Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатларида тақиқланмаган тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш истагини билдирган жисмоний шахслар юридик шахс тузмаган ҳолда тадбиркор сифатида давлат рўйхатидан ўтганларида рўйхатга олганлик учун ундириладиган йиғим тўлайдилар.

Рўйхатга олганлик учун ундириладиган йиғим ставкасининг энг юқори миқдори, шунингдек йиғим бўйича имтиёзлар бериладиган йўловчиларнинг тоифалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади. Бундай йиғим ставкасининг энг юқори миқдори республикада белгиланган энг кам ойлик иш ҳақи миқдоридан ошиб кетмаслиги керак.

Айрим тўловчилар учун йиғим ставкасининг аниқ миқдорлари давлат ҳокимиятининг маҳаллий органлари томонидан белгиланади.

Йиғим суммалари тадбиркор рўйхатга олинган жойдаги тегишли бюджетга ўтказилади.

Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида рухсат этилган тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш истагини билдирган жисмоний шахсни давлат рўйхатидан ўтказиш ана шу шахснинг доимий истиқомат жойидаги тегишли туман, шаҳар, шаҳардаги туман ҳокимлиги томонидан амалга оширилади.

Рўйхатга олиш жисмоний шахс ариза берган вақтдан эътиборан уч кунлик муддатда амалга оширилиши лозим. Жисмоний шахс рўйхатга олганлик учун ундириладиган йиғимни тўлаганлиги тўғрисидаги ҳужжатни тақдим этганидан кейин унга аризада кўрсатилган муддатга гувоҳнома берилади.

Жисмоний шахсларни рўйхатдан ўтказиш тартиби ва уларга гувоҳнома беришнинг белгиланган муддатини бузишда айбдор бўлган мансабдор шахслар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.

Рўйхатга олганлик учун ундириладиган йиғим банк муассасаси ёки аҳолидан солиқ ва йиғим тўловлари қабул қилиб олувчи бошқа муассасалар орқали тўланади. Рўйхатга олганлик учун тўланган йиғим суммаси қайтарилмайди.

Жисмоний шахс тадбиркор сифатида рўйхатга олинганлиги тўғрисидаги гувоҳнома уч нусхада расмийлаштирилади. Унинг бир нусхаси тадбиркор рўйхатга олинган жойдаги солиқ органига юборилади.

Жисмоний шахсга давлат рўйхатига олинганлик тўғрисида берилган гувоҳнома:

гувоҳнома берилган муддат ўтганидан кейин;

тадбиркор гувоҳнома берган ҳокимликка тадбиркорлик фаолиятини тўхтатганлиги тўғрисида ариза берган вақтдан бошлаб;

тўлиқ ширкат қатнашчилари таркибидан чиққани тақдирда;

қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда 15 кунлик муддат ичида қайтарилиши лозим.

Тўлиқ хўжалик ширкати рўйхатга олинган вақтда ёки бундай ширкатга кирган чоғда жисмоний шахсга — ана шундай ширкатнинг аъзосига ушбу модданинг бешинчи қисмида назарда тутилган тартибда давлат рўйхатига олинганлик тўғрисида гувоҳнома берилади. Бунда рўйхатга олинганлик учун йиғим ундирилмайди.

Жисмоний шахслар, шу жумладан тўлиқ хўжалик ширкати қатнашчилари тадбиркорни рўйхатга олганлик тўғрисидаги гувоҳномада кўрсатилган фаолият турларинигина амалга оширишлари мумкин.

Давлат рўйхатидан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномалар солиқ органларининг ва қонун ҳужжатлари билан белгилаб қўйиладиган бошқа органларнинг мансабдор шахслари ўз вазифаларини амалга ошириш чоғида талаб қилганларида кўрсатилади.