Oʻzbekiston Respublikasining qonuni
HOKIMIYATNING KONSTITUTSIYAVIY IDORALARINI QOʻRIQLASH TOʻGʻRISIDA
Davlat hokimiyatining konstitutsiyaviy asoslari buzilmasligiga asoslanib hamda xalq qonuniy tarzda saylab qoʻygan hokimiyat idoralariga qarshi qaratilgan faoliyatga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi deb hisoblab, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qaror qiladi:
I. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasida hamda ular asosida qabul qilingan qonunlarda belgilab berilgan hokimiyat konstitutsiyaviy idoralarining vakolatlarini oʻzlashtirishga hech kim haqli emas. Hokimiyat konstitutsiyaviy idoralarining faoliyatini toʻxtatib turish yoki tugatish yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasida koʻzda tutilgan tartibdan farqli oʻlaroq tarzda hokimiyat tuzilmalarini tuzish Konstitutsiyaga xilof hisoblanadi hamda qonunga binoan javobgarlikka tortishga sabab boʻladi. Hokimiyat konstitutsiyaviy idoralarining vakolatlarini oʻzlashtirib olgan idoralar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi, xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashlari tomonidan tarqatib yuborilishi lozim.
Keyingi tahrirga qarang.
II. Hokimiyatning konstitutsiyaviy idoralarini qoʻriqlashni kuchaytirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining 1959-yil 21-maydagi Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Sovetining Vedomostlari, 1959-yil, № 6, 2-modda) quyidagi oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. 60-moddada:
nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Konstitutsiyaviy tuzumni zoʻrlik bilan oʻzgartirishga yoki Oʻzbekiston Respublikasining xududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan buzishga daʼvat etish”;
birinchi qism quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Konstitutsiyaviy tuzumni zoʻrlik bilan oʻzgartirishga yoki hokimiyatni qoʻlga olishga yoxud hokimiyatning qonuniy tarzda saylab qoʻyilgan yoki tayinlangan vakillarini hokimiyatdan chetlatishga yoinki Oʻzbekiston Respublikasining xududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan buzishga oshkora daʼvat qilish, shuningdek bunday mazmundagi materiallarni tarqatish, —
uch yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish yoki eng kam oylik ish haqining yigirma hissasigacha boʻlgan miqdorida jarima solish bilan jazolanadi”;
ikkinchi kismning jazo belgilangan bandidagi “yigirma ming soʻmgacha” degan soʻzlar “eng kam oylik ish haqining ellik hissasigacha boʻlgan miqdorida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
2. 63-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“63-modda. Hokimiyat konstitutsiyaviy idoralarining faoliyat koʻrsatishiga toʻsqinlik qilish
Hokimiyat konstitutsiyaviy idoralarining qonuniy faoliyatiga toʻsqinlik qilishga yoki ularni Konstitutsiyada koʻzda tutilmagan muvoziy hokimiyat tarkiblari bilan almashtirishga qaratilgan zoʻravonlik harakatlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasida nazarda tutilmagan tartibda tuzilgan hokimiyat tuzilmalarini tarqatib yuborish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar Kengashlari chiqargan qarorlarni belgilangan muddatda bajarmaslik, —
saylab qoʻyiladigan lavozimlarni egallash huquqidan uch yildan besh yilgacha muddatga ozodlikdan maxrum etish yoki eng kam oylik ish haqiniig oʻttiz hissasigacha boʻlgan miqdorda jarima solish bilan jazolanadi”.
3. Qonun ruscha matnidagi Maxsus qismniig birinchi bobi sarlavhasida “gosudarstvennie prestupleniya” degan soʻzlar “prestupleniya protiv gosudarstva” degan soʻzlar bilan, “Osobo opasnie gosudarstvennie prestupleniya” hamda “Inie gosudarstvennie prestupleniya” degan kichik sarlavhalar esa “Osobo opasnie prestupleniya protiv gosudarstva” hamda “Inie prestupleniya protiv gosudarstva” degan kichik sarlavhalar bilan almashtirilsin.
4. 54-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“54-modda. Davlatga xiyonat kilish
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi tomonidan davlatga xiyonat qilish, yaʼni Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligiga, uning hududiy daxlsizligiga yoki davlat xavfsizligiga va mudofaa qudratiga zarar yetkazish maqsadida qasddan sodir etilgan xatti-harakatlar: dushman tomoniga oʻtish, josuslik qilish, chet el davlatiga davlat yoki harbiy sirlarni oshkor qilish, chegaradan tashqariga qochib oʻtish yoki chet eldan Oʻzbekiston Respublikasiga qaytishdan bosh tortish, Oʻzbekiston Respublikasiga qarshi dushmanlik faoliyatini olib borishda chet davlatga yordam berish, —
mol-mulkini musodara qilgan holda ikki yildan besh yilgacha muddatga surgun qilib yoki qilmasdan oʻn yildan oʻn besh yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan yoki mol-mulkini musodara qilib, oʻlimga hukm qilish bilan jazolanadi.
Izoh. Oʻzbekiston Respublikasiga qarshi dushmanlik faoliyati yurgizish uchun chet el razvedkasi tomonidan yollangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi, agarda u topshirilgan jinoiy vazifani ado etish yoʻlida hech qanday harakat qilmasdan, oʻzining chet el razvedkasi bilan aloqasi borligini ixtiyoriy ravishda hokimiyat idoralariga maʼlum qilsa, jinoiy javobgarlikdan ozod etiladi”.
5. 55-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“55-modda. Josuslik
Davlat siri yoki harbiy sir boʻlgan maʼlumotlarni chet el davlatiga, chet el tashkiloti yoki ularning agentlariga oshkor qilish shuningdek, bu maʼlumotlarni ularga berish maqsadida oʻgʻirlash yoki toʻplash, agarda josuslik chet el fuqarosi yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxs tomonidan qilingan boʻlsa, —
mol-mulkini musodara qilgan holda ikki yildan besh yilgacha muddatga surgun qilib yoki surgun qilmasdan yetti yildan oʻn besh yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan yoki mol-mulkini musodara qilib, oʻlimga hukm etish bilan jazolanadi.
Izoh. Oʻzi sodir etgan harakatlar toʻgʻrisida hokimiyat idoralariga ixtiyoriy ravishda xabar qilgan shaxs, basharti u Oʻzbekiston Respublikasi xavfsizligiga zarar yetkazmagan boʻlsa, yoxud uning xabari asosida koʻrilgan chora-tadbirlar tufayli davlat uchun zararli oqibatlar kelib chiqishining oldi olingan boʻlsa, jinoiy javobgarlikdan ozod etiladi”.
6. Kodeks quyidagi mazmundagi 55-1-modda bilan toʻldirilsin:
“55-1-modda. Hokimiyatni qoʻlga olish maqsadida fitna uyushtirish
Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini zoʻrlik bilan agʻdarib tashlash va hokimiyatni qoʻlga olish maqsadida fitna uyushtirish, —
mol-mulkini musodara qilgan holda oʻn yildan oʻn besh yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum qilish yoki oʻlimga hukm etish bilan jazolanadi.
Izoh. Fitnada qatnashgan va bu haqda ixtiyoriy ravishda hokimiyat idoralariga xabar qilgan shaxs, basharti, uning xabari asosida koʻrilgan choralar tufayli fitnadan koʻzlangan maqsadni amalga oshirishning oldi olingan boʻlsa, jinoiy javobgarlikdan ozod etiladi”.
7. 56-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Davlat hokimiyatiga zarba berish yoki uni zaiflashtirish maqsadida davlat yoki jamoat arbobini yoxud hokimiyat vakilini uning davlat yoki jamoat faoliyati munosabati bilan oʻldirish,—
mol-mulkini musodara qilgan holda ikki yildan besh yilgacha muddatga surgun qilib yoki surgun qilmasdan oʻn yildan oʻn besh yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan yoki mol-mulkini musodara qilib, oʻlimga hukm etish bilan jazolanadi”.
8. Kodeks quyidagi mazmundagi 57-1-modda bilan toʻldirilsin:
“57-1-modda. Ajnabiy davlatlarning vakolatxonalariga, xalqaro miqyosda qoʻriqlanadigan boshqa shaxslar va muassasalarga qarshi jinoyatlar
Ajnabiy davlat vakolatxonalarining yoki xalqaro tashkilotlarning xizmat binolariga, ularga qarashli yoki ular ijaraga olgan uy-joy binolariga, shuningdek ajnabiy davlatlarning yoki xalqaro tashkilotlarning vakillariga hujum qilish, bu shaxslarni ular vakil boʻlgan davlatlarning yoki Oʻzbekiston Respublikasi hokimiyati konstitutsiyaviy idoralarining faoliyatiga taʼsir oʻtkazish maqsadida tutib garov tariqasida ushlab turish, —
uch yildan oʻn yilgacha boʻlgan muddatga, ozodlikdan mahrum etish bilan jazolanadi.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni sodir etish bilan tahdid qilish, —
uch yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish yoki ikki yilgacha muddatga axloq tuzatish ishlariga yuborish bilan jazolanadi”.
9. 58-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“58-modda. Qoʻporuvchilik
Oʻzbekiston Respublikasini zaiflashtirish maqsadida portlatish, oʻt qoʻyish yoki odamlarni ommaviy ravishda qirib tashlashga, ularga tan jarohatlari yetkazishga yoki ularning salomatligiga oʻzgacha zarar yetkazishga, korxonalarni, inshootlarni, qatnov yoʻllari va vositalarini, aloqa vositalarini yoki muhim xalq xoʻjalik yoxud mudofaa ahamiyatiga molik oʻzga obyektlarni vayron qilish yoki unga zarar yetkazish masadida oʻzga xatti-harakatlar sodir etish, shuningdek xuddi shu maqsadlarda koʻpchilikni zaharlash yoki epidemiya va epizootiyalar tarqatish, —
mol-mulkini musodara qilgan holda ikki yildan besh yilgacha muddatga surgun qilib yoki surgun qilmasdan sakkiz yildan oʻn besh yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan yoki mol-mulkini musodara qilib, oʻlimga hukm etish bilan jazolanadi”.
10. 59-modda chiqarib tashlansin.
11. 68-modda quyidaga tahrirda bayon etilsin:
“68-modda. Kontrabanda
Narsa-buyumlarni bojxona nazoratini chetlab yoki bojxona nazoratidan yashirib yoki koʻp miqdorda, yoxud kontrabanda bilan shugʻullanish uchun uyushgan guruh tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasidan oʻtkazish, shuningdek narkotik vositalarni, taʼsiri kuchli, zararli, radioaktiv, portlaydigan moddalar, qurol-yarogʻ va oʻq-dorilarni chegaradan oʻtkazish, yaʼni (tekis stvolli ov qurollari va ularning oʻq-dorisi bundan mustasno) kontrabanda qilish, —
mol-mulkini musodara qilgan holda ikki yildan besh yilgacha muddatga surgun qilib yoki surgun qilmasdan, uch yildan oʻn yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan jazolanadi”.
12. 71-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“71-modda. Safarbarlik boʻyicha chaqirilishdan bosh tortish
Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari saflariga safarbarlik boʻyicha chaqirilishdan bosh tortish, —
uch yildan oʻn yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan jazolanadi.
Oʻsha harakat, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarini toʻldirish uchun oʻtkaziladigan yangi chaqirishlardan bosh tortish urush vaqtida sodir etilsa, —
besh yildan oʻn yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish yoki oʻlimga hukm etish bilan jazolanadi”.
13. 73-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“73-modda. Qonunsiz ravishda chet elga chiqib ketish va Oʻzbekiston Respublikasiga qonunsiz kirish
Chet elga chiqib ketish, Oʻzbekiston Respublikasiga kirish yoki chegaradan oʻtishda belgilangan tartibni buzish, —
bir yildan uch yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan jazolanadi.
Shunday harakatlar takror sodir etilsa, —
ikki yildan besh yilgacha ozodlikdan mahrum etish bilan jazolanadi.
Belgilangan nusxadagi pasporti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida koʻzda tutilgan boshpana huquqidan foydalanish uchun ruxsati boʻlmagani holda Oʻzbekiston Respublikasiga kelgan chet el fuqarolariga bu modda joriy qilinmaydi”.
14. 74-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“74-modda. Xalqaro uchish qoidalarini buzish
Belgilangan tartibda ruxsati boʻlmagan holda Oʻzbekiston Respublikasiga uchib kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan uchib chiqish, ruxsatnomada koʻrsatilgan marshrutlarga, qoʻnish joylariga, xavo darvozalariga, uchish balandligiga rioya qilmaslik yoki xalqaro uchish qoidalarini boshqa tarzda buzish, —
havo kemasini musodara qilib yoki qilmasdan, bir yildan oʻn yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish yoki eng kam oylik ish haqining ellik hissasigacha boʻlgan miqdorda jarima solish bilan jazolanadi”.
15. 77-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sotish va ishlatish maqsadida davlat pul belgilarini, davlatning qimmatbaho qogʻozlarini yoki chet el valyutalarini qalbaki yasash, shuningdek ularni sotish va ishlatish, —
mol-mulkini musodara qilgan holda ikki yildan besh yilgacha muddatga surgun qilib yoki surgun qilmasdan uch yildan oʻn besh yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum etish bilan jazolanadi”.
16. Qonun ruscha matnidagi 71-moddaning ikkinchi qismida “osobo opasnie gosudarstvennie prestupleniya” degan soʻzlar “osobo opasnie prestupleniya protiv gosudarstva” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
17. 22-moddaning birinchi qismidagi “Davlatga qarshi jinoyatlar uchun jinoiy javobgarlik toʻgʻrisida”gi SSSR Qonunida koʻzda tutilgan holatlarda “davlatga qarshi jinoyat qilganlik, SSR Ittifoqi jinoyat qonunlarining hamda ushbu Kodeksning qasddan odam oʻldirganlik uchun javobgarlikka tortishni belgilovchi moddalarida koʻrsatilgan aybni ogʻirlashtiradigan holatlarda qasddan odam oʻldirganlik uchun, SSR Ittifoqi qonunlarida maxsus koʻzda tutilgan ayrim hollarda esa boshqa baʼzi bir alohida ogʻir jinoyatlar uchun ham oʻlim jazosi — otib oʻldirish qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi” degan soʻzlar chiqarib tashlanib, ular oʻrniga “davlatga qarshi jinoyatlar uchun qonunda nazarda tutilgan hollarda, ogʻir holatda qasddan odam oʻldirganlik uchun, shuningdek ushbu Kodeksda nazarda tutilgan boshqa baʼzi oʻta ogʻir jinoyatlar uchun qoʻllanish mumkin” degan soʻzlar kiritilsin.
18. Qonun ruscha matnidagi 23-moddaning toʻrtinchi qismidagi oltinchi xatboshida, beshinchi qismda, sakkizinchi qismidagi uchinchi xatboshida “gosudarstvennie prestupleniya” degan soʻzlar “prestupleniya protiv gosudarstva” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
19. Qonun ruscha matnidagi 23-1-moddaning birinchi qismidagi birinchi va ikkinchi bandda, 23-2-moddaning uchinchi qismidagi birinchi bandda, 33-1-moddaning uchinchi qismidagi ikkinchi bandda, 50-1-moddaning ikkinchi bandida “gosudarstvennoye prestupleniye” degan soʻzlar “prestupleniye protiv gosudarstva” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
20. 60-1-moddadagi “Vatanga xiyonat” degan soʻzlar “Davlatga xiyonat” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
21. 62-moddaning sarlavhasidagi va matnidagi “Sovetlarga qarshi” degan soʻzlar “gʻayrikonstitutsiyaviy” degan soʻzlar, ruscha matndagi “gosudarstvennoye prestupleniye” degan soʻzlar “prestupleniye protiv gosudarstva” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
22. 65-moddaning birinchi qismidagi “Vatanga xiyonat” degan soʻzlar “Davlatga xiyonat” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
23. Qonun ruscha matnidagi 79 va 79-1-moddalarining sarlavhalari va matnlaridagi “gosudarstvennix prestupleniyax”, “gosudarstvennix prestupleniy” degan soʻzlar “prestupleniya protiv gosudarstva”, “prestupleniy protiv gosudarstva” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
Keyingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
1992-yil 9-dekabr,
728-XII-son
(Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 1-son, 9-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-y., 6-son, 121-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 51-son, 514-modda; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)