1.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.19.00.00 Банк тизими / 07.19.03.00 Банклар жамғармалари ва захиралари. Капиталлаштириш;
2.21.00.00.00 Ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича комплекс тусдаги ҳужжатлар / 21.04.00.00 Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар]
[ТСЗ:
1.Молия / Банклар ва бошқа кредит муассасалари. Кредитлар]
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг
Қарори
Тижорат банклари капиталининг монандлигига қўйиладиган талаблар тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 21 апрелда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 2693-13]
LexUZ шарҳи
Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 2 октябрдаги 21/6-сонли «Банклар капиталининг монандлигига қўйиладиган талаблар тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига (рўйхат рақами 3697, 28.10.2025 й.) асосан 2026 йил 1 январдан ўз кучини йўқотади.
«12. I даражали қўшимча капитал ўз ичига қуйидагиларни олади:
а) мазкур Низом 12-1-бандида белгиланган талабларга жавоб берувчи тўлиқ тўланган нокумулятив муддатсиз имтиёзли акциялар ва (ёки) бошқа нокумулятив муддатсиз капитал воситалари;
б) қўшилган капитал — нокумулятив муддатсиз имтиёзли акциялар ва (ёки) бошқа нокумулятив муддатсиз капитал воситаларини биринчи марта жойлаштирилишида уларнинг номинал нархидан юқори тўланган сумма;
в) I даражали қўшимча капиталга қўшилиш шартларига жавоб берувчи шуъба корхоналари томонидан чиқарилган ва учинчи шахслар ихтиёрида бўлган капиталга тенглаштирилган воситалар, шунингдек мазкур Низомнинг 11-банди «г» кичик бандига киритилмаган озчилик улуш эгаларининг банк йиғма балансига бирлашадиган корхоналардаги улушлари.».
3. Қуйидаги мазмундаги 12-1-банд билан тўлдирилсин:
«12-1. I даражали қўшимча капиталга киритилган тўлиқ тўланган нокумулятив муддатсиз имтиёзли акциялар ва (ёки) бошқа нокумулятив муддатсиз капитал воситалари қуйидаги шартларни қаноатлантириши лозим:
муайян сотиб олиш санаси ёки шартларига эга бўлмаслиги;
банк тугатилганда уларга доир талаблар банк депозиторлари, кредиторлари ва субординар қарзлар бўйича талаблари бажарилгандан сўнг қондирилиши;
эмитент ёки унга алоқадор шахслар томонидан кафолатланмаган ва таъминланмаган бўлиши;
улар чиқарилган санадан камида беш йилдан сўнг эмитент ташаббуси билан қайтариб сотиб олиниши мумкинлиги, бунда Марказий банкнинг эътирози мавжуд бўлмаслиги, шунингдек ўхшаш турдаги муддатсиз имтиёзли акциялар ва (ёки) бошқа нокумулятив муддатсиз капитал воситаларига ёхуд бошқа улардан юқорироқ турига алмаштирилиши ёки қайтариб сотиб олиниши натижасида банк I даражали капиталининг монандлик коэффициенти мазкур Низом талабларига мувофиқ ўрнатилган минимал талабдан камида икки фоиз бандга юқори бўлиши;
банк акциядорлари умумий йиғилиши қарорига мувофиқ уларга доир дивидендлар (фоизлар) тўланмаслиги мумкинлиги;
улар бўйича тўланмаган ёки тўлиқ тўланмаган дивидендлар (фоизлар) жамғариб борилмаслиги ва кейинчалик тўланмаслиги;
улар бўйича дивидендлар (фоизлар) тўланмаганлиги банк томонидан мажбуриятларнинг бажарилмаслиги (тўловга қобилиятсизлик) ҳолати деб баҳоланмаслиги;
улар бўйича тўланмаган дивидендлар (фоизлар) ҳисобидан шаклланган маблағлардан банк ҳеч қандай чекловларсиз фойдаланиш ҳуқуқига эгалиги;
улар бўйича дивидендлар (фоизлар) тўланмаслиги банк учун ҳеч қандай чекловларни келтириб чиқармаслиги;
улар бўйича дивидендлар (фоизлар) миқдорлари (ставкалари) банкнинг молиявий ҳолати ва (ёки) кредит рейтинги ўзгариши натижасида ўзгармаслиги;
банк улар қайтариб сотиб олинишига оид шартларни шакллантирмаслиги, шу жумладан шартнома шартларига бундай шартларни киритилмаслиги;
банк тўловга қобилиятсизликка учраганини баҳолашда банкнинг мажбуриятлари унинг активларидан ортиб кетиш ҳолатига олиб келмаслиги;
бухгалтерия ҳисоби мақсадларида мажбурият сифатида таснифланган капитал воситалари банк I даражали асосий капиталининг монандлик коэффициентини камида мазкур низомга мувофиқ талабдан (капиталнинг консервация буфери ҳисобга олинмаган ҳолда) бир фоиз бандга баландроқ даражага етказиш мақсадида банкнинг оддий акцияларига тўлиқ миқдорда ёки қисман конвертация қилиниши ва (ёки) ҳисобдан чиқарилиши;
банкни қайта капиталлаштиришга тўсқинлик қилувчи шартлар, шу жумладан келгусида ушбу капитал воситалари аввалгиларига нисбатан пастроқ нархда чиқарилганда аввал жойлаштирилган капитал воситаларига эгалик қилувчи шахсларга компенсация тўланишини назарда тутувчи шартларнинг мавжуд эмаслиги.».
а) 10-2 ва 10-3-позициялардаги «2024 йил 1 апрелдан бошлаб» деган сўзлар «2024 йил 1 апрелдан бошлаб 2025 йил 1 июнга қадар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
б) қуйидаги мазмундаги 10-4 ва 10-5-позициялар билан тўлдирилсин:
«
104.
2025 йил 1 июндан бошлаб доимий даромадга эга бўлган ёки камида охирги узлуксиз олти ой давомида ҳар ой банк ҳисобварағида, шу жумладан банк картасида маблағлар айланмасига эга бўлган ҳамда қарз юки кўрсаткичи 50 фоиз ва ундан паст бўлган ўзини ўзи банд қилган шахсларга ажратилган 300 миллион сўм ва ундан кам миқдордаги кредитлар, бундан оилавий тадбиркорликни ривожлантириш дастурлари доирасида ажратилган кредитлар мустасно.
Бунда:
доимий даромадга эга бўлган ёки камида охирги узлуксиз олти ой давомида ҳар ой банк ҳисобварағида, шу жумладан банк картасида маблағлар айланмасига эга бўлган ҳамда қарз юки кўрсаткичи 50 фоиз ва ундан паст бўлган ўзини ўзи банд қилган шахсларга ажратилган 300 миллион сўмдан ошадиган кредитлар йиллик фоиз ставкасидан келиб чиқиб, Марказий банк томонидан ўрнатиладиган таваккалчилик даражалари асосида таваккалчиликка тортилади;
ўзини ўзи банд қилган шахслар доимий даромадга эга бўлмаган ёки камида охирги узлуксиз олти ой давомида ҳар ой банк ҳисобварағида, шу жумладан банк картасида маблағлар айланмасига эга бўлмаган ёки қарз юки кўрсаткичи 50 фоиздан ошган бўлса ёхуд мазкур кўрсаткични аниқлаш имкони бўлмаган бўлса, мазкур қарз олувчиларга ажратилган кредитлар ушбу илованинг 13-2-позициясига мувофиқ таваккалчиликка тортилади.
75%
105.
2025 йил 1 июндан бошлаб кичик тадбиркорлик субъектларига ажратилган жами қолдиқ суммаси банк регулятив капиталининг 0,2 фоизидан ошмаган, бироқ энг кўпи билан 15 млрд. сўмгача кредитлар, бундан оилавий тадбиркорликни ривожлантириш дастурлари доирасида ажратилган кредитлар мустасно.
Бунда, кичик тадбиркорлик субъектларига ажратилган жами қолдиқ суммаси банк регулятив капиталининг 0,2 фоизидан ёки 15 млрд. сўмдан ошган кредитлар йиллик фоиз ставкасидан келиб чиқиб, Марказий банк томонидан ўрнатиладиган таваккалчилик даражалари асосида таваккалчиликка тортилади.
75%
».
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.04.2025 й., 10/25/2693-13/0369-сон)
LexUZ шарҳи