O‘zbekiston Respublikasi bilan Turkmaniston o‘rtasida
Shartnoma
Do‘stlik, o‘zaro ishonchni mustahkamlash va hamkorlikni rivojlantirish to‘g‘risida
O‘zbekiston Respublikasi bilan Turkmaniston, bundan keyin “Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar” deb ataluvchilar,
ikki mamlakat xalqlari o‘rtasida tarixan shakllanib kelgan do‘stona munosabatlar, yaxshi qo‘shnichilik va o‘zaro hurmatga asoslanib,
ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarni yanada chuqurlashtirish va har tomonlama hamkorlikni rivojlantirishga bo‘lgan intilishni ifodalab,
Birlashgan Millatlar Tashkilotining maqsad va prinsiplariga sodiqliklari to‘g‘risida bayon etib, xalqaro huquq hamda umuminsoniy qadriyatlarning umume’tirof etilgan normalarining ustuvorligini tan olib,
O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosatining konsepsiyasiga va Turkmanistonning betaraf davlat sifatida konseptual prinsiplari hamda tashqi siyosati qoidalariga asoslanib,
ikki tomonlama hamkorlikka yangi sifat berish va uning huquqiy asosini mustahkamlash maqsadiga ega bo‘lib,
quyidagilar to‘g‘risida ahdlashib oldilar:
1-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar suverenitet, mustaqillik va hududiy yaxlitlikni hurmat qilish, ichki ishlarga aralashmaslik, o‘zaro ishonch hamda ochiqlik, tenglik va bir-birlarining manfaatlarini inobatga olish, o‘zaro manfaatli hamkorlik davlatlararo ikki tomonlama munosabatlar rivojlanishining yigirma birinchi asrdagi asosi hisoblanadi deb ahdlashib oldilar.
Shu ma’noda Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar o‘z munosabatlarini do‘stona davlatlar sifatida doimo rivojlantiradilar.
2-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki davlat o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlash, hamjihatlik va amaliy muloqotni mustahkamlash, O‘zbekiston Respublikasi bilan Turkmaniston xalqlari manfaatlariga xizmat qiladigan ularning tashqi siyosatini ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida keng o‘zaro hamjihatlikni rivojlantirishga bo‘lgan o‘zgarmas sodiqliklarini tasdiqlaydilar.
3-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar O‘zbekiston Respublikasi bilan Turkmaniston o‘rtasidagi chegara tinchlik, do‘stlik, xavfsizlik, barqarorlik va ikki davlat hamda xalqlar orasidagi ishonchni mustahkamlash chegarasi ekanligini tasdiqlaydilar.
4-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar xalqaro tinchlik, huquqiy tartibot, mintaqaviy va global miqyoslarda barqarorlik hamda xavfsizlikni ta’minlash ishida jahon hamjamiyatining sa’y-harakatlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlaydi. Ular bu ko‘makni zarur diplomatik vositalar va usullardan foydalanish, shuningdek xalqaro tashkilotlar bilan, birinchi navbatda, Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan yaqin hamkorlik vositasida amalga oshiradilar.
5-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar nizolarni bartaraf etish va tartibga solish, xavfsizlik hamda barqarorlik, ishonchni mustahkamlash masalalarini hal etish ishida BMT va uning Xavfsizlik Kengashi rolining yanada kuchaytirilishga, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti, boshqa nufuzli xalqaro tashkilotlarning hujjatlarida qayd etilgan maqsad hamda prinsiplarni amalga oshirishga alohida e’tibor qaratadilar.
Shu munosabat bilan Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar BMTning giyohvandlik vositalarning noqonuniy yurgizilishi bilan bog‘liq transmilliy jinoyatchilikka qarshi kurash Markaziy Osiyo mintaqaviy axborot Markazini Toshkent shahrida va BMTning preventiv diplomatiyasi bo‘yicha qarorgohi Ashxobod shahrida joylashgan Markazni tuzish zarurligini e’tirof etdilar.
6-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar o‘zaro manfaatli va do‘stona munosabatlarni yanada rivojlantirish hamda hamkorlikni mustahkamlash bilan bog‘liq barcha masalalar bo‘yicha ikki davlat Rahbarlari darajasidagi muntazam uchrashuvlar va maslahatlashuvlarni olib borishga kelishib oldilar.
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki davlat manfaatlariga daxl qiladigan dolzarb mintaqaviy masalalar bo‘yicha ham oliy davlat darajasida zarur maslahatlashuvlarni olib boradilar.
7-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar terrorizm, jinoyatchilik, kontrabanda, giyohvandlik vositalar va psixotrop moddalarning noqonuniy yurgizilishi, davlat chegarasini noqonuniy kesib o‘tish hamda boshqa huquqbuzarliklarga ikki davlatning huquq-tartibot, chegara, migratsiya va bojxona organlari yo‘nalishlari bo‘yicha o‘zaro hamjihatlikni chuqurlashtirish orqali ularga qarshi kurashda sa’y-harakatlarini yanada birlashtirish to‘g‘risida ahdlashib oldilar.
Shu maqsadlarda Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki davlatning chegarabo‘yi tumanlarida qonuniylik va huquq-tartibotni ta’minlash hamda davlat chegarasini mustahkamlashga qaratilgan bir qator aniq tadbirlarni qo‘llashga kelishib oldilar.
8-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki tomonlama munosabatlarga yangi sifatli har tomonlama sherikchilik va o‘zaro hamjihatlik darajasini berish maqsadida siyosiy, savdo-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy va gumanitar sohalardagi, shuningdek ta’lim hamda sog‘liqni saqlash sohasidagi o‘zaro manfaatli hamkorlikni uzoq muddatli asosda kengaytiradilar.
9-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki tomonlama savdo-iqtisodiy hamkorlikning mavjud imkoniyatlaridan yanada to‘laroq foydalanish zarur deb hisoblaydilar. Shu maqsadlarda Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar o‘zaro manfaat asosida iqtisodiy hamkorlikning turli shakllaridan foydalanishga alohida e’tiborni kuchaytirib, uning amalga oshirilishi uchun zarur sa’y-harakatlarini qaratadilar.
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar iqtisodiy munosabatlarning yangi shakllarini ikki tomonlama hamjihatlik tajribasiga joriy qilishni rag‘batlantiradilar. Ular tovarlar va xizmatlar bozori, ikki tomonlama investitsiyaviy faoliyatning ishlashini kuchaytiradilar.
10-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar iqtisodiy sherikchilikning ustuvor yo‘nalishlaridan biri chegarabo‘yi savdo ekanligini e’tirof etadilar.
Chegarabo‘yi savdoni tashkil qilishni takomillashtirish va ikki davlat hududida ishlab chiqarilayotgan mahsulotni amalga oshirishni kuchaytirish maqsadida Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar O‘zbekiston Respublikasining Xorazm hamda Buxoro viloyatlari, Turkmanistonning Dashouz va Lebop viloyatlari chegarabo‘yi punktlarida savdo markazlarini ochish zarurligi to‘g‘risida kelishib oldilar.
Savdo markazlarini ochish va ularning ishlashi bilan bog‘liq aniq masalalar ikki davlat hukumatlari o‘rtasida tuziladigan alohida bitimlar orqali belgilanadi.
11-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar fan va ta’lim sohasida hamkorlik qiladilar hamda o‘quv va ilmiy-tadqiqot muassasalari o‘rtasidagi aloqalarning mustahkamlanishiga ko‘maklashadilar. Ular birgalikdagi ilmiy dasturlar, ayniqsa, ilg‘or texnologiyalar sohasidagi loyihalarni amalga oshiradilar.
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar mutaxassislar, olimlar va ilmiy-texnik xodimlarning almashuvini rag‘batlantiradilar.
12-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar sog‘liqni saqlash, sanitar-epidemiologik holatning yuqori darajasini ta’minlash, dori preparatlari va tibbiy texnika ishlab chiqarish sohasida hamkorlikni rivojlantiradilar.
13-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish sohasida hamkorlikni rivojlantiradilar.
Ular bu sohada ekologik xavfsizlikning xalqaro tizimini yaratishga intilib, mintaqaviy va global miqyoslarda kelishilgan xatti-harakatlarga ko‘maklashadilar.
14-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki mamlakat xalqlari o‘rtasidagi o‘zaro hamjihatlikka ko‘maklashuvchi madaniy hamkorlikning muhimligini e’tirof etib, madaniy almashuvlarni olqishlaydilar va rag‘batlantiradilar. Ular o‘z hududlarida joylashgan arxeologik hamda tarixiy madaniy yodgorliklarga boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlarning e’tiborini jalb qilish uchun zarur choralarni qo‘llaydilar.
15-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar sport va turizm sohasida hamkorlikni rivojlantiradilar. Ular ikki mamlakatning tegishli davlat hamda jamoat tashkilotlari, sport va turistik uyushmalari, shuningdek o‘quv muassasalari o‘rtasidagi aloqalarni rag‘batlantiradilar. Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar birgalikdagi loyihalar va dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda musobaqalar va boshqa qo‘shma tadbirlarni o‘tkazishda ularni qo‘llab-quvvatlaydilar.
16-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ikki davlatning ommaviy axborot vositalari o‘rtasida hamkorlikni faollashtirishga kelishib oldilar.
Shu maqsadlarda Oliy Ahdlashuvchi Tomonlarning matbuot, radio va televideniye organlari o‘zlarining axborot resurs hamda imkoniyatlarini ikki davlatning yutuqlarini yoritish, ularning xalqlari o‘rtasidagi do‘stona munosabatlar va o‘zaro ishonch muhitini mustahkamlash maqsadida foydalanadilar.
17-modda
Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar ushbu Shartnomani amalga oshirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi va Turkmaniston Prezidentlarining topshiriqlariga binoan ikki davlatning hukumatlari hamda vazirlik va idoralari rahbarlari darajasida uchrashuv hamda maslahatlashuvlar olib borilishiga kelishib oldilar.
18-modda
Ushbu Shartnoma Oliy Ahdlashuvchi Tomonlarning ular ishtirok etgan boshqa xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan huquq va majburiyatlariga daxl qilmaydi.
Ushbu Shartnoma hech qaysi bir davlat yoki davlatlar guruhi manfaatlariga qarshi qaratilmagan.
19-modda
Ushbu Shartnomani talqin qilish yoki qo‘llash bilan bog‘liq har qanday masalalar Oliy Ahdlashuvchi Tomonlar o‘rtasida maslahatlashuv yoxud muzokaralar orqali hal qilinadi.
20-modda
Ushbu Shartnoma ratifikatsiya qilinishi lozim va ratifikatsiya yorliqlari almashingan kundan boshlab kuchga kiradi.
Buxoro shahrida 2004-yil 19-noyabr (Sanjar)da ikki asl nusxada, har biri o‘zbek, turkman va rus tillarida tuzildi, bunda barcha matnlar bir xil kuchga ega.
Ushbu Shartnomaning qoidalarini talqin qilish maqsadida rus tilidagi matndan foydalaniladi.
(imzolar)
(O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari to‘plami, 2005-y., 1-son)