Respublikada erkin almashtiriladigan valyutada hisob-kitoblar va xizmatlarning barcha turlarini tezkorlik bilan amalga oshirib, xorijiy hamda vatanimizdagi yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli valyuta mablagʻlarining Oʻzbekiston Respublikasiga oʻz vaqtida oʻtkazilishini taʼminlayotgan vakolatli banklar tarmogʻi vujudga keltirilgan.

Shu bilan birga tekshirishlarning koʻrsatishicha, respublikada valyutani tartibga solish toʻgʻrisida amal qilayotgan qonunlar jiddiy ravishda buzilmoqda. Shularga muvofiq milliy valyuta — soʻm Oʻzbekiston Respublikasi hududida birdan-bir qonuniy toʻlov vositasi hisoblanadi va xorijiy valyutada, shu jumladan naqd holida hisob-kitoblar va toʻlovlarni amalga oshirish man qilingan. Mazkur tartibni buzganlik uchun javobgarlik, hatto jinoiy javobgarlik choralari ham koʻzda tutilgan.

Nazorat qilinmayotgan bozorda gʻayriqonuniy ravishda sotish va olinayotgan daromadlarning soliqqa tortilishidan boʻyin tovlash maqsadida ajnabiy fuqarolar naqd xorijiy valyutani kattagina hajmlarda olib kelish va hisob-kitoblarda foydalanish hollariga yoʻl qoʻyilmoqda, bu esa milliy valyutaga nisbatan ishonchga salbiy taʼsir qilmoqda.

Bunday tartib-qoidalarning buzilishiga chek qoʻyish va respublikaning valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunlariga ogʻishmay rioya etish maqsadida:

1. Korxonalar va tashkilotlar, boshqa yuridik hamda jismoniy shaxslar — Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari va norezidentlari respublikada belgilangan tartibga qatʼiy amal qilsinlar, unga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi hududida milliy valyuta — soʻm yagona qonuniy toʻlov vositasi hisoblanadi va shuni nazarda tutsinlarki, mazkur tartibni buzganlik uchun javobgarlik, hatto jinoiy javobgarlik choralari koʻzda tutilgan.

2. Shu narsa belgilab qoʻyilsinki, yuridik shaxslar naqd xorijiy valyutani olib kirishlari va olib chiqib ketishlariga yoʻl qoʻyilmaydi, vakolatli banklar esa — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining oldindan berilgan ruxsatnomasi mavjud boʻlgan taqdirdagina buni amalga oshiradilar.

3. Belgilab qoʻyilsinki:

jismoniy shaxslar — Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari va norezidentlari olib kiradigan naqd xorijiy valyuta belgilangan tartibda bojxona deklaratsiyasi albatta toʻldirilgandan keyin oʻtkaziladi;

jismoniy shaxslar —rezidentlari va norezidentlari 5000 AQSh dollaridan koʻproq miqdordagi naqd xorijiy valyutani olib kirishlari chogʻida olib kelinayotgan valyuta summasining ikki foizi miqdorida yigʻim undiriladi;

rezidentlarga 500 AQSh dollarga teng miqdorgacha erkin almashtiriladigan naqd valyutani, norezidentlarga — bojxona deklaratsiyasiga muvofiq respublikaga olib kelingan miqdordagi valyutani respublikadan tashqariga olib chiqib ketishga ruxsat beriladi. Koʻrsatilgan miqdordan ortiqcha naqd valyutani olib chiqib ketishga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki yoki Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy bankining ruxsati bilan yoʻl qoʻyiladi;

norezidentlar tomonidan olib chiqilib ketilayotgan erkin almashtiriladigan naqd valyuta miqdori deklaratsiyada koʻrsatilgan olib kelingan mablagʻga qaraganda 2000 dollardan ortiqroq summadan kam boʻlmagan hollarda bojxona organlariga ayirboshlash punktlarining xorijiy valyutani sotib olish toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalarni yoki valyuta foydalangani qonuniy ekanini tasdiqlovchi boshqa hujjatlarni majburiy ravishda taqdim etishi zarur. Tasdiqlovchi hujjatlar boʻlmagan taqdirda norezident tegishli hujjatlar bilan tasdiqlanmagan summaning 30 foizi miqdorida jarima toʻlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, Markaziy banki Moliya vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi va Adliya vazirligi bilan birgalikda ushbu bandni roʻyobga chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi takliflarni uch kun muddatda Vazirlar Mahkamasiga taqdim etib, bunda uning qoidalari diplomatik daxlsizlikka ega boʻlgan shaxslarga nisbatan tatbiq etilmasligini nazarda tutsinlar.

5. Oʻzbekiston Respublikasi hududida yuridik va jismoniy shaxslar rezidentlar va norezidentlar, shu jumladan xorijiy sarmoyalar ishtirokidagi korxonalar tomonidan barcha turdagi ishlar va xizmatlar haqini, shu jumladan maosh va unga tenglashtirilgan toʻlovlarni berishda naqd xorijiy valyutada hisob-kitoblar hamda toʻlovlarni amalga oshirishlari qatʼiyan man etilsin.

Belgilab koʻyilsinki, mazkur toʻlovlar Oʻzbekiston Respublikasining naqd milliy valyutasida, shuningdek soʻmlarni respublika tijorat banklaridagi tegishli hisob-varaqlarga oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin. Norezidentlar uchun toʻlovlar yuqorida koʻrsatilgan toʻlov shakllari bilan bir qatorda xorijiy valyutani ularning Oʻzbekiston Respublikasidan tashqaridagi valyuta hisob-varaqlariga oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin.

Barcha mulkchilik shaklidagi korxonalar va tashkilotlarning rahbarlari zimmasiga Farmonning ushbu bandi bajarilishi uchun shaxsiy masʼuliyat yuklatilsin. Ogohlantirib qoʻyilsinki, buning buzilishiga yoʻl qoʻyilgan taqdirda ularga nisbatan qonunchilikda koʻzda tutilgan javobgarlik choralari qoʻllaniladi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi va Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi — Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari boʻlmish xodimlariga barcha turdagi ishlar va xizmatlar uchun milliy valyutada haq toʻlash boʻyicha, shuningdek xorijiy valyutani olib kirish va olib chiqib ketish toʻgʻrisida xorijiy davlatlarning elchixonalari hamda chet el firmalari, kompaniyalari va xalqaro tashkilotlarning vakolatxonalari bilan ish olib borsinlar.

7. Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki, vakolatli banklari “Oʻzbeksavdo” uyushmasi, “Oʻzbekiston havo yoʻllari” Milliy aviakompaniyasi, “Oʻzbekturizm” uyushmasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda plastik hisob-kitob kartochkalarini qoʻllanish tarmoqlarining kengaytirilishini, tovarlarning cheklarga sotilishini hamda tovarlar va xizmatlar uchun naqdsiz hisob-kitoblarning boshqa shakllari joriy etilishini taʼminlasinlar.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Bosh bojxona boshqarmasi temir yoʻl, avtomobil, aviatsiya va daryo transporti bilan bojxona chegarasi kesib oʻtiladigan joylarda qoʻshimcha bojxona postlarini ochish boʻyicha takliflarni ikki hafta muddat ichida Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasining Adliya vazirligi tegishli vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonunchilikni ushbu Farmon qoidalariga muvofiq holga keltirish borasidagi takliflarni belgilangan tartibda kiritsin.

10. Mazkur Farmonning roʻyobga chiqarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.S. Hamidov, Markaziy bank Boshqaruvining raisi F.M. Mullajonov, Tashqi ishlar vaziri A.H. Komilov zimmalariga yuklansin.