Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 28 февралдаги ПҚ-91-сон қарори ижросини таъминлаш, шунингдек, лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлигига қўйиладиган талабларни халқаро андозалар асосида янада такомиллаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар:
лифт ва лифт қурилмалари хавфсизлигига қўйилган асосий талаблар, мувофиқлигини баҳолаш тартибини назарда тутувчи Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламент (кейинги ўринларда — Техник регламент) 1-иловага мувофиқ;
Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни жорий этиш схемаси 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Техник регламент 2026 йил 1 июлдан бошлаб амалга киритилсин.
3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 3-иловага мувофиқ айрим қарорлари 2026 йил 1 июлдан эътиборан ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
4. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2025 йил 1 ноябрга қадар Техник регламентда белгиланган талаблар ва мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларини ҳисобга олган ҳолда, лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари мувофиқлигини баҳолаш тартиби ҳамда лифтларни «Миллий мувофиқлик белгиси» билан тамғалаш талабларини назарда тутувчи низом лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
5. Лифт ва лифт қурилмаларига қўйиладиган хавфсизлик талабларини хавф-хатардан келиб чиқиб, халқаро стандартларга асосланган ҳолда белгилаш, шунингдек, амалдаги давлат назорати тизимидан бозор назорати тизимига босқичма-босқич ўтиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси ҳамда Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг таклифлари маъқуллансин.
Белгилансинки, 2026 йил 1 июлдан бошлаб 2027 йил 1 августга қадар илғор хорижий давлатлар тажрибасидан келиб чиқиб, ҳуқуқий эксперимент тариқасида:
Техник регламентда белгиланган талабларга лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларидан фойдаланишда риоя қилиниши ҳамда аҳолининг саломатлиги, хавфсизлиги ва ҳар қандай жамоатчилик манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган бозор назорати тизими қўлланади;
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмалари устидан бозор назоратини амалга оширувчи ваколатли орган ҳисобланади;
лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмалари устидан бозор назорати ваколатли орган томонидан қуйидагиларни назарда тутган ҳолда ташкил қилинади:
маҳсулотнинг хавф-хатар келтириб чиқариши билан боғлиқ масалалар бўйича жисмоний ва юридик шахслардан келиб тушадиган шикоят ёки хабарни (маълумотни) кўриб чиқиш;
маҳсулотдан келиб чиқадиган хавф-хатар сабабли инсон соғлиғига, мол-мулкига, атроф-муҳитга келтирилган зиён ва бахтсиз ҳодисаларни мониторинг қилиш;
жорий қилинган хавф-хатарни бартараф этиш чораларининг натижадорлигини текшириш;
хавфсизлик масалаларига йўналтирилган илмий-техникавий ечимларни ўрганиш ҳамда жорий этиш.
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2027 йил 1 ноябрга қадар жорий қилинадиган ҳуқуқий эксперимент натижаси бўйича қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан пухта ишлаб чиқилган таклифни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
6. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги бир ой муддатда Техник регламент талаблари бажарилишини таъминловчи стандартлар рўйхатини шакллантирсин ва тасдиқласин.
7. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси ҳамда Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда Техник регламентнинг мақсадлари, мазмуни ва уни қўллаш тартиби тўғрисида аҳоли, вазирликлар, идоралар, тадбиркорлик субъектлари ва кенг жамоатчиликнинг хабардор қилинишини таъминласин.
8. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси раиси А.В. Рафиков ҳамда Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги директори А.Р. Жуманазаров зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 12 июль,
430-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 12 июлдаги 430-сон қарорига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисида
ТЕХНИК РЕГЛАМЕНТ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Техник регламент лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг хавфсизлигига қўйиладиган ягона талабларни белгилайди.
Ушбу Техник регламент талаблари:
бинолар ва иншоотларда ўрнатилган доимий хизмат кўрсатувчи ҳамда одамларни, одамлар билан биргаликда юкларни кўтариш, лифт кабинасига қийинчиликсиз одам кириши ёки чиқишини таъминловчи, кабинанинг ичида жойлаштирилган ёки кабина ичидан туриб бошқариш имконини берувчи бошқарув тизими ўрнатилган лифтларга;
мазкур Техник регламентга 1-иловада келтирилган Техник регламент талаблари татбиқ этиладиган лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланади.
2. Ушбу Техник регламент:
тезлиги 0,15 m/s дан ошмайдиган юк кўтарувчи қурилмаларга;
қурилиш майдончасида фойдаланиладиган кўтариш мосламаларига;
дор (канат) йўллари, шу жумладан, фуникулёр темир йўлларига;
ҳарбий мақсадларда фойдаланиш учун махсус ишлаб чиқарилган ва қурилган лифтларга;
махсус ишларни бажариш учун мўлжалланган юк кўтариш мосламаларига;
тоғ-кон шахтасида ўрнатилган кўтариш мосламаларига;
бадиий томошалар (тадбирлар) пайтида ижрочиларни кўтариш учун мўлжалланган кўтариш мосламаларига;
транспорт воситаларига ўрнатилган юк кўтариш мосламаларига;
транспорт воситаларига (машинага) уланган ва махсус иш зоналарига, шу жумладан, машиналарга хизмат кўрсатиш ва текшириш пунктларига кириш учун мўлжалланган кўтариш мосламаларига;
стендли ва тишли йўналтиргичга эга бўлган кўтариш мосламаларига;
эскалаторлар ва механик ҳаракатланувчи йўлакларга (травалаторларга) нисбатан қўлланмайди.
3. Ушбу Техник регламентда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
аккредитация — мувофиқликни баҳолаш органларининг муайян фаолият соҳасида мувофиқликни баҳолашга доир ишларни бажаришга ваколатлилигини аккредитация органи томонидан расман тасдиқлаш;
аккредитация органи — мувофиқликни баҳолаш органларини аккредитация қилишга оид фаолиятни амалга оширувчи ваколатли орган;
бозорга киритиш — лифт хавфсизлик қурилмаларини дастлабки муомалага чиқариш ёки тижорат фаолияти доирасида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фойдаланиш мақсадида лифтларни ҳақ эвазига ёки бепул етказиб бериш;
бозор назорати — ушбу Техник регламентда лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларига, уларнинг хавфсизлигига нисбатан белгиланган талабларга риоя қилинишини ҳамда улардан фойдаланишда истеъмолчилар саломатлиги, хавфсизлиги (зарур бўлганда мол-мулки хавфсизлиги) ва ҳар қандай жамоатчилик манфаатларининг ҳимоя қилинишини таъминлаш мақсадида бозор назорати органи томонидан амалга ошириладиган тадбирлар ва қўлланган чоралар мажмуи;
бозор назорати органи — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси;
ваколатли вакил — лифт ва лифт қурилмаларини ўрнатувчи ёки ишлаб чиқарувчидан муайян вазифаларни бажаришда унинг номидан ҳаракат қилишга расмий ваколат олган Ўзбекистон Республикаси резиденти мақомига эга ҳар қандай юридик шахс;
давлат назорати органи — хўжалик юритувчи субъектлар фаолияти устидан белгиланган давлат назоратини амалга оширишга қонунчилик билан ваколат берилган вазирликлар ва идоралар;
дистрибютор — таъминот занжирида лифт хавфсизлик қурилмаларини ишлаб чиқарувчи ёки импорт қилувчидан фарқли равишда муомалага чиқарувчи юридик шахс;
иқтисодий операторлар — ўрнатувчи, ишлаб чиқарувчи, ваколатли вакил, импорт қилувчи ва дистрибютор фаолиятини амалга оширувчи субъект;
ишлаб чиқарувчи — лифт хавфсизлик қурилмасини ишлаб чиқарувчи ёки лойиҳалаштирилган ва ишлаб чиқарилган лифт хавфсизлик қурилмасига эга бўлган ва ўз номи ёки товар белгиси остида сотувчи юридик шахс;
импорт қилувчи — бошқа давлатдан лифт хавфсизлик қурилмаларини Ўзбекистон Республикаси бозорига киритувчи Ўзбекистон Республикаси резиденти мақомига эга юридик шахс;
кабина — лифтнинг бир қисми бўлиб, одамлар ва (ёки) юкларни кўтариш ёки тушириш мақсадида уларни сатҳида ушлаб турувчи мослама;
лифт — оғиш бурчаги горизонтал бўйлаб 15° (градус)дан ошадиган йўналишда ҳаракатланадиган, одамларни ва (ёки) юкларни кабинада кўтариш/тушириш учун мўлжалланган ёки қўзғалмас йўналтирувчи механизмлар бўйлаб бир сатҳдан бошқа сатҳга ҳаракатланмаганда ҳам белгиланган траектория бўйлаб (магнит ва бошқа воситаларда) ҳаракатланувчи кўтариш қурилмаси;
муомалага чиқариш — тижорат фаолияти доирасида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фойдаланиш ёки тақсимлаш мақсадида лифт хавфсизлик қурилмаларини ҳақ эвазига ёки бепул ҳар қандай етказиб бериш;
мувофиқликни баҳолаш — лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларининг ушбу Техник регламентда белгиланган талабларга мувофиқлигини аниқлашга оид фаолият;
мувофиқликни баҳолаш органи — мувофиқликни баҳолашга оид фаолиятни қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширувчи юридик шахс;
«миллий мувофиқлик белгиси» билан тамғалаш — ўрнатувчи ёки ишлаб чиқарувчи томонидан лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларига «миллий мувофиқлик белгиси» билан тамғалаш тартибини белгиловчи техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда назарда тутилган талабларга мувофиқ эканлигини тасдиқлаш мақсадида уларга махсус белги тушириш;
олиб ташлаш — таъминот занжирида лифт хавфсизлик қурилмасининг муомалага чиқарилишининг олдини олишга қаратилган ҳар қандай чора;
Стандартлаштириш бўйича миллий орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг Ўзбекистон стандартлар институти;
техник таснифланиш — лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмалари мувофиқ бўлиши лозим бўлган техник талаблар акс эттирилган ҳужжат;
тасдиқланган стандарт — лифтларнинг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентнинг талаблари бажарилишини таъминловчи стандартлар рўйхатига киритилган норматив ҳужжат;
ўхшаш моделли лифт — белгиланган мақсадли кўрсаткичлар бўйича ўхшаш моделли лифт параметрларига мувофиқ бўлган ва айнан бир хил лифт хавфсизлик қурилмаларидан фойдаланиладиган лифтларнинг тури бўлиб, унинг техник ҳужжатларида, мазкур Техник регламентга 2-иловада келтирилган Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талабларига мос келувчи қурилма;
ўрнатувчи — лифтни лойиҳалаштириш, ишлаб чиқариш, ўрнатиш ва бозорга киритишдаги жавобгарликни ўз зиммасига олган юридик шахс;
чақириб олиш — лифтни демонтаж ва хавфсиз утилизация қилиш, ўрнатувчига ёки фойдаланувчига етказиб берилган лифт хавфсизлик қурилмаларини қайтариб олишга қаратилган чора.
1-§. Эркин ҳаракатланиш
4. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ушбу Техник регламент талабларига мувофиқ бўлган лифтларни бозорга киритишга ёки фойдаланишга қабул қилинишига ёхуд лифт хавфсизлик қурилмаларининг муомалага чиқарилишига тақиқ, чеклов ўрнатишга ёки тўсқинлик қилинишига йўл қўйилмайди.
5. Ушбу Техник регламент талаблари савдо ярмаркаларида, кўргазмаларда ва маҳсулот намойишида кўрсатиладиган лифтлар ва лифтларнинг хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланмайди. Бундай ҳолларда лифтлар ва лифтларнинг хавфсизлик қурилмалари ушбу Техник регламент талабларига мувофиқ эмас, деб топилишига асос бўлган сабаблар бартараф этилмагунча ва уларнинг белгиланган талабларга мувофиқлиги таъминланмагунга қадар муомалага чиқарилишига ёки бозорга киритилишига йўл қўйилмаслиги тўғрисида маълумот билан ёрлиқланган (тамғаланган) бўлиши шарт. Кўргазмаларда (намойишларда) одамларнинг хавфсизлигини таъминлаш учун зарур чоралар кўрилиши лозим.
6. Ушбу Техник регламент лифтлар фойдаланишга топширилишида ёки эксплуатация қилинишида одамлар хавфсизлигини ҳимоялаш мақсадида тегишли қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ зарур қўшимча талабларнинг белгиланишига тўсқинлик қилмайди. Бундай ҳолатларда лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларида ушбу Техник регламент талабларига номувофиқ бўладиган ҳолатларга олиб келувчи даражада ўзгартиришлар киритилишига йўл қўйилмаслиги керак.
2-§. Бозорга киритиш, муомалага чиқариш ва фойдаланишга киритиш
7. Техник регламент қамровидаги лифтлар, ушбу Техник регламентга мувофиқ тўғри ўрнатилган ва хизмат кўрсатилган ҳамда улардан асосий мақсадда фойдаланилган тақдирдагина уларнинг бозорга киритилишига ва фойдаланишга топширишга рухсат берилади.
8. Техник регламент қамровидаги лифт хавфсизлик қурилмалари ушбу Техник регламентга мувофиқ ҳолда лифтга тўғри ўрнатилган, хизмат кўрсатилган ва асосий мақсадда фойдаланилган тақдирдагина, уларни муомалага чиқаришга ва фойдаланишга топширишга рухсат берилади.
3-§. Асосий хавфсизлик талаблари
9. Ушбу Техник регламент талаблари қўлланадиган лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмалари 2-иловада келтирилган Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талабларига жавоб бериши лозим.
4-§. Лифтлар ўрнатилган бинолар ва иншоотлар
10. Лифтнинг техник параметри доирасида талабга мувофиқ ишлаши ва ундан хавфсиз фойдаланишни таъминлаш мақсадида бино ёки иншоотларда олиб бориладиган ишлар учун масъул ташкилот (юридик шахс) ва ўрнатувчи ташкилот (юридик шахс) бир-бирига зарур маълумотларни тақдим этиши ва тегишли хавфсизлик чораларини кўриши шарт.
11. Лифтлар учун мўлжалланган шахталар лифтнинг ишлаши ва хавфсизлигини таъминлаш учун зарур бўлмаган бошқа қувурлар, кабеллар ёки бошқа жиҳозлардан холи бўлиши керак.
2-боб. Иқтисодий операторларнинг мажбуриятлари
1-§. Ўрнатувчиларнинг мажбуриятлари
12. Лифтни бозорга киритишда ўрнатувчилар лифт ушбу Техник регламентга 2-иловада келтирилган Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талабларига мувофиқ лойиҳалаштирилгани, ишлаб чиқарилгани, ўрнатилгани ва синовдан ўтказилганини назорат қилиши лозим.
13. Ўрнатувчилар техник ҳужжатларни тайёрлаши ва ушбу Техник регламентда белгиланган тегишли мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларини бажаришлари шарт.
Агар белгиланган тартиб-таомилларни бажариш орқали лифтнинг хавфсизлик талабларига мувофиқлиги тасдиқланган бўлса, ўрнатувчи мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни тузиши ва унинг лифт билан бирга мувофиқликни баҳолаш органига тақдим қилинишини таъминлаши ҳамда лифтни мувофиқлик белгиси билан тамғалаши шарт.
14. Ўрнатувчи техник ҳужжатлар тўпламини, мувофиқлик тўғрисидаги декларациянинг ва талаб этилган ҳолларда сифат тизимини маъқуллаш тўғрисидаги қарорнинг лифт бозорга киритилган санадан бошлаб ўн йил давомида ўзида сақланишини таъминлаши лозим.
15. Лифтда юзага келган хавф-хатарлар ўринли деб топилганда, ўрнатувчилар истеъмолчиларнинг соғлиғи ва хавфсизлигини ҳимоя қилиш мақсадида келиб тушган шикоятларни ўрганиши ҳамда шикоятлар ва белгиланган талабларга номувофиқ лифтларнинг реестрини юритиши лозим.
16. Ўрнатувчи лифтларда уларнинг тури, тўпи ёки серия рақами ёхуд уни идентификация қилиш имконини берувчи бошқа ёрлиқ акс эттирилишини таъминлаши керак.
17. Ўрнатувчилар лифтда ўзларининг номлари, белгиланган тартибда рўйхатдан ўтган товар белгиси ва у билан боғланиш учун алоқа учун маълумотларни, шу жумладан, почта манзилини кўрсатиши керак. Алоқа учун маълумотлар фойдаланувчилар ва бозор назорати органи томонидан осон тушуниладиган тилда кўрсатилиши шарт.
18. Ўрнатувчилар лифт билан бирга ушбу Техник регламентга 2-иловада келтирилган талабларга мос ва фойдаланувчилар учун давлат тилида ишлаб чиқилган паспорт тақдим этилишини таъминлаши шарт. Лифтнинг паспорти, шунингдек, ҳар қандай ёрлиқ аниқ ва тушунарли бўлиши керак.
19. Ўрнатувчи ўзи бозорга киритган лифтни ушбу Техник регламент талабларига мувофиқ эмас деб топса ёки мувофиқлигига шубҳа қилса, бундай лифтнинг мувофиқлигини таъминлаш учун барча зарур бўлган тузатиш чораларини кўриши шарт. Агар лифт билан боғлиқ хавф юзага келган тақдирда, ўрнатувчи дарҳол бозор назорат органини бу ҳақида хабардор қилиши ва аниқланган номувофиқликлар ҳамда уни тузатиш мақсадида амалга оширилган чораларнинг тафсилотларини тақдим этиши шарт.
20. Ўрнатувчи бозор назорати органининг сўровига кўра лифтнинг ушбу Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш учун зарур бўлган барча маълумот ва ҳужжатларни электрон ёки қоғоз шаклда тақдим қилиши шарт.
Ўрнатувчи бозор назорати органи сўровига кўра бозорга жойлаштирилган лифтларда юзага келган хавф-хатарларни бартараф қилиш билан боғлиқ чоралар кўришда амалий ёрдам кўрсатиши шарт.
2-§. Ишлаб чиқарувчининг мажбуриятлари
21. Ишлаб чиқарувчи лифт хавфсизлик қурилмаларининг бозорга киритилишида, уларнинг ушбу Техник регламентга 2-иловада белгиланган талабларга мувофиқ лойиҳалаштирилиши ва ишлаб чиқарилишини таъминлайди.
22. Ишлаб чиқарувчи талаб қилинган техник ҳужжатларни тайёрлаши ва ушбу Техник регламентнинг 50-бандида белгиланган тегишли мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларини бажариши шарт.
Агар тегишли тартиб-таомилни бажариш орқали лифт хавфсизлик қурилмаларининг белгиланган асосий хавфсизлик талабларига мувофиқлиги таъминланган бўлса, ишлаб чиқарувчи мувофиқлик декларациясини тузиши, уни хавфсизлик қурилмаси билан бирга тақдим қилиши ва лифт хавфсизлик қурилмасини миллий мувофиқлик белгиси билан тамғалаши шарт.
23. Ишлаб чиқарувчи техник ҳужжатларни, мувофиқлик тўғрисидаги декларация талаб этилган ҳолларда маъқуллашга оид қарорни лифт хавфсизлик қурилмалари бозорга киритилган санадан бошлаб ўн йил давомида сақлаши лозим.
24. Лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари серияли ишлаб чиқарилишда ишлаб чиқарувчи томонидан ушбу Техник регламент талабларига доимий мувофиқликни таъминлаши учун зарур тартиб-таомиллар жорий қилинган бўлиши лозим. Маҳсулот конструкцияси ва хусусиятидаги ўзгаришлар, лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлиги тасдиқланган стандартларга ёки бошқа техник таснифланишларга (спецификацияларга) киритилган ўзгартиришлар ишлаб чиқарувчи томонидан доимий равишда инобатга олиниб борилиши шарт.
Лифт хавфсизлик қурилмасида юзага келган хавф-хатарлар ўринли деб топилганда, ишлаб чиқарувчи истеъмолчиларнинг соғлиғи ва хавфсизлигини ҳимоя қилиш мақсадида, муомалага чиқарилган лифт хавфсизлик қурилмаси намунасида синов ўтказиши, келиб тушган шикоятларни ўрганиши, шикоятлар ва номувофиқ лифт хавфсизлик қурилмалари ва чақириб олинган лифт хавфсизлик қурилмаларининг реестрини юритиши ҳамда ўрнатувчилар ва дистрибюторларни бу каби мониторинг чоралари ҳақида хабардор қилиши шарт.
25. Ишлаб чиқарувчи бозорга киритилган лифт хавфсизлик қурилмаларининг тури, серия рақами ёки уларни идентификация қилиш имконини берувчи ёрлиққа эга бўлишини таъминлаши шарт.
26. Ишлаб чиқарувчи лифт хавфсизлик қурилмасида ўз номи, белгиланган тартибда рўйхатдан ўтган товар белгисини ва у билан боғланиш мумкин бўлган маълумотларни, шу жумладан, почта манзилини ёрлиқда акс эттирилишини таъминлаши шарт. Алоқа учун маълумотлар фойдаланувчилар ва бозор назорати органи томонидан осон ўқиладиган ва тушуниладиган бўлиши керак.
27. Ишлаб чиқарувчилар лифт хавфсизлик қурилмаси билан бирга ушбу Техник регламентга 2-илованинг 38-бандида назарда тутилган талабга мос ва фойдаланувчилар учун давлат тилида ишлаб чиқилган фойдаланиш йўриқномасини тақдим қилиши шарт. Лифт хавфсизлик қурилмасининг фойдаланиш йўриқномаси, шунингдек, қўлланадиган ҳар қандай ёрлиқ давлат тилида бўлиши керак.
28. Ишлаб чиқарувчининг ўзи бозорга киритган лифт хавфсизлик қурилмаси ушбу Техник регламент талабларига мувофиқ эмас деб топса ёки мувофиқлигига шубҳа қилса, зудлик билан бундай лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлигини таъминлаш учун мос равишда уни чақириб олиш ёки таъминот занжиридан олиб ташлашни назарда тутувчи (тузатиш) чораларини кўриши керак.
Агар лифт хавфсизлик қурилмаси билан боғлиқ хавф юзага келса, ишлаб чиқарувчи дарҳол бозор назорат органини бу ҳақида хабардор қилиши ва аниқланган номувофиқлик ва уни бартараф этиш мақсадида амалга оширилган чораларнинг тафсилотларини тақдим этиши шарт.
29. Ишлаб чиқарувчи бозор назорат органининг сўровига кўра, лифт хавфсизлик қурилмасининг ушбу Техник регламент талабларига мувофиқлигини таъминлаш учун зарур бўлган барча маълумот ва ҳужжатларни электрон ёки қоғоз шаклда тақдим қилиши шарт.
Ишлаб чиқарувчи бозорга киритган лифт хавфсизлик қурилмасида юзага келган хавф-хатарларни бартараф қилиш билан боғлиқ чораларни кўришда бозор назорат органи билан унинг сўровига кўра ҳамкорлик қилиши шарт.
3-§. Ваколатли вакиллар
30. Ишлаб чиқарувчи ёки ўрнатувчи ўзининг расмий қарори асосида ваколатли вакилини тайинлаши мумкин.
Ушбу Техник регламентнинг 12 ва 20-бандларида назарда тутилган мажбуриятлар ҳамда 13 ва 22-бандларда белгиланган техник ҳужжатларни тайёрлашга оид мажбуриятлар ваколатли вакилнинг ваколати доирасига киритилиши мумкин эмас.
31. Ваколатли вакил ишлаб чиқарувчи ёки ўрнатувчи томонидан берилган ваколат доирасида белгиланган вазифаларни бажариши шарт. Ваколатли вакил қуйидагиларни бажариши лозим:
а) мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни ва агар мавжуд бўлса, ишлаб чиқарувчи ёки ўрнатувчининг сифат тизимини маъқуллашга оид қарорларини ва техник ҳужжатларини лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаси бозорга киритилган санадан бошлаб ўн йил давомида бозор назорати органининг фойдаланиш зарурати учун сақлаши;
б) бозор назорати органи сўровига мувофиқ лифт хавфсизлик қурилмасининг ёки лифтнинг белгиланган талабларга мувофиқлигини таъминлаш учун зарур бўлган барча маълумот ва ҳужжатларни тақдим этиши;
в) бозор назорати органи сўровига мувофиқ ваколатли вакил лифт хавфсизлик қурилмасида ёки лифтда юзага келган хавф-хатарларни бартараф қилиш билан боғлиқ чораларни кўришда бозор назорати органи билан ҳамкорлик қилиши.
4-§. Импорт қилувчининг мажбуриятлари
32. Импорт қилувчилар фақат белгиланган талабларга мувофиқ бўлган лифт хавфсизлик қурилмаларини бозорга киритишлари мумкин.
33. Лифт хавфсизлик қурилмаларини бозорга киритишдан аввал, импорт қилувчи ишлаб чиқарувчи томонидан ушбу Техник регламентнинг 50-бандида назарда тутилган тегишли мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомили бажарилганига ишонч ҳосил қилиши шарт. Бунда импорт қилувчи ишлаб чиқарувчи томонидан техник ҳужжатлар тайёрланиши, лифт хавфсизлик қурилмалари миллий мувофиқлик белгиси билан тамғаланиши, лифт хавфсизлик қурилмаси мувофиқлик тўғрисидаги декларация ва зарур ҳужжатлар билан бирга тақдим қилиниши ҳамда ушбу Техник регламентнинг 25 ва 26-бандларида белгиланган талаблар бажарилишини таъминлаши шарт.
Агар импорт қилувчи лифт хавфсизлик қурилмасини ушбу Техник регламентга 2-иловада белгиланган талабларга мувофиқ эмас деб топса ёки мувофиқлигига шубҳа қилса, бундай лифт хавфсизлик қурилмаси белгиланган талабларга мувофиқлиги таъминланмагунга қадар бозорга киритилмаслиги лозим. Агар лифт хавфсизлик қурилмаси билан боғлиқ хавф юзага келгани аниқланса, импорт қилувчи ишлаб чиқарувчини ва бозор назорати органини бу ҳақида хабардор қилиши шарт.
34. Импорт қилувчи ўз номи, рўйхатдан ўтган товар белгисини ва у билан боғланиш мумкин бўлган почта манзилини лифт хавфсизлик қурилмасида кўрсатиши керак. Агар бунинг имкони бўлмаса, лифт хавфсизлик қурилмасининг қадоғида ёки у билан биргаликда тақдим қилинадиган ҳужжатларда бундай маълумотларнинг кўрсатилиши талаб этилади. Алоқа учун маълумотлар давлат тилида бўлиши керак.
35. Импорт қилувчи лифт хавфсизлик қурилмаси билан бирга ушбу Техник регламентга 2-илованинг 38-бандида назарда тутилган, давлат тилида ишлаб чиқилган фойдаланиш йўриқномаси тақдим қилинишини таъминлаши шарт.
36. Импорт қилувчи лифт хавфсизлик қурилмаси унинг жавобгарлигида бўлган давр мобайнида, сақлаш ёки ташиш шароитларини лифт хавфсизлик қурилмасининг ушбу Техник регламентга 2-иловада назарда тутилган асосий хавфсизлик талабларига мувофиқлигига хавф туғдирмаслигини таъминлаш чораларини кўриши шарт.
37. Лифт хавфсизлик қурилмасида юзага келган хавф-хатарлар ҳақиқатда мавжуд деб топилганда, импорт қилувчи истеъмолчиларнинг соғлиғи ва хавфсизлигини ҳимоя қилиш мақсадида, муомалага чиқарилган лифт хавфсизлик қурилмаси намунасида синов ўтказиши, келиб тушган шикоятларни ўрганиши, шикоятлар ва номувофиқ лифт хавфсизлик қурилмалари, чақириб олинган лифт хавфсизлик қурилмалари реестрини юритиши ҳамда ўрнатувчилар ва дистрибюторларни мониторинг чоралари ҳақида хабардор қилиши шарт.
38. Агар импорт қилувчи ўзи бозорга киритган лифт хавфсизлик қурилмасини ушбу Техник регламентнинг талабларига мувофиқ эмас деб топса ёки мувофиқлигига шубҳа қилса, зудлик билан бундай лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлигини таъминлаш учун уни мос равишда чақириб олиш ёки таъминот занжиридан олиб ташлашни назарда тутувчи тузатиш каби чораларини кўриши шарт. Агар лифт хавфсизлик қурилмаси билан боғлиқ хавф юзага келган тақдирда, импорт қилувчи дарҳол бозор назорат органини бу ҳақида хабардор қилиши ҳамда аниқланган номувофиқлик ва уни бартараф этиш мақсадида амалга оширилган тузатиш чораларининг тафсилотларини тақдим этиши шарт.
39. Импорт қилувчи мувофиқлик тўғрисидаги декларациянинг нусхасини ва талаб этилган ҳолларда маъқуллашга оид қарорларни лифт хавфсизлик қурилмалари бозорга киритилган санадан бошлаб ўн йил давомида бозор назорати органи ихтиёрида сақлаши ва унинг сўровига мувофиқ техник ҳужжатларни тақдим қилиши шарт.
40. Импорт қилувчи бозор назорати органининг асосли сўровига биноан лифт хавфсизлик қурилмасининг ушбу Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш учун зарур бўлган барча маълумот ва ҳужжатларни давлат тилида электрон ёки қоғоз шаклда тақдим қилиши шарт.
5-§. Дистрибюторнинг мажбуриятлари
41. Лифт хавфсизлик қурилмаларини бозорга киритишда дистрибюторлар ушбу Техник регламент талабларига риоя қилинишига алоҳида эътибор қаратишлари шарт.
42. Лифт хавфсизлик қурилмасини бозорга киритишдан аввал дистрибютор лифт хавфсизлик қурилмалари миллий мувофиқлик белгиси билан тамғаланганини, мувофиқлик тўғрисидаги декларацияси мавжудлигини, зарур ҳужжатлар билан бирга ушбу Техник регламентга 2-илованинг 38-бандида назарда тутилган фойдаланувчилар учун давлат тилида ишлаб чиқилган фойдаланиш йўриқномаси билан бирга тақдим қилинганини ҳамда мос равишда ишлаб чиқарувчи томонидан ушбу Техник регламентнинг 25-26-бандларида белгиланган мажбуриятлар ва 34-бандда белгиланган мажбуриятларнинг импорт қилувчи мос равишда бажарганини текшириб олиши шарт.
43. Агар дистрибютор лифт хавфсизлик қурилмасини ушбу Техник регламентга 2-иловада белгиланган талабларига мувофиқ эмас деб топса ёки мувофиқлигига шубҳа қилса, лифт хавфсизлик қурилмасининг белгиланган талабларга мувофиқлиги таъминланмагунга қадар бозорга киритиши мумкин эмас. Агар лифт хавфсизлик қурилмаси билан боғлиқ хавф юзага келса, дистрибютор ишлаб чиқарувчини ёки импорт қилувчини, шунингдек, бозор назорати органини бу ҳақида хабардор қилиши шарт.
44. Лифт хавфсизлик қурилмаси дистрибюторнинг жавобгарлигида бўлган даврда сақлаш ёки ташиш шароитлари лифт хавфсизлик қурилмасининг ушбу Техник регламентга 2-иловада назарда тутилган асосий хавфсизлик талабларига мувофиқлигига хавф туғдирмаслигини таъминлаши шарт.
45. Агар дистрибютор ўзи бозорга киритган лифт хавфсизлик қурилмасини ушбу Техник регламентнинг талабларига мувофиқ эмас деб топса ёки мувофиқлигига шубҳа қилса, зудлик билан бундай лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлигини таъминлаш учун мос равишда бундай қурилмани чақириб олиши ёки таъминот занжиридан олиб ташлашни назарда тутувчи тузатиш чораларини кўриши шарт. Агар лифт хавфсизлик қурилмаси билан боғлиқ хавф юзага келган тақдирда, дистрибютор дарҳол бозор назорати органини бу ҳақида хабардор қилиши ва аниқланган номувофиқлик ва уни бартараф этиш мақсадида амалга оширилган тузатиш чораларининг тафсилотларини тақдим этиши шарт.
46. Дистрибютор ваколатли бозор назорати органининг сўровига мувофиқ лифт хавфсизлик қурилмасининг ушбу Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш учун зарур бўлган барча маълумот ва ҳужжатларни электрон ёки қоғоз шаклда тақдим қилиши шарт. Дистрибютор, муомалага чиқарилган лифт хавфсизлик қурилмасида юзага келган хавф-хатарларни бартараф қилиш билан боғлиқ чораларни кўришда бозор назорат органи билан унинг сўровига мувофиқ ҳамкорлик қилиши шарт.
6-§. Ишлаб чиқарувчи мажбуриятларининг импорт қилувчи ёки дистрибюторга нисбатан қўлланиши
47. Импорт қилувчи ёки дистрибютор лифт хавфсизлик қурилмасини ўз номи ёки товар белгиси остида бозорга жойлаштирган ёки бозорда аллақачон мавжуд лифт хавфсизлик қурилмаларига уларнинг ушбу Техник регламентнинг талабларига мувофиқлигига таъсир қиладиган тарзда ўзгартириш киритган бўлса, бундай ҳолларда импорт қилувчи ёки дистрибютор ушбу Техник регламент доирасида ишлаб чиқарувчи деб ҳисобланади ва Техник регламентнинг 2-боби 2-параграфига мувофиқ ишлаб чиқарувчининг мажбуриятларини ўз зиммасига олади.
7-§. Иқтисодий операторларни аниқлаш
48. Бозор назорати органининг сўровига мувофиқ иқтисодий операторлар етказиб бериш занжирида лифт хавфсизлик қурилмаларини уларга етказиб берувчи ҳамда, ўз навбатида, улар етказиб бераётган иқтисодий оператор тўғрисида маълумотларни аниқлаб бериши шарт.
Иқтисодий операторлар юқорида қайд этилган лифт хавфсизлик қурилмалари маълумотларини уларга ва ўз навбатида улар томонидан етказиб берилган санадан бошлаб ўн йил давомида тақдим этиш имкониятига эга бўлишлари (таъминлашлари) керак.
3-боб. Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг мувофиқлигини таъминлаш
1-§. Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг мувофиқлиги презумпцияси
49. Лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги томонидан тасдиқланган рўйхатга киритилган стандартлар ёки уларнинг тегишли қисми талабларига мувофиқ бўлса, тасдиқланган стандартлар ёки уларнинг тегишли қисмлари билан қамраб олинган ушбу Техник регламентга 2-иловада келтирилган Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талабларига мувофиқлиги таъминланган ҳисобланади.
2-§. Лифт хавфсизлик қурилмаларининг мувофиқлигини баҳолаш
50. Ишлаб чиқарувчи томонидан лифт хавфсизлик қурилмалари бозорга киритилгунга қадар мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларининг қуйидаги комбинацияларининг биридан ўтказилиши лозим:
а) маҳсулотни лойиҳалаштириш босқичида лифт хавфсизлик қурилмаси турини тасдиқлашдан ўтказиш ҳамда лифт хавфсизлик қурилмасини номуайян вақт оралиғида текшириш асосида тасдиқланган турига нисбатан мувофиқлигини баҳолаш;
б) маҳсулотни лойиҳалаштириш босқичида лифт хавфсизлик қурилмаси турини тасдиқлашдан ўтказиш ҳамда ишлаб чиқарилган лифт хавфсизлик қурилмаси бундай қурилмаларнинг тасдиқланган турига мувофиқлигини таъминлашга қаратилган тайёр маҳсулот сифатини кафолатлаш бўйича мавжуд тизимини баҳолаш;
в) ишлаб чиқаришда лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлигини таъминлашга қаратилган кенг қамровли сифатни кафолатлаш бўйича мавжуд тизимини баҳолаш.
3-§. Лифтларнинг мувофиқлигини баҳолаш
51. Лифтлар бозорга ҳамда фойдаланишга киритилгунга қадар уларга нисбатан мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларининг қуйидаги комбинацияларидан бири ўтказилиши лозим:
а) лифтлар:
тайинланган ваколатли (нотификация қилинган) органда уларнинг тегишли тури тасдиқлашдан ўтказилган ўхшаш моделли лифт параметрлари ва хусусиятлари тавсифига мувофиқ ҳолда лойиҳалаштирилган ва ишлаб чиқарилганини аниқлаш;
якуний инспекциядан ўтказиш ёки лифтнинг тасдиқлашдан ўтказилган ўхшаш моделли лифтга нисбатан мувофиқ эканлигини кафолатловчи сифат тизими мавжудлигини баҳолаш ёхуд ишлаб чиқаришда лифтнинг тасдиқланган турга мувофиқлигини таъминлашга қаратилган тайёр маҳсулот сифатини кафолатлаш тизимини баҳолаш;
б) қуйидагилар:
ишлаб чиқаришда лифтнинг мувофиқлигини таъминлашга қаратилган кенг қамровли сифатни кафолатлаш тизими билан биргаликда лифтни ишлаб чиқариш лойиҳаси ҳам баҳоланганини аниқлаш;
бино ва иншоотларда ўрнатилган лифт якуний инспекциядан ўтказилиши ёки тайёр лифтнинг тасдиқланган турга мувофиқлигини таъминлашга қаратилган тайёр маҳсулот сифатини кафолатлаш тизимини баҳолаш ёхуд ишлаб чиқаришда лифтнинг тасдиқланган лифт турига мувофиқлигини таъминлашга қаратилган тайёр маҳсулот сифатини кафолатлаш тизимини баҳолаш;
в) ҳар битта лифтнинг мувофиқлигини тасдиқлаш.
Ҳар қандай комбинациялар танланганда лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлиги баҳоланган бўлиши шарт.
52. Агар 51-банднинг «а» ва «б» кичик бандларида келтирилган ҳолатларда лифтни лойиҳалаштириш ва ишлаб чиқариш учун масъул шахс лифтни ўрнатиш ва унинг синовдан ўтказилиши учун масъул бўлган шахсдан бошқа шахс бўлса, лифт лозим даражада ўрнатилиши ва синовдан ўтказилиши учун аввалги шахс кейинги шахсга барча зарур ҳужжатлар ва маълумотларни тақдим этиши зарур.
53. Ўхшаш моделли лифт ва ўхшаш моделли лифт асосида яратилган лифтлар ўртасидаги рухсат этилган (йўл қўйилиши мумкин бўлган) фарқлар техник ҳужжатларда (тегишли параметрларнинг максимум ва минимум чекланишларини ҳисобга олган ҳолда) аниқ кўрсатилиши лозим.
54. Асосий хавфсизлик кўрсаткичлари таъминланиши шарти билан ҳисоб-китоблар ва (ёки) лойиҳалаштириш режалари асосида ускуналарнинг айнан бирхиллиги таъминланишига рухсат этилади.
55. Ушбу Техник регламентнинг 3-боби 2 ва 3-параграфларида назарда тутилган лифт хавфсизлик қурилмалари ва лифтларнинг мувофиқлигини баҳолаш тартиб-таомиллари Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
4-§. Мувофиқлик тўғрисидаги декларация
56. Мувофиқлик тўғрисидаги декларация ушбу Техник регламентга 2-иловада белгиланган Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талаблари бажарилганлигини таъминлаши лозим.
57. Мувофиқлик тўғрисида декларация Вазирлар Маҳкамаси томонидан мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларида назарда тутилган шаклда бўлиши, уларнинг элементларини ўз ичига олиши ва доимий равишда янгиланиб туриши лозим.
58. Агар лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан мувофиқлик тўғрисида декларация тақдим этилишини талаб қилувчи учун бир нечта техник регламентлар ёки бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар мавжуд бўлган тақдирда, у ҳолда барча ҳужжатлар акс эттирилган ҳолда ягона мувофиқлик тўғрисида декларация расмийлаштирилиши лозим.
59. Мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни расмийлаштириш билан ишлаб чиқарувчи лифт хавфсизлик қурилмаларининг, ўрнатувчи эса лифтнинг ушбу Техник регламентда белгиланган барча талабларга мувофиқлиги учун масъулиятни ўз зиммасига олади.
5-§. Миллий мувофиқлик белгисини қўллаш
60. Миллий мувофиқлик белгисини қўллаш Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган лифтларни миллий мувофиқлик белгиси билан тамғалаш тартибини белгиловчи низом талабларига мувофиқ амалга оширилади.
61. Лифтларни миллий мувофиқлик белгиси билан тамғалаш, фақат ишлаб чиқарувчи ёки ўрнатувчи томонидан амалга оширилиши лозим.
6-§. Мувофиқликни баҳолаш органларини тайинлаш (нотификация қилиш) тартиби
62. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ушбу Техник регламент доирасида мувофиқликни баҳолашни амалга оширувчи мувофиқликни баҳолаш органларини тайинловчи (нотификация қилувчи) ваколатли орган (кейинги органларда — Ваколатли орган) ҳисобланади.
63. Ваколатли орган томонидан мувофиқликни баҳолаш органларини тайинлаш (нотификация қилиш) Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Мувофиқликни баҳолаш органларини тайинлаш (нотификация қилиш) тартиби тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ амалга оширилади.
64. Ушбу Техник регламент доирасида Ваколатли орган, тайинланган органлар ва бошқа манфаатдор тарафлар ўртасида ўзаро кооперация ва ҳамкорликни йўлга қўйиш ҳамда мувофиқлаштириш мақсадида Лифт хавфсизлиги масалалари бўйича идоралараро Техник қўмита (кейинги ўринларда — Техник қўмита) ташкил этилади.
Ушбу Техник қўмита таркиби Ваколатли орган, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Стандартлаштириш бўйича миллий орган, Аккредитация органи, бозор назорати органи, тайинланган органлар ва иқтисодий операторларнинг вакилларидан иборат таркибда шакллантирилади. Техник қўмита низоми ва таркиби Ваколатли орган томонидан тасдиқланади.
65. Мувофиқликни баҳоловчи тайинланган орган Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Мувофиқликни баҳолаш органларини тайинлаш (нотификация қилиш) тартиби тўғрисидаги низомда назарда тутилган талабларга қўшимча равишда қуйидаги махсус талабларга мос бўлиши зарур:
ушбу Техник регламентнинг 64-бандига мувофиқ ташкил этилган Техник қўмита фаолиятида иштирок этиши ёки мувофиқликни баҳолаш ишларини бажариш учун масъул ходимларининг стандартлаштириш ҳамда Техник қўмита фаолияти натижаларидан доимий хабардор бўлишлари;
ходимлари ушбу Техник регламентга 2-иловада белгиланган асосий хавфсизлик талаблари, тасдиқланган стандартлар ва бошқа тегишли қонунчилик талаблари тўғрисида билим ва кўникмага эга бўлиши;
ушбу Техник регламентнинг 64-бандида назарда тутилган Техник қўмита томонидан қабул қилинган кўрсатма ва ҳужжатларни ўз фаолиятининг умумий бошқарув ҳужжатлари сифатида қабул қилиши шарт.
4-боб. Лифт ва лифт қурилмалари хавфсизлиги устидан бозор назоратини ўтказиш ва таъсир чоралари
1-§. Лифт ва лифт қурилмалари хавфсизлиги устидан бозор назоратини ўтказишнинг умумий қоидалари
66. Лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари хавфсизлиги устидан бозор назорати ушбу бобда келтирилган тартибда ташкил қилиниши ва амалга оширилиши шарт.
67. Бозор назорати тизими ушбу Техник регламент билан қамраб олинган маҳсулотлар тўғри ўрнатилган, хизмат кўрсатилган ва белгиланган мақсадда ёки шароитларда ишлатилган тақдирда, фойдаланувчиларининг соғлиғи ёки хавфсизлигини таъминлаши, акс ҳолда бу маҳсулотлар номувофиқ ҳисобланиб етказиб бериш занжиридан чиқарилишини ёки муомалага чиқарилишини чегаралаши ёхуд тақиқлаши ҳамда булар ҳақида кенг жамоатчилик хабардор қилинишини таъминлаши лозим.
68. Бозор назорати тизими ва уни ташкил этувчи ҳужжатлар ушбу Техник регламент талаблари қўлланадиган ҳар қандай маҳсулотга нисбатан самарали таъсир чораларини қўллаш имкониятларини ўзида мужассам этиши шарт.
69. Бозор назорати ушбу Техник регламент талаблари қўлланадиган тайёр йиғилган ёки ишлаб чиқарувчининг ёхуд ўрнатувчининг зарур эҳтиёжи учун ишлаб чиқарилган маҳсулотларга (лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларига) нисбатан қўлланади.
70. Бозор назорати қуйидагиларни назарда тутган ҳолда ташкил қилиниши лозим:
маҳсулотнинг хавф-хатар келтириб чиқариши билан боғлиқ ҳолатларда келиб тушган шикоят ёки хабарни кўриб чиқиш;
маҳсулотдан келиб чиқадиган хавф-хатар сабабли инсон соғлиғига етказилган зиён ва бахтсиз ҳодисаларни мониторинг қилиш;
бартараф этиш (тузатиш) чораларининг натижадорлигини текшириш;
хавфсизлик масалаларига қаратилган илмий-техникавий ечимларни кузатиб бориш.
71. Бозор назорати органи ўзининг зиммасига юклатилган вазифани самарали бажариши учун тегишли ваколат, ресурс, билим-тажрибали ходимларга эга бўлиши лозим.
72. Бозор назорати органи унга берилган ваколатдан мутаносиблик тамойили асосида фойдаланиши шарт.
Бозор назорати органи ўз вазифаларини мустақил, беғараз ва холис асосда бажариши лозим.
73. Бозор назорати органи лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бўйича бозор назорати дастурини ишлаб чиқиши, жорий қилиши ва доимий янгилаб бориши, шунингдек, ушбу дастурни ва унга киритилган ўзгартиришларни жамоатчилик учун очиқлаб бориши шарт.
74. Бозор назорати органи томонидан олиб борилаётган бозор назоратининг натижадорлиги мунтазам равишда таҳлил қилиб борилиши ва асослар мавжуд бўлганда қайта кўриб чиқилиши лозим. Бундай таҳлиллар камида ҳар икки йилда амалга оширилиши, натижаси бўйича Вазирлар Маҳкамасига ахборот киритилиши, шунингдек, манфаатдор томонлар ва жамоатчилик учун таҳлил натижалари очиқланиши шарт.
75. Бозор назорати органи ҳужжатлаштирилган маълумотларни ўрганиши ҳамда белгиланган миқдордаги намуналар асосида, кўздан кечириш ёки лабораторияда синовлар ўтказиш орқали маҳсулот хусусиятлари устидан текширувларни ўтказиши шарт.
Бунда бозор назорати органи аниқланган хавф-хатарни баҳолаш тамойиллари, келиб тушган шикоятлар ва бошқа маълумотларни инобатга олиши лозим.
76. Бозор назорати органи ўз фаолиятини олиб бориш заруратидан келиб чиқиб, иқтисодий операторлардан ҳужжат ва маълумотларни талаб қилиши ҳамда иқтисодий операторлар жойлашган ҳудудларга қонунчиликда белгиланган тартибда кириши ва маҳсулотлардан намуналар олиши мумкин.
77. Бозор назорати органи, жиддий хавф-хатар келтириб чиқарувчи лифт ёки лифт қурилмаларини йўқ қилиш бўйича иқтисодий операторларга тақдимнома (кўрсатма) бериши мумкин.
78. Иқтисодий операторлар мувофиқликни тасдиқлаш мақсадида аккредитациядан ўтган мувофиқликни баҳолаш органи томонидан расмийлаштирилган синов баённомалари ёки сертификатларни тақдим қилган тақдирда, бозор назорати органи бундай синов баённомалари ёки мувофиқлик сертификатларини инобатга олиши лозим.
79. Жароҳатланиш ёки бошқа шикастланишлар хавфини камайтириш мақсадида, бозор назорати органи энг қисқа муддат ичида фойдаланувчиларни лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмасида аниқланган хавф ҳақида огоҳлантириш учун зарурий чораларни кўриши шарт.
80. Бозор назорати органи иқтисодий операторлар билан айни шу иқтисодий операторлар томонидан муомалага чиқарилган лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмасидан келиб чиқувчи хавф-хатарнинг олдини олиш ёки уни камайтириши мумкин бўлган барча чораларни қўллашда ҳамкорлик қилиши шарт.
81. Бозор назорати органи, фойдаланувчилар манфаатларидан келиб чиқиб, ушбу Техник регламентда ва бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган маълумотларни очиқлаш талабига зид бўлмаган ҳолда, заруратга кўра тижорий сирни сақлаш ёки шахсий маълумотларни ҳимоялаш мақсадида тегишли қонунчилик ҳужжатларида белгиланган талаблар доирасида махфийликни таъминлаши шарт.
2-§. Таъсир чораларини қўллаш
82. Тезкор чора кўриш талаб қилинадиган жиддий хавф-хатар келтириб чиқарувчи лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмалари, оқибати қисқа вақтда юзага келмайдиган жиддий хавф-хатар келтириб чиқарувчи лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмалари чақириб олиниши, таъминот занжиридан олиб ташланиши ёки муомалага чиқарилиши тақиқланиши ҳамда барча манфаатдор томонлар зудлик билан бу ҳақида хабардор қилиниши шарт.
83. Хавфнинг хусусияти ва унинг содир бўлиш эҳтимолини инобатга олувчи хавф-хатар таҳлили асосида маҳсулот жиддий хавф-хатар келтириб чиқариши ёхуд келтириб чиқармаслиги юзасидан бозор назорати органи тегишли қарорни қабул қилиши шарт.
Юқори даражадаги хавфсизликка эришиш имконияти ёки пастроқ даражадаги хавф келтириб чиқарувчи бошқа лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларининг мавжудлиги, таҳлил остидаги маҳсулотга нисбатан жиддий хавф-хатар келтириб чиқарувчи лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаси сифатида баҳо берилишига асос бўла олмайди.
84. Бозор назорати органи лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан уларни муомалага чиқаришни тақиқлаш ёки чеклаш, таъминот занжиридан олиб ташлаш ёки чақириб олиш каби таъсир чораларини мутаносиб ва асосланган ҳолда қонунчиликда белгиланган тартибда қўллаши шарт.
Бунда бозор назорати органи қўллаган таъсир чораси ҳақида зудлик билан тегишли иқтисодий операторни хабардор қилиши, шунингдек, унга қонунчиликда назарда тутилган ҳимояланиш чоралари ва бундай чораларнинг амал қилиш муддатлари тўғрисида маълумот (тушунтириш) бериши шарт.
85. Ушбу Техник регламентнинг 84-банди биринчи хатбошисида назарда тутилган таъсир чоралари қўлланишидан аввал, тегишли иқтисодий операторга камида ўн кун ичида ҳолат юзасидан изоҳ бериши учун имконият яратилиши лозим.
Жамоатчилик манфаатларини ҳимоялаш, хавфсизлик ёхуд саломатлик талаблари нуқтаи назаридан тезкор таъсир чораларини қўллашни тақозо қилганда, бозор назорати органи билан иқтисодий оператор ўртасида бундай маслаҳатлашув тадбирининг ўтказилиши истисно қилиниши мумкин.
Агар иқтисодий оператор томонидан ҳолат юзасидан изоҳлар олинмасдан аввал таъсир чора қўлланса, иқтисодий операторга имкон қадар тез муддатда изоҳ беришга имконият берилиши, сўнгра бозор назорати органи зудлик билан таъсир чора бўйича қабул қилган қарорини қайта кўриб чиқиши лозим.
86. Агар иқтисодий оператор томонидан жорий қилинган тузатиш чораларининг натижавийлиги тасдиқланса, бозор назорати органи қўллаган таъсир чорасини зудлик билан бекор қилиши ёки уни қайта кўриб чиқиши зарур.
3-§. Хавф келтириб чиқарувчи лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмалари билан ишлаш
87. Бозор назорати органи ушбу Техник регламентда назарда тутилган лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмалари инсон соғлиғи ёки хавфсизлигига ёхуд мулкига хавф туғдириши мумкин, деб ҳисоблаш учун етарли асос мавжуд бўлса, бозор назорати органи лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаларини ушбу Техник регламентда белгиланган барча тегишли талаблар асосида мавжуд хавфни инобатга олган ҳолда баҳолаши лозим. Иқтисодий операторлар бозор назорати органи билан ушбу мақсадда ҳамкорлик қилишлари керак.
Агар ушбу бандда назар тутилган баҳолаш жараёни натижалари асосида бозор назорати органи лифт ушбу Техник регламентда назарда тутилган талабларга жавоб бермаслигини аниқласа, зудлик билан ўрнатувчидан мавжуд хавфнинг хусусиятига мос келадиган муддат ичида лифтнинг белгиланган талабларга мувофиқлигини таъминлаш учун барча зарурий тузатиш чораларини кўришини талаб қилиши шарт.
Агар юқоридаги назар тутилган баҳолаш жараёни натижасида бозор назорати органи лифт хавфсизлик қурилмаси ушбу Техник регламентда назарда тутилган талабларга жавоб бермаганини аниқласа, зудлик билан тегишли иқтисодий оператордан келиб чиқувчи хавфнинг хусусиятига мос келадиган муддат ичида лифт хавфсизлик қурилмасининг мувофиқлигини таъминлаш учун тузатиш чораларини кўриши, лифт хавфсизлик қурилмасини бозордан олиб ташлаши ёки чақириб олишни талаб қилиши шарт.
Бозор назорати органи мос равишда тайинланган органларни бу ҳақида хабардор қилиши лозим.
88. Иқтисодий оператор Ўзбекистон Республикаси ҳудудида у томонидан бозорга киритилган ёки муомалага чиқарилган барча лифтлар ва лифт хавфсизлиги қурилмаларига нисбатан зарур тузатиш чоралари кўрилганини таъминлаши шарт.
89. Агар ўрнатувчи 87-банднинг иккинчи хатбошисида назар тутилган муддат ичида талаб даражасидаги тузатиш чораларини кўрмаса, бозор назорати органи қонунда белгиланган тартибда тегишли лифтга нисбатан чеклов ўрнатиши, бозорга киритилишини тақиқлаши, фойдаланишни ман қилиши ёки чақириб олинишини назарда тутувчи барча зарур таъсир чораларини қўллаши шарт.
Тегишли иқтисодий оператор 87-банднинг иккинчи хатбошисида назар тутилган муддат ичида талаб даражасидаги тузатиш чораларини кўрмаса, бозор назорати органи лифт хавфсизлик қурилмасининг муомалага чиқарилишини тақиқлаш ёки чеклаш, лифт хавфсизлик қурилмасини чақириб олиш ёки уни таъминот занжиридан олиб ташлаш каби мос таъсир чораларини қўллаши шарт.
Бозор назорати органи қўлланган таъсир чоралари ҳақида зудлик билан барча манфаатдор томонларга ва ваколатли давлат назорати органларига маълумот бериши лозим.
90. Ушбу Техник регламентнинг 89-бандида назарда тутилган маълумотда белгиланган талабларга риоя қилинмаган лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмасини идентификация қилиш учун зарур бўлган барча маълумотлар, уларнинг келиб чиқиши, даъво қилинган номувофиқликнинг хусусияти ва унга боғлиқ равишда келиб чиқувчи хавф-хатарларнинг тафсилотлари, қўлланган таъсир чораси ва унинг муддати, шунингдек, тегишли иқтисодий операторлар томонидан тақдим қилинган сабаблар ёки далиллар кўрсатилиши лозим.
Бозор назорати органи аниқланган номувофиқликлар лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмасининг ушбу Техник регламентда белгиланган асосий хавфсизлик талабларига мувофиқ келмагани ёки мувофиқлик презумпциясини берувчи ушбу Техник регламентнинг 3-боби 1-параграфида назарда тутилган тасдиқланган стандартлардаги камчиликлар сабабли юзага келганини кўрсатиши шарт.
4-§. Талабларга риоя қилинмаганлик
91. Бозор назорати органи ушбу Техник регламентнинг 4-боби 2 ва 3-параграфларида назарда тутилган талабларга зид равишда ҳаракат қилмаган ҳолда, қуйидагилар аниқланганда, тегишли иқтисодий оператордан унинг жавобгарлигига тааллуқли номувофиқликни бартараф қилинишини талаб қилиши лозим:
миллий мувофиқлик белгисини қўллаш талабларига риоя этилмаган ёки бузилган ҳолда қўлланиши;
миллий мувофиқлик белгиси билан тамғаланмаганлик;
тайинланган органнинг идентификация рақами ва (ёки) миллий мувофиқлик белгиси белгиланган талабларга зид равишда туширилган ёки умуман туширилмагани;
мувофиқлик тўғрисидаги декларация тузилмагани;
мувофиқлик тўғрисидаги декларация нотўғри тузилгани;
ушбу Техник регламентнинг 13 ва 22-бандларида назарда тутилган техник ҳужжатлар мавжуд эмаслиги ёки мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларига мувофиқ шакллантирилмагани;
ушбу Техник регламентнинг 17, 26 ёки 34-бандларида белгиланган талабларга мувофиқ ўрнатувчининг, ишлаб чиқарувчининг ёки импорт қилувчининг номи, рўйхатдан ўтган товар белгиси ёхуд манзили кўрсатилмагани;
лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмасини идентификация қилиш имкониятини берувчи маълумот ушбу Техник регламентнинг 16 ёки 25-бандида белгиланган талабларига мувофиқ тарзда кўрсатилмагани;
лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмаси ушбу Техник регламентнинг 18 ёки 27-бандида назарда тутилган ҳужжатлар билан бирга тақдим қилинмагани ёки ҳужжатлар тегишли талабларга мувофиқ эмаслиги.
92. Агар лифтда ушбу Техник регламентнинг 91-бандида назарда тутилган номувофиқликлар сақланиб қолган бўлса, бозор назорати органи қонунда белгиланган тартибда лифтдан фойдаланишни чеклаш, тақиқлаш, уни чақириб олиш чораларини кўриши ҳамда лифт хавфсизлик қурилмаларининг муомалага чиқарилишни чеклаши ва тақиқлаши ёки бозордан чақириб олиши ва таъминот занжиридан олиб ташлаш чораларини кўриши мумкин.
5-§. Эркин муомалага чиқаришни назорат қилиш
93. Лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кирилишидаги жараёнларни назорат қилиш учун масъул Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси (кейинги ўринларда — Божхона органи) ҳисобланади.
Божхона органи лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг эркин муомалага чиқарилишидан аввал маҳсулот хусусиятлари устидан текширувлар ўтказилишини таъминлаши шарт.
94. Божхона органи бозор назорати органи билан ўз фаолиятлари доирасида ўзаро ҳамкорликда иш юритишлари лозим.
Божхона органи, бошқа ваколатли орган(лар)ни жалб қилган ҳолда, лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларини текширувдан ўтказиш натижасида қуйидагилардан бирини ёки бир нечтасини аниқласа, уларнинг эркин муомалага чиқарилишини тўхтатиб қўйиши шарт:
лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бино ва иншоотларга ўрнатилганда, таъмирланганда ва ишлатилганда одам саломатлигига, хавфсизлигига, атроф-муҳитга ёки ҳар қандай бошқа жамоат манфаатларига жиддий хавф-хатар келтириб чиқаришга сабаб бўлувчи хусусиятлар (ҳолатлар) лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларида аниқланганда;
лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари ёзма ёки электрон шаклда қонунчиликда белгиланган ҳужжатлар билан бирга тақдим қилинмаганда;
лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари миллий мувофиқлик белгиси билан белгиланган талабларга мос келмаган тарзда нотўғри, тегишли маълумотларни тўғри олиш имконини бермаган ёки чалғитадиган тарзда тамғаланганда.
Божхона органи ҳар қандай лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари эркин муомалага чиқарилишини тўхтатиб қўйиш ҳолатлари юзасидан бозор назорати органини хабардор қилиши шарт.
95. Божхона органи томонидан ушбу Техник регламентнинг 94-бандига мувофиқ лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари эркин муомалага чиқарилиши тўхтатиб қўйилган тақдирда, агар уч кун муддат ичида (хабардор бўлганидан сўнг) бозор назорати органи ушбу лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан муайян таъсир чораси қўллангани тўғрисида божхона органини хабардор қилмаган, айни вақтда эркин муомалага чиқариш билан боғлиқ бошқа барча талаблар қаноатлантирилган ва расмийлаштириш ишлари бажарилган бўлса, бундай ҳолатларда лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари эркин муомалага чиқарилади.
96. Агар бозор назорати органи маҳсулот белгиланган хавфсизлик талаблари бўйича жиддий хавф-хатар келтириб чиқармаслигини аниқласа ёки қонунчиликда белгиланган талабларни бузмаганига ишонч ҳосил қилса, эркин муомалага чиқариш билан боғлиқ бошқа барча талаблар қаноатлантирилган ва расмийлаштириш ишлари бажарилган бўлса, бундай лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларини эркин муомалага чиқариши шарт.
97. Агар бозор назорати органи хавфсизликка жиддий хавф келтириб чиқарувчи лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларини аниқласа, лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бозорга жойлаштирилишини тақиқлаш таъсир чораларини кўриши ва божхона органидан лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари билан бирга тақдим қилинадиган ҳужжатда ёки агар расмийлаштириш электрон тизим орқали амалга оширилганда айни шу тизимда қуйидаги огоҳлантиришни қайд этишни талаб қилиши шарт: «Хавфли лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари — эркин муомалага чиқаришга рухсат этилмаган».
98. Агар бозор назорати органи лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари қонунчиликда ўрнатилган талабларга мувофиқ эмаслигини аниқласа, таъсир чорасини қўллаши, шу жумладан, лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бозорга жойлаштирилишини тақиқлаши лозим.
Агар ушбу банднинг биринчи хатбошисига мувофиқ лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бозорга жойлаштирилиши тақиқланган бўлса, бозор назорати органи божхона органидан лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларини эркин муомалага чиқармасликни ва лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари билан бирга тақдим қилинадиган ҳужжатда ёки агар расмийлаштириш электрон тизим орқали амалга оширилганда, айни шу тизимда қуйидаги огоҳлантиришни қайд этишини талаб қилиши шарт: «Талабларга номувофиқ лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари — эркин муомалага чиқаришга рухсат этилмаган».
99. Агар айни шу лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари кейинчалик эркин муомалага чиқаришдан бошқа божхона режимига декларация қилинса ва бунга бозор назорати органи қарши бўлмаса, танланган божхона режими расмийлаштируви доирасида тақдим қилинадиган ҳужжатлар билан бирга 97 ва 98-бандларда келтирилган огоҳлантириш қайд маълумотлари ҳам бўлиши шарт.
100. Бозор назорати органи аниқлаган жиддий хавф-хатар келтириб чиқарувчи ёки талабларга номувофиқ лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари ҳақида божхона органига маълумот бериши шарт.
5-боб. Ўтиш даври
101. Ушбу Техник регламент кучга киритилгунга қадар лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бўйича расмийлаштирилган мувофиқлик сертификатлари уларда белгиланган муддат давомида амал қилади.
6-боб. Техник регламент талабларини бузганлик учун жавобгарлик
102. Ушбу Техник регламент талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.
Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Техник регламент талаблари татбиқ этиладиган лифт хавфсизлик қурилмалари
РЎЙХАТИ
Т/р | Лифт хавфсизлик қурилмалари номи |
1. | Шахта эшиклари қулфлари |
2. | Тутгичлар |
3. | Буферлар |
4. | Тезликни чеклагичлар |
5. | Хавфсизлик гидроаппарати (сақловчи клапан) |
6. | Электрон қисмлардан иборат хавфсизлик занжири шаклидаги электр хавфсизлик қурилмалари |
Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талаблари
1. Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларига нисбатан қўлланадиган асосий хавфсизлик талаблари (кейинги ўринларда — асосий хавфсизлик талаблари) бўйича мажбуриятлар лифт ёки лифт хавфсизлик қурилмасидан ўрнатувчи ёки ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган мақсадда фойдаланилганда хавф-хатарлар юзага келган ҳолларда қўлланади.
2. Ушбу асосий хавфсизлик талаблари бажарилиши мажбурий ҳисобланади. Технологик тараққиётнинг жорий ҳолатидан келиб чиқиб, мазкур талабларда назарда тутилган мақсадга эришиш имконсиз бўлиши мумкин. Бундай ҳолда лифт ва лифт хавфсизлиги қурилмалари имкон қадар яқин даражада ушбу мақсадларга эришишни таъминлайдиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва ишлаб чиқарилиши шарт.
3. Ишлаб чиқарувчи ва ўрнатувчи ўз маҳсулотларига тааллуқли барча хавф-хатарларни аниқлаш мақсадида хавф-хатар таҳлилини ўтказишга масъулдир, бунда улар ушбу таҳлил натижаларини инобатга олган ҳолда лифт ва лифт хавфсизлик қурилмаларини лойиҳалаштириши ва ишлаб чиқариши шарт.
1-боб. Умумий талаблар
4. Лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бўйича хавфсизликнинг асосий тамойиллари:
а) белгиланган мақсадга мувофиқ ишлаши ва кўзда тутилган шароитда нотўғри фойдаланиш эҳтимолини инобатга олиб, уларни бошқариш, созлаш ва таъмирлаш ишларини олиб бориш одамларга хавф келтирмайдиган тарзда лойиҳалаштириш ва қуриш (фойдаланишга тушириш);
Қўлланган чоранинг мақсадлари нафақат белгиланган хизмат кўрсатиш муддати давомида, балки уни ташиш, йиғиш, ечиш, ишлатишдан тўхтатиш ва утилизация қилиш даврларида ҳам юзага келувчи хавф-хатарни бартараф қилишга қаратилган бўлиши;
б) ишлаб чиқарувчи ёки унинг ваколатли вакили лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари бўйича энг мақбул услубни танлашда қуйидаги тамойилларни берилган кетма-кетликда қўллаши лозим:
хавф-хатарни бартараф қилиш ёки камайтириш (хавфсиз ускуналарни лойиҳалаштириш ва ишлаб чиқариш);
бартараф қилиб бўлмайдиган хавф-хатарларга нисбатан зарурий ҳимоя чораларини кўриш;
жорий қилинган ҳимоя чораларидаги камчиликлар сабабли юзага келган ва бартараф этилмаган хавф-хатар ҳақида фойдаланувчиларни хабардор қилиш, бунда махсус ўқув машғулотларига зарурат ёки шахсий ҳимоя воситаларига эҳтиёж борлигини белгилаш.
в) лойиҳалаштиришда ва ишлаб чиқаришда ҳамда техник ҳужжатларни (қўллаш йўриқномаси, паспорт) ишлаб чиқишда, ишлаб чиқарувчи ёки унинг ваколатли вакили нафақат мақсадли, балки нотўғри фойдаланиш эҳтимолларини ҳам кўзда тутиш;
ноодатий фойдаланиш, айниқса, бундай ноодатий фойдаланиш орқали хавф-хатар келтириб чиқаришининг олди олинадиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва ишлаб чиқарилиши шарт. Агар бунга имкон бўлган тақдирда, қўллаш йўриқномасида тажрибада юзага келиши мумкин бўлган вазиятлар ва улардан фойдаланмаслик ҳолатларига фойдаланувчи эътиборини қаратиши лозим;
г) зарурий ва эҳтимолий (қўшимча) шахсий ҳимоя воситаларидан фойдаланиш натижасида операторнинг (лифтга техник жиҳатдан хизмат кўрсатувчи) ҳаракатидаги чекланишларни инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш ва қуриш;
д) созлаш, хизмат кўрсатиш ва фойдаланиш учун зарур барча махсус асбоблар ва бутловчи қисмлари билан бирга етказиб бериш.
2-боб. Лифт кабинаси
5. Ҳар бир лифтнинг ташувчи қисмида кабина бўлиши шарт. Мазкур лифт кабинаси ўрнатувчи томонидан белгиланган одамларнинг максимум сони ва лифтнинг номинал юк кўтариш имкониятига мос келувчи чидамлилик ва кабинани ички юзасидаги кенгликни таъминлайдиган даражада лойиҳалаштирилган ва ишлаб чиқарилган бўлиши шарт.
Агар лифт одамларни ташишга мўлжалланган бўлса ва унинг ўлчамлари бунга имкон берса, имконияти чекланган шахсларнинг лифтга кириши ва ундан фойдаланишига халақит бермайдиган ёки тўсқинлик қилмайдиган ҳамда уларни лифтдан фойдаланишлари учун имкон берувчи тегишли созлашларни амалга оширишга йўл қўядиган тарзда лифтнинг конструкцияси лойиҳалаштирилган ва қурилган бўлиши лозим.
3-боб. Осма ва таянч воситалари
6. Етарли даражадаги умумий хавфсизликни таъминлаш ва кабинанинг тушиб кетиш хавфини камайтириш, лифтдан фойдаланиш шароити, ишлатилган хомашё материаллари ва ишлаб чиқариш шароитини инобатга олиб, лифт кабинасининг осма ва (ёки) таянч воситалари, унга бириктирилган воситалар ва бошқа зарур ускуналар танлаб олиниши ва лойиҳалаштирилиши керак.
Агар лифт кабинаси пўлат арқон ёки занжир ёрдамида осилган бўлса, бунда ҳар бири учун алоҳида мустаҳкамлаш тизимига эга камида иккита мустақил пўлат арқон ёки занжирлар бўлиши шарт. Бундай пўлат арқонларда ва занжирларда, сиртмоқ ясаш ёки уни боғлаш заруратидан ташқари ҳеч қандай қўшилишлар ёки уланишлар бўлмаслиги лозим.
7. Юклама назорати (шу жумладан, меъёрдан ортиқ тезликни назорат қилувчи ускуна) ўрнатилган бўлиши лозим.
8. Агар лифтда кўтариладиган юкларнинг вазни лифтнинг номинал юк кўтариш меъёридан ошса, лифтнинг ишчи режимга старт берилишининг олди олинадиган тарзда лифт лойиҳалаштирилган, ишлаб чиқарилган ва ўрнатилган бўлиши керак.
9. Лифтлар тезликни чекловчи мослама билан жиҳозланган бўлиши шарт. Агар лифтни ҳаракатга келтирувчи тизимининг конструкциясида меъёрдан ортиқ тезликнинг олдини олиш назарда тутилган бўлса, бундай лифтларга юқорида ўрнатилган талаб татбиқ этилмайди.
10. Тезюрар лифтлар тезликни мониторинг қилиш ва тезликни чеклаш воситаси билан жиҳозланган бўлиши лозим.
11. Фрикцион шкивлар ёрдамида ҳаракатга келтириладиган лифтлар, шкивдаги тортиш тросларининг барқарор ва бир текис ҳаракатини таъминлайдиган тарзда лойиҳалаштирилган бўлиши шарт.
4-боб. Кўтариш ускуналари
12. Одамларни ташувчи барча лифтлар ўзларининг индивидуал кўтариш ускуналарига эга бўлиши керак. Бу талаб қарши оғирликлари иккинчи кабина билан алмаштирилган лифтларга нисбатан қўлланмайди.
13. Ўрнатувчи хизмат кўрсатиш ва фавқулодда вазиятлардан бошқа ҳолларда лифтнинг кўтариш ускуналари ва унга тегишли ускуналари ёпиқ бўлишини (ташқи таъсирни чеклаган тарзда) таъминлаши шарт.
5-боб. Бошқарув тизими
14. Лифтнинг бошқарув тизими кузатувчисиз ҳаракатланиш имконияти чекланган шахслар томонидан фойдаланиш мумкин бўладиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва ўрнатилиши шарт.
15. Бошқарув тизимидаги функциялар аниқ белгиланиши керак.
16. Чақирув тизими лифтлар гуруҳи учун алоҳида ёки ўзаро бир-бирига боғланган бўлиши мумкин.
17. Электр жиҳозлар қуйидагиларни назарда тутган ҳолда ўрнатилган ва уланган бўлиши керак:
лифт билан бевосита уланган электр занжирлари чалкашлиги (нотўғри ҳолатда уланишларига) юзага келмаслиги;
лифт юкланган ҳолатда ҳам электр таъминотини ўзгартириш (ёқиш ва ўчириш) имконияти мавжуд бўлиши;
лифтнинг ҳаракатланиши алоҳида электр хавфсизлиги занжиридаги электр хавфсизлик қурилмаларига боғлиқ бўлиши;
электр мосламалардаги носозлик хатарли вазиятларни юзага келтирмаслиги.
6-боб. Лифт кабинасидан ташқаридаги одамларга хавф-хатарлар
18. Лифт кабинаси ҳаракатланувчи оралиқ (шахта) хизмат кўрсатиш ёки фавқулодда вазиятлардан бошқа ҳолларда ёпиқ ҳолда бўлиши таъминланадиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва қурилиши шарт. Бу оралиққа одам киришида лифтдан ишчи режимда фойдаланиш имкони бўлмаслиги керак.
19. Лифт кабинаси энг юқори ёки пастки чегарадаги ҳолатда бўлганда қаттиқ урилиш хавфи олди олинадиган тарзда лойиҳалаштирилган ва қурилган бўлиши керак.
Ушбу талабни бажариш учун энг юқори ёки пастки чегарадан кейин қўшимча бўш оралиқ қолдириш мумкин.
Мавжуд биноларда ушбу ечимни жорий қилиш имконсиз бўлса, дастлаб ваколатли давлат назорати органидан тегишли рухсатни олиш асосида ушбу хавф-хатарнинг олдини олиш учун бошқа мос техник усулларни қўллаш мумкин.
20. Лифт кабинасига кириш ва ундан чиқиш, мақсадли фойдаланиш шароитига мос келувчи механик чидамлиликка эга шахта эшиклари билан жиҳозланган бўлиши шарт.
21. Лифт ҳаракатини чекловчи қурилма қуйидагиларнинг олдини олиши шарт:
қасддан ёки бошқа ҳолда ишга туширилганда, барча шахта эшиклари ёпилиб қулфланмагунга қадар лифт кабинаси ҳаракатланишни бошлаши;
кабина ҳаракатланаётганда ва белгиланган тўхташ зонасидан ташқарида бўлганда шахта эшикларнинг очилишини.
Аммо сатҳ тенглиги тезлигини назорат қилиш шарти билан белгиланган зоналарда эшиклар очиқ ҳолатда барча тўхташ ҳаракатларига рухсат берилиши мумкин.
7-боб. Лифт кабинаси ичидаги одамларга хавф-хатарлар
22. Лифт кабинаси тўлиқ ўлчамдаги деворлар, пол ва шифтлар билан, вентиляция тизими тешикларини истисно қилган ҳолда, тўлиқ қопламага ва эшикларга эга бўлиши шарт. Ушбу эшиклар асосий хавфсизлик талабларининг 21-бандида назарда тутилган тўхташ ҳаракатларидан мустасно ҳолда, эшиклар ёпилмагунга қадар кабина ҳаракатланмайдиган ва эшиклар очилганда тўхтайдиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва ўрнатилиши лозим.
Агар лифт қаватлар ўртасида тўхтаб қолиши сабабли лифт билан шахта ўртасида ёки шахта бўлмаганда, лифтда ҳаракатланаётган одамларнинг йиқилиш хавфи мавжуд бўлса, лифтнинг эшиклари ёпиқ ва қулфланган ҳолда сақланиши керак.
23. Электр таъминоти узилганда ёки лифт қурилмаларида носозлик юзага келганда, лифт тушиб кетиши ёки кабина назоратсиз ҳаракатда бўлишининг олдини олувчи қурилмаларга эга бўлиши лозим.
Лифт кабинаси тушиб кетишининг олдини олувчи қурилма лифт кабинасини осиб турувчи воситадан мустақил ҳолатда бўлиши шарт.
Ушбу қурилма номинал юк кўтариш ҳолатида ва ўрнатувчи томонидан назарда тутилган максимал тезликда лифт кабинасини тўхтатишга қодир бўлиши шарт. Ушбу қурилма томонидан содир этилган ҳар қандай тўхтатиш ҳолати лифт кабинаси ичидагиларга зиён келтирмаслиги керак.
24. Лифт шахтасининг пастки қисми билан кабина поли ўртасида буферлар ўрнатилган бўлиши лозим.
Бунда асосий хавфсизлик талабларининг 19-бандида назарда тутилган бўш оралиқ буфер бутунлай сиқилган ҳолатда бўлганда ўлчаниши керак.
Агар лифтни ҳаракатга келтирувчи тизим асосий хавфсизлик талабларининг 19-бандида назарда тутилган бўш оралиққа лифт кабинасининг кириши имконсиз ҳолда лойиҳалаштирилган бўлса, бундай лифтларга нисбатан юқоридаги талаб қўлланмайди.
25. Лифтлар асосий хавфсизлик талабларининг 24-бандида назарда тутилган қурилма ишчи ҳолатда бўлмаган тақдирда, лифтни ҳаракатга келтириш имконсиз бўлишини назарда тутган ҳолда лойиҳалаштирилиши ва қурилиши керак.
8-боб. Бошқа хавф-хатарлар
26. Шахта эшиклари ва кабина эшиклари ёки иккала эшиклар биргаликда, агар моторли бўлса, улар ҳаракатланаётганда урилиш хавфининг олдини олувчи қурилма билан жиҳозланган бўлиши керак.
27. Бинони ёнғиндан ҳимоялашда шахта эшиклари, шу жумладан, шиша қисмлардан иборат эшиклар ҳам яхлитликни сақлаб қолиш ва улардаги изоляция (оловни ушлаб қолиш) ва иссиқликни узатиш (термик радиация) хусусиятларини инобатга олган ҳолда, етарли даражада оловга чидамли бўлиши лозим.
28. Қарши оғирликлар, лифт кабинаси билан тўқнашиш ёки унинг устига қулаб тушиш хавфи олди олинадиган тарзда ўрнатилган бўлиши керак.
29. Лифтлар, кабинага қамалиб қолган одамларни чиқариб олиш ва уларни кўчириш (эвакуация қилиш) имконини берувчи воситалар билан жиҳозланган бўлиши шарт.
30. Лифт кабиналари қутқарув хизмати билан доимий алоқани таъминловчи икки томонлама алоқа воситаси (тизими) билан жиҳозланган бўлиши шарт.
31. Лифтлар шундай лойиҳалаштирилган ва қурилган бўлиши керакки, агар лифт (лебедка) машинасидаги ҳарорат ўрнатувчи томонидан белгиланган энг юқори ҳарорат даражасидан ошиб кетса, улар жорий ҳаракатни тугаллаши, шу билан бирга, кейинги ҳаракатга келтириш бўйича янги топшириқларни рад этишлари лозим.
32. Кабиналар ҳатто узоқ муддатли тўхташ содир бўлган тақдирда ҳам, йўловчилар учун етарли вентиляцияни таъминлайдиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва қурилиши шарт.
33. Кабинадан фойдаланилганда ёки эшиклар очилганда кабина етарли даражада ёруғлик билан таъминланган бўлиши лозим. Шунингдек, унда фавқулодда ёритиш мосламаси бўлиши керак.
34. Асосий хавфсизлик талабларининг 30-бандида назарда тутилган алоқа воситаси ҳамда 33-бандда келтирилган фавқулодда ёритиш мосламаси одатий электр таъминоти бўлмаган тақдирда ҳам ишлаши таъминланадиган тарзда лойиҳалаштирилган ва қурилган бўлиши лозим. Уларнинг ишлаш давомийлиги белгиланган тарзда қутқарув ишларини бажариш учун етарли бўлиши шарт.
35. Ёнғин содир бўлганда фойдаланиш мумкин бўлган лифтнинг бошқарув схемалари, лифтлар маълум қаватларда тўхташининг олдини олиши ҳамда қутқарув гуруҳи томонидан устувор назоратда бўлишини таъминлайдиган тарзда лойиҳалаштирилган ва ишлаб чиқарилган бўлиши шарт.
9-боб. Тамғалаш
36. Ҳар бир лифт кабинасида осон кўринадиган жойда номинал юк ташиш меъёри килограммда кўрсатилган ва ташиш мумкин бўлган йўловчиларнинг максимал сони акс эттирилган ёрлиқ бўлиши керак.
Шунингдек, барча қурилмалар энг камида қуйидаги маълумотларни акс эттирувчи, аниқ кўринадиган, осон ўқиладиган ва мустаҳкам ёрлиқ билан тамғаланиши лозим:
ишлаб чиқарувчининг номи ва тўлиқ манзили, агар мавжуд бўлса ваколатли вакилининг номи ва манзили (телефон рақами ва почта манзили);
ускунанинг тавсифи;
миллий мувофиқлик белгиси;
тури;
серия рақами;
ишлаб чиқарилган йили, яъни ишлаб чиқариш жараёни тугалланган йил.
Миллий мувофиқлик белгиси билан тамғалашда қурилмаларнинг ҳақиқий ишлаб чиқарилган саналарини ўзгартириш (аввалги ёки кейинги саналарда фойдаланиш) тақиқланади.
Асбоб-ускуналар турига тегишли ва ундан хавфсиз фойдаланиш учун зарур бўлган тўлиқ маълумотга эга бўлиши шарт.
Кўтарувчи мосламалар ёрдамида ишлатиш назарда тутилган ускуна бўлса, унинг массаси осон ўқиладиган тарзда, аниқ ва мустаҳкам ёрлиқда кўрсатилиши керак.
37. Агар лифт қамалиб қолган одамлар лифт кабинасидан ташқи ёрдамсиз чиқиш имкони билан лойиҳалаштирилган бўлса, тегишли кўрсатмалар лифт кабинасида аниқ ва кўринарли бўлиши шарт.
10-боб. Қўлланмалар
38. Йиғиш, улаш, созлаш ва таъмирлаш ишлари самарали ва хавфсиз бажарилиши таъминланиши учун ҳар бир лифтда хавфсизлик қурилмаси билан бирга қўллаш йўриқномаси бўлиши лозим.
39. Ҳар бир лифт билан бирга лифт паспорти бўлиши шарт. Лифт паспортида қуйидагилар назарда тутилиши лозим:
лифтдан фойдаланиш ва лифтга хизмат кўрсатиш, инспекция қилиш, таъмирлаш, даврий техник кўрикдан ўтказиш ва қутқарув ишларини олиб бориш учун зарур бўлган чизма ва кўрсатмалардан иборат йўриқнома;
лифтда ўтказилган таъмирлаш ишлари ва тегишли ҳолларда даврий техник кўрикдан ўтказиш ёзувларини қайд этиши журнали.
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 12 июлдаги 430-сон қарорига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Лифт ва лифт қурилмаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни жорий этиш
СХЕМАСИ
Босқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | Бажариш муддатлари | ||||
1-босқич | Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси | 1. Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмалари хавфсизлигига доир намуналар олиш, синаш ҳамда ўлчаш усулларини белгилайдиган амалдаги стандартлар рўйхатини тузади ва хатловдан ўтказади. | Уч ой муддатда | ||||
2. Ушбу Техник регламент талабларига риоя этилишини таъминлайдиган ҳамда техник регламентларда белгиланган лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг мувофиқлигини баҳолаш учун зарур бўлган намуналар олиш, синаш ҳамда ўлчаш усулларини белгилайдиган стандартлар рўйхатларини шакллантиради ва белгиланган тартибда тасдиқлайди. | Бир ой муддатда | ||||||
2-босқич | Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги | Лифтлар ва лифт хавфсизлик қурилмаларининг Техник регламент талабларига мувофиқлигини баҳолаш ишларини амалга оширувчи мувофиқликни баҳолаш органларини тайинлаш (нотификация қилиш) чораларини кўради. | Олти ой муддатда | ||||
3-босқич | Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги | Техник регламентнинг мақсадлари, мазмуни ва уни қўллаш тартиби тўғрисида аҳолини, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари, тадбиркорлик субъектларини кенг миқёсда хабардор қилишни таъминлайди. | Жадвалга мувофиқ | ||||
4-босқич | Тадбиркорлик субъектлари | 1. Техник регламентни ўрганади, масъул ходимларни ўқитади ва Техник регламентни ўз фаолиятида жорий қилади. | Келишилган муддатларда | ||||
2. Мувофиқликни баҳолаш тартиботидан ўтказиш учун тегишли маҳсулот намуналарини Техник регламент талабларига мувофиқ тайёрлайди. | Техник регламент кучга кирган кундан бошлаб | ||||||
5-босқич | Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси | Лифт ва лифт хавфсизлик қурилмалари устидан бозор назоратини амалга оширади. | Белгиланган тартибда | ||||
6-босқич | Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси | Техник регламентни қўллаш амалиётини мониторинг қилади ва маълумотларни тизимли асосда Вазирлар Маҳкамасига киритади. | Ҳар чоракда | ||||
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 12 июлдаги 430-сон қарорига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари
РЎЙХАТИ
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Лифтларнинг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламентни тасдиқлаш ҳақида» 2017 йил 6 октябрдаги 801-сон қарори.
2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги соҳасида давлат бошқаруви ва назорати тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2018 йил 12 декабрдаги ПФ-5594-сон Фармони ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида» 2018 йил 12 декабрдаги ПҚ-4058-сон қарори)» 2019 йил 6 мартдаги 195-сон қарорига илованинг 41-банди.
3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Жаҳон банки ва Халқаро молия корпорациясининг «Бизнес юритиш» йиллик ҳисоботида Ўзбекистон Республикасининг рейтингини яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2019 йил 5 февралдаги ПҚ-4160-сон қарори)» 2019 йил 10 августдаги 661-сон қарорига илованинг 52-банди.
4. Вазирлар Маҳкамасининг «Саноат электротехника маҳсулотларидан фойдаланишда аҳоли хавфсизлигини таъминлаш ҳамда ушбу маҳсулотлар устидан сифат назоратини кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2023 йил 15 ноябрдаги 602-сон қарорига 2-илованинг 1-банди.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.07.2025 й., 09/25/430/0601-сон)
