihasini tayyorlashni amalga oshiradigan tashkilotlar shartnoma majburiyatlarini bajarmagan yoki zarur darajada bajarmagan taqdirda, tuzilgan shartnomalarga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga, “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga (24—34-moddalar), shuningdek boshqa qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlmaganda obyektni loyihalashtirish uchun yer uchastkasini tanlashning (yer uchastkasini joylashtirish, uni tanlash va tasdiqlash boʻyicha materiallarni tayyorlash) umumiy muddati — 44 ish kuni.

Obyektni qurish uchun yer uchastkasi ajratishning umumiy muddati (yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash va tasdiqlash) — 27 ish kuni.

Shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlganda obyektni loyihalashtirish uchun yer uchastkasini tanlashning (yer uchastkasini joylashtirish, uni tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash va tasdiqlash) umumiy muddati — 30 ish kuni.

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga va Fuqarolik kodeksiga muvofiq yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorini aniqlash va ularning oʻrnini qoplash tartibini belgilaydi.

Turar joylar, imoratlar va inshootlar buzilishi bilan bogʻliq zararlarni fuqarolar va yuridik shaxslarga qoplash Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2006-yil 29-maydagi 97-son qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

2. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining zararlarini, shu jumladan boy berilgan foydani, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash yer uchastkasi beriladigan (ajratiladigan), yoki faoliyati yer uchastkasiga huquqlar cheklanishiga va yerning sifati yomonlashishiga olib keladigan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat budjeti mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan obyektlarni qurishda yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlarini, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarini qoplash loyiha-smeta hujjatlarida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi.

3. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori oʻzini oʻzi moliyalashtirish asosida faoliyat koʻrsatadigan va yer ajratib berish loyihasini tuzadigan “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xizmatlari hamda “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi arxitektura va qurilish boʻlim (boshqarma)lari tomonidan baholash tashkilotini jalb etgan holda yer uchastkasini tanlash bosqichida aniqlanadi. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori tegishli ravishda Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimliklari huzuridagi yer uchastkalari berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiquvchi komissiyalar tomonidan koʻrib chiqiladi hamda yer uchastkalarini tanlash va ajratish materiallari bilan birgalikda davlat hokimiyati organlari tomonidan tasdiqlanadi.

Yer uchastkalari zaruriyatga koʻra, qismlarga boʻlib berilgan hollarda, yer uchastkasini ajratish loyihasini tuzishda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi zararlari va nobudgarchiliklari miqdori ajratiladigan yer uchastkasi maydoniga, ekin maydoni tarkibiga, unda turar joylar, boshqa binolar va inshootlar mavjudligiga qarab qayta aniqlanadi.

Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi zararlari va nobudgarchiliklari yer uchastkasiga boʻlgan huquqni tasdiqlaydigan hujjatlar yangi egaga, foydalanuvchiga va ijarachiga topshirilguniga qadar qoplanadi.

4. Yer uchastkasi olib qoʻyiladigan va yer uchastkasi ajratiladigan yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi zararlari va nobudgarchiliklarining aniqlangan miqdorlariga rozi boʻlmagan hollarda sudga murojaat qilishlari mumkin.

5. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining koʻrgan zararlari quyidagi hollarda aniqlanadi va toʻliq hajmda (shu jumladan boy berilgan foyda) qoplanadi:

yer olib qoʻyilgan, qayta sotib olingan yoki vaqtincha egallab turilganda;

davlat qoʻriqxonalari, zakazniklar, milliy tabiiy bogʻlar, tabiat yodgorliklari, madaniy-tarixiy haykallar, suv havzalari, suv taʼminoti manbalari, kurortlar tevaragida, daryolar, kanallar, suv tashlamalari, yoʻllar, quvurlar, aloqa liniyalari va elektr uzatish liniyalari boʻylab muhofaza qilish, sanitariya va himoya zonalari oʻrnatilishi munosabati bilan yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarini cheklash;

suv havzalari, kanallar, kollektorlar va qishloq xoʻjaligi ekinlari va dov-daraxtlar uchun zararli moddalar ajratadigan boshqa obyektlar qurilishi va ulardan foydalanilishi, hosilning pasayishiga hamda yuridik va jismoniy shaxslarning qishloq xoʻjaligi mahsulotlari sifati yomonlashishiga olib keladigan boshqa xatti-harakatlari taʼsiri natijasida yer sifatining yomonlashishi.

6. Yer uchastkalarini yoki ularning bir qismini olib qoʻyishda, haq toʻlab olishda yoki vaqtincha egallab turilganda:

yuridik va jismoniy shaxslarning xususiy mulkida boʻlgan yer uchastkasining qiymati;

turar joylar, imoratlar va inshootlar, shu jumladan qurilishi tugallanmagan obyektlar, shuningdek, agar yer olib qoʻyilishi munosabati bilan ulardan bundan keyin foydalanish mumkin boʻlmasa, ajratiladigan uchastkadan tashqaridagi obyektlar qiymati;

meva-rezavor, ihota daraxtlari va boshqa koʻp yillik daraxtlar qiymati;

tugallanmagan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi qiymati;

boy berilgan foyda qoplanadi.

7. Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer olib qoʻyilishi bilan bogʻliq ushbu Nizomning 6-bandida nazarda tutilgan zararlar qoplanmaydi.

8. Yuridik va jismoniy shaxslarning xususiy mulki boʻlgan yer uchastkasi qiymati yerni olib qoʻyish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan paytda uning bozor qiymatidan kelib chiqib baholash tashkilotlari tomonidan aniqlanadi.

9. Turar joylar, imoratlar va inshootlar, shu jumladan qurilishi tugallanmagan, shuningdek, agar yer olib qoʻyilishi munosabati bilan ulardan bundan keyin foydalanish mumkin boʻlmasa, ajratiladigan uchastkadan tashqaridagi obyektlar qiymatini baholash Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2006-yil 29-maydagi 97-son qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

10. Meva beradigan meva-rezavor daraxtlari, shuningdek ihota daraxtlari va boshqa koʻp yillik daraxtlarni baholash koʻchatlarning qiymati hamda ularni ekish va meva bergunga yoki shox-shabbalarning tutashib ketishiga qadar yetishtirish xarajatlari baholash davridagi joriy narxlari boʻyicha amalga oshiriladi.

Meva bermaydigan meva-rezavor daraxtlari, shuningdek shoxlari tutashmagan ihota daraxtlari va boshqa koʻp yillik daraxtlarni baholash amaldagi xarajatlar boʻyicha amalga oshiriladi.

11. Sarflangan materiallar (urugʻlik, mineral va organik oʻgʻitlar, zaharli dorilar, gerbitsidlar va hokazolar) qiymatini hamda amalda bajarilgan ishlar qiymatini (tuproqni ekishga tayyorlash, tozalash va drenaj tarmogʻini tozalash, urugʻ ekish, sugʻorish, qishloq xoʻjaligi ekinlariga ishlov berish va boshqalarni) oʻz ichiga oladigan tugallanmagan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi qiymati birlamchi buxgalteriya hujjatlari boʻyicha qabul qilinadi.

12. Yer uchastkalaridagi binolar va inshootlar buzilgan holda yer uchastkalari olib qoʻyilishi bilan bogʻliq yuridik shaxslarning boy berilgan foydasi qiymati tegishli yillar uchun moliyaviy faoliyat toʻgʻrisidagi hisobotdan qabul qilinadigan oxirgi uch yildagi yillik oʻrtacha sof foydadan va yangi joyda faoliyatni tiklash uchun zarur boʻlgan davrdan kelib chiqib aniqlanadi. Yangi joyda faoliyatni tiklash uchun zarur boʻlgan davr yer uchastkasini olish uchun vaqt, buzilishi kerak boʻlgan bunday obyektni loyihalashtirish va qurilishning normativ muddatlari hisoblanadi.

Yerni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishidan chiqarishda boy berilgan foyda miqdori qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishidan chiqariladigan yer uchastkasidan olinadigan oxirgi uch yildagi oʻrtacha yillik sof daromad miqdorining yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish, ularni madaniylashtirish ishlari va tuproq unumdorligini oshirish boʻyicha boshqa ishlar loyihalashtiriladigan, bajariladigan toʻrt yilga koʻpaytirilgan summasi sifatida aniqlanadi.

Bir yildagi sof foyda summasi 1 ga qishloq xoʻjaligi yerlariga oxirgi 3 yildagi oʻrtacha yillik sof daromaddan kelib chiqib va olib qoʻyiladigan qishloq xoʻjaligi yer maydoniga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi.

Qishloq xoʻjaligi yerlarini olib qoʻyishda yuridik va jismoniy shaxslarga teng qiymatli yer uchastkalari berilgan hollarda boy berilgan foyda qoplanmaydi.

13. Yer uchastkalarining bir qismi olib qoʻyilishi yoki vaqtincha egallab turilishi natijasida sugʻorish, quritish va yoʻl tarmoqlari, eroziyaga qarshi va selga qarshi obyektlar va inshootlar (tizimlar) ishi qisman yoki toʻliq buzilganda yer uchastkasi ajratiladigan yuridik va jismoniy shaxslar yangi obyektlar va inshootlar (tizimlar)ni qurishga yoki mavjudlarini rekonstruksiya qilishga majburdir.

14. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining huquqlari cheklanishi munosabati bilan yuridik shaxslarning ishlab chiqarish-xoʻjalik faoliyati koʻrgan zararlari, agar muhofaza, sanitariya va ihota zonalari oʻrnatilishi munosabati bilan binolar va inshootlarni buzish (koʻchirish) yoki yerni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishidan chiqarish moʻljallanayotgan taqdirda qoplanadi.

Binolar va inshootlarni buzish (koʻchirish) bilan bogʻliq holda koʻrilgan zararlar miqdori ushbu Nizomning 9-bandida belgilangan tartibda aniqlanadi.

Korxonalar, binolar va inshootlar qurish uchun yer uchastkalari ajratish loyihasini ishlab chiqish jarayonida, zaruriyat boʻlganda, ularning muhofaza, sanitariya va ihota zonalari, qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi yer maydonlari, turi va sifati, ushbu zonalarda yerdan bundan keyin foydalanish rejimi, shuningdek ushbu zonalarga yer uchastkalariga boʻlgan huquq cheklanishi bilan yetkazilgan zararlar miqdori aniqlanadi.

15. Suv havzalari, kanallar, kollektorlar, shuningdek qishloq xoʻjaligi ekinlari va dov-daraxtlar uchun zararli moddalar chiqaradigan boshqa obyektlar qurish va ulardan foydalanishning taʼsiri hamda yuridik va jismoniy shaxslarning hosil kamayishiga va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining sifati yomonlashuviga olib boradigan boshqa xatti-harakatlari oqibatida yuzaga kelgan taʼsir natijasida qishloq xoʻjaligi yerlari va oʻrmonzorlarning sifati yomonlashuvi bilan bogʻliq boʻlgan zararlar miqdori qishloq xoʻjaligi yerlarining sifati yomonlashuviga olib keladigan sabablarni tugatish boʻyicha tadbirlari va ushbu yerlarning ilgarigi sifat holatini tiklash boʻyicha tadbirlari qiymati sifatida aniqlanadi.

Qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarining yomonlashgan sifatini tiklash uchun zarur boʻlgan xarajatlarga tuproq, agrokimyo va boshqa maxsus tekshirishlar hamda qidirishlar, shuningdek loyiha-smeta hujjatlariga muvofiq ushbu ekin maydonlarining sifatini tiklashni taʼminlaydigan tadbirlarni amalga oshirish xarajatlari kiritiladi.

16. Yer uchastkalarini olib qoʻyish, haq toʻlab olish yoki vaqtincha egallab turish, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqlari cheklanishi yoxud qishloq xoʻjaligi yerlarining sifati yomonlashuvi tufayli ularning koʻrgan zararlarini shu jumladan boy berilgan foydani qoplash uchun moʻljallangan mablagʻlar ularga yer uchastkasi ajratiladigan tegishli yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan zarar yetkazilgan yuridik va jismoniy shaxslarning hisob-kitob (joriy) hisob raqamlariga oʻtkaziladi.

17. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining zararlarini qoplashdan tashqari yangi yerlarni oʻzlashtirish yoki mavjud yerlarning mahsuldorligini oshirish uchun melioratsiya va agromelioratsiya tadbirlarini amalga oshirish yoʻli bilan qishloq xoʻjaligi yerlari va oʻrmonzorlar ishlab chiqarish faoliyatidan chiqarilishi munosabati bilan tarmoqda ishlab chiqarilmaydigan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarishni tiklash maqsadida qoplanadi.

Olinmagan mahsulotni tiklash boʻyicha davr sifatida toʻrt yil qabul qilinadi, shu davr ichida yangi yerlarni oʻzlashtirish yoki mavjud sugʻoriladigan yerlarni meliorativ jihatdan yaxshilash uchun yer uchastkasi tanlanishi, loyihalashtirish, qurilish va melioratsiya ishlari, shuningdek agromelioratsiya tadbirlari amalga oshirilishi kerak.

18. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari quyidagi hollarda aniqlanadi va qoplanadi:

qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlari, shu jumladan dehqon xoʻjaligini yuritish uchun jismoniy shaxslarga berilgan yer uchastkalaridagi qishloq xoʻjaligi yerlarini olib qoʻyish, haq toʻlab olish yoki vaqtincha egallab turish; qishloq va oʻrmon xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun;

qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlarini muomaladan chiqargan yoki ularni kamroq qiymatli yer-suvga oʻtkazgan holda qurilayotgan suv omborlari, suv taʼminoti manbalari, kurortlar, magistral kanallar va kollektorlar, yoʻllar, suv quvurlari, elektr energiyasi uzatish va aloqa liniyalari, shuningdek boshqa obyektlar atrofidagi qoʻriqlash, sanitariya va himoya tegralarini belgilagan holda yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining huquqlarini cheklash;

yuridik va jismoniy shaxslar faoliyatining taʼsiri natijasida yer sifatining yomonlashuvi.

19. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori olib qoʻyilayotgan ekin yerlari, koʻp yillik dov-daraxtlar (bogʻlar, uzumzorlar, tutzorlar, meva koʻchatlari, mevazorlar va boshqalar), boʻz yerlar, pichanzorlar va yaylovlar, shu jumladan dehqon xoʻjaligini yuritish uchun berilgan yer uchastkalaridagi yerlarning maydonidan kelib chiqib hisoblanadi.

20. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining oʻzini oʻzi moliyalashtirish asosida faoliyat koʻrsatadigan yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri xizmatlari tomonidan aniqlanadi.

21. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash boʻyicha mablagʻlar yer uchastkalari berilayotgan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalarining maxsus hisob raqamlariga oʻtkaziladi.

Hududiy dasturlarni va tuproq unumdorligini oshirish tadbirlarini amalga oshirish, yerlardan oqilona va samarali foydalanish va ularni muhofaza qilish uchun qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash hisobiga tushgan mablagʻlarning 10 foiz miqdoridagi qismi “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining maxsus hisob raqamlariga oʻtkaziladi.

22. “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi va uning hududiy boshqarmalari ushbu mablagʻlarning oʻz vaqtida tushishini va hisobga olinishini, obyektlar rejalashtirilishi, loyihalashtirilishi va qurilishini hamda ishlar belgilangan tartibda qabul qilinishini taʼminlaydi.

23. Yer uchastkalari beriladigan yuridik va jismoniy shaxslar yer uchastkasi berish toʻgʻrisida davlat hokimiyati vakolatli organining qarori qabul qilinganidan hamda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorlari tasdiqlangandan keyin bir oy muddatda koʻrsatib oʻtilgan mablagʻlarni oʻtkazib berishga majburdir. Mablagʻlarni oʻtkazib berishning belgilangan muddati buzilgan taqdirda toʻlash kunini ham oʻz ichiga olgan toʻlashning belgilangan muddatidan keyingi kundan boshlab har bir kechiktirilgan kun uchun 0,05 foiz miqdorida, biroq toʻlanmagan summaning 50 foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda penya hisoblanadi.

“Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi va uning hududiy boshqarmalari oʻzining maxsus hisob raqamlariga tushgan summalar doirasida ushbu Nizomning 24-bandida nazarda tutilgan ishlarning buyurtmachilari hisoblanadi, ishlar rejalarini tasdiqlaydi, moliyalashtirishni boshlaydi va ishlarni tashkil etadi.

24. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash hisobiga tushgan mablagʻlardan:

yangi yerlarni oʻzlashtirish va sugʻoriladigan yerlarni kompleks rekonstruksiya qilish;

tuproq unumdorligini oshirish;

kollektor-drenaj tarmogʻi qurish va qayta qurish, kapital rejalashtirish va sugʻoriladigan yerlarni suv bilan taʼminlashni oshirish;

pichanzorlar va yaylovlarni tubdan yaxshilash;

oʻrmonlar va mevali oʻrmonzorlar yaratish va tiklash;

qumlar, suv havzalari va daryolarning qirgʻoq boʻyi mintaqalarini daraxtzorlashtirish;

togʻ qiyaliklarida supa olish va eroziyaga qarshi boshqa tadbirlarni amalga oshirish;

yer tuzish, kadastr va oʻrmon barpo etish ishlarini amalga oshirish uchun foydalaniladi.

Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash hisobiga tushgan mablagʻlar hisobiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalarida zimmasiga yuqorida koʻrsatib oʻtilgan ishlarni bajarishni tashkil etish, shu jumladan tashkiliy texnika, inventar va asbob-uskunalar sotib olish kiradigan shtatdagi bittadan xodim ishlashi taʼminlanadi.

Yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalari tomonidan mablagʻlarni sarflash “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadigan smeta boʻyicha amalga oshiriladi.

Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash hisobiga tushgan mablagʻlardan boshqa maqsadlarda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

25. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash tartibida tushgan mablagʻlardan ushbu Nizomning 24-bandida belgilangan tadbirlarni amalga oshirish uchun, qoidaga koʻra, qishloq xoʻjaligi ekin maydonlari va oʻrmonzorlar olib qoʻyilgan tumanlarda foydalaniladi.

26. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash tartibida tushgan mablagʻlarning foydalanilmagan qoldiqlari hisobot yilida olib qoʻyilmaydi, keyingi yilga oʻtadi va ulardan ushbu Nizomning 24-bandiga muvofiq ishlarni bajarish uchun foydalaniladi.

27. Yer ajratish loyihasini naturaga koʻchirish va yer uchastkalariga boʻlgan huquqni tasdiqlaydigan hujjatlarni tayyorlash faqat yer uchastkalari beriladigan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrni qoplangandan keyin amalga oshiriladi.

28. Ilgari berilgan yerlar uchun qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash boʻyicha majburiyatlarni bajarmagan yuridik va jismoniy shaxslarga yangi (qoʻshimcha) yer berilmaydi, qarzlar esa qonun hujjatlarida belgilangan tartibda undiriladi.

29. Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori olib qoʻyilayotgan qishloq xoʻjaligi yerlarining sifati, unumdorligi, joylashgan joyi va foydalanish samaradorligi hisobga olingan holda, shuningdek yangi yerlarni oʻzlashtirish ishlarini bajarish davrida yoʻqotilgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari qiymati hisobga olingan holda ularning oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish zarurligidan kelib chiqib belgilanadi.

30. Doimiy foydalanish uchun yer berishda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi.

bunda:

N_q/xm — qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarini doimiy foydalanish uchun olib qoʻyishda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi, ming soʻm;

C_sugʻ. — sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarining (sugʻoriladigan boʻz yerlar bundan mustasno) olib qoʻyiladigan 1 gektari oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati ushbu Nizomning 31-bandiga muvofiq qabul qilinadi, ming soʻm;

C_lal. — olib qoʻyiladigan 1 ga lalmi shudgor va sugʻorilmaydigan koʻp yillik daraxtlar oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati ushbu Nizomning 32-bandiga muvofiq qabul qilinadi, ming soʻm;

C_p.ya. — olib qoʻyiladigan 1 ga pichanzor va yaylovlar oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati ushbu Nizomning 34-bandiga muvofiq qabul qilinadi, ming soʻm;

S_sugʻ. — olib qoʻyiladigan sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi ekinlari maydoni (sugʻoriladigan boʻz yerlar bundan mustasno), ga;

S_lal. — olib qoʻyiladigan lalmi shudgor va sugʻorilmaydigan koʻp yillik daraxtlar maydoni, ga;

S _{b. sugʻ.} — olib qoʻyiladigan sugʻoriladigan boʻz yerlar maydoni, ga;

S _b.lal. — olib qoʻyiladigan lalmi boʻz yerlar maydoni, ga;

S_p.ya. — olib qoʻyiladigan pichanzorlar va yaylovlar maydoni, ga;

K_joy — olib qoʻyiladigan yer uchastkasining joylashgan joyini hisobga oladigan koeffitsiyent ushbu Nizomning 36-bandiga muvofiq qabul qilinadi;

K_i — ushbu Nizomning 48-bandiga muvofiq qabul qilinadigan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari summasini indeksatsiya qilish koeffitsiyenti;

SF — oxirgi toʻrt yilda olib qoʻyilgan yer uchastkasida olinadigan sof foyda summasi, ushbu Nizomning 35-bandiga muvofiq aniqlanadi, ming soʻm.

31. Olib qoʻyiladigan sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi yerlarining sifati tuproq bonitirovkasi maʼlumotlari bonitet ballarida qabul qilinadi. U haqida maʼlumotlar mavjud boʻlmagan yangidan oʻzlashtiriladigan yer uchastkalari boʻyicha bonitet ballari qonun hujjatlariga muvofiq yer ajratish loyihalarini ishlab chiqish jarayonida aniqlanadi.

Olib qoʻyiladigan sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi ekin maydonlari (sugʻoriladigan boʻz yerlar bundan mustasno) oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati bonitet ballari boʻyicha ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq qabul qilinadi.

32. Olib qoʻyiladigan 1 ga lalmi ekin yeri va sugʻorilmaydigan koʻp yillik daraxtlar oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati tabiiy zonalarda joylashishiga qarab quyidagi miqdorlarda qabul qilinadi:

tekis (yogʻin bilan taʼminlanmagan) zonada — 825 ming soʻm;

tekis-past-baland (yogʻin bilan yarim taʼminlangan) zonada — 1221 ming soʻm;

togʻoldi va togʻ (yogʻin bilan taʼminlangan) zonalarida — 1518 ming soʻm.

33. Olib qoʻyiladigan sugʻoriladigan va lalmi boʻz yerlar oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati olib qoʻyiladigan sugʻoriladigan yerlar (30-bandga muvofiq) va lalmi ekin yeri (32-bandga muvofiq) oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymatiga 0,1 koeffitsiyentni qoʻllagan holda aniqlanadi.

34. Pichanzorlar va yaylovlar olib qoʻyilishi munosabati bilan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori ozuqaning yoʻqotiladigan hajmini qoplash uchun pichanzorlar va yaylovlarning tegishli maydonlarini tubdan yaxshilash zarurligidan kelib chiqib aniqlanadi.

Pichanzorlar va yaylovlarning mahsuldorligi u bilan bogʻliq boʻlgan balandlik mintaqalariga qarab pichanzorlar va yaylovlarni tubdan yaxshilash qiymati ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq qabul qilinadi.

35. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklariga yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish, ularni madaniylashtirishni va boshqa madaniylashtirish - texnik ishlarni loyihalashtirish, bajarish davrida nobudgarchiliklarni qoplash uchun zarur boʻlgan toʻrt yil davr uchun olib qoʻyiladigan yer uchastkasida olinadigan sof foyda summasi qoʻshimcha ravishda qoʻshiladi.

Bir xil bonitet balli sugʻoriladigan yerlarda xoʻjalik faoliyati sharoitida bir yil uchun bir gektarga toʻgʻri keladigan sof foyda summasi oxirgi uch yilda xoʻjalik boʻyicha oʻrtacha yillik foydani sugʻoriladigan yer maydoniga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi.

Tashkilotda bir necha bonitet balli sugʻoriladigan yerlar mavjud boʻlganda, aynan bonitet balli 1 ga sugʻoriladigan yerga toʻgʻri keladigan sof foydaning oʻrtacha summasi aniqlanadi.

Buning uchun quyidagi formula boʻyicha xoʻjalik bonitet balli/ga umumiy summasi aniqlanadi:

bunda:

S₁, S₂ va S_n — tegishli bonitet ballari boʻlgan yer uchastkalarining maydonlari, ga;

V₁, V₂ va V_n — tegishli yer uchastkalarining bonitet ballari.

1 bonitet ball/ga toʻgʻri keladigan xoʻjalikning sof foydasi summasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

SF — xoʻjalikning oʻrtacha yillik sof foydasi, ming soʻm.

1 ga olib qoʻyiladigan yer uchastkasi uchun oʻrtacha yillik sof foyda summasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

SF = SF..b_{s x} V_n x S_n

Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklariga qoʻshimcha ravishda qoʻshiladigan sof foyda summasi 1 ga olib qoʻyiladigan yer uchastkasi uchun oʻrtacha yillik sof foydani 4 ga (yillar soni) va olib qoʻyiladigan maydonga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi.

36. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorini aniqlashda olib qoʻyiladigan yer uchastkasining yerdan samaraliroq foydalanish imkonini beradigan muhandislik kommunikatsiyalari va energiya manbalari moʻlligi bilan farqlanadigan maʼmuriy va sanoat markazlariga nisbatan joylashgan joyi hisobga olinadi.

Olib qoʻyiladigan yer uchastkalarining joylashgan joyini hisobga oladigan koeffitsiyentlar ushbu Nizomning 3-ilovasiga muvofiq qabul qilinadi.

37. Qishloq xoʻjaligi yerlari qishloq xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun vaqtincha foydalanish uchun yoki ijaraga olib qoʻyilgan va berilgan holatda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarini doimiy foydalanish uchun olib qoʻyishda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdoriga foiz nisbatida hisoblab chiqiladi.

Vaqtincha foydalanish uchun yerni olib qoʻyishda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorlari quyidagi formula aniqlanadi:

bunda:

N_{q/x vaqt.} — vaqtincha foydalanish uchun yerni olib qoʻyishda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori, ming soʻm;

N_q/xn — qishloq xoʻjaligi yerlari doimiy foydalanish uchun olib qoʻyilganda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori, ming soʻm;

F — yer uchastkasini vaqtincha olib qoʻyish davriga bogʻliq ravishda qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarini doimiy foydalanish uchun olib qoʻyishda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari summasiga qoʻllaniladigan foiz miqdori;

S — yerni vaqtincha olib qoʻyish moʻljallanayotgan yillar soni.

Foiz miqdori qishloq xoʻjaligi yerlari olib qoʻyilgan har bir yil uchun 10 yilgacha 4 foiz, 11 yildan 30 yilgacha — 2 foiz va 31 yildan 50 yilgacha — 1 foiz miqdorida qabul qilinadi.

Yer uchastkalari berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha tuman (shahar) Komissiyalarining xulosasi boʻyicha vaqtincha berilgan yerni qishloq xoʻjaligini yuritish uchun yaroqli holatga keltirish maqsadga muvofiq boʻlmagan yoki buzilgan yerlar qishloq xoʻjaligidan boshqa sohada foydalanish uchun yaroqli holatga keltiriladigan tarzda tuproq qatlami buzilgan taqdirda, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori toʻliq hajmda qoplanadi.

38. Oʻrmonzorlarni saqlash va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishining zarur darajasini taʼminlash maqsadida oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori yerlarni madaniylashtirish va tuproqning unumdorligini oshirish tadbirlarini amalga oshirish, yangi xoʻjaliklar tashkil etish va olib qoʻyilgan oʻrmonlarni tiklash zarurligi hisobga olingan holda teng qiymatli yangi yerlarni oʻzlashtirish xarajatlari zarurligidan kelib chiqib aniqlanadi. Bundan tashqari, sugʻoriladigan dehqonchilik zonasida sugʻorish qiymati, togʻli zonada — supa olish yoki oddiy gidrotexnika inshootlari oʻrnatish qiymati, choʻl zonasida — koʻchma qumlarni mustahkamlash qiymati hisobga olinadi.

39. Oʻrmonzorlarni oʻrmon xoʻjaligi yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun muddatli (vaqtincha) foydalanish uchun olib qoʻyish va berishda oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari ushbu Nizomning 37-bandida belgilangan tartibda aniqlanadi.

40. Oʻrmon bilan qoplangan va daraxti siyrak yerlar, shuningdek oʻrmon oʻsimliklari, urugʻlikli, tugunchali va sanoat plantatsiyalari boʻlgan yongʻoq mevali, mevali va boshqa qimmatli turlar bilan band boʻlgan yerlar olib qoʻyilganda oʻrmon xoʻjaligi nobudgarchiliklari summasi yangi yerlarni oʻzlashtirish va monand daraxtzorlar barpo etish boʻyicha ishlarni bajarish davrida oʻrmon mahsulotlarini sotishdan olinadigan foyda va qoʻshimcha foydalaniladigan mahsulotlar nobudgarchiligi hisobga olingan holda quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

N_oʻ/x — oʻrmon bilan qoplangan maydonlar olib qoʻyilganda oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori, ming soʻm;

S — oʻrmon oʻsimliklari bilan band boʻlgan olib qoʻyiladigan oʻrmon yerlarining maydoni, ga;

S_sugʻ. — olib qoʻyiladigan yerlar oʻrniga teng qiymatli yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish zarurligidan kelib chiqib aniqlanadigan oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining solishtirma miqdori 31-bandga muvofiq hisoblab chiqiladi;

tabiiy zonalar boʻyicha oʻrmon yerlarning joylashishiga qarab sugʻorilmaydigan oʻrmon yerlari olib qoʻyilganda — ushbu Nizomning 32-bandiga muvofiq lalmi ekin yerlari olib qoʻyilishi uchun stavkalar qoʻllangan holda — ming soʻm/ga;

T — yangi yerlarni oʻzlashtirish ishlarini loyihalashtirish va bajarish uchun zarur boʻlgan vaqt, yil (oʻrtacha toʻrt yilda qabul qilinadi);

F_oʻr.mah. — 1 gektardan oʻrmon mahsulotlarini (yogʻoch-taxta, yongʻoq, meva, urugʻlik, rezavor meva) realizatsiya qilishdan olingan oʻrtacha uch yildagi foyda (xoʻjalikning hisobot maʼlumotlari boʻyicha qabul qilinadi), yilda /ga ming soʻm;

F_oʻr.qoʻsh. — 1 gektar oʻrmonga qayta hisoblaganda qoʻshimcha mahsulotlarni (dorivor va boshqa foydali oʻsimliklar, pichan, asalarichilik mahsulotlari va boshqa mahsulotlar)ni realizatsiya qilishdan olingan oʻrtacha uch yildagi foyda (xoʻjalikning hisobot maʼlumotlari boʻyicha qabul qilinadi), yilda/ga ming soʻm.

41. Yongan, nobud boʻlgan oʻrmon oʻsimliklari oʻrni, oʻrmonning daraxt kesish uchun ajratilgan daraxtzorga aylanmagan joylari olib qoʻyilganda oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarini qoplashning bazis stavkalari ushbu Nizomning 3-bandiga muvofiq lalmi ekin yerlari olib qoʻyilgandagi bazis stavkalarga, boʻsh yotgan yer va yalanglik olib qoʻyilganda — lalmi boʻz yerlar olib qoʻyilganligi uchun bazis stavkalarga tenglashtiriladi.

42. Olib qoʻyiladigan yer uchastkasidan aholi punktigacha boʻlgan masofaga hamda muhandislik kommunikatsiyalari va energiya manbalari moʻlligiga qarab nobudgarchiliklar miqdoriga ushbu Nizomning 3-ilovasida keltirilgan koeffitsiyentlar qoʻllaniladi.

43. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining huquqlari cheklanishi munosabati bilan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari, agar qurilayotgan obyektlarning muhofaza, sanitariya va himoya zonalaridagi oʻrmonzorlarni qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishidan chiqarish yoki ularni kamroq qiymatli yerga oʻtkazish moʻljallanayotgan taqdirda qoplanadi.

44. Qurilayotgan obyektlarning muhofaza, sanitariya va himoya zonalaridagi oʻrmonzorlar muomaladan chiqarilgan taqdirda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari ushbu Nizomning II va III boʻlimlariga muvofiq toʻliq hajmda aniqlanadi.

45. Sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlari boshqa sugʻorilmaydigan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlariga oʻtkazilganda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdori sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlari olib qoʻyilishidan nobudgarchiliklar miqdori bilan sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlari olib qoʻyilishi nobudgarchiliklari miqdori oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi.

46. Qurilayotgan obyektlardan foydalanishda kelib chiqadigan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yerlar sifati yomonlashishi holatlari obyektlarni qurish loyihalarida nazarda tutilishi va yer ajratishda hisobga olinishi kerak.

47. Yerning sifati yomonlashishi munosabati bilan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari ushbu Nizomning II va III boʻlimlariga muvofiq zamonaviy holatida oʻrmonzorlarni olib qoʻyishdan nobudgarchiliklar va yerlarning kutilayotgan yomonlashishidan keyingi miqdori oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi.

48. Yangi yerlarni sugʻorish va oʻzlashtirish qiymati, ushbu qiymat hisobga olingan holda lalmi ekin yerlari va sugʻorilmaydigan koʻp yillik daraxtlar olib qoʻyilganda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari miqdorini, shuningdek mazkur Nizomning 32-bandi 1 va 2-ilovalarida nazarda tutilgan pichanzorlar va yaylovlarni tubdan yaxshilash qiymati Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlari boʻyicha oldingi yilda qurilish materiallari narxlari indeksi oʻzgarishi darajasidan kelib chiqib tayyorlangan “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasining takliflari boʻyicha Vazirlar Mahkamasining qarorlariga muvofiq indeksatsiya qilinadi.

49. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining zararlarini, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarini aniqlash ishlarini bajarish tartib-qoidasi mazkur Nizomning 4-ilovasida keltirilgan.

50. Ushbu Nizomda nazarda tutilgan yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarining zararlarini, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarini aniqlash tartibini buzgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi.

1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida yer uchastkalarini olib qoʻyish va ularni qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan ehtiyojlar uchun berishga doir materiallarni rasmiylashtirish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 1992-yil 27-maydagi 248-son qarori.

2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida yerlarning qishloq va oʻrmon xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun olinishi munosabati bilan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi hajmlarini aniqlash hamda ularning oʻrnini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 1992-yil 15-iyundagi 282-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1992-y., 6-son, 21-modda).

3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida yerlarning qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi koʻrgan zararning oʻrnini qoplash miqdorlarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 1995-yil 16-iyundagi 223-son qarori.

1. Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 29-maydagi 97-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2006-y., 5-son, 37-modda):

a) 9-banddagi “miqdorini belgilash uchun” soʻzlari “miqdori masalasini koʻrib chiqish uchun” soʻzlari bilan almashtirilsin;

b) 10-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“10. Uylar (kvartiralar), imoratlar va inshootlarni, shuningdek olib qoʻyilayotgan yer uchastkalaridagi koʻp yillik dov-daraxtlarni baholash baholovchi tashkilotlar tomonidan ariza beruvchining mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi.

Baholash toʻgʻrisidagi hisobot komissiyaga beriladi”;

v) 11-bandning ikkinchi xatboshi chiqarib tashlansin.