Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 мартдаги ПҚ-2847-сонли қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Молия вазирлиги тўғрисидаги Низомга мувофиқ буюраман:

1. Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (14-сон БҲМС) «Хусусий капитал тўғрисида ҳисобот» иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб 10 кун ўтгандан кейин кучга киради.

Мазкур Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (БҲМС) «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига асосан ишлаб чиқилган ва Ўзбекистон Республикасида бухгалтерия ҳисобини норматив тартибга солиш элементи бўлиб ҳисобланади.

1. Мазкур стандартнинг мақсади, хусусий капитал билан боғлиқ ахборотни акс эттиришни тартибга солиш, шунингдек, хусусий капитал тўғрисидаги ҳисобот мазмунини белгилаш ҳисобланади. Стандарт молиявий ҳисоботнинг таркибий қисми сифатида хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботни тақдим этишда ёритиб берилиши лозим бўлган ахборотларга қўйиладиган талаблардан таркиб топган. Ушбу талаблар бошқа стандартларда мавжуд бўлган ва хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботнинг ўзига хос муаммоларини қамраб оладиган ёритиб бериш талабларига мувофиқ тўлдирилиши мумкин.

2. Хўжалик юритувчи субъектлар томонидан (бюджет ташкилотлари, банклар ва бошқа кредит ташкилотлари бундан мустасно) хусусий капитал тўғрисидаги ахборотни тайёрлаш ва ёритиб бериш жараёнида мазкур стандарт талаблари риоя этишлари керак.

3. Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботни тузишнинг мақсади бўлиб, хусусий капиталнинг ҳисобот даври бошига ва охирига бўлган ҳолати ва ҳисобот даври мобайнида унинг таркибидаги ўзгаришлар тўғрисидаги ахборотни ёритиб бериш ҳисобланади.

4. Хусусий капитал тушунчаси Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонуни, Молиявий ҳисоботни тайёрлаш ва тақдим этиш учун концептуал асос (рўйхат рақами 475, 1998 йил 14 август) ва Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (1-сон БҲМС) «Ҳисоб сиёсати ва молиявий ҳисоботлар» (рўйхат рақами 474-сон, 1998 йил 14 август) да келтирилган.

5. Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботнинг манзилли қисмида ҳисобот санаси, хўжалик юритувчи субъектнинг номи, тармоғи, мулкчилик шакли, ташкилий-ҳуқуқий шакли ва тўлиқ юридик манзили, хўжалик юритувчи субъект унинг эгалигида бўлган органнинг номи, хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлаш вақтида фойдаланилган ўлчов бирлиги кўрсатилиши лозим.

6. Ҳисоботда хусусий капитал ва унинг таркибий қисмлари тўғрисида, устав капитали, қўшилган капитал, резерв капитал, тақсимланмаган фойда (қопланмаган зарар), сотиб олинган хусусий акциялар ва бошқа хусусий капитал элементлари тўғрисидаги ахборот ёритиб берилиши лозим.

7. Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисобот хусусий капитал тўғрисидаги ҳисобот даври бошига ва охирига бўлган тегишли ахборотни ёритиб бериши керак.

8. Ҳисоботда ҳисобот давридаги хусусий капитал таркибида бўлган ўзгаришлар ҳақидаги ахборот ёритиб берилган бўлиши керак. Бунинг учун қуйидагилар тўғрисидаги ахборотларни ёритиб бериш керак: қимматли қоғозлар эмиссияси, узоқ муддатли активларнинг қайта баҳоланиши, устав капиталини шакллантиришдаги валюта курсидаги фарқлар, резерв капиталга ажратмалар, жорий йилнинг тақсимланмаган фойдаси (зарари), текинга олинган мол-мулк, пул дивидендлари ва акциялар кўринишида тўланадиган дивидендлар, шунингдек, хусусий капитални шакллантиришнинг бошқа манбалари.

9. Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботда қуйидагилар тўғрисидаги ахборот ҳам ёритиб берилиши керак: чиқарилган акциялар сони, акцияларнинг номинал қиймати, муомаладаги акциялар сони.

10. Икки ҳисобот даври ўртасида хусусий капитал таркибидаги ўзгаришлар молиявий ҳисоботларда қабул қилинган ва ёритиб бериладиган баҳолашнинг аниқ принципидан келиб чиққан ҳолда ҳисобот даври давомидаги соф активларнинг кўпайиши ёки камайишини акс эттиради.

Мазкур стандартда соф активлар деганда хўжалик юритувчи субъектнинг ўз маблағлари билан таъминланган узоқ муддатли ва жорий активларнинг қиймати, яъни хўжалик юритувчи субъектнинг қарз мажбуриятларидан озод бўлган мол-мулк қиймати тушунилади.

11. Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботга тушунтиришда иштирокчининг чиқиб кетиши, акциядорлик жамияти томонидан акцияларнинг сотиб олиниши ёки сотиб олинган акцияларнинг бекор қилиниши, акциялар номинал қийматининг пасайиши ёки бошқа сабабларга кўра хўжалик юритувчи субъект хусусий капиталининг камайиб кетганлиги ҳақидаги маълумотлар келтирилади.

12. Акциядорлик жамиятлари хусусий капитал тўғрисидаги ҳисоботга тушунтиришда қуйидагилар ҳақидаги ахборотларни келтирадилар:

а) обуна амалга оширилиши назарда тутилаётган акцияларнинг умумий сони ва номинал қиймати;

б) назарда тутилган миқдорлар билан таққослаганда обуна амалга оширилган акцияларнинг умумий миқдори ва номинал қиймати;

в) акцияларга обунанинг боришида олинган маблағларнинг умумий суммаси;

г) айрим турлар ва тоифалар бўйича устав капитали таркибидаги акциялар;

д) имтиёзли акциялар бўйича тўланмаган жамланган дивидендлар суммаси;

е) акциялар кўринишида тўланадиган дивидендлар, хусусан, тўланадиган акцияларнинг сони ва қиймати, шунингдек, уларнинг турлари ёки тоифалари тўғрисида;

ж) ҳисобот даврида юз берган майдалаш ёки қўшиб юборишлар ва акцияларнинг майдаланиши ёки қўшиб юборилишигача ва ундан кейинги акцияларнинг номинал қиймати тўғрисидаги.

13. Акцияларга обуна бўлишдан олинган маблағларнинг умумий суммаси, тушунтириш қисмида қуйидагилар кесимида келтирилади:

а) акциялар учун тўлов сифатида киритилган барча пул маблағлари, акциялар сонини кўрсатган ҳолда;

б) акциялар учун тўлов сифатида киритилган мол-мулкнинг қиймат баҳоси, акциялар сонини кўрсатган ҳолда;

в) акциялар учун тўлов сифатида киритилган чет эл валютасининг умумий суммаси, акциялар сони ва валюта ҳисобга киритилган курсни кўрсатган ҳолда.

14. Устав капитали таркибидаги акциялар тўғрисидаги ахборотлар тушунтиришда алоҳида турлари ва тоифалари бўйича келтирилади:

а) чиқарилган акциялар сони, устав капиталининг тўланмаган қисмини кўрсатган ҳолда;

б) акциянинг номинал қиймати;

в) ҳисобот даври мобайнида муомалада бўлган акциялар сонидаги ўзгаришлар;

г) акциялар билан боғлиқ ҳуқуқлар, имтиёзлар ва чеклашлар, шу жумладан дивидендларнинг тақсимланиши ва капиталнинг қайтариб берилиши бўйича чеклашлар;

д) жамиятнинг ўзига, унинг шуъба ва уюшган корхоналарига тегишли акциялар;

е) таъсисчилар рўйхати ва улар эгалик қилаётган акциялар сони;

ж) ижроия орган аъзоларининг мулки бўлган акциялар сони;

з) опционлар ва бошқа шартномаларга мувофиқ чиқариш учун захиралаштирилган акциялар, уларнинг муддатлари ва суммаларини кўрсатган ҳолда;

и) конвертация қилинадиган (акцияларга ёки облигацияларга) акцияларнинг сони ва номинал қиймати ҳамда ушбу акцияларнинг қарзга оид қимматли қоғозларга конвертация қилинган ҳолларда юзага келиши мумкин бўлган мажбуриятлар.

15. Бошқа барча хўжалик юритувчи субъектлар молиявий ҳисоботлар изоҳларида қуйидагилар ахборотларни келтиради:

а) мулк эгалари ўртасида устав капиталидаги улушларнинг тақсимланиши;

б) ушбу улушларга тегишли ҳуқуқлар, имтиёзлар ёки чеклашлар;

в) устав капиталидаги мулк эгалари улуши таркибидаги ўзгаришлар.

16. Хусусий капитал тўғрисидаги ҳисобот қисмига тушунтириш хати Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (1-сон БҲМС) «Ҳисоб сиёсати ва молиявий ҳисобот» (рўйхат рақами 474, 1998 йил 14 август)да белгиланган талабларга мувофиқ тузилади.