Oʻzbekiston Respublikasining qonuni
“MUALLIFLIK HUQUQI VA TURDOSh HUQUQLAR TOʻGʻRISIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUNI QABUL QILINGANLIGI MUNOSABATI BILAN OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING FUQAROLIK KODEKSIGA OʻZGARTISh VA QOʻShIMChALAR KIRITISh HAQIDA
Qonunchilik palatasi tomonidan
2006-yil 11-oktabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2006-yil 30-noyabrda maʼqullangan
2006-yil 11-oktabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2006-yil 30-noyabrda maʼqullangan
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21-dekabrda qabul qilingan 163-I-sonli va 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan 256-I-sonli qonunlari bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, 2-songa ilova, № 11-12; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 9, 229-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 182-modda; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 97-moddaning ikkinchi qismidagi “roziligi” degan soʻz “ruxsati” degan soʻz bilan almashtirilsin;
2) 1031-modda 1-bandining:
uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlarning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlari”;
toʻrtinchi xatboshisi “elektron hisoblash mashinalari” degan soʻzlardan keyin “(bundan buyon matnda EHM deb yuritiladi)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
3) 1034-moddaning:
ikkinchi qismidagi “roziligi” degan soʻz “ruxsati” degan soʻz bilan almashtirilsin;
beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mutlaq huquqlarni cheklash bunday cheklash intellektual mulk obyektidan normal foydalanilishiga oʻrinsiz ziyon yetkazmagan va huquq egalarining qonuniy manfaatlarini asossiz kamsitmagan taqdirdagina tatbiq etiladi”;
4) 1041-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1041-modda. Mualliflik huquqi obyekti
Mualliflik huquqi ijodiy faoliyat natijasi boʻlmish fan, adabiyot va sanʼat asarlariga nisbatan, ularning maqsadi va qadr-qimmati, shuningdek ifodalanish usulidan qatʼi nazar, tatbiq etiladi.
Mualliflik huquqi quyidagi biron-bir obyektiv shaklda boʻlgan oshkor qilingan asarlarga ham, oshkor qilinmagan asarlarga ham tatbiq etiladi:
yozma (qoʻlyozma, mashinkalangan yozuv, notali yozuv va hokazo);
ogʻzaki (omma oldida soʻzlash, omma oldida ijro etish va hokazo);
ovozli yoki video yozuv (mexanik, magnitli, raqamli, optik va hokazo);
tasvir (rasm, eskiz, manzara, tarh, chizma, kino-, tele-, video- yoki fotokadr va hokazo);
hajmli-fazoviy (haykal, model, maket, inshoot va hokazo);
boshqa shakllardagi.
Mualliflik huquqi gʻoyalar, prinsiplar, uslublar, jarayonlar, tizimlar, usullar yoki konsepsiyalarga emas, balki ifoda shakliga nisbatan tatbiq etiladi”;
5) 1042-moddaning yettinchi xatboshisidagi “(kino-, tele- va videofilmlar, slaydfilmlar, diafilmlar va boshqa xil kino-, tele- hamda video asarlar), radio asarlar” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
6) 1043 va 1044-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1043-modda. Mualliflik huquqi obyektlari hisoblanuvchi asarning qismlari, hosila va jamlama asarlar
Ushbu Kodeksning 1041-moddasida belgilangan talablarga javob beradigan:
asarning mustaqil ravishda foydalanilishi mumkin boʻlgan qismlari (shu jumladan uning nomi);
hosila asarlar (tarjimalar, ishlanma asarlar, annotatsiyalar, referatlar, muxtasar xulosalar, sharhlar, inssenirovkalar, aranjirovkalar, soddalashtirishlar hamda fan, adabiyot va sanʼat asarlarining boshqa qayta ishlanmalari);
toʻplamlar (ensiklopediyalar, antologiyalar, maʼlumotlar bazalari) va materiallarning tanlanganligi yoki joylashtirilganligiga koʻra ijodiy mehnat natijasi boʻlgan boshqa jamlama asarlar mualliflik huquqi obyektlari hisoblanadi.
Hosila va jamlama asarlar, ularning yaratilishi uchun asos boʻlgan yoki ularning tarkibiga kirgan asarlar mualliflik huquqi obyektlari boʻlishi yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar, mualliflik huquqi bilan muhofaza qilinadi.
1044-modda. Mualliflik huquqi obyektlari hisoblanmaydigan materiallar
Quyidagilar mualliflik huquqi obyektlari hisoblanmaydi:
rasmiy hujjatlar (qonunlar, qarorlar va shu kabilar), shuningdek ularning rasmiy tarjimalari;
rasmiy ramzlar va belgilar (bayroqlar, gerblar, ordenlar, pul belgilari va shu kabilar);
xalq ijodiyoti asarlari;
oddiy matbuot axboroti tusidagi kundalik yangiliklarga doir yoki joriy voqealar haqidagi xabarlar;
insonning bevosita individual asar yaratishga qaratilgan ijodiy faoliyati amalga oshirilmasdan, muayyan turdagi ishlab chiqarish uchun moʻljallangan texnika vositalari yordamida olingan natijalar”;
7) 1046-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1046-modda. Asar muallifi. Mualliflik huquqining yuzaga kelishi. Mualliflik prezumpsiyasi
Asar kimning ijodiy mehnati bilan yaratilgan boʻlsa, ana shu fuqaro asar muallifi deb eʼtirof etiladi.
Fan, adabiyot va sanʼat asariga mualliflik huquqi uni yaratish fakti boʻyicha yuzaga keladi. Mualliflik huquqining yuzaga kelishi va amalga oshirilishi uchun asarni roʻyxatdan oʻtkazish yoki biron-bir boshqa rasmiyatchilikka rioya etish talab qilinmaydi.
Asarning asl nusxasida yoki nusxasida muallif sifatida koʻrsatilgan shaxs, agar boshqacha hol isbotlanmagan boʻlsa, asar muallifi hisoblanadi.
Asar imzosiz yoki taxallus ostida chop etilgan taqdirda (muallifning taxallusi uning kim ekanligiga shubha qoldirmaydigan hollar bundan mustasno), asarni chop etgan, asarda ismi yoki nomi koʻrsatilgan noshir, agar boshqa dalillar boʻlmasa, muallifning vakili hisoblanadi hamda muallifning huquqlarini himoya qilish va ularning amalga oshirilishini taʼminlash huquqiga egadir. Bu qoida bunday asar muallifi oʻz shaxsini oshkor etguniga va oʻzining muallif ekanligini maʼlum qilguniga qadar amalda boʻladi”;
8) 1048-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1048-modda. Hosila asarga boʻlgan mualliflik huquqi
Hosila asar muallifiga fan, adabiyot va sanʼat asarining mazkur muallif tomonidan amalga oshirilgan qayta ishlanmasiga boʻlgan mualliflik huquqi tegishlidir.
Hosila asar muallifi qayta ishlangan asar muallifi huquqlariga rioya etgan taqdirda, oʻzi yaratgan asarga mualliflik huquqidan foydalanadi.
Hosila asar muallifining mualliflik huquqi qayta ishlashga asos boʻlgan asarni boshqa shaxslar ham oʻzlari qayta ishlashlariga toʻsqinlik qilmaydi”;
9) 1049-moddaning matni kuyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Asarlar yaratilishini tashkil etuvchi shaxslar (audiovizual asarlarni tayyorlovchilar, ensiklopediyalar noshirlari, prodyuserlar va boshqa shu kabilar) tegishli asarlarning mualliflari deb eʼtirof etilmaydi. Biroq ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollarda, bunday shaxslar ana shu asarlardan foydalanishda mutlaq huquqlarga ega boʻladilar.
Audiovizual asarni tayyorlovchi bu asardan foydalanilganda oʻz ismi yoki nomini koʻrsatishga yoxud ismi yoki nomi koʻrsatilishini talab qilishga haqlidir.
Ensiklopediyalar, ensiklopedik lugʻatlardan, ilmiy ishlarning davriy va davomli toʻplamlaridan, gazetalar, jurnallar hamda boshqa davriy nashrlardan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar ularning noshiriga tegishlidir. Bunday nashrlardan har qanday tarzda foydalanilganda noshir oʻz ismi yoki nomini koʻrsatishga yoxud ismi yoki nomi koʻrsatilishini talab qilishga haqlidir. Bunday nashrlarga kiritilgan asarlarning mualliflari, agar mualliflik shartnomasida boshqacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, umuman nashrdan qatʼi nazar, oʻz asarlaridan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlarini saqlab qoladilar”;
10) 1051-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Asar muallifiga quyidagi shaxsiy nomulkiy huquqlar tegishlidir:
asar muallifi deb eʼtirof etilish huquqi (mualliflik huquqi);
asardan muallifning haqiqiy ismi, taxallusini koʻrsatgan holda yoxud ismini koʻrsatmasdan, yaʼni imzosiz foydalanish yoki foydalanishga ruxsat berish huquqi (mualliflik ismiga boʻlgan huquq);
asarni har qanday shaklda oshkor qilish yoki oshkor qilishga ruxsat berish huquqi (oshkor qilishga boʻlgan huquq), shu jumladan chaqirib olish huquqi;
asarni, shu jumladan uning nomini muallifning shaʼni va qadr-qimmatiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday tarzda buzib koʻrsatilishidan yoki har qanday boshqacha tarzda tajovuz etilishidan himoya qilish huquqi (muallif obroʻsini himoya qilish huquqi).
Muallif asarni oshkor qilish toʻgʻrisida ilgari qabul qilgan qaroridan, asardan foydalanish huquqini olgan shaxslarga ular shunday qaror tufayli koʻrgan zararlarning, shu jumladan boy berilgan foydaning oʻrnini qoplash sharti bilan, voz kechish huquqiga (asarni chaqirib olish huquqiga) egadir. Agar asar oshkor qilingan boʻlsa, muallif uni chaqirib olganligi toʻgʻrisida ommaga maʼlum qilishi shart. Bunda u asarning avval tayyorlangan nusxalarini oʻz hisobidan muomaladan olib qoʻyishga haqlidir. Bu qoidalar, agar muallif bilan tuzilgan shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, xizmat asarlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Asarni nashr qilish, omma oldida ijro etish yoki undan boshqacha tarzda foydalanishda asarning oʻziga, nomiga va muallifning ismi koʻrsatilishiga biron-bir oʻzgartish kiritishga faqat muallifning roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.
Muallifning roziligisiz uning asarini bezaklar, soʻzboshi, xotima, sharhlar yoki biron-bir tushuntirishlar bilan nashr etish taqiqlanadi.
Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari uning mulkiy huquqlaridan qati nazar, unga tegishli boʻlib, asardan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar boshqa shaxsga oʻtkazilgan taqdirda ham uning oʻzida saqlanib qoladi.
Muallifning oʻz shaxsiy nomulkiy huquqlarini amalga oshirishdan voz kechish toʻgʻrisida biron-bir shaxs bilan kelishuvi va bu haqdagi arizasi oʻz-oʻzidan haqiqiy emas”;
12) 1056-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1056-modda. Muallifning mulkiy huquqlari
Muallifga asardan har qanday shaklda va har qanday usulda foydalanishda mutlaq huquqlar tegishlidir.
Yuridik va jismoniy shaxslar, ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda koʻrsatilganidan tashqari hollarda, asardan faqat huquq egasi yoki boshqa vakolatli shaxs bilan tuzilgan shartnomaga binoan, shu jumladan mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar bilan tuzilgan shartnomaga binoan yoxud ular boʻlmagan taqdirda, bu tashkilotlarning vazifalari va majburiyatlarini bajaruvchi tashkilot bilan tuzilgan shartnomaga binoan foydalanishlari mumkin.
Muallifning asardan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi:
asarni takrorlash (takrorlash huquqi);
asarning asl nusxasini yoki nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi);
asarni barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi);
asarning asl nusxasini yoki nusxalarini prokatga berish (prokatga berish huquqi);
tarqatish maqsadida asarning nusxalarini, shu jumladan mutlaq mualliflik huquqlari egasining ruxsati bilan tayyorlangan nusxalarini import qilish (import qilish huquqi);
asarni sim (kabel) orqali yoki boshqa shu kabi vositalar yordamida uzatish yoʻli bilan barchaning eʼtibori uchun yuborish (kabel orqali yuborish huquqi);
asarga tuzatishlar kiritish, uni aranjirovka qilish yoki boshqacha tarzda qayta ishlash (qayta ishlash huquqi);
asarni omma oldida namoyish etish (omma oldida namoyish etish huquqi);
asarni omma oldida ijro etish (omma oldida ijro etish huquqi);
asarni simsiz vositalar yordamida uzatish yoʻli bilan barchaning eʼtibori uchun yuborish (efirga uzatish huquqi);
asarni tarjima qilish (tarjima qilish huquqi);
asarni barchaning eʼtiboriga takroran yuborish, agar bunday yuborish dastlabki yuborishni amalga oshirgan tashkilotdan boshqa tashkilot tomonidan amalga oshirilsa (barchaning eʼtiboriga takroran yuborish huquqi).
Muallif oʻz asaridan foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga (haq olish huquqiga) ega.
Agar chop etilgan asarning nusxalari ularni sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish vositasida fuqarolik muomalasiga qonuniy kiritilgan boʻlsa, ularning bundan buyongi tarqatilishiga muallifning roziligisiz va unga haq toʻlanmagan holda yoʻl qoʻyiladi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
Asardan daromad olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, asardan foydalanilgan deb hisoblanadi.
Asarning mazmunini tashkil etuvchi qoidalarni (kashfiyotlarni, boshqa texnikaviy, iqtisodiy, tashkiliy va shu kabi yechimlarni) amaliy qoʻllash asardan mualliflik huquqi maʼnosida foydalanganlik deb hisoblanmaydi”;
13) 1057-modda chiqarib tashlansin;
14) 1058-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Muallif va boshqa shaxslarning asardan foydalanish borasidagi mutlaq huquqlarini cheklashga ushbu Kodeksning 1059—1062-moddalarida yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollardagina yoʻl qoʻyiladi. Mazkur cheklashlar asardan normal foydalanilishiga oʻrinsiz ziyon yetkazmagan va muallifning qonuniy manfaatlarini asossiz kamsitmagan taqdirdagina tatbiq etiladi”;
15) 1059-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1059-modda. Asarlarni muallifning roziligisiz va haq toʻlanmagan holda shaxsiy maqsadlarda takrorlash
Oshkor qilingan asarni shaxsiy maqsadlarda muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va haq toʻlanmagan holda takrorlashga yoʻl qoʻyiladi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
Ushbu modda birinchi qismining qoidalari:
binolar va inshootlar shaklidagi arxitektura asarlarini takrorlashga;
maʼlumotlar bazalarini yoki ularning muhim qismlarini takrorlashga;
qonunda nazarda tutilgan hollarni istisno qilganda, EHM uchun dasturlarni takrorlashga;
kitoblarni (toʻlaligicha) va notali matnlarni reprografik takrorlashga nisbatan tatbiq etilmaydi”;
16) 1060-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Chop etilgan musiqa asarlarini rasmiy, diniy va dafn marosimlarida bunday marosimlarning xususiyatiga mos hajmda muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz hamda haq toʻlanmagan holda omma oldida ijro etishga yoʻl qoʻyiladi”;
17) 1061 va 1062-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1061-modda. Asarlardan surishtiruv, dastlabki tergov, maʼmuriy va sudlov ishlarini yuritish maqsadlari uchun foydalanish
Asarlardan surishtiruv, dastlabki tergov, maʼmuriy va sudlov ishlarini yuritish maqsadlarini koʻzlab, foydalanish maqsadiga mos hajmda muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz hamda haq toʻlanmagan holda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
1062-modda. Xizmat asariga boʻlgan mualliflik huquqi
Xizmat vazifalarini yoki xizmat topshirigʻini bajarish tartibida yaratilgan asarga (xizmat asariga) boʻlgan muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari asar muallifida saqlanib qoladi.
Xizmat asaridan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar, agar muallif bilan ish beruvchi oʻrtasidagi shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, ish beruvchiga tegishlidir.
Xizmat asaridan foydalanishning har bir turi uchun haq miqdori va uni toʻlash tartibi muallif bilan ish beruvchi oʻrtasidagi shartnomada belgilanadi. Ish beruvchi bilan tuzilgan shartnomadan qatʼi nazar, muallif asar oshkor qilingan vaqtdan eʼtiboran oʻn yil oʻtganidan keyin, ish beruvchining roziligi bilan esa undan ham oldinroq asardan foydalanish va haq olish huquqini toʻliq hajmda qoʻlga kiritadi.
Muallifning xizmat asaridan topshiriq maqsadi taqozo etmaydigan usulda foydalanish huquqi cheklanmaydi.
Ish beruvchi xizmat asaridan har qanday tarzda foydalanishda oʻz nomini koʻrsatishga yoxud uni koʻrsatishni talab qilishga haqlidir.
Xizmat vazifalarini yoki ish beruvchining xizmat topshiriqlarini bajarish yoʻsinida ushbu Kodeks 1049-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan ensiklopediyalar, ensiklopedik lugʻatlar, davriy va davomli ilmiy ishlar toʻplamlari, gazetalar, jurnallar hamda boshqa davriy nashrlarning yaratilishiga ushbu moddaning qoidalari tatbiq etilmaydi”;
18) 1063-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1063-modda. Mualliflik huquqining amal qilish sohasi
Ushbu Kodeksga muvofiq mualliflik huquqi:
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlgan yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy turar joyiga ega boʻlgan mualliflarning yoki mualliflik huquqining boshqa dastlabki egalik qiluvchilarining asarlariga;
mualliflarning fuqaroligi va doimiy turar joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasida birinchi marta chop etilgan asarlarga;
Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida muhofaza qilinadigan asarlarga tatbiq etiladi.
Agar asar Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida birinchi marta chop etilgan sanadan soʻng oʻttiz kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi hududida chop etilgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasida ham birinchi marta chop etilgan deb hisoblanadi.
Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq asarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida muhofaza berilgan taqdirda, asar muallifi mualliflik huquqini olish uchun asos boʻlib xizmat qilgan yuridik fakt qaysi davlatning hududida sodir boʻlgan boʻlsa, oʻsha davlatning qonuni bilan aniqlanadi”;
19) 1064-modda chiqarib tashlansin;
20) 1065-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mualliflik huquqi muallifning butun hayoti davomida va uning vafotidan keyin ellik yil davomida amal qiladi, ushbu moddada va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
Hammuallifliqda yaratilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi hammualliflarning butun hayoti davomida va hammualliflar orasida eng uzoq umr koʻrgan oxirgi shaxs vafot etganidan keyin ellik yil davomida amal qiladi.
Taxallus ostida yoki imzosiz qonuniy oshkor qilingan asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar oshkor qilinganidan keyin ellik yil davomida amal qiladi. Agar koʻrsatilgan muddat ichida taxallus ostidagi yoki imzosiz asar muallifi oʻz shaxsini maʼlum qilsa yoki bundan buyon uning shaxsi shubhaga oʻrin qoldirmasa, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan muddatlar qoʻllaniladi.
Muallifning vafotidan keyin birinchi marta eʼlon qilingan asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar eʼlon qilinganidan keyin ellik yil davomida amal qiladi.
Mualliflik huquqi, mualliflik ismiga boʻlgan huquq va muallif obroʻsini himoya qilish huquqi muddatsiz muhofaza qilinadi.
Asarga Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq muhofaza berilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mualliflik huquqining amal qilish muddati ushbu moddaga binoan belgilanadi. Lekin bu muddat asar kelib chiqqan mamlakatda belgilangan mualliflik huquqining amal qilish muddatidan oshib ketmasligi kerak.
Ushbu moddada nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash muddatning oʻta boshlashi uchun asos boʻladigan yuridik fakt yuz bergan yildan keyingi yilning birinchi yanvaridan eʼtiboran boshlanadi”;
21) 1066-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Asarlarga boʻlgan mualliflik huquqining amal qilish muddatini tugashi ularning ijtimoiy mulkka aylanishini bildiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida hech qachon muhofaza berilmagan asarlar ijtimoiy mulk hisoblanadi.
Ijtimoiy mulk boʻlgan asarlardan har qanday shaxs haq toʻlamagan holda erkin foydalanishi mumkin. Bunda muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlariga rioya etilishi kerak”;
22) 1067-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ushbu Kodeks 1056-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan mulkiy huquqlar faqat mualliflik shartnomasini tuzish yoʻli bilan huquq egasi tomonidan boshqa shaxsga oʻtkazilishi mumkin, ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda belgilangan hollar bundan mustasno.
Muallifning mulkiy huquqlarini boshqa shaxsga oʻtkazish mutlaq huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi asosida yoki mutlaq boʻlmagan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi asosida amalga oshirilishi mumkin.
Mutlaq huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi faqat ushbu huquqlar oʻtkazilayotgan shaxs asardan muayyan usulda va shartnomada belgilangan doirada foydalanishiga ruxsat beradi.
Mutlaq boʻlmagan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi foydalanuvchiga asardan shunday huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazgan mutlaq huquqlar egasi va (yoki) bu asardan ayni shunday usulda foydalanish uchun ruxsat olgan boshqa shaxslar bilan teng ravishda foydalanishga ijozat beradi.
Mualliflik shartnomasi boʻyicha boshqa shaxsga oʻtkaziladigan huquqlar, agar shartnomada bevosita boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, mutlaq boʻlmagan huquqlar hisoblanadi.
Asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar aks ettirilgan moddiy obyektga boʻlgan mulk huquqi bilan bogʻliq emas.
Moddiy obyektga boʻlgan mulk huquqini yoki moddiy obyektga egalik qilish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish shu obyektda aks ettirilgan asarga boʻlgan biron-bir mualliflik huquqining oʻz-oʻzidan boshqa shaxsga oʻtkazilishiga sabab boʻlmaydi”;
23) 1068-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mualliflik shartnomasida quyidagilar nazarda tutilishi kerak:
asardan foydalanish usullari (mazkur shartnoma asosida oʻtkaziladigan aniq huquqlar);
asardan foydalanishning har bir usuli uchun toʻlanadigan haq miqdori va (yoki) toʻlanadigan haq miqdorini belgilash tartibi, uni toʻlash tartibi hamda muddatlari.
Mualliflik shartnomasi taraflar zarur deb topgan boshqa shartlarni ham nazarda tutishi mumkin.
Mualliflik shartnomasida asardan foydalanish huquqi qancha muddatga oʻtkazilishi toʻgʻrisida shart boʻlmagan taqdirda, shartnoma tuzilgan sanadan boshlab besh yil oʻtganidan keyin, agar foydalanuvchi shartnoma bekor qilinguniga qadar kamida olti oy oldin bu haqda yozma ravishda ogohlantirilgan boʻlsa, shartnoma muallif tomonidan bekor qilinishi mumkin.
Mualliflik shartnomasida asardan foydalanish huquqi amal qiladigan hudud doirasi toʻgʻrisida shart boʻlmagan taqdirda, shartnomaga binoan boshqa shaxsga oʻtkazilayotgan huquqning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasi hududi bilan cheklanadi.
Boshqa shaxsga oʻtkazilishi mualliflik shartnomasida toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilmagan asardan foydalanish huquqlari boshqa shaxsga oʻtkazilmagan deb hisoblanadi.
Shartnoma tuzilgan paytda asardan foydalanish haqida hali maʼlum boʻlmagan huquqlar mualliflik shartnomasi predmeti boʻlishi mumkin emas.
Toʻlanadigan haq mualliflik shartnomasida asardan foydalanishning tegishli usuli uchun olinadigan daromaddan foiz tarzida belgilanadi yoki agar buni asarning xususiyati yoki undan foydalanishning oʻziga xos jihatlari bilan bogʻliq holda amalga oshirish mumkin boʻlmasa, shartnomada qayd etilgan summa tarzida yoxud boshqacha tarzda belgilanadi. Mazkur haqning eng kam miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
Agar asarni nashr etish yoki undan boshqacha tarzda foydalanish haqidagi mualliflik shartnomasida haq toʻlash qatʼiy summa tarzida belgilansa, shartnomada asarning eng koʻp adadi belgilab qoʻyilishi shart.
Mualliflik shartnomasi boʻyicha oʻtkazilgan huquqlar bunday shartnomada toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilgan taqdirdagina boshqa shaxslarga toʻliq yoki qisman oʻtkazilishi mumkin.
Mualliflik shartnomasining muallifni kelgusida mazkur mavzuda yoki mazkur sohada asarlar yaratishini cheklaydigan sharti oʻz-oʻzidan haqiqiy boʻlmaydi.
Mualliflik shartnomasining ushbu Kodeks yoki boshqa qonunlar talablariga zid boʻlgan shartlari haqiqiy emas”;
24) 1071 va 1072-moddalar chiqarib tashlansin;
“1074-modda. Turdosh huquqlar obyektlari
Turdosh huquqlar obyektlari jumlasiga ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlari kiradi.
1075-modda. Turdosh huquqlar subyektlari
Ijrochilar, fonogrammalarni tayyorlovchilar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlar turdosh huquqlar subyektlaridir.
Turdosh huquqlarning yuzaga kelishi va amalga oshirilishi uchun turdosh huquqlar obyektini roʻyxatdan oʻtkazish yoki biron-bir boshqa rasmiyatchilikka rioya etish talab qilinmaydi.
Yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan koʻrsatuv yoki eshittirishni efirga uzatish va kabel orqali yuborishni (retranslatsiya ham shunga kiradi) amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar, ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollardan tashqari, asardan, ijrodan, fonogrammadan yoxud efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuv yoki eshittirishidan faqat huquq egasi yoki boshqa vakolatli shaxs bilan tuzilgan shartnomaga binoan foydalanishlari mumkin. Retranslatsiya mualliflar, ijrochilar, fonogrammalarni tayyorlovchilar va boshqa huquq egalarining efirga uzatish, kabel orqali yuborish, barchaning eʼtiboriga yetkazishga boʻlgan huquqlariga rioya qilingan holda amalga oshirilishi kerak.
1076-modda. Turdosh huquqlarning muhofaza belgilari
Fonogrammaga va (yoki) bunday fonogrammaga yozilgan ijroga boʻlgan mutlaq huquqlar egalari oʻz huquqlaridan xabardor qilish uchun turdosh huquqlarning muhofaza belgisidan foydalanishlari mumkin boʻlib, bu belgi fonogrammaning har bir nusxasida va (yoki) u saqlanadigan har bir gʻilofda aks ettiriladi hamda quyidagi uch unsurdan iborat boʻladi:
aylana ichidagi lotincha “R” harfi;
mutlaq turdosh huquqlar egasining ismi (nomi);
fonogramma birinchi marta chop etilgan yil.
Nomi yoki ismi ushbu fonogrammada va (yoki) u saqlanadigan gʻilofda odatiy tarzda koʻrsatilgan yuridik yoki jismoniy shaxs, agar boshqacha hol isbotlanmagan boʻlsa, fonogrammani tayyorlovchi deb eʼtirof etiladi”;
26) 1077-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ijrochiga quyidagi huquqlar tegishlidir:
ismiga boʻlgan huquq;
ijroni ijrochining shaʼni va qadr-qimmatiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday tarzda buzib koʻrsatilishidan yoki har qanday boshqacha tarzda tajovuz etilishidan himoya qilish huquqi;
ijrodan har qanday shaklda foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar, shu jumladan ijrochining ijrosidan foydalanishning har bir turi uchun haq olishga boʻlgan huquq.
Ijrochining ijrodan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi:
ijro yozuvini takrorlash (takrorlash huquqi);
ijro yozuvining asl nusxasi yoki nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi);
ijro yozuvini barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi);
ijro yozuvining asl nusxasi yoki nusxalarini, hatto ular ijrochining roziligi bilan tarqatilganidan keyin hamda asl nusxaga va nusxalarga boʻlgan mulk huquqidan qatʼi nazar, prokatga berish (prokatga berish huquqi);
ilgari yozilmagan ijrolarni yozib olish (yozib olish huquqi);
ijroni efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish, agar bunday eshittirish yoki koʻrsatuv uchun foydalaniladigan ijro ilgari efirga uzatilmagan boʻlsa yoki yozuvdan foydalanilgan holda amalga oshirilmasa (yozib olinmagan ijroni efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish huquqi);
ijro yozuvini efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish, agar dastlab bu yozuv notijorat maqsadlar uchun tayyorlangan boʻlsa (ijro yozuvini efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish huquqi).
Agar ijro yozuvining nusxalari ularni sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish vositasida fuqarolik muomalasiga qonuniy kiritilgan boʻlsa, ularning bundan buyongi tarqatilishiga ijrochining roziligisiz va unga haq toʻlanmagan holda yoʻl qoʻyiladi.
Xizmat vazifalarini yoki ish beruvchining xizmat topshirigʻini bajarish tartibida amalga oshirilgan ijrolarga nisbatan tegishincha ushbu Kodeksning 1062-moddasi qoidalari qoʻllaniladi.
Ijrochilar oʻz huquqlarini ijro etiladigan asarlar mualliflarining huquqlariga rioya etgan holda amalga oshirishlari kerak.
Ijro yozuvidan daromad olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, ijro yozuvidan foydalanilgan deb hisoblanadi”;
27) 1078 va 1079-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1078-modda. Fonogrammani tayyorlovchining huquqlari
Fonogrammani tayyorlovchiga ushbu Kodeksga va boshqa qonunlarga muvofiq mazkur fonogrammadan foydalanishda mutlaq huquqlar tegishlidir.
Fonogrammani tayyorlovchining fonogrammadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi:
fonogrammani takrorlash (takrorlash huquqi);
fonogrammaning asl nusxasi yoki nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi);
fonogrammani barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi);
fonogrammaning asl nusxasi yoki nusxalarini, hatto ular fonogrammani tayyorlovchi tomonidan yoki uning roziligi bilan tarqatilganidan keyin hamda uning asl nusxasi yoki nusxalariga boʻlgan mulk huquqidan qatʼi nazar, prokatga berish (prokatga berish huquqi);
fonogrammaning asl nusxasi yoki nusxalarini, shu jumladan fonogrammaga boʻlgan mutlaq huquqlar egasining roziligi bilan tayyorlangan nusxalarini tarqatish maqsadida import qilish (import qilish huquqi);
fonogrammani efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish (efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish huquqi);
fonogrammaga tuzatishlar kiritish yoki uni boshqacha usulda qayta ishlash (qayta ishlash huquqi).
Fonogrammani tayyorlovchi oʻz fonogrammasidan foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga ega.
Agar chop etilgan fonogramma nusxalari ularni sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish vositasida fuqarolik muomalasiga qonuniy kiritilgan boʻlsa, ularning bundan buyongi tarqatilishiga fonogrammani tayyorlovchining roziligisiz va unga haq toʻlanmagan holda yoʻl qoʻyiladi.
Fonogrammani tayyorlovchining ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan mutlaq huquqlari shartnoma boʻyicha boshqa shaxslarga oʻtkazilishi mumkin. Bunday shartnomaga nisbatan tegishincha ushbu Kodeksning 1067, 1068 va 1069-moddalari qoidalari qoʻllaniladi.
Fonogrammalarni tayyorlovchilar oʻz huquqlarini foydalanilayotgan asarlar va ijrolar mualliflari hamda ijrochilarining huquqlariga rioya etgan holda amalga oshirishlari kerak.
Fonogrammadan daromad olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, fonogrammadan foydalanilgan deb hisoblanadi.
1079-modda. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruv- chi tashkilotning huquqlari
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotga oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishda ushbu Kodeksga va boshqa qonunlarga muvofiq mutlaq huquqlar tegishlidir.
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi:
koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvini takrorlash (takrorlash huquqi);
koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvining asl nusxasi yoxud nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi);
koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvini barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi);
koʻrsatuv yoki eshittirishni yozib olish (yozib olish huquqi);
kirish pulli joylarda koʻrsatuv yoki eshittirishni barchaning eʼtibori uchun yuborish (kirish pulli joylarda barchaning eʼtibori uchun yuborish huquqi);
koʻrsatuv yoki eshittirishni retranslatsiya qilish (retranslatsiya huquqi);
koʻrsatuv yoki eshittirishni kabel orqali barchaning eʼtibori uchun yuborish yoxud koʻrsatuv yoki eshittirishni efirga uzatish (koʻrsatuv yoki eshittirishni kabel orqali yuborish yoki efirga uzatish huquqi).
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga ega.
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan mutlaq huquqlari shartnoma boʻyicha boshqa shaxslarga oʻtkazilishi mumkin. Bunday shartnomaga nisbatan tegishincha ushbu Kodeksning 1067, 1068 va 1069-moddalari qoidalari qoʻllaniladi.
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlar oʻz huquqlarini foydalaniladigan asarlarning mualliflari hamda ijrolarning ijrochilari huquqlariga, tegishli hollarda esa fonogrammalarni tayyorlovchilar hamda efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlar huquqlariga rioya etgan holda amalga oshirishlari kerak.
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan daromad olish maqsadida foydalanilganligidan yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, koʻrsatuv yoki eshittirishdan foydalanilgan deb hisoblanadi”;
28) 1080 va 1081-moddalar chiqarib tashlansin.
2-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
2007-yil 16-yanvar,
OʻRQ-79-son
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 3-son, 21-modda)