Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Ёқилғи-энергетика тармоғида тариф сиёсатини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Энергетика соҳасини ислоҳ қилишнинг навбатдаги босқичини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 28 сентябрдаги ПФ-166-сон Фармони ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Энергетика вазирлиги Жаҳон банки мутахассислари ёрдамида ишлаб чиқариш қувватларини кенгайтириш, модернизация ва диверсификация қилиш ҳисобга олинган ҳолда, жорий ва капитал харажатларни қоплашга асосланган ҳисоб-китоб тарифини назарда тутувчи ҳамда тармоққа хусусий секторни жалб қилишни рағбатлантирувчи ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатини такомиллаштириш мақсадида электр энергияси ва табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби ишлаб чиқилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагилар:
2035 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикаси ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатининг асосий йўналишлари 1-иловага мувофиқ;
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;
Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ;
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясининг таркиби 4-иловага мувофиқ;
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тўғрисидаги низом 5-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 6-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
4. Ушбу қарор 2025 йил 1 апрелдан эътиборан кучга киради.
5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров ҳамда энергетика вазири Ж.Т. Мирзамаҳмудов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2024 йил 15 июнь,
337-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
2035 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикаси ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатининг асосий йўналишлари
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур ҳужжат 2035 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикаси ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатининг (кейинги ўринларда — тариф сиёсати) асосий йўналишлари электр энергияси ва табиий газ учун нархни шакллантиришни тартибга солишнинг давлат сиёсатини амалга оширишнинг амалий механизмини белгилайди.
2. Қуйидагилар тариф сиёсатининг асосий йўналишлари ҳисобланади:
истеъмолчиларни электр энергияси ҳамда табиий газдан асосланган, рақобатли ва адолатли тарифлар бўйича фойдаланишини таъминлаш;
ёқилғи-энергетика тармоғининг молиявий барқарорлиги ва инвестиция жозибадорлигини таъминлаш;
ишлаб чиқариш қувватларини, жумладан, давлат-хусусий шериклик шартлари асосида кенгайтириш, модернизация ва диверсификация қилиш, ишлаб чиқариш фаолияти самарадорлигини таъминлаш, ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар ва кўрсатиладиган хизматлар сифатини яхшилаш;
Олдинги таҳрирга қаранг.
тарифларни белгилашда такрорий субсидиялаш амалиётини босқичма-босқич бекор қилиш ва белгиланган тартибда тасдиқланадиган тартибга мувофиқ манзилли субсидиялар бериш орқали Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ва аҳолининг ҳимояга муҳтож бошқа қатламларини ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаш;
(2-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 29 январдаги 35-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.02.2026 й., 09/26/35/0101-сон)
ёқилғи-энергетика тармоғида шаффоф, изчил ва олдиндан тахмин қилиш имкониятини берувчи тартибга солишни ўрнатиш, шу жумладан, инвесторлар учун тартибга солиш таваккалчилигини камайтириш мақсадида тарифларни узоқ муддатга белгилаш амалиётини босқичма-босқич жорий қилиш;
республиканинг барча ҳудудларида 2035 йилга қадар аҳолига электр энергияси ва табиий газ ягона нарх сиёсати асосида сотилишини таъминлаш.
3. Тариф сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидаги принципларга асосланади:
электр энергияси ҳамда табиий газ учун тарифлар операцион ва капитал харажатларни тўлиқ қоплашни ҳисобга олинган ҳолда, уни ишлаб чиқариш, узатиш ва бошқа тизим хизматлари, тақсимлаш ва сотиш бўйича асосланган харажатлардан келиб чиқиб шакллантирилади;
электр энергияси ва табиий газ учун белгиланган тартибда тасдиқланган тарифлар 2026 йилдан бошлаб, уч йилдан кам бўлмаган муддатга амал қилади;
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергияси ва табиий газнинг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектлари электр энергияси ва табиий газни Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси (кейинги ўринларда — тартибга солувчи орган) томонидан белгиланган тарифлар бўйича сотиб олади ҳамда сотади;
(3-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
LexUZ шарҳиОлдинги таҳрирга қаранг.
Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ва аҳолининг ҳимояга муҳтож бошқа қатламларини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш электр энергияси ва табиий газнинг базавий нормасини қўллаш ҳамда электр энергияси ва табиий газ учун тарифлар ошганда компенсациялар бериш йўли билан таъминланади.
(3-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 29 январдаги 35-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.02.2026 й., 09/26/35/0101-сон)
2-боб. Тариф сиёсатининг вазифалари
4. Қуйидагилар тариф сиёсатининг вазифалари ҳисобланади:
ўзаро мақбул тарифларни белгилаш орқали истеъмолчилар ва ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотларининг манфаатларини мувозанатлаш;
инвестицияларни жалб қилиш мақсадида ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотларининг молиявий барқарорлигини таъминлаш;
рақобатни ривожлантириш ва ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотларининг ишлаш самарадорлигини ошириш, электр ва табиий газ таъминоти сифатини ошириш ҳамда ишончлилигини таъминлаш;
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергияси ва табиий газ истеъмолчилари учун тарифни белгилашда мавжуд такрорий субсидиялашдан босқичма-босқич воз кечиш ҳамда Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ва аҳолининг ҳимояга муҳтож бошқа қатламларига тарифлар ошишининг таъсирини камайтириш;
(4-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 29 январдаги 35-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.02.2026 й., 09/26/35/0101-сон)
тарифли тартибга солишнинг шаффофлиги, изчиллиги ва олдиндан тахмин қилиш имкониятини таъминлаш ҳамда тартибга солиш таваккалчиликларининг таъсирини камайтириш;
қулай инвестиция муҳитини яратиш (инвесторларга узоқ муддатли режалаштириш имконини бериш) мақсадида электр энергияси ва табиий газ учун тарифларни узоқ муддатга белгилаш амалиётини жорий қилиш;
истеъмолчиларга маслаҳатлар беришга кўмаклашиш ва уларни тариф бўйича қабул қилинадиган қарорлар ҳақида хабардор қилиш.
3-боб. Электр энергетика тармоғида нархни шакллантиришнинг асосий принциплари
5. Тарифларни шакллантириш қуйидаги принципларга асосланади:
оммабоплик — тариф самарали ва оқилона фойдалиликни назарда тутиши лозим, яъни тариф энг кам харажатли вариантларга асосланиши ва самарасизликни истисно қилиш даркор;
ахборотнинг очиқлиги — тарифлар ва тарифларни асословчи харажатлар тўғрисидаги ахборот манфаатдор тарафлар учун очиқ бўлиши лозим;
тариф белгилашнинг изчиллиги ва олдиндан тахмин қилиш имконияти — тарифлар изчил (календарь йилига ёки узоқ муддатга) белгиланиши лозим ва уларнинг оширилиши ёки пасайтирилиши асослантирилган ва энергетика тизими ташкилотлари ҳамда электр энергияси ва табиий газ истеъмолчилари учун тушунарли бўлиши лозим;
камситмайдиган ёндашув — тарифлар объектив ва адолатли бўлиши лозим;
шаффофлик ва алоҳидалик — тарифларни шакллантиришда харажатларни тўлиқ ёритиш. Харажатлар ҳар бир тартибга солинадиган фаолият бўйича алоҳида-алоҳида ажратилиши лозим. Тарифлар тушуниш ва қўллаш учун содда бўлиши зарур;
тарифларнинг ўзгарувчанлиги — тарифлар тасдиқлашда умум қабул қилинган макроиқтисодий кўрсаткичлар (инфляция, истеъмол нархлари индекси даражаси) ҳисобга олинган ҳолда тузатилиши лозим;
мустақиллик — тарифлар тартибга солувчи орган томонидан белгиланади ва асосланмаган сиёсий таъсирга дучор бўлмайди;
самарадорлик ва натижадорлик — тарифлар ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотлари фаолиятининг иқтисодий самарадорлигини доимий оширишга қаратилади;
ҳисобдорлик — нархни шакллантириш соҳасида содир бўлаётган жараёнлар тўғрисида хабардор қилиш ва қабул қилинган қарорларни муҳокама қилиш мақсадида ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотлари ва тартибга солувчи органи томонидан тегишли ҳисоботларни жамоатчиликка ўз вақтида тақдим қилиш;
харажатларни тушум билан қоплаш — тарифлардан тушум электр энергияси ва табиий газни етказиб бериш бўйича тўлиқ қийматни (шу жумладан таваккалчилик ёки фойда билан боғлиқ мантиқий тузатишлар) ўзида акс эттириши ва қисқа, ўрта ва узоқ муддатли келажакда тармоқнинг иқтисодий ривожланишини, барқарорлигини таъминлаши лозим;
самарали фойдаланиш — тарифлар иқтисодий самарадорлик нуқтаи назардан умумий талаб ва таклифни қўллаб қувватлаши ҳамда электр энергияси ва табиий газдан барқарор, самарали ва амалда фойдаланишни рағбатлантириши учун шакллантирилиши зарур;
татбиқ қилишнинг паст қиймати — капитал харажатлар ва операцион харажатлар камайтирилиши керак;
ижтимоий қўллаб-қувватлаш — тарифлар даражаси ва тузилмаси республика ижтимоий сиёсатини ҳисобга олиши зарур;
экологик жавобгарлик — электр энергияси ва табиий газни ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш барқарор асосда амалга оширилиши ва атроф-муҳитга таъсирни ҳисобга олиш лозим;
ишлаб чиқариш қувватларининг етарлилиги — миллий ресурсларни режалаштиришга мувофиқ кам харажатлар билан ресурсларни ишлаб чиқиш ҳисобига кенгайтириш;
давлат субсидиясидан воз кечиш — саноат доимий давлат субсидияларисиз молиявий барқарорликка эришиши ва уни сақлаши лозим.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш (кейинги ўринларда — маҳсулот ва хизматлар) тарифларини шакллантириш тартибини белгилайди.
Мазкур Низом электр энергиясини ишлаб чиқариш тарифи қонунчилик ҳужжатларида алоҳида тартиб белгиланган тақдирда, ишлаб чиқарувчи ташкилотларга нисбатан татбиқ этилмайди.
2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
активнинг тартибга солинадиган базаси (кейинги ўринларда — АТБ) — тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотга даромад олиш ҳуқуқини берадиган ва тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ асосий фондлар ва номоддий активлар баланс қийматига тенг бўлган активлар қиймати. Бунда қурилиши тугалланмаган объектлар ва норматив муддатда (белгиланган муддатда) ишга туширилмаган ускуналар АТБга киритилмайди;
ишлаб чиқаришнинг ҳисоб-китоб қилинган ҳажми (кейинги ўринларда — ИЧҲҲ) — тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг ҳар бири учун маҳсулот ва хизматлар ишлаб чиқаришнинг прогноз ҳажми;
ишлаб чиқарувчи ташкилотлар — электр ва (ёки) иссиқлик энергияси ишлаб чиқарадиган иссиқлик электр станциялари, иссиқлик электр марказлари, гидро электр станциялар, қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланувчи электр станциялар, шунингдек, ягона электр энергетика тизимига уланган электр энергиясини ишлаб чиқарувчи бошқа ташкилотлар;
капитал қўйилмалар — тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ асосий фондлар ва номоддий активларни шакллантиришга оид харажатлар;
операцион харажатлар — тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ харажатлар;
талаб қилинадиган даромад — тартибга солинадиган давр мобайнида тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш учун ташкилотга зарур молиявий маблағларнинг иқтисодий асосланган ҳажми;
тақсимлаш тизими оператори — электр энергиясининг тақсимлаш тизимини (тақсимловчи электр тармоқлари) эксплуатация қилиш, унга хизмат кўрсатиш ва ривожлантириш учун масъул бўлган электр энергетика корхонаси;
тақсимловчи ташкилотлар — электр энергиясини магистраль электр тармоқларидан олиб узатиш ва республика истеъмолчиларига сотиш бўйича хизматларни кўрсатувчи ташкилотлар;
тарифлар — мазкур Низомга мувофиқ тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш учун белгиланган нарх;
тариф режаси — истеъмолчиларга электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш учун турли хил белгиланган тарифларни таклиф қилиш шаклидир. Якуний тариф режаси Ҳукумат томонидан энергия ресурсларидан фойдаланишда энергия самарадорлиги, харажатларни қоплаш ва тартибга солинадиган ташкилотлар даромадларининг барқарорлиги, ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун асосий хизматлардан фойдаланиш имконияти ва бошқалар асосида танланади.
тартибга солинадиган фаолият — етказиб берилган маҳсулот ва хизматлар учун ҳисоб-китоблар давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар бўйича амалга ошириладиган фаолият. Мазкур тушунча фақат тартибга солинадиган фаолиятга тааллуқли харажатларни индентификациялаш мақсадида қўлланилади ва тарифларни белгилашдан ташқари, ушбу фаолиятга нисбатан бошқа бирон-бир бошқача тарзда тартибга солишни ўз ичига олмайди;
тартибга солиш даври — тариф ҳисобланадиган давр (календарь йил ва ундан ортиқ);
тартибга солувчи орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси;
узатиш тизими оператори — электр энергиясини узатиш тизимини (магистрал электр тармоқларини) эксплуатация қилиш, унга хизмат кўрсатиш, ривожлантириш, тизимнинг қўшни энергия тизимлари билан ўзаро боғлиқлигини ҳамда электр энергиясини таъминлаш барқарорлиги учун масъул бўлган электр энергетика корхонаси.
3. Тарифлар тизимига қуйидаги тартибга солинадиган ва тартибга солинмайдиган тарифлар киради.
а) тартибга солинадиган тарифлар:
ишлаб чиқарувчи ташкилотлар томонидан ҳосил қилинадиган электр ва иссиқлик энергияси тарифлари;
электр энергиясини магистраль электр тармоқлари орқали узатиш тарифи;
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергиянинг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектларидан электр энергиясини сотиб олиш тарифлари;
(3-банд «а» кичик бандининг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
тақсимловчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш хизматлари тарифлари;
Вазирлар Маҳкамаси қарори билан тасдиқланадиган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ аниқланадиган истеъмолчиларнинг турли тариф гуруҳлари учун тақсимловчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифлари.
б) электр энергияси учун тартибга солинмайдиган тарифлар:
халқаро шартномаларга асосан харид қилинадиган ва сотиладиган электр энергияси тарифлари;
миллий тармоқлар бўйича халқаро транзитлар киради.
4. Тартибга солинадиган тарифларни шакллантиришнинг асосий мақсади барча харажатларни тўлиқ қоплашга эришиш ва электр энергиясига ошиб бораётган талабни қондириш мақсадида ишлаб чиқарувчи, узатувчи ва тақсимловчи ташкилотлари қувватларини ривожлантириш учун электр энергетика тармоғи ташкилотларини қўллаб-қувватлаш ва уларга молиявий имкониятлар беришдан иборат.
Тартибга солинадиган тарифлар ўзида харажатларни акс эттириши, электр энергетика тармоғининг самарали ишлаши рағбатлантирилишини таъминлаши ва ижтимоий компенсацияларни ҳисобга олиши лозим.
5. Тарифларни тартибга солиш тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар томонидан тартибга солинадиган фаолият маҳсулот ва хизматлар, даромадлар ва харажатлар ҳажмларини ҳамда жалб қилинган активларнинг ҳисобини мажбурий тартибда алоҳида юритишга асосланади.
Тартибга солинадиган тарифларни белгилашда келтирилган фаолиятлар бўйича бир харажатларни қайта ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.
6. Тартибга солинадиган тарифларни белгилашда тартибга солувчи орган тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг иқтисодий асосланмаган харажатларни ҳисобдан чиқаришга қаратилган чораларни кўради.
Агарда тартибга солиш даври якуни бўйича статистик ва молиявий ҳисобот маълумотлари ҳамда бошқа материаллар асосида тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг асосланмаган харажатлари аниқланса, тартибга солувчи орган кейинги тартибга солиш даври учун тарифларни белгилашда ҳисобга олинадиган харажатлар суммасидан ушбу харажатларни чиқариш тўғрисида қарор қабул қилиши лозим.
Бунда тартибга солинадиган фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган, статистик ва молиявий ҳисобот маълумотлари ҳамда бошқа материаллар асосида аниқланган харажатлар тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг иқтисодий асосланмаган харажатларига киради.
7. Ташкилот тартибга солинадиган фаолиятдан бошқа фаолият турларини амалга оширса, уларни амалга ошириш харажатлари ва ушбу фаолиятлардан олинган даромадлар (зарарлар) тартибга солинадиган тарифларни ҳисоб-китоб қилишда ҳисобга олинмайди.
Харажатларнинг алоҳида ҳисобини юритиш имкони бўлмаган тақдирда, тартибга солинадиган тарифларни ҳисоб-китоб қилишда харажатлар билан бирга даромадлар ҳам инобатга олинади.
8. Тартибга солинадиган тарифлар аниқ бирликни (кўрсаткични), шунингдек, ҳисоб-китоб формуласини ўзида акс эттириши мумкин. Тартибга солинадиган тарифлар электр энергиясидан фойдаланиш вақтига (кундузги ёки тунги, тиғиз соатлар, ойлик, фасллик, йиллик) қараб, шунингдек, ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда истеъмолчиларни гуруҳларга ажратган ҳолда белгиланиши мумкин.
9. Тартибга солинадиган тарифлар тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг талаб қилинадиган даромади ҳамда тартибга солиш даврида маҳсулот ва хизматларнинг тегишли турлари бўйича ишлаб чиқаришнинг прогноз ҳажми асосида ҳисоб-китоб қилинади.
10. Дастлаб тарифларни тартибга солиш даври 1 йилга белгиланади, кейинчалик босқичма-босқич беш йилгача узайтирилади. Белгиланган тарифлар қарор кучга киргунига қадар ўн беш кундан кечиктирмай оммавий ахборот воситаларида ҳамда ўз расмий веб-сайтларида эълон қилади.
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби қуйидаги схема асосида амалга оширилади.
2-боб. Талаб қилинадиган даромадни шакллантириш тартиби
11. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ҳар бир ташкилот учун талаб қилинадиган даромад асослантирилган ва тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш учун зарур харажатларни қоплаш учун етарли даражада белгиланиши лозим. Талаб қилинадиган даромад қуйидаги формула бўйича белгиланади:
ТД = ЭЁХ + ИЭХ + ОРЕХ + КХ + АМТ + ИКФ + ТК,
бунда:
ТД — талаб қилинадиган даромад;
ЭЁХ — электр энергияси ишлаб чиқариш учун сарфланадиган ёқилғи харажатлари;
ИЭХ — четдан харид (импорт) қилинадиган электр энергияси харажатлари;
ОРЕХ — операцион харажатлар;
КХ — кредитларга хизмат кўрсатиш харажатлари;
АМТ — йиллик амортизацияга ажратмалар;
ИКФ — инвестиция қилинган капиталга фойда;
ТК — ўтган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш.
12. Тартибга солувчи орган мустақил эксперт баҳолаш, таққослаш таҳлили ёки оқилона ва асосланган харажатларни аниқ акс эттиришни таъминлайдиган бошқа усуллар асосида тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар тақдим этган харажатларни тасдиқлаши ёки уларга тузатишлар киритиши мумкин.
13. Талаб қилинадиган даромад куйидаги ёндашувларга асосан белгиланади:
йиллик харажатларни оптималлаштириш. Бунда ўтган давр харажатларига ҳар йили кутилмайдиган, фавқулодда вазият ва бир марталик харажатлар ёки даромадлар билан боғлиқ харажатларни чиқариб ташлаган ҳолда тузатиш киритиш зарур.
келгуси ҳисоб-китоб даври тарифларига киритилишини инобатга олиш керак бўлган аниқ, ўлчанадиган, олдиндан кўриш ва режалаштириш мумкин бўлган ўзгаришлар.
14. Талаб қилинадиган даромад мазкур Низомнинг 1-иловасида келтирилган тартибда аниқланади.
15. Солиқ кодексининг 317-моддасида назарда тутилган харажатлар операцион харажатларда ҳисобга олинмайди.
16. Тариф маҳсулот ва хизматларга тўғри келадиган талаб қилинадиган даромад кўрсаткичлари базасида ҳисоб-китоб қилинади ҳамда куйидагилар бўйича:
нормаланадиган харажатлар бўйича — норматив-техник ҳужжатларни (рецептура, хом ашё ва материаллар, иссиқлик ва электр энергияси, меҳнат сарфлаш нормаларини ва бошқалар) ҳамда тегишли ваколатли органлар томонидан тасдиқланган стандартлаштириш бўйича норматив ҳужжатларни (ГОСТ, ТСТ, ТШ ва шу кабиларни) ҳисобга олган ҳолда;
нормаланмайдиган харажатлар бўйича — ҳисобот кўрсаткичларининг таҳлили асосида ва нархларнинг прогноз бўйича ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда шакллантирилади.
Хом ашё, материаллар, ёқилғи, энергия ва бошқа ресурслар сарфланишининг техник ва технологик нормалари тегишли ваколатли органлар томонидан ушбу ресурсларни энг кам ва энг кўп сарфлаш диапазонларида тасдиқланган тақдирда, тарифни ҳисоб-китоб қилиш мақсадида тартибга солувчи орган томонидан уларнинг ўртача кўрсаткичидан нормаларнинг ушбу диапазони доирасида фойдаланилади.
17. Тартибга солинадиган ташкилотлар аввалдан талаб қилинадиган даромад ҳисоб-китобига киритилмаган харажатларнинг қопланишини, агарда бу мазкур Низомда назарда тутилмаган бўлса, талаб қила олмайди. Мазкур харажатларга боғлиқ ҳар қандай хатарлар тартибга солинадиган ташкилотларга тегишли бўлади. Агар тартибга солинадиган ташкилот ўтган тариф даврида тартибга солинадиган фаолият якуни бўйича маблағларни иқтисод қилишга эришган ёки молиявий зарар кўрган бўлса, тарифларни ҳисоб-китоб қилиш даврида мазкур Низомнинг 2-иловасига мувофиқ тартибда ўтган тариф даврининг харажатларига тузатишлар киритилади.
18. Амортизация ажратмалари (АМТ) таркибига кирган моддий ва номоддий активларнинг дастлабки баланс қийматига нисбатан чизиқли усулда ҳисобланади ва ҳар бир активлар гуруҳи бўйича амалдаги бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ аниқланади. Беғараз олинган асосий воситалар ва номоддий активлар бўйича амортизация ажратмалари талаб қилинадиган даромад таркибига киритилмайди.
19. Инвестиция қилинган капитал фойдаси (ИКФ) АТБ қийматига нисбатан қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
ИКФ = АТБ х ФМ
бунда:
ФМ — Тартибга солувчи орган томонидан, Вазирлар Маҳкамаси билан келишилган ҳолда, барча тартибга солинадиган ташкилотлар учун бир хил даражада ўрнатиладиган рухсат этиладиган фойданинг ўртача меъёри. Давлат улуши бўлган тартибга солинадиган ташкилотлар учун ФМни ўрнатиш давомида тартибга солувчи орган ва Вазирлар Маҳкамаси тарифларнинг ижтимоий ташкил этувчилари, шунингдек, тартибга солинадиган ташкилотлар активларига тижорат капиталини жалб қила олиш учун иқтисодий муҳитни яратиш заруратини ҳисобга олади. Бошқа ҳолатларда тартибга солинадиган ташкилотлар учун тартибга солувчи орган томонидан фойда маржаси халқаро тажрибада қабул қилинган ва ҳар 3 йилда қайта кўриб чиқиладиган ёндашувларни қўллаш орқали аниқланадиган капиталнинг ўртача қиймати (WACC) асосида ўрнатилади.
20. Тартибга солувчи орган тариф даврида инвестицияларни капитализация қилиш жадвалидан келиб чиқиб, капитал харажатларни АТБ таркибига киритиш тўғрисида қарор қабул қилади. АТБ мазкур Низомнинг 3-иловасига мувофиқ тартибда аниқланади. Тартибга солувчи орган АТБ таркибидан тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширишда фойдаланилмайдиган ёки фойда келтирмайдиган айрим активларни чиқариб ташлаш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширишда фойдаланиладиган ёки фойда келтирадиган беғараз олинган асосий воситалар ва номоддий активлар, шунингдек қурилиши тугалланмаган объектлар ва норматив муддатда (белгиланган муддатда) ишга туширилмаган ускуналар АТБ таркибига киритилмайди.
Инвестиция дастурларига мувофиқ амалга оширилган ва электр энергетика тармоғи ташкилотлари билан боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра фойдаланилмаган инвестициялар учун харажатлар истеъмолчиларнинг барча тоифалари бўйича мазкур Низомнинг 21-бандида белгиланган тақсимлаш коэффициентига асосан тақсимланиши керак.
21. Активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар, хусусан, эксплуатация ҳамда техник хизмат кўрсатиш, захиралар, йиғимлар ва божлар каби харажатларни истеъмолчилар тоифалари учун тақсимлаш коэффициентлари қуйидаги тавсиялар асосида аниқланиши лозим:
а) активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар фақат истеъмолчиларнинг муайян тоифалари томонидан фойдаланилган ҳолларда, улар ушбу истеъмолчилар тоифалари бўйича тўлиқ тақсимланади;
б) активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар экспорт мақсадларига мўлжалланган бўлса, барча тақсимотлар экспорт тоифасига киритилади;
в) агар электр энергияси ишлаб чиқарувчи, магистрал электр тармоқлари ва ҳудудий электр тармоқлари ташкилотларининг активлари ҳамда уларга боғлиқ бўлган харажатлар турли истеъмолчилар томонидан биргаликда фойдаланиш учун мўлжалланган бўлса, тақсимлаш коэффициенти қувватга бўлган талабга асосланиши лозим;
г) истеъмолчиларнинг барча тоифалари учун тақсимлашнинг ўртача коэффициентлари мазкур банднинг «а», «б» ва «в» кичик бандларига тааллуқли бўлмаган активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар, шу жумладан, йиғимлар ва божларни тақсимлаш учун аниқланиши лозим.
22. Тартибга солинадиган ташкилотларнинг тарифлари мазкур Низомнинг 4-иловасига мувофиқ тартибда шакллантирилади.
3-боб. Истеъмолчиларнинг турли гуруҳлари учун электр энергиясининг тарифларини шакллантириш тартиби
23. Истеъмолчиларнинг турли тариф гуруҳлари учун электр энергиясининг тарифлари мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ тартибда шакллантирилади.
24. Ташкилотлар фаолиятининг барқарорлигини таъминлаш мақсадида тартибга солувчи орган макроиқтисодий кўрсаткичлар ва бошқа асосланган материалларни ҳисобга олган ҳолда, тартибга солишнинг кейинги даврлари учун прогноз тарифни тайёрлаши мумкин.
4-боб. Тарифлар асослантириш бўйича ҳужжатларни тақдим қилиш тартиби
25. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар тарифни шакллантириш лойиҳасини кўриб чиқиш учун бевосита тартибга солувчи органга тақдим этади.
26. Тарифни шакллантириш лойиҳасини кўриб чиқиш учун тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар тартибга солувчи органга қуйидаги ҳужжатларни илова қилган ҳолда ариза билан мурожаат қилади:
а) мазкур Низомнинг 6а ва 6б-иловаларга мувофиқ шакл бўйича тасдиқланадиган электр ва иссиқлик энергияси тарифлари ҳисоб-китоби;
б) молиявий ҳисобот нусхалари;
в) меҳнат бўйича статистика ҳисоботи нусхаси;
г) даромадлар ва харажатлар тўғрисида тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилот бўйича харажатлар ва ҳар бир хизмат бўйича алоҳида харажатлар моддалари акс эттирилган ва қуйидагилар илова қилинган йиғма маълумотлар:
мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ шакл бўйича меҳнатга ҳақ тўлаш харажатларининг ёйилмаси;
мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ шакл бўйича таъмирлаш ишларига харажатларнинг ёйилмаси ва 9-иловасига мувофиқ ҳақиқатда асосий воситаларни таъмирлашга оид маълумотлар;
мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ шакл бўйича материал харажатларнинг ёйилмаси;
мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ шакл бўйича транспорт харажатларининг ёйилмаси;
мазкур Низомнинг 12-иловасига мувофиқ шакл бўйича маъмурий харажатларнинг ёйилмаси;
мазкур Низомнинг 13-иловасига мувофиқ шакл бўйича асосий воситалар ва номоддий активлар бўйича амортизация ажратмаларининг ҳисоб-китоби;
мазкур Низомнинг 14-иловасига мувофиқ шакл бўйича кредитлар ва заёмлар тўғрисида маълумотлар;
мазкур Низомнинг 15 ва 16-иловаларига мувофиқ асосий воситалар хариди ва қурилиши тўғрисида маълумотлар;
мазкур Низомнинг 17 ва 18-иловаларига мувофиқ асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш ва ликвидация қилиш тўғрисида маълумотлар;
асосий воситаларни ликвидация қилиш оқибатида эҳтиёт қисмлар ва бошқа материал харажатлари тўғрисида маълумотлар (корхонанинг ҳисоб сиёсатида белгиланган нормаларга мувофиқ);
тугалланмаган узоқ муддатли активлар тўғрисида маълумотлар (корхонанинг ҳисоб сиёсатида белгиланган нормаларга мувофиқ);
д) ривожланиш дастурларини амалга ошириш учун маблағларга бўлган эҳтиёж ҳисоб-китоби кўрсатилган ҳолда (мавжуд бўлган тақдирда) ривожланиш дастурлари, шу жумладан, давлат дастурларининг асосий кўрсаткичлари тўғрисида маълумот;
е) ўтган ҳисобот даври учун ривожланиш давлат дастурларининг амалга оширилиши (ёки амалга оширилаётган) натижасида кўрсатиладиган хизматларнинг материал, энергия ва меҳнат талаб қилиш даражасини ўзгартириш тўғрисидаги ахборот;
ж) давлат дотациялари ёки қонун ҳужжатларида назарда тутилган давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг бошқа чораларига бўлган эҳтиёж (зарурат бўлганда) тўғрисидаги маълумот.
Мазкур бандда назарда тутилган ҳужжатлар билан биргаликда барча ҳисоб-китоб материалларининг электрон вариантлари ҳам тақдим этилади.
Тартибга солувчи орган маҳсулот ва хизматларга тарифни шакллантириш учун бошқа ваколатли органларда мавжуд бўлган зарур ҳужжатлар ва ахборотларни белгиланган тартибда идоралараро ахборот ҳамкорлиги орқали, шу жумладан, электрон тарзда мустақил равишда олади, ушбу бандда назарда тутилган ҳужжатлар ва ахборотлар бундан мустасно.
27. Мазкур Низомнинг 26-бандида кўрсатилган ва тартибга солувчи органнинг сўрови бўйича қўшимча равишда тақдим этилган ҳужжатлар беш иш кунида қуйидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда расмийлаштирилади:
тақдим этилган материаллар тикилган, тартиб рақами қўйилган, ташкилотнинг муҳри ва раҳбарнинг имзоси билан тасдиқланган бўлиши керак, молиявий ҳужжатлар эса ташкилотнинг раҳбари ва бош бухгалтери томонидан биргаликда имзоланган бўлиши керак;
ҳужжатлар аввалги тартибга солиш даври учун тақдим этилади (янгидан ташкил этилган ташкилотлар бундан мустасно).
28. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилот томонидан тарифларни асослаш бўйича ҳужжатлар тўлиқ бўлмаган ҳажмда ёки иқтисодий асосланмаган ҳисоб-китоблар билан тақдим этилган тақдирда, тартибга солувчи орган ҳужжатлар олинган кундан бошлаб беш иш куни муддатида тақдим этилган ҳужжатларни мавжуд камчиликлар ёзма равишда баён қилинган (тушунтирилган) ҳолда қайта ишлаш учун қайтаради.
5-боб. Тарифларнинг шакллантирилиши ва қўлланишини давлат томонидан назорат қилиш
29. Монополияга қарши давлат органи тартибга солинадиган тарифлар тўғри шакллантирилиши ва қўлланилишини давлат томонидан назорат қилади.
Монополияга қарши давлат органи қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ушбу Низом талабларига риоя этилишни текширади ва ўрганади (таҳлил қилади).
6-боб. Якунловчи қоида
30. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар ҳисобланади.
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Талаб қилинадиган даромадни аниқлаш тартиби
1-боб. Технологик мақсадлар учун ёқилғи
1. Электр энергиясини ишлаб чиқариш учун ёқилғи харажатлари (кейинги ўринларда — ЭЁХ) фақат иссиқлик электр станциялари (кейинги ўринларда — ИЭС) учун талаб қилинадиган даромадни аниқлаш учун қўлланилади ҳамда фақат электр энергиясини ишлаб чиқариш учун бевосита ишлатиладиган технологик ёқилғи қийматини ўз ичига олади.
2. Технологик мақсадлар учун ёқилғи қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
бунда:
ЭЁХЗ — захираларни (агарда мазкур захиралар утган тариф даврида тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш учун технологик мақсадлар учун фойдаланилган бўлса) тўлдириш учун ёқилғининг ҳар қандай турлари қиймати, шу жумладан, табиий газ, кўмир ва мазут. Ёқилғи турлари ва умумий захиралар ҳажми белгиланган тартибда аниқланган бўлиши керак;
Qгаз — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСнинг ҳар бир станциясида электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган табиий газнинг режалаштирилган миқдори;
Ргаз — тариф даври учун табиий газнинг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Кўрсаткич, тарифни ҳисоблаш даврида электр энергиясини ишлаб чиқариш учун мазкур ёқилғини етказиб бериш учун белгиланган тарифларга мувофиқ аниқланади;
Qкўмир — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСларда электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган кўмирнинг режалаштирилган миқдори;
Ркўмир — тариф даври учун кўмирнинг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Кўмир нархига етказиб берувчиларнинг шартномавий нархлари бўйича ёқилғи қиймати, шу жумладан, ёқилғи сифати пасайгани (ошгани) бўйича (куллик ва намликнинг ҳисоб-китоб меъёрларидан чиққани учун) нархларга қўлланиладиган чегирмаларни (устамаларни), темир йўл тарифи, шунингдек, юк ортиш ва етказиб бериш харажатлари (агарда транспорт бошқа ташкилотларга тегишли бўлса), божхона тўловлари ва ИЭСнинг омборигача бўлган бошқа харажатлар;
Qмазут — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСларда электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган мазутнинг режалаштирилган миқдори;
Рмазут — тариф даври учун мазутнинг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Мазут нархига етказиб берувчиларнинг шартномавий нархлари бўйича ёқилғи қиймати, шу жумладан, ёқилғи сифати пасайгани (ошгани) бўйича нархларга қўлланиладиган чегирмаларни (устамаларни), темир йўл тарифи, шунингдек, юк ортиш ва етказиб бериш харажатлари (агарда транспорт бошқа ташкилотларга тегишли бўлса), божхона тўловлари ва ИЭСнинг омборигача бўлган бошқа харажатлар;
Qбошқа — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСларда электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган ёқилғининг бошқа турларининг режалаштирилган миқдори;
Рбошқа — тариф даври учун ушбу ёқилғининг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Мазут нархига етказиб берувчиларнинг шартномавий нархлари бўйича ёқилғи қиймати, шу жумладан, ёқилғи сифати пасайгани (ошгани) бўйича нархларга қўлланиладиган чегирмаларни (устамаларни), темир йўл тарифи, шунингдек, юк ортиш ва етказиб бериш харажатлари (агарда транспорт бошқа ташкилотларга тегишли бўлса), божхона тўловлари ва ИЭСнинг омборигача бўлган бошқа харажатлар.
2-боб. Харид қилинадиган электр энергияси
3. Харид қилинадиган электр энергияси (ХЭЭ) қуйидаги тартибга солинадиган ташкилотлар учун талаб қилинадиган даромадларини аниқлаш учун ишлатилади:
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергиянинг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектлари (кейинги ўринларда — электр энергиясини харид қилувчилар) томонидан ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига (кейинги ўринларда-ҲЭТК) сотиш мақсадида харид қилинадиган, импорт қилинган ва экспорт қилинган электр энергиясининг қиймати;
(3-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
«Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» АЖнинг (кейинги ўринларда — ЎзМЭТ) магистраль электр тармоқларидаги технологик йўқотишлари, ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;
ИЭСнинг ҳар бир станцияси учун станциянинг технологик йўқотишлари, ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;
ҲЭТК учун истеъмолчиларга электр энергиясини етказиб бериш, шунингдек, тақсимловчи электр тармоқларидаги технологик йўқотишлар, ҲЭТКнинг ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати.
Олдинги таҳрирга қаранг.
4. Электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ҲЭТКларга сотиш мақсадида ИЭС, «Ўзбекгидроэнерго» АЖ (кейинги ўринларда — УГЭ), электр энергиясини мустақил ишлаб чиқарувчилари (кейинги ўринларда — ЭМИ), электр энергиясини қайта тикланувчи энергия манбаларидан ишлаб чиқарувчилар (кейинги ўринларда — ҚТЭМ), шунингдек, импорт ва экспорт қилинадиган электр энергияси қийматидан ташкил топган бўлиб, куйидаги формула билан аниқланади:
(4-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
ХЭЭЯГХ = ХЭЭГЕН + ИМП – ЭКС
бунда:
Олдинги таҳрирга қаранг.
ХЭЭЯГХ — электр энергиясини ҲЭТКга сотиш мақсадида электр энергиясини харид қилувчилар томонидан сотиб олинадиган, импорт ва экспорт қилинган электр энергиясининг нархи,
(4-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
Олдинги таҳрирга қаранг.
ХЭЭГЕН — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ЎГЭ, ИЭС, ЭМИ ва ҚТЭМдан сотиб олинадиган электр энергиясининг режалаштирилган қиймати куйидаги формула билан аниқланади:
(4-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
бунда:
QЎГЭ — ИЧҲҲга мувофиқ ЎГЭдан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РЎГЭ — УГЭдан сотиб олинган электр энергияси учун тариф;
QИЭС — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСдан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РИЭС — ИЭСдан сотиб олинган электр энергияси учун тариф;
QЭQ — ИЧҲҲга мувофиқ ҳар бир ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РЭQ — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган электр энергияси учун тариф;
МЭQ — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;
РМЭQ — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват тарифи, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;
ExRЭQ — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчиси билан электр энергияси ёки қувватни сотиб олиш шартномаси чет эл валютасида тузилган ва бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса, хорижий валютанинг ўзбек сўмига нисбатан прогноз қилинган курси.
Олдинги таҳрирга қаранг.
ИМП — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
(4-банднинг ўн еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
бунда:
QИМП — ҲЭТКларга сотиш мақсадида бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РИМП — импортнинг ҳар бир нуктасида бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергияси бирлиги учун прогноз қилинадиган шартнома нархи;
ExRИМП — импорт шартномаси чет эл валютасида тузилган бўлса, ўзбек сўмига нисбати прогноз қилинган валюта курси.
Олдинги таҳрирга қаранг.
ЭКС — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан бошқа мамлакатларга экспорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қиймати, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
(4-банднинг йигирма учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
бунда:
QЭКС — бошқа мамлакатларга экспорт қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РЭКС — экспортнинг ҳар бир нуқтасида бошқа мамлакатларга экспорт қилинадиган электр энергияси бирлиги учун прогноз қилинадиган шартнома нархи;
ExRЭКС — экспорт шартномаси хорижий валютада тузилган бўлса, ўзбек сўмига нисбати прогноз қилинган валюта курси.
5. ЎзМЭТнинг магистрал электр тармоқларидаги технологик йўқотишлари, ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:
ХЭЭЎзМЭТ = (QТЙЎзМЭТ + QТМЎзМЭТ) х АРГЕН
бунда:
ХЭЭЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг магистрал электр тармоқларидаги технологик йўқотишлари, бошқа технологик мақсадлар ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;
QТЙЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг технологик йўқотишлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
QТМЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг бошқа технологик мақсадлар, ёрдамчи цехлар хўжалик эҳтиёжлари ва ЎзМЭТнинг хўжалик эҳтиёжлари (бинолар, материал омборлари ва бошқа ишлаб чиқаришга тегишли бўлмаган биноларни ёритиш ва иситиш) учун истеъмол қилинадиган харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
Олдинги таҳрирга қаранг.
АРГЕН — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ЎГЭ, ИЭС, ЭМИ ва ҚТЭМдан харид қиладиган электр энергиясининг ўртача тарифи, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
(5-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
6. ИЭСнинг станциялардаги технологик йўқотишлари, бошқа технологик мақсадлар ва хўжалик эҳтиёжлари учун ҲЭТКдан харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
бунда:
ХЭЭИЭС — ИЭС учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати,
QТЙИЭС — ИЭСнинг технологик йўқотишлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
QTMИЭС — ИЭСнинг бошқа технологик мақсадлар, ёрдамчи цехлар хўжалик эҳтиёжлари ва ИЭСнинг хўжалик эҳтиёжлари (бинолар, материал омборлари ва бошқа ишлаб чиқаришга тегишли бўлмаган биноларни ёритиш ва иситиш) учун истеъмол қилинадиган харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РҲЭТК — ҲЭТКдан харид қиладиган электр энергиясининг мазкур тариф гуруҳи учун белгиланган тарифи.
Олдинги таҳрирга қаранг.
7. ҲЭТК учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати электр энергиясини харид қилувчилар, ЭМИ ва тақсимлаш тармоғига уланган ҚТЭМ ишлаб чиқарувчилардан сотиб олинган электр энергиясининг қийматидан иборат бўлиб, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
(7-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
бунда:
ХЭЭҲЭТК — мазкур ҲЭТК учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Qягх — ИЧҲҲга мувофиқ мазкур ҲЭТК томонидан электр энергиясини харид қилувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
(7-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
Олдинги таҳрирга қаранг.
РЯГХ — мазкур ҲЭТЕС учун электр энергиясини харид қилувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг нархи;
(7-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
QЭQ — ИЧҲҲга мувофиқ мазкур ҲЭТК томонидан ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;
РЭQ — ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг харид қилиш нархи;
МЭQ — мазкур ҲЭТК томонидан ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;
РМЭQ — ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват нархи, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;
ExRЭQ — ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчиси билан электр энергияси ёки қувватни сотиб олиш шартномаси чет эл валютасида тузилган ва бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса, хорижий валютанинг ўзбек сўмига нисбатан прогноз қилинган курси.
3-боб. Операцион харажатлар
8. Операцион харажатлар (кейинги ўринларда — ОРЕХ) тартибга солинадиган ташкилотлар учун талаб қилинадиган даромадни аниқлаш учун ишлатилади.
9. Мазкур илованинг 8-бандида келтирилган барча тартибга солинадиган ташкилотлар учун ОРЕХ қуйидаги формула бўйича аниқланади:
ОРЕХ = МҲТ + ТХ + ТМЗ + ТЁХ + МХ + ИХ + СХ + БХ + СТХ + БОХ
бунда:
МҲТ — меҳнатга ҳақ тўлаш, шунингдек, қонун ҳужжатларига мувофиқ тўланадиган компенсациялар, назорат қилувчи орган билан келишилган миқдорда рағбатлантириш тусидаги тўловлар (мукофотлар, рағбатлантиришлар ва бошқалар) ва меҳнатга ҳақ тўлаш билан боғлиқ бошқа харажатлар;
ТХ — таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш қиймати бўлиб, у асосий воситалар ёки унинг таркибий қисмларининг соз ҳолатини ёки ишга яроқлилигини тиклаш ва ресурсларини тиклаш бўйича операциялар тўплами, шунингдек, ускунанинг белгиланган мақсадларда фойдаланиш, кутиш, сақлаш ва транспортировка қилиш вақтида соз ҳолатини ёки ишга яроқлилигини таъминлаш харажатлари киради. Капитал қўйилмалар, янги активларни қурилиши билан боғлиқ харажатлар, реконструкция, модернизация қилиш ва мавжуд активларни алмаштириш (янгилаш) билан боғлиқ харажатлар таъмирлаш қийматига киритилмайди;
ТМЗ — материаллар, асосий воситалар ёки унинг таркибий қисмларини жорий таъмирлаш ва уларга хизмат кўрсатиш учун бутловчи қисмлар ва ярим тайёр маҳсулотларни, шунингдек, ускуналар таъмири учун эҳтиёт қисмлар, асбоблар, мосламалар, инвентарь, ўлчов асбоблари, лаборатория жиҳозлари, махсус кийим ва бошқа таъмирлаш учун эҳтиёт қисмларни сотиб олиш харажатлари, бошқа материаллар хариди учун харажатлар;
ТЁХ — транспорт харажатлари, шу жумладан, ёқилғи, бошқа ёқилғи-мойлаш материаллари ва транспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш учун ҳар қандай қилинган харажатлар;
МХ — маъмурий харажатлар, унга офис жиҳозлари, бошқарувнинг техник воситалари, алоқа марказлари, сигнализация воситалари, компьютер марказлари ва бошқа техник бошқарув воситалари, вакиллик харажатлари, ходимларнинг хизмат сафарлари ва уларни ўқитиш билан боғлиқ ҳар қандай харажатлар ва бошқа тегишли харажатлар киради;
ИХ — мулкни ижарага олиш, шу жумладан, саноат ва маъмурий бинолар, иншоотлар, транспорт воситалари ёки бошқа жиҳозлар учун ҳар қандай ижара тўловлари;
СХ — суғурта харажатлари, бу ходимларнинг соғлиғини суғурталаш, транспорт воситалари ёки активларни суғурталаш билан боғлиқ ҳар қандай суғурта харажатларини ўз ичига олади;
БХ — истеъмолчилардан пул маблағларини йиғиш (тушириш) билан боғлиқ харажатлар, масалан, ўтказмалар учун тўловлари ва банк харажатлари;
СТХ — қайтарилмайдиган (қоплаб берилмайдиган) солиқлар, божлар ва бошқа мажбурий тўловлар, жумладан, ер солиғи, мол-мулк солиғи, божхона божи (даромад солиғи, қўшилган қиймат солиғи, фойда солиғи бундан мустасно;
БОХ — энергия тизимининг хавфсиз ва ишончли ишлаши учун зарур бўлган бошқа асослантирилган харажатлар ёки тартибга солинадиган ташкилотларнинг истеъмолчиларга сифатли хизматлар кўрсатиш учун сарфланадиган ва кўзда тутилмаган харажатлари.
4-боб. Кредитларга хизмат кўрсатиш
10. Кредитларга хизмат кўрсатиш харажатлари (кейинги ўринларда — КХ) барча тартибга солинадиган ташкилотларнинг талаб қилинадиган даромадларини аниқлаш учун қўлланилади ва имтиёзли молиялаштириш шаклида олинадиган ва инвестиция лойиҳаларини амалга оширишга йўналтириладиган узоқ муддатли кредитларга хизмат кўрсатиш қийматини ўз ичига олади.
11. Узоқ муддатли кредитлар бўйича асосий қарз ва фоиз харажатлари йиллик тарифни шакллантириш иловасига кредит шартномаси шартларида қандай кўрсатилган бўлса, айнан шундай киритилади ва қуйидаги формула бўйича аниқланади:
бунда:
БМХ — бошқа молиявий харажатлар, уларга кафолатланган ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматига тақдим этиладиган янги кредит келишувини тасдиқлаш ва молиялаштириш билан боғлиқ ҳар қандай харажатлар киради;
АҚ — кредит шартномаси бўйича тариф даврида тегишли кредитнинг асосий қарзини тўлаш (қайтариш) суммаси. Агар тариф даврида асосий қарз бўйича тўлов амалга оширилиши назарда тутилмаган бўлса, ушбу компонент нолга тенг деб ҳисобланади;
ФХ — кредит шартномаси бўйича тариф даврида тегишли кредит фоизини тўлаш суммаси. Агар тариф даврида фоизлар бўйича тўлов амалга оширилиши назарда тутилмаган бўлса, ушбу компонент нолга тенг деб ҳисобланади;
ExRKХ — ўзбек сўмининг Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан кредит шартномаси тузилган хорижий валютага нисбатан прогноз курси.
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ўтган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш тартиби
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ўтган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш (кейинги ўринларда — ТК) қуйидаги тўртта асосий элементдан иборат:
ёқилғи харажатларига тузатиш киритиш;
электр энергиясини сотиб олиш харажатларига тузатиш киритиш;
кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларига тузатиш киритиш;
электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш билан боғлиқ активлардан фойдаланишдан олинган бошқа даромадлар.
2. ТК қуйидаги формула бўйича аниқланади:
ТК = ЁХТК + ХЭЭТК + КХТК – БД
бунда:
ЁХТК — миллий валютанинг хорижий валютага нисбатан курсининг ўзгариши натижасида юзага келган молиявий йўқотишларни қоплаш ёки қўшимча даромадларни ҳисоблаш учун технологик мақсадларга хорижий валютада харид қилинган ёқилғи қийматига тузатиш киритиш;
ХЭЭТК — тартибга солинадиган ташкилот томонидан харид қилинган, шу жумладан бошқа мамлакатлардан импорт қилинган электр энергиясининг прогноз қийматига тузатиш киритиш;
КХТК — миллий валютанинг хорижий валютага нисбатан курсининг ўзгариши натижасида юзага келган молиявий йўқотишларни қоплаш ёки қўшимча даромадларни ҳисоблаш учун кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларига тузатиш киритиш;
БД — тузилган шартномаларга мувофиқ белгиланадиган электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш билан боғлиқ активларнинг ижара тўловларидан олинган бошқа даромадлар.
3. Ўтган тариф даврининг технологик мақсадлари учун ёқилғи қийматига тузатиш киритиш (кейинги ўринларда — ЁХТК) қуйидаги формула билан аниқланади:
ЁХТК = ЁХ – ЁХфакт
бунда:
ЁХфакт — Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-илованинг 2-бандига мувофиқ ҳақиқатда қилинган харажатлардан келиб чиқиб, белгиланадиган ёқилғи харажатларининг ҳақиқий қиймати.
4. Тартибга солинувчи ташкилотлар томонидан харид қилинадиган электр энергиясининг прогноз қилинган қийматига тузатиш киритиш (кейинги ўринларда — ХЭЭТК), (тарифни ҳисоблашда ҳисоб-китоб қилинган технологик йўқотишлар ва хўжалик эҳтиёжларига белгиланган меъёрлардан ошиб кетадиган миқдорига нисбатан фоиз ҳисобида инобатга олмаган ҳолда) қуйидаги формула бўйича аниқланади:
ХЭЭТК = ХЭЭ – ХЭЭфакт
бунда:
ХЭЭфакт — ХЭЭнинг ҳақиқий қиймати бўлиб, мазкур низомга 1-илованинг 4-бандига мувофиқ ҳақиқатда қилинган харажатлардан келиб чиқиб аниқланади.
5. Ўтган тариф даврдаги кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларини тўғрилаш (кейинги ўринларда — КХТК) қуйидаги формула орқали аниқланади:
КХТК = КХ – КХфакт
бунда:
КХфакт — КХнинг ҳақиқий қиймати бўлиб, Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-илованинг 11-бандига мувофиқ ҳақиқатда қилинган харажатлардан келиб чиқиб аниқланади.
6. Ўтган тариф даврининг бошқа харажатлари ва даромадларига тузатишлар киритилмайди.
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Активларнинг тартибга солинадиган базасини аниқлаш тартиби
1-боб. Умумий қоидалар
1. Тартибга солинадиган ташкилотлар активларининг тартибга солинадиган базаси (кейинги ўринларда — АТБ) қуйидаги учта асосий элементлардан иборат:
бошланғич АТБ (кейинги ўринларда — АТБ0);
янги активларнинг қиймати (кейинги ўринларда — ЯАҚ);
айланма капитал (кейинги ўринларда — АК).
2. АТБ қуйидаги факторларни инобатга олиш мақсадида бир йилда камида бир марта қайта ҳисоб-китоб қилинади:
моддий ва номоддий активларга киритилган янги инвестициялар;
тўпланган амортизация ажратмалари;
айланма капиталнинг ўзгариши.
3. АТБ қуйидаги формула орқали аниқланади:
АТБ = АТБ0 + ЯАҚ + АК – АМТ
бунда:
АТБ0 — АТБ0 мазкур илованинг 2-бобига мувофиқ аниқланади;
ЯАҚ — мазкур илованинг 2-бобига мувофиқ АТБ0 аниқлангандан сўнг ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг қиймати;
АК — мазкур илованинг 3-бобига мувофиқ аниқланадиган айланма капитал;
АMT — мазкур низомнинг 18-бандига мувофиқ аниқланадиган амортизацияга ажратмалар.
2-боб. Бошланғич АТБ
4. Мазкур низом тасдиқлангандан кейинги биринчи тариф даврининг АТБ0 кўрсаткичи қуйидагича аниқланади:
давлат иштирокидаги тартибга солинадиган ташкилотлар учун АТБ0 биринчи маротаба Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори асосида белгиланади;
бошқа тартибга солинадиган ташкилотлар учун АТБ0 биринчи маротаба бошқа электр энергетика соҳасидаги тартибга солинадиган ташкилотлар ёки электр энергияси истеъмолчилари учун кўрсатиладиган хизматлар учун фойдаланиладиган моддий ва номоддий активларнинг бошланғич баланс қиймати сифатида аниқланади ва мазкур тартибга солинувчи ташкилотнинг охирги эълон қилинган йиллик ҳисоботларини шакллантириш учун қўлланилган бухгалтерия ҳисоботлари асосидан аниқланади.
5. Кейинги тариф даврлари учун АТБ0 қиймати ўтган тариф даврида қўлланилган АТБ0 қийматига тенг қилиб қабул қилинади.
3-боб. Янги активларнинг қиймати
6. АТБ0 аниқлангандан сўнг ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг қиймати қуйидаги формула орқали аниқланади:
ЯАҚ = ЯАҚ0 – ЯАҚдав.каф – ЯАҚбғз – ЯАҚтугат – ЯАҚтекпшр
бунда:
ЯАК0 — АТБбҳк аниқлангандан сўнг ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг бухгалтерия ҳисоботларига кўра қиймати;
ЯАҚдав.каф — Давлат кафолати остида жалб қилинган кредит маблағлари ҳисобига ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг қиймати. ЯҚдав.каф фақат давлат иштирокидаги тартибга солинувчи ташкилотлар учун қўлланилади;
ЯАҚбғз — беғараз қабул қилинган янги ташкил этилган моддий ва номоддий активларнинг қиймати;
ЯАҚтугат — АТБ0 аниқлангандан сўнг сотиб юборилган ёки тугатилган моддий ва номоддий активларнинг қиймати;
ЯАҚтекшир — давлат ваколатли органлари томонидан ўтказилган мониторинг ва текширувлар натижасига кўра электр энергиясини ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва тақсимлаш хизматларини кўрсатишда тўлиқ ёки қисман фойдаланилмайдиган ёки қийматлари ошириб кўрсатилган деб тан олинган АТБ0 таркибига кирувчи янги ташкил этилган моддий ва номоддий активларнинг қиймати.
4-боб. Айланма капитал
7. АК барча тартибга солинадиган ташкилотларнинг жорий фаолиятини молиялаштириш учун АТБ ҳисоб-китобига киритилади ва қуйидаги формула орқали аниқланади:
АК = ТД х АКЭД/365
бунда:
АК — Айланма капитал;
ТД — талаб қилинадиган даромад;
АКЭД — тартибга солинадиган ташкилотларнинг айланма капиталга эҳтиёжи бўлган давр (кунлар). Давлат иштирокидаги тартибга солинадиган ташкилотлар учун АКЭД тартибга солувчи орган томонидан Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан келишилган ҳолда ҳар бир ташкилот учун алоҳида белгиланади. Бошқа тартибга солинувчи ташкилотлар учун АКЭД тартибга солувчи орган томонидан амалдаги молиявий фаолият натижаларидан келиб чиқиб белгиланади.
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Тартибга солинадиган ташкилотларнинг тарифларини шакллантириш
ТАРТИБИ
1-боб. Харажатларни тақсимлашнинг умумий ёндашувлари
1. Талаб қилинадиган даромадни тақсимлаш — бу ҳар бир истеъмолчилар тариф гуруҳларига тушумнинг қисмларини бириктириш жараёни. Гуруҳлар бўйича талаб қилинадиган даромад харажатларнинг келиб чиқишига кўра белгиланади. Истеъмолчилар тариф гуруҳлари бўйича тақсимланган талаб қилинадиган даромад энергетика корхонаси томонидан қувват, электр энергияси ва мазкур гуруҳларга хизмат кўрсатиш учун маъмурий харажатлар кўринишида, амалга оширилган харажатларни акс эттиради. Истеъмолчиларинг ҳар бир тариф гуруҳида даромад ҳажмини ҳисоб-китоб қилиш харажатларнинг тақсимланиши бўлиб ҳисобланади. Харажатларнинг тақсимланиши жараёни қуйида учта босқичдан иборат бўлади.
2. Функционаллаштириш бу харажатларни электр энергетика тармоғининг асосий функцияларидан келиб чиқиб қуйидагича тақсимлашдир:
электр энергияси ишлаб чиқариш харажатлари, электр ва иссиқлик энергияси ишлаб чиқариш харажатлари, агарда ишлаб чиқариш жараёни биргаликда амалга ошириладиган бўлса;
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергиясини харид қилувчилар хизматлари харажатлари;
(2-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
узатиш тармоқлари операторининг хизматлари харажатлари;
тақсимлаш тармоқлари операторининг хизматлари харажатлари;
истеъмолчиларга электр энергиясини етказиб бериш харажатлари.
3. Таснифлаш — бу мазкур хизматнинг характеристикаларидан келиб чиққан ҳолда, харажатларни гуруҳларга тақсимлашнинг кейинги босқичи бўлиб, уларга қуйидагилар киради:
электр энергияси ҳажмига қараб ўзгариб турадиган товар ёки энергия учун харажатлар. Товар харажатларига ёқилғи, харид қилинган электр энергияси ва қувватларни эксплуатация қилиш ва уларга техник хизмат кўрсатиш бўйича бир қатор харажатлар;
истеъмолчилар томонидан электр энергиясига бўлган талабдан келиб чиққан ҳолда ўзгариб турадиган эълон қилинган юклама ёки қувватнинг максимуми учун харажатлар. Эълон қилинган юклама максимуми учун харажатларга ўртача тармоқ юкламасидан юқори даражадаги юкламани қаноатлантириш учун талаб қилинадиган ҳар қандай ускуна ёки ишлаб чиқариш объектлари;
истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатлари. Истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатлари истеъмолчиларга кўрсатилган хизматлардан ташкил топиб, хизмат кўрсатиш ҳажмлари ёки электр энергиясини истеъмол қилиш меъёрларига боғлиқ бўлмайди. Истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатларига истеъмолчининг электр тармоқлари ва ҳисоблаш ускуналарига хизмат кўрсатиш, ҳисоблагичлардан кўрсаткичларни олиш ва биллинг хизматлари учун харажатлар, шунингдек, колл марказлари билан боғлиқ харажатлар.
4. Тақсимлаш жараёни харажатлар қандай тартибда амалга оширилганидан келиб чиқиб, истеъмолчилар тариф гуруҳлари бўйича аниқ ва пропорционал равишда тақсимлашни назарда тутади. Харажатларнинг бир қисми барча истеъмолчиларга кўрсатилган хизматлардан келиб чиқади ва истеъмолчиларнинг у ёки бу гуруҳларига боғлиқ бўлмайди. Истеъмолчилар тариф гуруҳлари бўйича алоҳида тавсифлаш кўрсаткичлари тақсимлаш омилларини ишлаб чиқишда фойдаланилади. Харажатларни тақсимлашнинг иккита асосий услуби мавжуд бўлиб, биринчи гуруҳга фақатгина юклама билан боғлиқ омиллар, иккинчи гуруҳга эса юклама ва истеъмол билан боғлиқ омиллар киради.
5. Барча тартибга солинувчи ташкилотлар учун талаб қилинадиган даромад турли истеъмолчилар гуруҳлари бўйича тақсимлангандан сўнг, электр энергияси, қувват учун тарифлар ёки бошқа тариф ставкаларидан фойдаланган ҳолда истеъмолчилар гуруҳлари бўйича талаб қилинадиган даромадни тақсимлаш имкониятини берувчи тарифлар тузилмасини ишлаб чиқишга ўтиш зарур.
2-боб. Харажатларни тақсимлашнинг жорий ёндашуви
6. Жорий босқичда Ўзбекистон электр энергетикаси соҳасининг асосий функцияларидан келиб чиқиб харажатларни функционаллаштириш қуйидагича амалга оширилади:
ИЭС, ЎГЭ, ЭМИ ва ҚТЭМлар харажатлари электр энергиясини ишлаб чиқариш функцияларига киритилади;
Олдинги таҳрирга қаранг.
ИЭС, ЎГЭ, ЭМИ ва ҚТЭМлар томонидан ишлаб чиқарилган электр энергиясини харид қилиш ва ҲЭТКга сотиш билан боғлиқ харажатлар электр энергиясини харид қилувчилар функцияларига киритилади;
(6-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
электр энергиясини узатиш ва тармоқ оператори хизматлари билан ЎзМЭТнинг харажатлари узатиш тармоғи оператори функцияларига киритилади;
ҲЭТК харажатлари тақсимлаш тармоғи оператори ва электр энергиясини истеъмолчиларга етказиб бериш функцияларига киритилади.
7. Мазкур босқичда, ҲЭТК томонидан харажатларни қувват ва истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатларига таснифлашга доир ишончли маълумотлар олиш имкониятининг яратилиб, тарифларнинг тузилмасини яхшилашга қаратилган тегишли таҳлиллар амалга оширилгунга қадар барча харажатлар товар ёки энергетика харажатлари таснифига киритилади.
3-боб. ИЭСлар харажатлари тақсимланишининг хусусиятлари
8. Электр ва иссиқлик энергиясини бир вақтда ишлаб чиқарувчи ИЭСлар учун талаб қилинадиган даромад бир вақтда электр ва иссиқлик энергияси учун шартли ёқилғи сарфидан келиб чиқиб пропорционал равишда тақсимланади. Бунда фақатгина электр энергияси ёки иссиқлик энергияси ишлаб чиқаришда иштирок этувчи цехлар харажатлари айнан шу маҳсулот учун сарфланадиган харажатлар таркибига киритилади.
4-боб. Тартибга солинадиган ташкилотлар учун тарифларни аниқлаш
9. Тартибга солинадиган ташкилотлар учун қуйидаги тарифлар белгиланади:
электр станциялари томонидан электр энергиясини ишлаб чиқариш тарифлари;
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергиясини харид қилувчилар томонидан электр энергиясини сотиш тарифлари;
(9-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
ЎзМЭТ томонидан электр энергиясини узатиш ва тармоқ оператори хизматлари тарифи.
10. Электр энергияси ишлаб чиқариш тарифи (Т) қуйидагича формула орқали аниқланади:
бунда:
ТД — мазкур станциянинг талаб қилинадиган даромади, ушбу низомнинг 11-бандига мувофиқ аниқланади;
Q — ИЧҲҲга мувофиқ, мазкур станцияда ишлаб чиқариладиган электр энергияси прогноз ҳажми;
QТЙ — мазкур станциянинг технологик йўқотишларига сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;
QTM — бошқа технологик мақсадлар ва ёрдамчи цехлардаги ўз эҳтиёжлари ҳамда мазкур станциянинг хўжалик эҳтиёжларига (хоналар, материал омборлари ва бошқа ноишлаб чиқариш биноларини ёритиш ва иситиш) сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергияси прогноз ҳажми.
Олдинги таҳрирга қаранг.
11. Электр энергиясини харид қилувчилар томонидан электр энергиясини сотишнинг ҳисоб-китоб қилинган тарифи (ТЯГХ) қуйидаги формула орқали аниқланади:
(11-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
бунда,
Олдинги таҳрирга қаранг.
ТДЯГХ — электр энергиясини харид қилувчиларнинг талаб қилинадиган даромади, мазкур низомнинг 11-бандига мувофиқ аниқланади;
(11-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
Олдинги таҳрирга қаранг.
QЯГХ — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ҲЭТКга сотиладиган электр энергияси миқдори ҳамда у қуйидаги формула орқали аниқланади:
(11-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
QЯГХ = QИЭС + QЎГЭ + QЭМИ + QҚТЭМ + QИМП — QЭКС — QТЙЎзМЭТ — QТМЎзМЭТ
бунда,
QИЭС — ИЧҲҲга мувофиқ, ИЭСлардан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;
QЎГЭ — ИЧҲҲга мувофиқ, ЎГЭдан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;
QЭМИ — ИЧҲҲга мувофиқ, ЭМИлардан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;
QҚТЭМ — ИЧҲҲга мувофиқ, ҚТЭМлардан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;
QИМП — электр энергиясини хорижий мамлакатлардан импорт қилиш прогноз ҳажми;
QЭКС — электр энергиясини хорижий мамлакатларга экспорт қилиш прогноз ҳажми;
QТЙЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг технологик йўқотишларига сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергиясининг прогноз ҳажми;
QТМЎзМЭТ — бошқа технологик мақсадлар ва ёрдамчи цехлардаги ўз эҳтиёжлари ҳамда мазкур ЎзМЭТнинг хўжалик эҳтиёжларига (хоналар, материал омборлари ва бошқа ноишлабчиқариш биноларини ёритиш ва иситиш) сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергияси прогноз ҳажми.
12. ЎзМЭТ томонидан электр энергиясини узатиш ва тармоқ оператори хизматлари тарифлари (ТЎзМЭТ) қуйидаги формула орқали аниқланади:
бунда,
ТДЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг тармоқ оператори хизматларини кўрсатиш учун талаб қилинадиган даромади, мазкур низомнинг 11-бандига мувофиқ аниқланади.
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Истеъмолчиларнинг турли тариф гуруҳлари учун электр энергиясининг тарифларини шакллантириш тартиби
1-боб. Умумий қоидалар
1. Электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифларини шакллантириш учун истеъмолчилар тариф режасини танлашлари керак. Тариф режаси электр энергияси учун турли тариф ставкаларининг жамланмаси бўлиб, унда ҲЭТК томонидан истеъмолчиларга хизматлар кўрсатиш нархлари ва шартлари мавжуд. Шартлар таъминот кучланишига, максимал талабга, қувват коэффициентига ёки якуний фойдаланишнинг бошқа хусусиятларига тегишли бўлиши мумкин. Тариф режаси ҳар бир алоҳида хизмат турлари, шунингдек, бутун тартибга солинадиган ташкилотлар учун ҳам талаб қилинадиган даромадни таъминлаши лозим.
2. Тариф режасини танлаш қуйидаги тамойилларга асосланиши керак:
оддий, тушунарли ва истеъмолчилар учун мақбул бўлиши;
тартибга солинадиган ташкилотлар ва истеъмолчиларга тўғри иқтисодий ишораларни тақдим этиши;
тартибга солинадиган ташкилотлар учун техник ва маъмурий жиҳатдан амалга оширилиши имконияти бўлиши;
иқтисодий самарадорликни таъминлаш;
камситмаслик;
исрофгарчиликка йўл қўймаслик учун энергия ресурсларидан энергия тежамкор фойдаланишни таъминлаш;
тартибга солинадиган ташкилотларнинг харажатларини қоплаш ва даромадларининг барқарорлигини таъминлаш;
барча истеъмолчилар гуруҳлари ўртасида харажатларнинг адолатли тақсимланишини таъминлаш;
ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун асосий хизматлардан фойдаланиш имкониятини таъминлаш.
3. Тариф режаси телескопик ёки телескопик бўлмаган ставкалардан иборат бўлиши мумкин, улар сутканинг вақтига қараб белгиланиши, шунингдек, мавсумий бўлиши мумкин. Таъминотнинг узлуксизлиги ёки беқарорлигига ёки электр тармоғидаги юкламаларни бошқаришни яхшилашнинг бошқа мезонларига асосланиши, маиший, маиший бўлмаган ва ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун алоҳида ажратилган бўлиши керак.
4. Тариф режасининг элементлари унинг алоҳида хизматларига тааллуқли бўлган алоҳида ставкалари ҳисобланади. Намунавий тариф режаси электр энергияси учун тўловни амалга ошириш каби бир ставкали бўлиши мумкин. Кўп қисмли тариф режаси бир нечта тариф ставкаларига эга бўлиши мумкин.
5. Уч ставкадан иборат намунавий тариф режаси ўз ичига абонент тўлови, электр энергияси учун тўлов ва қувват учун тўловларни ўз ичига олади. Тариф режаси, шунингдек бошқа муайян хизматларни тавсифловчи, янги уланишлар учун тўлов, ҳисоблагичларни текшириш ёки тармоқларни узайтириш, тўловни амалга оширмаганлик учун тармоқдан узиш ва қайта тармоққа улаш каби элементларни ўз ичига олиши мумкин. Уч ставкадан иборат тариф режаси бир ёки икки ставкали тариф режасига нисбатан харажатларни аниқроқ кузатиш имкониятини беради.
6. Бир ставкали электр энергияси учун тариф электр энергияси соҳасидаги тариф режасининг энг оддий элементидир. Бир ставкали тариф истеъмолчи томонидан фойдаланадиган электр энергиясини миқдорини ўлчаш учун мўлжалланган ва бир киловатт-соат учун пул кўринишида ифодаланади.
7. Истеъмолчи хизматлари учун тўлов электр энергияси соҳасидаги тариф режасининг иккинчи элементи бўлиб, баъзан базавий йиғим ёки асосий хизмат кўрсатиш тарифи деб аталади. Истеъмолчи хизматлари учун тўловлар бир гуруҳга мансуб истеъмолчилар ўртасида тенгликни сақлашга ёрдам беради. Агар истеъмолчилар харажатлари электр энергияси тарифидан қопланса, охир-оқибатда жуда кам истеъмол қиладиган истеъмолчилар бошқа истеъмолчилардан субсидия оладилар. Агар истеъмолчи ҳар ойда жуда кам электр энергиясини истеъмол қилса, электр тўлови одатда электр энергиясини етказиб бериш билан боғлиқ барча харажатларни ва умуман тизимда истеъмолчи томонидан қилинган харажатларни қопламайди. Бу эса, ўртадаги фарқни электр энергия истеъмоли юқори бўлган истеъмолчилар қоплашини англатади. Мазкур тариф ставкасини қўшиш бу муаммонинг олдини олади.
8. Қувват учун тўлов намунавий тариф режасининг учинчи асосий элементи бўлиб, одатда юклама билан боғлиқ харажатларни қоплаш учун мўлжалланган. Бу харажатлар тизимнинг максимал юкламаси ва тармоқнинг ўтказувчанлик қобилиятини қондиришга сарфланади. Одатда, қувват учун тўловлар фақат йирик маиший бўлмаган истеъмолчилар учун қўлланилади. Қувват учун тўлов энг юқори ойлик юклама киловаттининг пул бирлигидаги ифодаси ҳисобланади.
9. Тариф режаси таркибига шунингдек, қуйидаги тариф ставкалари ва тўловлари ҳам кириши мумкин:
кучланишга оид тариф ставкалари ёки тармоққа юқорироқ кучланиш билан уланган истеъмолчилар учун чегирмалар. Юқори кучланишда мазкур тариф ставкаси паст кучланишдагига нисбатан камроқ ва одатда фақат тижорат ва саноатга оид истеъмолчиларга қўлланилади. Кучланишга оид тариф ставкаси кучланишни пасайтирувчи трансформаторларига сарфланадиган харажатларни четлаб ўтишга сабаб бўлади, шунингдек, паст кучланишли электр тармоқларида қўшимча йўқотишларнинг олдини олади;
истеъмолчининг реактив қувватидан фойдаланишни қоплаш учун қувватнинг паст коэффициенти учун қўшимча тўлов. Ушбу ёндашув фақат йирик тижорат ёки саноат истеъмолчилари учун қўлланилади, чунки улар қувватнинг паст коэффициентига эга бўлиши эҳтимоли кўпроқ. Истеъмолчи қувватнинг паст коэффициенти учун қўшимча тўлов истеъмолчининг қувват коэффициенти ўрнатилган меъёрдан паст бўлганда электр энергияси тариф ставкасига оширувчи коэффициент сифатида қўлланилиши мумкин.
янги истеъмолчининг тармоққа уланиши ёки мавжуд истеъмолчининг қўшимча қувват ошириши учун тўлов;
истеъмолчи тўловларни тўламагани ёки бошқа сабабларга кўра тармоқдан узилган ҳолатлар учун қайта уланиш учун тўлов. Шунингдек, истеъмолчи тармоқдан вақтинча узилиши зарур бўлганда, тармоқдан узиш тўлови.
10. Электр энергияси ёки қувват учун тўловлар каби тариф ставкалари турли хил усулларда тариф режаларига киритилиши мумкин. Ҳар бир индивидуал шакл аниқ мақсадларга эришиш учун мўлжалланган. Қуйида энг кенг тарқалган шаклларнинг тавсифи келтириб ўтилган:
ягона ставка ёки бир ставкали тариф истеъмолнинг барча даражалари учун фақат битта ставка мавжудлигини англатади;
телескопик ва нотелескопик блокли тариф ставкалари — бу истеъмол қилинадиган электр энергияси миқдорининг ортиши билан ўзгариб турадиган тариф ставкалари. Блокли тариф ставкалари маълум бир блок учун белгиланган тариф ставкаси фақат ушбу блокдаги электр энергияси миқдорига нисбатан қўлланилганда телескопик ҳисобланади. Худди шундай, блокли тариф ставкалари истеъмол қилинадиган электр энергиясининг умумий миқдорига маълум бир блок учун белгиланган тариф ставкаси қўлланилганда нотелескопик блокли тариф ҳисобланади. Блокли тариф ставкалари электр энергияси истеъмолига қараб кўтарилиши ёки пасайиши мумкин. Агар истеъмолчига хизмат кўрсатиш нархи истеъмол ошгани сайин пасайса, блокировка ставкаларининг пасайиши қўлланилади. Кўтарилган блокли тарифлар юқори истеъмол ўсиши ва кўтарилган харажатлар тизимида қўлланилади, шунинг учун истеъмол ўсиб бораётганида, тариф ставкаси истеъмолчиларнинг электр энергиясини истеъмол қилиш даражасига таъсир қилиш учун янада аниқроқ нарх сигналини беради;
кун вақти бўйича тариф ставкалари — куннинг турли вақтларида ўзгариб турадиган тариф ставкалари. Электр энергияси тизимларида босим кўпинча тунда энг паст бўлади, энг юқори тиғиз давр эрталаб, тушдан кейин ёки кечқурун содир бўлади. Агар электр энергиясининг нархи куннинг турли вақтларида сезиларли даражада ўзгариб турса, тарифлар харажатларни яхшироқ кузатиб бориши ва истеъмолчиларга аниқроқ нарх сигналларини юбориш учун сиз электр энергияси ва қувват нархини куннинг вақтига қараб фарқлашингиз мумкин. Куннинг вақтига қараб, энергия нархи талаб юқори соатларда кўтарилади ва тиғиз вақтларда пасаяди;
мавсумий тариф ставкалари — мавсумга қараб ўзгариб турадиган тариф ставкалари. Баъзи энергия тизимлари учун қишда, бошқалари учун эса ёзда тизим юкларининг энг тиғиз давр даражаси бўлиши мумкин. Агар электр энергиясининг нархи мавсумга қараб сезиларли даражада ўзгариб турса, нархлар мавсумга қараб фарқ қилиши мумкин. Электр ёки қувват тўловлари мавсумий равишда ўзгариши мумкин бўлса, мижозларга хизмат кўрсатиш тўлови ўзгармайди;
ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун тарифлар — бу ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун мавжуд бўлган имтиёзли тарифлардир. Истеъмолчиларнинг мазкур қатлами мамлакатнинг ижтимоий органлари томонидан аниқланиши мумкин. Ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун тарифлар бошқа истеъмолчилар тарифлари ҳисобидан субсидиялаш йўли билан ҳам, давлат бюджети маблағлари ҳисобидан ҳам белгиланиши мумкин;
Беқарор қувват тарифлари — бу тариф режаси узлуксиз, мунтазам хизмат кўрсатишдан пастроқ тарифларни таклиф қилганда. Одатда бундай тарифлар истеъмолчи тарифларини пасайтириш эвазига энергия тизими блокни камайтиришга муҳтож бўлса, вақти-вақти билан электр узилишини қабул қилишга тайёр бўлган йирик тижорат ёки саноат истеъмолчиларга таклиф этилади. Ушбу ёндашув ушбу тоифадаги истеъмолчиларнинг энг юқори юкланиши режалаштирилмаслигини ва керак бўлганда, энг тиғиз давр соатларида бундай истеъмолчининг тизимларини ўчириб қўйишни назарда тутади;
Тариф райдери — бу талабни бошқариш дастурлари, энергия тежаш дастурлари ёки қайта тикланадиган энергияни манбаларидан ривожлантиришни молиялаштириш учун барча истеъмолчилардан олинадиган махсус қўшимча тариф. Бундай ставка оддий электр тўловининг фоизи сифатида ёки киловват-соат учун белгиланган миқдор сифатида ифодаланиши мумкин.
2-боб. Электр энергиясини истеъмолчиларга тақсимлаш ва сотиш тарифларини аниқлаш
11. Истеъмолчиларга электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш учун тарифлар қуйидагилар ҳисобга олинган ҳолда белгиланади:
бир гуруҳга кирувчи барча электр энергияси истеъмолчилари учун электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифлари ушбу истеъмолчига электр энергиясини ҲЭТК томонидан етказиб берилишидан қатъий назар, Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида бир хил даражада белгиланади;
алоҳида тарифлари белгиланган истеъмолчилар тариф гуруҳлари Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидалари мувофиқ белгиланади.
12. Истеъмолчиларга электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифларини аниқлаш учун ҳар бир ҲЭТК учун электр энергиясини сотиш бўйича ўртача оғирликдаги тариф (ТҲЭТК) қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
бунда:
ТДҲЭТК — ушбу Низомнинг 11-бандига мувофиқ белгиланадиган ҲЭТКнинг зарур даромади;
QҲЭТК — ҲЭТК истеъмолчилари томонидан электр энергиясининг тахминий истеъмоли ҳажми;
УҚҲЭТК — ҲЭТК учун тарифда тартибга солувчи орган томонидан рухсат этилган умидсиз қарзлар даражаси.
Олдинги таҳрирга қаранг.
13. Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудуди бўйлаб бир гуруҳга мансуб барча истеъмолчилар учун электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифларининг бир хил даражасини ҳамда ҳар бир ҲЭТК бўйича зарур даромадни таъминлаш мақсадида электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш бўйича ҳисоб-китоб тарифи белгиланган. Электр энергиясини сотиш тарифи ушбу Низомнинг 11-иловасининг 4-бандига мувофиқ белгиланадиган электр энергиясини харид қилувчилар (ТСЯГХ) томонидан мувозанатлашади. Шу мақсадда, ҲЭТКларнинг ҳар бири учун қуйидаги формула бўйича электр энергиясини сотиш учун турли хил балансланган тарифлар (ТБЯГХ) белгиланади:
(13-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
ТБЯГХ = ТСЯГХ + БДҲЭТК
бунда:
БДҲЭТК — баланслаш даражаси бўлиб у қуйидаги формула бўйича ҳар бир ҲЭТК учун алоҳида белгиланади:
бунда:
TИГ — истеъмолчилар тариф гуруҳи учун электр энергияси тарифи,
QИГ — истеъмолчилар тариф гуруҳининг прогноз қилинган электр энергияси истеъмоли.
QИҲЭТК — ҲЭТК истеъмолчилари томонидан электр энергиясининг тахминий истеъмоли.
Олдинги таҳрирга қаранг.
14. Агар ушбу илованинг 13-бандига мувофиқ электр энергиясини харид қилувчилар томонидан электр энергиясини сотиш бўйича тарифларни мувозанатлаш натижаларига кўра, электр энергиясини харид қилувчиларнинг хизматларини кўрсатиш учун зарур даромад таъминламаса, у ҳолда тартибга солувчи орган Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан қуйидаги мумкин бўлган чораларни муҳокама қилади:
барча ёки айрим истеъмолчилар гуруҳлари учун электр энергиясини сотиш бўйича жорий тарифларни электр энергиясини харид қилувчиларнинг зарур даромади таъминланган даражага ошириш;
ушбу Низомнинг 19-бандига мувофиқ белгиланган барча тартибга солинадиган ташкилотлар учун ўртача оғирликдаги рухсат этилган фойда меъёрини электр энергиясини харид қилувчиларнинг зарур даромади таъминланмагунча камайтириш;
мавжуд кредитлар бўйича тўловларни кечиктириш ёки компаниянинг зарур даромадларини таъминлаш учун электр энергиясини харид қилувчиларга бюджет ссудасини тақдим этиш ёки давлат бюджетидан субсидиялар ажратиш.
(14-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 19 декабрдаги 859-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон. Кучга кириш санаси — 2026 йил 1 июль)
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
6а-ИЛОВА
6а-ИЛОВА
|
ЭЛЕКТР ЭНЕРГИЯСИ ТАРИФИНИ ҲИСОБЛАШ |
||||||||||
|
______________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||||||
|
Т/р |
Кўрсаткичлар номи |
Тасдиқланган тариф «___» ___________ 20 ___ й. |
Тартибга солиш даври учун ҳисобланган факт кўрсаткичлар |
Тартибга солинувчи корхона таклифи «___» ___________ 20 ___ й. |
||||||
|
бир бирлик учун нархи (сўм) |
миқдори |
жами ҳажм учун сумма (минг сўм) |
бир бирлик учун нархи (сўм) |
миқдори |
жами ҳажм учун сумма (минг сўм) |
бир бирлик учун нархи (сўм) |
миқдори |
жами ҳажм учун сумма (минг сўм) |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
I |
ТАЛАБ ЭТИЛАДИГАН ЯЛПИ ДАРОМАД |
|||||||||
|
1. |
Ёқилғи харажатлари (ЁХ) |
|||||||||
|
1.1. |
Захираларни тўлдириш харажатлари (ЁХЗ) |
|||||||||
|
1.1.1. |
табиий газ |
|||||||||
|
1.1.2. |
кўмир |
|||||||||
|
1.1.3. |
мазут |
|||||||||
|
1.1.4. |
бошқа ёқилғи турлари |
|||||||||
|
1.2. |
Табиий газ |
|||||||||
|
1.3. |
Кўмир |
|||||||||
|
1.4. |
Мазут ёқилғиси |
|||||||||
|
1.5. |
бошқа ёқилғи турлари |
|||||||||
|
1.6. |
Ёқилғи мойлаш материаллари |
|||||||||
|
2. |
Электр энергияси хариди (ХЭЭ) |
|||||||||
|
3. |
Операцион харажатлар (OPEX) |
|||||||||
|
3.1. |
Меҳнатга ҳақ тўлаш (МҲТ) |
|||||||||
|
3.2. |
Таъмирлаш харажатлари (ТХ) |
|||||||||
|
3.3. |
Материал харажатлар (ТМЗ) |
|||||||||
|
3.4. |
Транспорт харажатлари (ТХ) |
|||||||||
|
3.5. |
Маъмурий харажатлар (МХ) |
|||||||||
|
3.6. |
Ижарага бериш (ИХ) |
|||||||||
|
3.6.1. |
Мулкни ижарага бериш |
|||||||||
|
3.6.2. |
Автомобиль ижараси |
|||||||||
|
3.7. |
Суғурта харажатлари (СХ) |
|||||||||
|
3.7.1. |
Ходимларни суғурталаш |
|||||||||
|
3.7.2. |
Кўчмас мулкни суғурталаш |
|||||||||
|
3.7.3. |
Автотранспорт воситаларини суғурталаш |
|||||||||
|
3.7.4. |
Бошқа мулк турларини суғурталаш |
|||||||||
|
3.8. |
Истеъмолчилардан маблағларни ундириш харажатлари (УХ) |
|||||||||
|
3.9. |
Солиқлар ва йиғимлар (СТХ) |
|||||||||
|
3.9.1. |
Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ |
|||||||||
|
3.9.2. |
Сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ |
|||||||||
|
3.9.3. |
Мол-мулк солиғи |
|||||||||
|
3.9.4. |
Ер солиғи |
|||||||||
|
3.9.5. |
Бошқа солиқлар ва йиғимлар |
|||||||||
|
3.10. |
Бошқа операцион ва ишлаб чиқариш харажатлари (БОХ) |
|||||||||
|
4. |
Тартибга солинадиган фаолият бўйича амортизация ажратмалари (АМТ) |
|||||||||
|
4.1. |
Амортизация ажратмалари |
|||||||||
|
4.2. |
Фавқулодда вазиятлар оқибатида тугатилган активларнинг қолдиқ қиймати |
|||||||||
|
5. |
Инвестиция қилинган капиталдан фойда (ИКФ) |
|||||||||
|
5.1. |
Капиталнинг ўртача қиймати (WACC) |
|||||||||
|
5.2. |
Даромад солиғи ставкаси |
|||||||||
|
5.3. |
Активларнинг тартибга солинадиган базаси (АТБ) |
|||||||||
|
5.4. |
Айланма капитал (АК) |
|||||||||
|
6. |
Кредит харажатлари (КХ) |
|||||||||
|
6.1. |
Кредит харажатлари |
|||||||||
|
6.2. |
АМТ ва ИКФ |
|||||||||
|
6.3. |
Кредит харажатлари коэффициенти / (АМТ+ИКФ) |
|||||||||
|
7. |
Утган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш (ТК) |
|||||||||
|
7.1. |
Технологик мақсадлар учун ёқилғи нархини тузатиш |
|||||||||
|
7.2. |
Сотиб олинган, шу жумладан бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қилинган қийматини тузатиш |
|||||||||
|
7.3. |
Кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларини тузатиш |
|||||||||
|
7.4. |
Бошқа даромадлар |
|||||||||
|
II |
Электр энергиясини ишлаб чиқариш/сотиб олишнинг прогноз ҳажми |
|||||||||
|
8. |
Технологик йўқотишлар учун электр энергияси |
|||||||||
|
8.1. |
шу жумладан: фоиз нисбати (%) |
|||||||||
|
9. |
ё |
|||||||||
|
9.1. |
шу жумладан: фоиз нисбати (%) |
|||||||||
|
Ш |
Электр энергияси реализациясининг прогноз ҳажми |
|||||||||
|
IV |
Тариф, ҚҚСсиз |
|||||||||
|
V |
ҚҚС ставкаси |
|||||||||
|
VI |
Тариф, ҚҚС билан |
|||||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
6б-ИЛОВА
6б-ИЛОВА
|
ИССИҚЛИК ЭНҒ.РГИЯСИ ТАРИФИНИ ҲИСОБЛАШ |
||||||||||
|
______________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||||||
|
Т/р |
Кўрсаткичлар номи |
Тасдиқланган тариф «___» ___________ 20 ___ й. |
Тартибга солиш даври учун ҳисобланган факт кўрсаткичлар |
Тартибга солинувчи корхона таклифи «___» ___________ 20 ___ й. |
||||||
|
бир бирлик учун нархи (сўм) |
миқдори |
жами ҳажм учун сумма (минг сўм) |
бир бирлик учун нархи (сўм) |
миқдори |
жами ҳажм учун сумма (минг сўм) |
бир бирлик учун нархи (сўм) |
миқдори |
жами ҳажм учун сумма (минг сўм) |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
I |
ТАЛАБ ЭТИЛАДИГАН ЯЛПИ ДАРОМАД |
|||||||||
|
1. |
Ёқилғи харажатлари (ЁХ) |
|||||||||
|
1.1. |
Захираларни тўлдириш харажатлари (ЁХЗ) |
|||||||||
|
1.1.1. |
табиий газ |
|||||||||
|
1.1.2. |
кўмир |
|||||||||
|
1.1.3. |
мазут |
|||||||||
|
1.1.4. |
бошқа ёқилғи турлари |
|||||||||
|
1.2. |
Табиий газ |
|||||||||
|
1.3. |
Кўмир |
|||||||||
|
1.4. |
Мазут ёқилғиси |
|||||||||
|
1.5. |
бошқа ёқилғи турлари |
|||||||||
|
1.6. |
Ёқилғи мойлаш материаллари |
|||||||||
|
2. |
Электр энергияси хариди (ХЭЭ) |
|||||||||
|
3. |
Операцион харажатлар (OPEX) |
|||||||||
|
3.1. |
Меҳнатга ҳақ тўлаш (МҲТ) |
|||||||||
|
3.2. |
Таъмирлаш харажатлари (ТХ) |
|||||||||
|
3.3. |
Материал харажатлар (ТМЗ) |
|||||||||
|
3.4. |
Транспорт харажатлари (ТХ) |
|||||||||
|
3.5. |
Маъмурий харажатлар (МХ) |
|||||||||
|
3.6. |
Ижарага бериш (ИХ) |
|||||||||
|
3.6.1. |
Мулкни ижарага бериш |
|||||||||
|
3.6.2. |
Автомобиль ижараси |
|||||||||
|
3.7. |
Суғурта харажатлари (СХ) |
|||||||||
|
3.7.1. |
Ходимларни суғурталаш |
|||||||||
|
3.7.2. |
Кўчмас мулкни суғурталаш |
|||||||||
|
3.7.3. |
Автотранспорт воситаларини суғурталаш |
|||||||||
|
3.7.4. |
Бошқа мулк турларини суғурталаш |
|||||||||
|
3.8. |
Истеъмолчилардан маблағларни ундириш харажатлари (УХ) |
|||||||||
|
3.9. |
Солиқлар ва йиғимлар (СТХ) |
|||||||||
|
3.9.1. |
Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ |
|||||||||
|
3.9.2. |
Сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ |
|||||||||
|
3.9.3. |
Мол-мулк солиғи |
|||||||||
|
3.9.4. |
Ер солиғи |
|||||||||
|
3.9.5. |
Бошқа солиқлар ва йиғимлар |
|||||||||
|
3.10. |
Бошқа операцион ва ишлаб чиқариш харажатлари (БОХ) |
|||||||||
|
4. |
Тартибга солинадиган фаолият бўйича амортизация ажратмалари (АМТ) |
|||||||||
|
4.1. |
Амортизация ажратмалари |
|||||||||
|
4.2. |
Фавқулодда вазиятлар оқибатида тугатилган активларнинг қолдиқ қиймати |
|||||||||
|
5. |
Инвестиция қилинган капиталдан фойда (ИКФ) |
|||||||||
|
5.1. |
Капиталнинг ўртача қиймати (WACC) |
|||||||||
|
5.2. |
Даромад солиғи ставкаси |
|||||||||
|
5.3. |
Активларнинг тартибга солинадиган базаси (АТБ) |
|||||||||
|
5.4. |
Айланма капитал (АК) |
|||||||||
|
6. |
Кредит харажатлари (КХ) |
|||||||||
|
6.1. |
Кредит харажатлари |
|||||||||
|
6.2. |
АМТ ва ИКФ |
|||||||||
|
6.3. |
Кредит харажатлари коэффициенти / (АМТ+ИКФ) |
|||||||||
|
7. |
Утган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш (ТК) |
|||||||||
|
7.1. |
Технологик мақсадлар учун ёқилғи нархини тузатиш |
|||||||||
|
7.2. |
Сотиб олинган, шу жумладан бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қилинган қийматини тузатиш |
|||||||||
|
7.3. |
Кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларини тузатиш |
|||||||||
|
7.4. |
Бошқа даромадлар |
|||||||||
|
II |
Электр энергиясини ишлаб чиқариш/сотиб олишнинг прогноз ҳажми |
|||||||||
|
8. |
Технологик йўқотишлар учун электр энергияси |
|||||||||
|
8.1. |
шу жумладан: фоиз нисбати (%) |
|||||||||
|
9. |
Бошқа технологик мақсадлар ва иқтисодий эҳтиёжлар учун электр энергияси |
|||||||||
|
9.1. |
шу жумладан: фоиз нисбати (%) |
|||||||||
|
Ш |
Электр энергияси реализациясининг прогноз ҳажми |
|||||||||
|
IV |
Тариф, ҚҚСсиз |
|||||||||
|
V |
ҚҚС ставкаси |
|||||||||
|
VI |
Тариф, ҚҚС билан |
|||||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
|
МЕҲНАТГА ҲАҚ ТЎЛАШ ХАРАЖАТЛАРИ |
||||
|
(асосий фаолият учун) |
||||
|
_______________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
||||
|
Т/р |
Кўрсаткичлар номи |
Тасдиқланган тариф «___» _____________ 20 ___ й. |
Тартибга солиш даври учун ҳисобланган факт кўрсаткичлар |
Тартибга солинувчи корхона таклифи «___» ____________ 20 ___ й. |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
1. |
Ишчиларнинг ўртача сони |
|||
|
2. |
Штат жадвали бўйича ўртача иш ҳақи |
|||
|
3. |
Иш ҳақи фонди |
|||
|
4. |
Қўшимча тўловлар ва нафақалар |
|||
|
4.1. |
... |
|||
|
4.2. |
... |
|||
|
4.н. |
... |
|||
|
5. |
Мукофотлар |
|||
|
5.1. |
фоиз нисбати, % |
|||
|
6. |
Бошқалар |
|||
|
6.1. |
... |
|||
|
6.2. |
... |
|||
|
6.н. |
... |
|||
|
7. |
Мукофот ва бошқа тўловларни ҳисобга олган ҳолда иш ҳақи |
|||
|
8. |
Рўйхатга киритилмаган ишчилар иш ҳақи |
|||
|
9. |
Жами иш ҳақи |
|||
|
9.1. |
шу жумладан: бир ойлик |
|||
|
10. |
Ягона ижтимоий тўлов |
|||
|
11. |
Жами иш ҳақи, (ягона ижтимоий тўлов билан) |
|||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
|
ТАЪМИРЛАШ ХАРАЖАТЛАРИ ТАРКИБИ |
||||||||||
|
(асосий фаолият учун) |
||||||||||
|
____________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
||||||||||
|
Т/р |
Кўрсаткичлар номи |
Харажатлар таркиби |
Харажатларни асослаш (смета № ____) |
|||||||
|
Материал харажатлар |
Иш ҳақи харажатлари |
Машиналар ва механизмлар |
Бошқалар |
Сумма |
||||||
|
ўзгарувчан бирлик |
миқдори |
нархи |
сумма |
|||||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
1. |
Капитал таъмирлаш |
|||||||||
|
1.1. |
Пудратчи ташкилотлар томонидан амалга ошириладиган капитал таъмирлаш |
|||||||||
|
1.1.1. |
... |
|||||||||
|
1.1.2. |
... |
|||||||||
|
1.1.н. |
... |
|||||||||
|
1.2. |
Хўжалик усулида капитал таъмирлаш |
|||||||||
|
1.2.1. |
... |
|||||||||
|
1.2.2. |
... |
|||||||||
|
1.2.н. |
... |
|||||||||
|
2. |
Жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
2.1. |
Пудратчи ташкилотлар томонидан амалга ошириладиган жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
2.1.1. |
... |
|||||||||
|
2.1.2. |
... |
|||||||||
|
2.1.н. |
... |
|||||||||
|
2.2. |
Хўжалик усулида жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
2.2.1. |
... |
|||||||||
|
2.2.2. |
... |
|||||||||
|
2.2.н. |
... |
|||||||||
|
Жами |
||||||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
9-ИЛОВА
9-ИЛОВА
|
АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲАҚИҚИЙ ТАЪМИРЛАШ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР |
||||||||||
|
(асосий фаолият учун) |
||||||||||
|
___________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
||||||||||
|
п/п |
Номи таъмирлаш ишлари |
Харажатларни декодлаш |
Харажатларни асослаш (далолатнома рақами) |
|||||||
|
Моддий харажатлар |
Меҳнат харажатлари |
Машиналар ва механизмлар |
Бошқалар |
Миқдори |
||||||
|
бирлик ўлчовлар |
миқдори |
нархи |
миқдори |
|||||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
1. |
Капитал таъмирлаш |
|||||||||
|
1.1. |
Пудратчи ташкилотлар томонидан капитал таъмирлаш |
|||||||||
|
1.1.1. |
||||||||||
|
1.1.2. |
||||||||||
|
1.1.н. |
||||||||||
|
1.2. |
Хўжалик усулида жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
1.2.1. |
||||||||||
|
1.2.2. |
||||||||||
|
1.2.н. |
||||||||||
|
2. |
Жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
2.1. |
Пудратчи ташкилотлар томонидан жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
2.1.1. |
||||||||||
|
2.1.2. |
||||||||||
|
2.1.н. |
||||||||||
|
2.2. |
Хўжалик усулида жорий таъмирлаш |
|||||||||
|
2.2.1. |
||||||||||
|
2.2.2. |
||||||||||
|
2.2.н. |
||||||||||
|
Жами |
||||||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
10-ИЛОВА
10-ИЛОВА
|
МАТЕРИАЛ ХАРАЖАТЛАРИ ТАРКИБИ |
||||||
|
(асосий фаолият учун) |
||||||
|
_____________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
||||||
|
п/п |
Материаллар, хом ашё, асбобларнинг номи доимий хизмат кўрсатиш учун |
Харажатларни тасрифлаш |
Харажатларни асослаш |
|||
|
бирлик ўлчовлар |
миқдори |
нархи |
миқдори |
|||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
1. |
Материаллар |
|||||
|
1.1. |
... |
|||||
|
1.2. |
... |
|||||
|
1.н. |
... |
|||||
|
2. |
Хом-ашё |
|||||
|
2.1. |
... |
|||||
|
2.2. |
... |
|||||
|
2.н. |
... |
|||||
|
3. |
Бошқа товар-моддий захиралар |
|||||
|
3.1. |
... |
|||||
|
3.2. |
... |
|||||
|
3.н. |
... |
|||||
|
Жами |
||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
11-ИЛОВА
11-ИЛОВА
|
ТРАНСПОРТ ХАРАЖАТЛАРИ ТАРКИБИ |
|||||||||
|
(асосий фаолият учун) |
|||||||||
|
________________________20 ___ йил бўйича. |
|||||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
|||||||||
|
Т/р |
Кўрсаткичлар номи |
Ўзгарувчан бирлик |
Енгил транспорт воситалари |
Юк ташувчи транспорт воситалари |
Юк ва йўловчи ташувчи транспорт воситалари |
Автобуслар |
Махсус транспорт воситалари |
Механизм ва эҳтиёт қисмлар |
Бошқа транспорт турлари |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
|
I |
ЁҚИЛҒИ ХАРАЖАТЛАРИ |
млн.сўм |
|||||||
|
1. |
Бензин ёқилғисида ҳаракатланувчи транспорт воситалари |
||||||||
|
1.1. |
Миқдори |
дона |
|||||||
|
1.2. |
Автопаркдаги транспортлардан фойдаланиш даражаси |
коэф. |
|||||||
|
1.3. |
Транспорт бирлиги учун кунлик сарф меъёри |
литр |
|||||||
|
1.4. |
Автопаркдаги кунлик харажатлари (1.1х1.2х1.3) |
литр |
|||||||
|
1.5. |
Йил давомида иш кунлари сони |
кун |
|||||||
|
1.6. |
Бензин нархи |
литр/сўм |
|||||||
|
1.7. |
Жами бензин ёқилғиси харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
2. |
Суюлтирилган табиий газда ҳаракатланувчи автотранспорт воситалари |
||||||||
|
2.1. |
Миқдори |
дона |
|||||||
|
2.2. |
Автопаркдаги транспортлардан фойдаланиш даражаси |
коэф. |
|||||||
|
2.3. |
Транспорт бирлиги учун кунлик сарф меъёри |
литр |
|||||||
|
2.4. |
Автопаркдаги кунлик харажатлари (1.1х1.2х1.3) |
литр |
|||||||
|
2.5. |
Йил давомида иш кунлари сони |
кун |
|||||||
|
2.6. |
Суюлтирилган табиий газ нархи |
литр/сўм |
|||||||
|
2.7. |
Жами суюлтирилган табиий газ харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
3. |
Дизель ёқилғисида ҳаракатланувчи транспорт воситалари |
||||||||
|
3.1. |
Миқдори |
дона |
|||||||
|
3.2. |
Автопаркдаги транспортлардан фойдаланиш даражаси |
коэф. |
|||||||
|
3.3. |
Транспорт бирлиги учун кунлик сарф меъёри |
литр |
|||||||
|
3.4. |
Автопаркдаги кунлик харажатлари (1.1х1.2х1.3) |
литр |
|||||||
|
3.5. |
Йилнинг шу жумладан иш кунлари сони |
кун |
|||||||
|
3.6. |
Дизель ёқилғиси нархи |
литр/сўм |
|||||||
|
3.7. |
Жами дизель ёқилғиси харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
II |
ТАЪМИРЛАШ ХАРАЖАТЛАРИ |
млн.сўм |
|||||||
|
4. |
Шиналарни сотиб олиш харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
5. |
Аккумулятор батареяларни сотиб олиш харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
6. |
Машина мойини сотиб олиш ва бошқа ёқилғи-мойлаш материаллари харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
7. |
Таъмирлаш харажатлари |
млн.сўм |
|||||||
|
Ш |
БОШҚА ХАРАЖАТЛАР |
млн сўм |
|||||||
|
8. |
Транспорт воситаларини техник кўрикдан ўтказиш |
млн.сўм |
|||||||
|
9. |
Бошқа давлат тўловлари ва божлари |
млн.сўм |
|||||||
|
10. |
Бошқа хизматлар ва харажатлар |
млн.сўм |
|||||||
|
IV |
Жами |
млн.сўм |
|||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
12-ИЛОВА
12-ИЛОВА
|
МАЪМУРИЙ ХАРАЖАТЛАР ТАРКИБИ |
|||
|
(асосий фаолият учун) |
|||
|
______________________ 20 ___ йил бўйича. |
|||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
|||
|
Т/р |
Кўрсаткичлар номи |
Нархи (сўм) |
Харажатларни асослаш |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
1. |
Иш юритиш материаллари, офис жиҳозлари учун материаллар сарфи, факс қоғозлари, принтерлар ва нусха кўчириш ускуналарини сотиб олиш харажатлари ва бошқалар |
||
|
1.1. |
Иш юритиш материаллари |
||
|
1.2. |
Офис ускуналари учун материаллар |
||
|
1.3. |
Факс, принтер ва нусха кўчириш учун қоғоз |
||
|
1.4. |
Бошқалар |
||
|
2. |
Почта ва телекоммуникация харажатлари |
||
|
2.1. |
Почта харажатлари |
||
|
2.2. |
Телекоммуникация харажатлари |
||
|
2.3. |
Бошқалар |
||
|
3. |
Дастурий таъминотга техник хизмат кўрсатиш харажатлари |
||
|
3.1. |
Дастурий таъминотга техник хизмат кўрсатиш |
||
|
3.2. |
Киберхавфсизликни таъминлаш |
||
|
3.3. |
Бошқалар |
||
|
4. |
Консалтинг ва аудиторлик хизматлари |
||
|
4.1. |
Молиявий аудит |
||
|
4.2. |
Техник аудит |
||
|
4.3. |
Консалтинг хизматлари |
||
|
4.4. |
Услубий, норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатларни ишлаб чиқиш харажатлари |
||
|
5. |
Банк харажатлари |
||
|
6. |
Бинолар, иншоотлар ва бошқа мол-мулкни муҳофаза қилиш харажатлари |
||
|
7. |
Кадрларни қайта тайёрлаш харажатлари |
||
|
8. |
Юридик ва нотариал харажатлар |
||
|
9. |
Экологик харажатлар |
||
|
10. |
Маркетинг ва реклама харажатлари |
||
|
11. |
Вакиллик харажатлари |
||
|
12. |
Саёҳат харажатлари |
||
|
13. |
Қимматли қоғозлар Марказий депозитарийси банки ва қимматли қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчилари хизматлари учун тўлов |
||
|
14. |
Бошқа кутилмаган маъмурий харажатлар |
||
|
Жами |
|||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
13-ИЛОВА
13-ИЛОВА
|
АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ВА НОМОДДИЙ АКТИВЛАР БЎЙИЧА АМОРТИЗАЦИЯ АЖРАТМАЛАРИ БЎЙИЧА ҲИСОБ-КИТОБЛАР |
|||||||
|
(асосий фаолият учун) |
|||||||
|
____________________ 20 йил ___ бўйича. |
|||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
|||||||
|
Т/р |
Асосий воситалар ва номоддий активлар гуруҳлари |
Бошланғич қиймат |
Қолдиқ қиймати «___» _________ 20 ___ й. ҳолатига |
Эскириш меъёри (%) |
Эскиришни ҳисоблаш усули |
Сумма амортизация |
Қолдиқ қиймати |
|
1 |
2 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
1. |
Асосий воситалар |
||||||
|
1.1. |
... (1-гуруҳ) |
||||||
|
1.2. |
... (2-гуруҳ) |
||||||
|
1.н. |
... (н гуруҳи) |
||||||
|
2. |
Номоддий активлар |
||||||
|
2.1. |
... (1-гуруҳ) |
||||||
|
2.2. |
... (2-гуруҳ) |
||||||
|
2.3. |
... (н гуруҳи) |
||||||
|
3. |
Жами |
||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
14-ИЛОВА
14-ИЛОВА
|
КРЕДИТЛАР ВА ҚАРЗЛАР ТЎҒРИСИДА МАЪЛУМОТ |
||||||||||||||
|
(асосий фаолият учун) |
||||||||||||||
|
____________________ 20 ___ йил бўйича |
||||||||||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
||||||||||||||
|
Т/р |
Кредит шартномасининг номи |
Кредит шартномаси рақами |
Кредитлашни бошлаш (ой, йил) |
Кредитни тўлаш муддати (ой, йил) |
Имтиёзли давр (ойлар) |
Валюта кредит |
Кредит миқдори (кредит валютасида) |
Ҳисобот даври бошидаги кредит қолдиғи (кредит валютасида) |
Йиллик фоиз ставкаси (%) |
Тўланадиган фоизлар тариф даврида |
Тариф даврида тўланиши лозим бўлган кредитнинг асосий суммаси |
Тариф даври охиридаги кредит суммасининг қолдиғи (кредит валютасида) |
||
|
кредит валютасида |
миллий валютада |
кредит валютасида |
миллий валютада |
|||||||||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
1. |
Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар |
|||||||||||||
|
1.1. |
||||||||||||||
|
1.2. |
||||||||||||||
|
1.n. |
||||||||||||||
|
Жами |
- |
- |
- |
|||||||||||
|
2. |
Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар |
|||||||||||||
|
2.1. |
||||||||||||||
|
2.2. |
||||||||||||||
|
2.n. |
||||||||||||||
|
Жами |
- |
- |
- |
|||||||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
15-ИЛОВА
15-ИЛОВА
|
АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ХАРИДИ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР |
|||||
|
(лицензияланган фаолият бўйича) |
|||||
|
____________________ 20 ___ йил бўйича. |
|||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
|||||
|
Т/р |
Асосий воситанинг инвентаризация рақами |
Асосий воситанинг номлари |
Асосий воситалар хариди санаси |
Фойдаланиш муддати (йиллар) |
Асосий воситанинг қиймати (ҚҚСсиз) |
|
1 |
2 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
1. |
|||||
|
2. |
|||||
|
3. |
|||||
|
n. |
|||||
|
Жами |
|||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
16-ИЛОВА
16-ИЛОВА
|
АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ҚУРИЛИШИ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР |
|||||
|
(лицензияланган фаолият бўйича) |
|||||
|
____________________ 20 ___ йил бўйича. |
|||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
|||||
|
Т/р |
Асосий воситанинг инвентаризация рақами |
Асосий воситанинг номлари |
Асосий воситалар ишлаб чиқарилган сана |
Фойдаланиш муддати (йиллар) |
Асосий воситанинг қиймати (ҚҚСсиз) |
|
1 |
2 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
1. |
|||||
|
2. |
|||||
|
3. |
|||||
|
n. |
|||||
|
Жами |
|||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
17-ИЛОВА
17-ИЛОВА
|
АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲИСОБДАН ЧИҚАРИШ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР |
||||||||||
|
(лицензияланган фаолият бўйича) |
||||||||||
|
____________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади |
||||||||||
|
Т/р |
Асосий воситалар номи |
Асосий воситалар хариди санаси |
Асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш (сотиш) санаси |
Асосий воситанинг инвентаризация рақами |
Асосий воситанинг бошланғич қиймати |
Йиғилган эскириш суммаси |
Йиғилган бузилиш суммаси |
Асосий воситанинг баланс қиймати |
Асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш (сотиш) миқдори |
Асосий воситани ҳисобдан чиқариш (сотиш) билан боғлиқ харажатлар |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
1. |
||||||||||
|
2. |
||||||||||
|
3. |
||||||||||
|
n. |
||||||||||
|
Жами |
||||||||||
Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
18-ИЛОВА
18-ИЛОВА
|
АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ТУГАТИШ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР |
||||||||||
|
(лицензияланган фаолият бўйича) |
||||||||||
|
____________________ 20 ___ йил бўйича. |
||||||||||
|
(шакл млн.сўмда тўлдирилади) |
||||||||||
|
Т/р |
Асосий воситалар номи |
Асосий воситанинг инвентаризация рақами |
Бошланғич қиймати |
Қолдиқ қиймати |
Тугатишдан олинган даромадлар |
Активни тугатиш учун асос/сабаб |
||||
|
жами |
капитал харажатларга киритилган |
жорий харажатларга киритилган |
ҳисобдан чиқарилган (сотилган) |
бошқалар йўналишлар бўйича |
||||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
1. |
||||||||||
|
2. |
||||||||||
|
3. |
||||||||||
|
n. |
||||||||||
|
Жами |
||||||||||
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига
3-ИЛОВА
Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом табиий газ ёқилғисини ишлаб чиқариш (қазиб олиш), узатиш, тақсимлаш ва сотиш хизматлари (кейинги ўринларда — маҳсулот ва хизматлар) учун тарифларни шакллантиришнинг асосий тартибини белгилайди.
Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасида табиий газни қазиб чиқарувчи, қабул қилувчи, узатувчи, газ таъминоти ташкилотлари ва истеъмолчиларга магистрал газ қувурлари орқали етказиб берувчи ташкилотлар томонидан тартибга солинадиган барча тадбирларга нисбатан қўлланилади.
Тартибга солувчи орган тариф қарорларини қабул қилишда мазкур Низом ҳамда газ билан тартибга солинадиган фаолиятга тааллуқли бошқа қонунчилик ҳужжатларига асосан иш юритади.
2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
бевосита харажатлар — тартибга солувчи органга тариф даврида тартибга солинадиган тарифларга киритилган назорат қилинмайдиган харажатлар;
газ — узатувчилар ва истеъмолчиларга узатиш тармоқлари орқали етказиб бериладиган табиий газ;
газ йўқотилиши ҳисобга олинмаган узатиш — оператор томонидан қабул қилинган табиий газнинг умумий ҳажми ва унинг узатиш тизимининг чиқиш нуқтасида сотилган ёки етказиб берилган табиий газнинг ҳажми ўртасидаги фарқни билдиради, тартибга солувчи орган томонидан рухсат этилган тизим газидан ташқари (сиқилиш, техник хизмат кўрсатиш ва бошқалар);
газ таъминоти — ишлаб чиқариш ташкилотидан сотилган газ ва етказиб берувчи томонидан қайта сотиш учун сотиб олинган газ;
газни тартибга солувчи фаолият — операторлар томонидан табиий газни ишлаб чиқариш (қазиб чиқариш), узатиш, тақсимлаш, сақлаш ва газ таъминоти фаолияти;
истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш тоифаси — газ нархини белгилаш учун газ билан тартибга солинадиган хизматлар истеъмолчилари ажратиладиган хизматлар тоифалари;
капитал харажатлар — бу тариф даврига прогноз қилинадиган тартибга солинадиган активларга инвестициялар;
операторлар — табиий газни қазиб чиқарувчи, қабул қилувчи, узатувчи, газ таъминоти ташкилотлари ва истеъмолчиларга магистрал газ қувурлари орқали етказиб берувчи ташкилот;
тариф — ушбу Низомга мувофиқ тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи операторлар томонидан табиий газ ёқилғисини ишлаб чиқариш (қазиб олиш), узатиш, тақсимлаш ва сотиш хизматлари учун белгиланган нарх.
тариф даври — тариф ҳисобланадиган давр (календарь йил ва ундан ортиқ);
тарифлар тузилмаси — операторлар ҳар бир хизмат тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун олиши мумкин бўлган барча тартибга солинадиган тарифлар (қатъий ва ўзгарувчан тўловлар) тўплами;
тартибга солинадиган активлар — норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган хизматлар стандартларига мувофиқ тартибга солинадиган хизматларни кўрсатиш учун зарур бўлган активлар, шу жумладан, айланма маблағлар, газ қувурлари тўплами;
тартибга солинадиган тарифлар — операторлар томонидан тариф даврида тартибга солинадиган хизматлар учун олиши мумкин бўлган тарифлар;
тартибга солувчи орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси;
тизимда ишлатиладиган газ — газни етказиб берувчи ташкилот томонидан газ қувурларини ташиш тизимини ишлатиш ва унга техник хизмат кўрсатиш учун фойдаланиладиган газ миқдори;
узатиш билан тартибга солинадиган хизматлар — узатиш хизмати ва тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган бошқа тартибга солинадиган хизматлар;
узатиш хизмати — корхона томонидан узлуксиз равишда ва газ хизмати шартномасида келишилган ҳолда кўрсатиладиган хизмати;
хизматлар — операторлар томонидан кўрсатиладиган тартибга солинадиган фаолият.
2-боб. Тарифларни тартибга солиш тамойиллари
3. Тариф методологияси тариф режими ва тарифларига нисбатан қўлланилиши мумкин бўлган қуйидаги тамойилларни ўз ичига олади:
тарифлар самарали бошқарув, операторлар тизимини янгилаш ва истеъмолчиларга ишончли ва хавфсиз тарзда хизматлар кўрсатиш имконини берувчи бўлиши;
тарифлар камситувчи бўлмаслиги;
тарифлар бошқа хизматлар ёки истеъмолчилар тоифалари томонидан ўзаро субсидияланмаслиги;
тарифлар ва уларнинг хизматлари истеъмолчилар тушуниши учун осон бўлиши;
тарифлар истеъмолчилар тоифасига мос келиши.
4. Ҳеч бир оператор ўз истеъмолчиларидан тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган ва эълон қилинган тарифлар жадвалига киритилган тариф тузилмасига мос келмайдиган ҳар қандай тарифни ундирмайди.
3-боб. Тариф даври
5. Тарифни белгилаш ва тарифларни биринчи навбатда қайта кўриб чиқиш ўртасидаги тариф даври ушбу вақт даври учун тартибга солувчи орган томонидан тариф тузилмаси тасдиқланган кундан бошлаб бир йил давом этади.
6. Кейинги тарифларни кўриб чиқиш ўртасидаги тариф даври уч йил давом этади.
4-боб. Тарифларни кўриб чиқиш методологияси
7. Тартибга солувчи орган операторлар томонидан қўлланиладиган тарифларни тариф даври бошланишидан олдин белгилайди.
8. Тартибга солинадиган тарифлар операторларга тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган хизматларнинг тахминий қийматига тенг даромад олиш имконини беради ва қуйидаги формула бўйича белгиланади:
бунда:
t — Тариф даврининг ҳар бир йилини ифодалайди.
N — Тариф даврининг йиллар сони.
ARt — Тариф даврининг t йилида рухсат этилган даромад ҳисобланади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади: ARt = ∑i RTi,t x Qi,t; бунда Rti,t t йилида хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар i синфи учун тартибга солинадиган тариф ва Qi,t t йилидаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар i синфига бўлган тахминий талаб.
RRt — Тариф даврининг t йилидаги даромад талаби ва мазкур низомнинг 5 — 13-бобларида тавсифланган таркибий қисмлар методологиясига мувофиқ ҳисоблаб чиқилади.
r — мазкур низомнинг 11-бобига мувофиқ белгиланган даромадлилик даражаси ҳисобланади.
9. Тартибга солинадиган тарифлар тартибга солувчи орган томонидан инфляция ва бевосита харажатларнинг ўзгаришига қараб, тариф даврида қуйидаги формула бўйича ўзгартирилади:
бунда:
AARt — тариф даврининг t йилдаги тузатилган рухсат этилган даромади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади: AARt = ∑i ARTi,t x Qi,t; Бу ерда ARTi,t — t йилдаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчиларнинг i тоифаси учун тузатилган, тартибга солинадиган тарифлар ва Qi,t — тарифларни кўриб чиқишда прогноз қилинганидек, t йилидаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчиларнинг i синфига бўлган тахминий талаб.
RRt — тарифларни кўриб чиқишда прогноз қилинганидек мазкур низомнинг 7-бобида белгиланган t йилидаги даромад талаби.
DCt — тарифларни кўриб чиқишда прогноз қилинганидек мазкур низомнинг 7-бобида белгиланган t йилидаги бевосита харажатлар.
RDCt — t йилида кўриб чиқилган бевосита харажатлар ва мазкур низомнинг 5-бобига мувофиқ ҳисоблаб чиқилади.
CPIt — t йили учун тартибга солинадиган тарифлар кучга киришидан икки ой олдин Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси томонидан эълон қилинадиган истеъмол нархлари индексидир.
CPIt-1 — t-1 йил учун тартибга солинадиган тарифлар кучга киришидан икки ой олдин Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси томонидан эълон қилинадиган истеъмол нархлари индексидир.
5-боб. Бевосита харажатлар
10. Бевосита харажатлар қуйидагилардан иборат:
қазиб чиқарувчи ташкилот томонидан табиий газни қазиб чиқариш жараёнида келиб чиқадиган барча харажатлар;
магистрал газ қувурлари орқали етказиб берувчи ташкилот учун бу тартибга солинадиган хизматларнинг тегишли томонига етказиб бериш харажатлари;
истеъмолчиларга етказиб берувчи ташкилот учун бу тартибга солинадиган хизматларнинг тегишли томонига етказиб бериш учун сотиб олинган газ ва газ узатиш хизматлари харажатлари.
Операторлар тариф даври учун ўзининг прогнозли бевосита харажатини тақдим этади.
11. Тартибга солувчи орган табиий газ учун бозор прогнозлари ва имкониятлар харажатларини ҳамда узатиш хизмати учун прогноз қилинадиган тартибга солинадиган тарифларни ҳисобга олган ҳолда бевосита харажатларни баҳолайди ва тасдиқлайди.
12. Бевосита харажатлар қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
RDCt = PDCt + (ADCt-1 — PDCt-1) x (1 + r)
бунда:
PDCt — тариф даврининг t йили учун прогноз қилинадиган бевосита харажат бўлиб, газ ва узатиш хизматлари шартномаларига мувофиқ, t йилида тартибга солинадиган хизматларни етказиб бериш учун сотиб олинадиган газ ва узатиш хизматларининг нархини ифодалайди (агар мавжуд бўлса).
ADCt-1 — t-1 йилда ҳақиқий бевосита харажат бўлиб, t-1 йилда тартибга солинадиган хизматларни етказиб бериш учун газ ва узатиш хизматлари учун тўланган миқдор (агар мавжуд бўлса).
PDCt-1 — t-1 йил учун прогноз қилинган бевосита харажатлар. Тариф давридаги биринчи тузатиш учун PDCt-1 = DCt-1.
r — мазкур низомнинг 11-бобига мувофиқ белгиланган даромадлилик даражаси.
6-боб. Тариф даврида тартибга солинадиган тарифларни ўзгартирилмаслиги
13. Тартибга солинадиган тарифларнинг қиймати тариф даврида фақат мазкур низомнинг 4-бобига мувофиқ ўзгаради, форс-мажор ҳолатлари бундан мустасно.
14. Ҳар бир тариф даври учун тартибга солинадиган тарифларни белгилашда тартибга солувчи орган операторлар, истеъмолчилар ва истеъмолчиларнинг алоҳида тоифалари учун ўтган даврдаги йўқотишлар ёки даромадларни ўзгартира олмайди.
7-боб. Даромад талаби
15. Тариф даврининг ҳар бир t йили учун даромад талаби (RR) қуйидаги формула бўйича белгиланади:
RRt = DCt + Opext + Dt + COCt
бунда:
DCt — мазкур низомнинг 5-бобида белгиланган бевосита харажатлар
Opext — мазкур низомнинг 8-бобида таърифланганидек, тартибга солинадиган операцион харажатлар
Dt — мазкур низомнинг 9-бобида белгиланган амортизация
COCt — мазкур низомнинг 10-бобида белгиланган капитал баҳоси
16. Даромад талабининг юқоридаги таркибий қисмлари тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланади.
8-боб. Тартибга солинадиган операцион харажатлар
17. Тартибга солинадиган операцион харажатлар бу операторлар томонидан тартибга солиниши мумкин бўлган харажатлар ҳисобланади.
Операцион харажатлар операторлар томонидан тақдим этилган асословчи ҳужжатларга асосан тартибга солувчи орган томонидан таҳлил қилингандан сўнг инобатга олинади.
Мазкур низомнинг 16 ва 17-бобларида кўрсатилган бухгалтерия ҳисоби стандартлари капитал харажатларни операцион харажатлар сифатида таснифлаш бўйича кўрсатмаларни ўрнатади, шунда баъзи ўрнини босувчи инвестициялар операцион харажатлар сифатида таснифланиши мумкин.
9-боб. Амортизация
18. Операторлар учун амортизация активларнинг тартибга солинадиган базасига (кейинги ўринларда — АТБ) киритилган активларнинг амортизация тўловлари йиғиндиси сифатида аниқланади.
Амортизация чизиқли амортизация усули бўйича ҳисобланади.
АТБга киритилган активларнинг ҳар бири учун амортизация ставкалари мазкур низомга 16 ва 17-бобларда кўрсатилган бухгалтерия ҳисоби стандартларига мувофиқ белгиланади.
19. Операторлар учун тариф даврининг ҳар бир йили учун капитал баҳоси қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
бунда:
СОС — капиталнинг тартибга солинадиган қиймати.
r — 11-бобга мувофиқ ваколатли орган томонидан белгиланган даромад даражаси.
— RAB мазкур низомнинг 12-бобида белгиланган, t — тартибга солинадиган инвестицион капитал базасининг ўртача қиймати бўлиб, у қуйидагича ҳисобланади:
бунда:
— тартибга солинадиган инвестицион капитал базасининг очилиш қиймати, яъни тариф даврининг t йилининг биринчи кунидаги АТБ қиймати.
— тартибга солинадиган активлар базасининг якуний қиймати, яъни тариф даврининг t йилининг охирги кунидаги АТБ қиймати.11-боб. Даромадлилик даражаси
20. Даромадлилик даражаси ваколатли орган томонидан оператор учун капиталнинг ўртача қиймати (WACC) таҳлили асосида белгиланади. WACC қуйидаги формула бўйича ҳақиқий, солиқдан олдинги асосда ҳисобланади:
бунда:
WACC — солиқдан олдинги реал асосда капиталнинг ўртача қиймати (%);
Gearing — умумий капиталнинг улуши сифатида қарзга тенг (капитал + қарз);
Ке — ўз капиталининг реал қиймати бўлиб, капитал активларни нархлаш модели (САРМ) методологиясига мувофиқ ҳисобланиши керак (%);
Kd — қарзнинг реал қиймати (%);
Тр — операторга нисбатан қўлланиладиган корпоратив солиқ ставкаси (%).
12-боб. Активларнинг тартибга солинадиган базаси
21. Операторлар учун активларнинг тартибга солинадиган базаси (кейинги ўринларда — АТБ) айланма капитал ва газ тармоқлари тўпламини ўз ичига олган тартибга солинадиган активлар қийматидан иборат.
22. Операторлар томонидан амалга оширилган инвестиция, агар инвестиция эҳтиёткорлик билан амалга оширилган бўлса, тартибга солинадиган инвестицион капитал деб ҳисобланади. Агар инвестициялар тариф даврида маълум бир санада фойдаланишга топширилган бўлса, лекин ўтган йилларда амалга оширилган бўлса, инвестиция қиймати ушбу бобда кўрсатилган санагача фоизлар билан ялпи ҳисобланади.
23. Мазкур низомнинг 13-бобида кўрсатилган тартибга мувофиқ тузатишларни ҳисобга олгандан сўнг, аввалги тариф даврининг охирги кунида АТБнинг амортизация қилинган қийматига тенг бўлиши керак.
24. Тарифларни қайта кўриб чиқиш жараёнида тасдиқланган капитал харажатлар оператор томонидан тариф даврида тартибга солувчи орган томонидан келишилган қийматда амалга оширилади.
25. АТБнинг очилиш қиймати мазкур низомнинг 13-бобида кўрсатилган тартиб бўйича тузатишлар ҳисобга олингандан сўнг, аввалги тариф даврининг охирги кунидаги АТБнинг амортизация қилинган қийматига тенг бўлиши керак.
26. АТБнинг ёпилиш қиймати қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
бунда:
RABt — t йилидаги АТБ қиймати
RABt-1 — t-1 йилидаги АТБ қиймати ёки очилиш қиймати
Capext — мазкур низомнинг 13-бобида белгиланганидек, t йилида тартибга солинадиган активларга капитал харажатлар
Dt — мазкур низомнинг 9-бобида белгиланганидек, t йилида тартибга солинадиган активларнинг амортизацияси
— t йилида тартибга солинадиган активларнинг чиқарилиши.13-боб. Капитал харажатлар
27. Операторлар тариф даври учун харажатлар режасини ишлаб чиқиш ва тартибга солувчи органга юборади.
Тартибга солувчи орган капитал харажатлар режасини кўриб чиқиб, капитал харажатларни амалга ошириш учун даромадга бўлган талабда ҳисобга олади.
14-боб. Субсидияланган тарифлар
28. Субсидияланадиган тарифлар ҳукумат томонидан белгиланади ва операторлар томонидан тартибга солинадиган хизматлар учун истеъмолчилардан ундириладиган энг юқори нарх бўлиб ҳисобланади.
29. Субсидияланган тарифлар тартибга солинадиган тарифлардан пастроқ бўлади.
30. Операторларга субсидияланган тарифлар бўйича олинадиган даромад ва тартибга солинадиган тарифлардан олишга рухсат этилган даромад ўртасидаги фарқни ҳукумат қоплаши шарт.
31. Компенсация мазкур низомнинг 15-бобига мувофиқ ҳисобланади.
15-боб. Субсидия
32. Субсидия тариф даврида ҳукумат орқали операторларга бериладиган компенсация бўлиб, қуйидаги формула бўйича ҳисоблаб чиқилади:
бунда:
St — t йилидаги субсидия миқдори
RTi,t — t йилидаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун тартибга солинадиган тарифлар
STi,t — t йилида хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун субсидияланган тарифлар
Qi,t — t йилида хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар i синфига бўлган талаб прогнози
33. t йили учун субсидия миқдори ҳар ойнинг охирида тўланади. Ҳар қандай кечикиш мазкур низомнинг 11-бобида белгиланган даромадлилик даражасидан фойдаланган ҳолда тузатилган миқдорни назарда тутади.
16-боб. Тартибга солувчи орган кўрсатмалари
34. Операторлар тартибга солувчи орган кўрсатмаларига риоя қилиши керак.
35. Тартибга солувчи орган кўрсатмалари қуйидагиларни белгилайди:
ҳар хил фаолият ва хизмат турлари орасида тақсимлаш жараёнини амалга ошириш учун бухгалтерия ҳисобини юритиш бўйича операторлар томонидан риоя қилиниши керак бўлган қоидалар;
тартибга солувчи орган назорати остида бўлмаган, ўзларининг ташкилий тузилмаларини тегишли ташкилотлар билан қисман ёки тўлиқ мос келадиган активлар, хизматлар (маҳсулотларни) ушбу фаолият ўртасида ўтказадиган операцияларни амалга оширадиган ташкилотлар томонидан қўлланилиши керак бўлган қоидалар;
ҳар бир хизмат ёки истеъмолчи тоифаси бўйича харажатларни тақсимлашга имкон берувчи стандартлар, шакллар;
тартибга солинадиган фаолият учун активларнинг фойдали хизмат муддати.
36. Тартибга солувчи органга тақдим этиладиган маълумотлар Ўзбекистон молиявий ҳисоботининг миллий стандартлари талабларига жавоб бериши керак.
17-боб. Харажатлар, активлар ва даромадларни тақсимлаш тамойиллари
37. Операторлар амалга ошириладиган ҳар қандай харажатларни, активларни ёки даромадларни қуйидаги тамойилларга мувофиқ тақсимлаши шарт:
Сабаблилик: харажатлар ва активлар, тариф харажатларини акс эттириш тамойилига мувофиқ, хизматлар ўртасида ҳар бир хизматнинг қиймати ёки активларидан фойдаланиш улушига қараб тақсимланади;
Дискриминацияга йўл қўймаслик: харажатларни тақсимлаш учун асос бирон бир истеъмолчига, истеъмолчилар тоифасига ёки хизматлар тоифасига ёки оператор томонидан амалга ошириладиган фаолиятга ортиқча фойда келтирмаслиги керак;
Мувофиқлик: иложи борича тақсимлаш асоси йилдан-йилга бир хил бўлиши керак;
Шаффофлик: харажатларнинг тақсимланиш асоси аниқ ва тушунарли бўлиши керак.
38. Шубҳаларга йўл қўймаслик учун оператор мазкур низомнинг 37-банди тамойилларига мувофиқ газ хизматига, шунингдек оператор томонидан кўрсатиладиган бошқа хизматларга нисбатан тақсимлашни амалга ошириши шарт.
18-боб. Маълумотлар шакли
39. Маълумотлар шакли — кейинги тариф даври учун тарифларни тасдиқлашда тартибга солувчи орган томонидан талаб қилинадиган маълумотлар тўплами.
40. Маълумотлар шакли қуйидагилардан иборат:
талаб қилинган маълумотлар рўйхати ва уни тайёрлаш бўйича йўриқномалар тўплами тариф даври учун ариза берувчи операторлар томонидан тўлдирилиши керак;
операторлар томонидан маълумотларни киритиш учун шакллантирилган электрон ҳужжат;
маълумотлар шакллари операторларнинг тасдиқланган бизнес-режалари билан асослантирилиши керак.
41. Тартибга солувчи орган ўз текширувлари орқали операторлар харажатларининг асослилигини аниқлаш учун зарур деб ҳисоблаган барча маълумотлар операторлар томонидан тақдим этилиши лозим.
19-боб. Тартибга солинадиган тарифларни эълон қилиш.
42. Тартибга солинадиган тарифлар операторларнинг веб-сайтларида эълон қилиниши керак.
43. Тартибга солинадиган тарифлар табиий газ ҳажмининг бир бирлигига пул кўринишида ифодаланади ва тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган шаклда бўлади.
44. Тартибга солинадиган тарифлар қўшилган қиймат солиғини ўз ичига олган ҳолда тасдиқланади.
20-боб. Махфийлик
45. Операторлар тартибга солувчи органдан мазкур Низомга мувофиқ тақдим этилган махфий маълумотларни ошкор қилмасликни сўраши мумкин. Тартибга солувчи орган маълумотларнинг махфий аҳамиятга эга эканлигига ишонч ҳосил қилган тақдирда, бундай маълумотларни, ошкор қилмаслиги керак.
21-боб. Якуний қоида
46. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар ҳисобланади.
Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Харажатларни тақсимлаш тартиби
|
Босқичлар |
Тадбир номи |
Тадбирлар |
||
|
I босқич |
Харажатларни таснифлаш |
1. Хизматларнинг турли тоифалари ёки мижозлар тоифалари билан бевосита боғлиқ бўлган харажатларни аниқлаш. 2. Муайян истеъмолчилар маълум харажатларни (масалан, паст босимли тармоқ харажатларини) тўлашга мажбур бўлиши мумкин, шу билан бирга барча мижозлар томонидан биргаликда амалга ошириладиган бошқа объект ёки бизнес харажатлари (юқори босимли тармоқ, маъмурий харажатлар) мавжуд бўлиб, улар маълум мезонларга мувофиқ тақсимланиши керак. |
||
|
II босқич |
У мумий харажатларни тақсимлаш |
Умумий харажатларни тақсимлаш учун ҳар бир хизмат тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун харажатлар талабга боғлиқ бўлган турли кўрсаткичлар («харажат омиллари») қўлланилади: истеъмолчилар сони, етказиб берилган, тақсимланган ёки ташилган газ ҳажми, энг юқори талаб, қувват захираси. |
||
|
III босқич |
Хизматлар ёки истеъмолчилар тоифаси бўйича даромад талабини ҳисоблаш |
1. Харажатлар тақсимлангандан сўнг, ҳар бир тоифа бўйича даромад талаби 7-бобда белгиланган тартибга мувофиқ ҳисобланади. 2. Ушбу босқичда ҳар бир тариф тоифаси учун тегишли, қатъий, ҳажмли ёки сиғим тўловлари ҳисоблаб чиқилади. |
||
|
IV босқич |
Таъсир таҳлили |
Янги тариф тузилмаси тарифларни қайта кўриб чиқишдан олдинги тариф тузилмаси билан ҳамда ҳар бир хизмат тоифаси ёки мижоз тоифасига тегишли бўлган муқобил энергия манбалари ёки ўрнини босувчи энергия маҳсулотларининг нархлари билан таққосланган ҳолда баҳоланади. |
||
|
V босқич |
Харажатларни қайта тақсимлаш ва тарифларни қайта тузиш |
Ҳисоблаш тартиби газнинг рақобатбардошлигини таъминлаш ва тартибга солинадиган тарифларнинг ўзгарувчанлигини камайтириш мақсадида тариф тузилмасини калибрлаш имкониятини назарда тутади |
Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Тарифларни аниқлаш ва тасдиқлаш жараёни
|
Босқичлар |
Субъектлар |
Тадбирлар |
Бажариш муддатлари |
|||
|
I босқич |
Товарларининг (хизматларининг) нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган ташкилотлар |
1. Тарифларни белгилаш ёки тарифларни қайта кўриб чиқиш, арзномани эълон қилиш ва қабул қилиш тўғрисида ариза бериш. |
30 кун |
|||
|
II босқич |
Тартибга солувчи орган |
Ҳисоб-китоб материалларини кўриб чиқиш учун сўров. |
90 кун мобайнида |
|||
|
III босқич |
Тартибга солувчи орган |
Даромад талаби ва тарифларни ҳисоблаш учун ариза берувчи томонидан тақдим этилган маълумотларни тасдиқлаш. |
60 кун мобайнида |
|||
|
IV босқич |
Тартибга солувчи орган |
Веб-сайтда манфаатдор томонларнинг фикр-мулоҳазалари учун тариф методологияси, тариф методологияси параметрлари ва ҳисоблаш тартиби эълон қилиш. |
30 кун мобайнида |
|||
|
V босқич |
Тартибга солувчи орган |
Кўриб чиқиш жараёни учун ваколатли органнинг консалтинг компанияси томонидан тариф таклифини ишлаб чиқиш. |
60 кун мобайнида |
|||
|
VI босқич |
Тартибга солувчи орган |
1. Тариф таклифини ишлаб чиқиш. 2. Тариф таклифи натижалари ваколатли орган томонидан кўриб чиқиш жараёни консалтинг компанияси орқали тақдим этилади |
90 кун мобайнида |
|||
|
VII босқич |
Тартибга солувчи орган |
1. Тариф таклифи ва манфаатдор томонлардан (операторлар, истеъмолчилар ва бошқалар) шарҳларни йиғиб олиш учун қўллаб-қувватловчи ҳужжатларни эълон қилиш. 2. Манфаатдор томонларнинг тариф жараёнида иштирок этиши бўйича сўровларини маъқуллаш. 3. Шарҳларни қабул қилиш учун вақт жадвалини белгилаш. |
30 кун мобайнида |
|||
|
VIII босқич |
Тартибга солувчи орган |
Тариф таклифини ҳамда 7-босқичда олинган шарҳларни кўриб чиқиш |
30 кун мобайнида |
|||
|
IX босқич |
Тартибга солувчи орган |
Тартибга солинадиган хизматлар ва мижозлар тоифалари (тарифлар жадвали), вақт даври учун рухсат этилган даромадлар ва рухсат этилган тариф даромадлари бўйича шаклланган тариф тузилмасини тасдиқлаш ва эълон қилиш. |
30 кун мобайнида |
Бунда:
1-босқичда тартибга солинадиган фаолиятнинг ҳар бир оператори тартибга солинадиган тарифларни қайта кўриб чиқиш учун ваколатли орган томонидан тасдиқланган санадан 15 — 18 ой олдин ариза билан мурожаат қилиши керак. Тарифларни кўриб чиқиш хронограммасининг барча вақт босқичларини ҳисоблаш (камида 15 ой).
2-босқичда сўралган маълумотларга ҳеч бўлмаганда маълумотлар шаблони, операторнинг бизнес-режаси ва маълумотлар шаблонининг тушунтиришлари илова қилинади.
Тартибга солувчи орган, ҳужжатларни кўриб чиқиб, ўзи учун қулай деб ҳисоблаган ҳолда қўшимча маълумот ва тушунтиришларни сўраши мумкин. Ваколатли орган томонидан ахборот ва тушунтиришлар бўйича фаолиятни кўриб чиқиш жараёнининг исталган босқичида содир бўлиши мумкин.
Қайта тиклаш, шу жумладан қўшимча маълумотлар ва тушунтиришлар ваколатли орган томонидан сўралганидан кейин 10 кундан кечиктирилмай тақдим этилиши керак.
3-босқичда тартибга солувчи орган капитал қийматини ҳисоблашни ва бошқа параметрларни ҳисоблаш тартибини ишлаб чиқади, сўнгра тариф методологияси бўйича тақдимотни тайёрлайди.
4-босқичда шарҳлар ваколатли орган томонидан таҳлил қилинади ва кўриб чиқилади, кейинчалик якуний тариф методологияси эълон қилинади.
6 — 8-босқичларда тариф таклифи қуйидаги бандлар ва ҳисоб-китобларни ўз ичига олади: рухсат этилган даромадлар, рухсат этилган тариф бўйича даромадлар, хизматлар ва мижозлар тоифалари учун олинадиган тариф тузилмаси, шу жумладан мақсадли ижтимоий тарифда субсидияларни ҳисоблаш. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги субсидияларни тасдиқлашда иштирок этади. Тартибга солувчи органнинг консалтинг фирмаси рухсат этилган даромадларни, рухсат этилган тариф даромадларини ва тариф тузилмасини, шу жумладан субсидияланган йўналтирилган ижтимоий тарифни (кейинги ўринларда тарифлар жадвали) ҳисоблайди.
9-босқичда тариф тузилмасини тасдиқлашни эълон қилиш билан бирга, кўриб чиқиш жараёнида кўрилган барча қадамлар, жумладан: рухсат этилган даромадларнинг таркибий қисмлари, субсидиялар, шарҳларга жавоб бериш ва тасдиқланган тариф тузилмасининг тегишли асослари тўғрисида ваколатли орган томонидан тушунтиришлар киритилиши керак.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясининг
ТАРКИБИ
Олдинги таҳрирга қаранг.
1. | Ж.А. Қўчқоров | — | Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири, комиссия раиси |
2. | Ш.Х. Ходжаев | — | Энергетика бозорини ривожлантириш ва тартибга солиш агентлиги раҳбари, комиссия раиси ўринбосари |
3. | Б.Р. Маматкаримов | — | энергетика вазирининг биринчи ўринбосари |
4. | Ш.С. Хидоятов | — | қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг биринчи ўринбосари |
5. | И.А. Абдугафаров | — | транспорт вазири ўринбосари |
6. | А.Н. Каримов | — | адлия вазири ўринбосари |
8. | Х.Б. Мустафаев | — | иқтисодиёт ва молия вазири ўринбосари |
Изоҳ. Комиссия аъзолари бошқа ишга ўтган тақдирда, унинг таркибига ушбу лавозимларга янги тайинланган ёки зиммасига тегишли функцияларни бажариш юкланган шахслар киритилади.
(4-илова Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 10 июлдаги 405-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон)
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясининг (кейинги ўринларда — Комиссия) фаолиятини ташкил қилиш тартибини белгилайди.
2. Комиссия қуйидаги товар ва хизматлар бўйича тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) кўриб чиқади ва тасдиқлайди:
ишлаб чиқарувчи ташкилотлар томонидан ишлаб чиқариладиган электр ва иссиқлик энергияси (электр энергиясини харид қилиш тарифи танловлар асосида аниқланган ёхуд қонунчилик ҳужжатларида алоҳида тартиб белгиланган ҳоллар бундан мустасно);
магистрал электр тармоқлари орқали электр энергиясини транспортировка қилиш (электр энергиясини халқаро транзитлар орқали транспортировка қилиш бундан мустасно);
тақсимловчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш;
электр энергиясининг ягона харид қилувчиси томонидан ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига сотиладиган электр энергияси;
республикадаги табиий газ ишлаб чиқарувчилар, шу жумладан «Ўзбекнефтгаз» акциядорлик жамияти ва «Шўртан ГКМ» масъулияти чекланган жамияти томонидан сотиладиган табиий газ;
қазиб чиқарувчи ва/ёки қайта ишловчи ташкилотлар томонидан ишлаб чиқариладиган ҳамда аҳолига ва ижтимоий соҳа объектларига маиший истеъмол учун етказиб беришга масъул ташкилотларга сотиладиган суюлтирилган газ;
табиий газни ташишга ихтисослашган ягона магистраль газ узатиш тизими операторининг ташиш хизмати;
табиий газни марказлашган тартибда харид қилиш ва сотиш функциясини бажарувчи томонидан табиий газни ташишга ихтисослашган ягона магистраль узатиш тизими операторига ва табиий газни кейинчалик газ тақсимлаш тармоғига уланган республика ички истеъмолчиларига, шу жумладан, аҳолига етказиб бериш мақсадида сотиб оладиган газ тақсимлаш тармоқларини эксплуатация қилувчига сотиладиган табиий газ;
транспорт тармоғининг табиий монополия шароитларида ишлаб чиқариладиган (кўрсатиладиган) товарлари (хизматлари);
Олдинги таҳрирга қаранг.
(2-банднинг ўн биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 30 июлдаги 418-сонли қарорига асосан чиқарилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 31.07.2026 й., 09/26/418/0803-сон)
Комиссия тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) ушбу Низомга иловага мувофиқ схема бўйича кўриб чиқади ва тасдиқлайди.
3. Комиссия ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари, фармойишлари, Вазирлар Маҳкамаси қарорлари, фармойишлари ҳамда мазкур Низом ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига риоя қилади.
2-боб. Комиссиянинг асосий вазифалари ва функциялари
4. Қуйидагилар Комиссиянинг асосий вазифалари ҳисобланади:
Республика ижро органлари ва бошқа манфаатдор ташкилотларнинг тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда самарали ҳамкорлигини таъминлаш;
энергетика ва транспорт соҳаларида истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанатини таъминловчи тариф сиёсатининг амалга оширилишини таъминлаш;
энергетика ва транспорт соҳаларида тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳаларида давлат сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифлар ва тавсиялар тайёрлаш;
тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этишда иштирок этиш.
5. Комиссия ўзига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни амалга оширади:
а) Республика ижро органлари ва бошқа манфаатдор ташкилотларнинг тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда самарали ҳамкорлигини таъминлаш соҳасида:
тарифлар шакллантиришини тартибга солишда очиқлик, ошкоралик тамойиллари, истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанати асосида Республика ижро органлари ва манфаатдор ташкилотларнинг ўзаро ҳамкорлигини ташкил этиш чораларини кўради;
тарифлар шакллантиришини тартибга солиш соҳасида давлат сиёсатини амалга оширишда Республика ижро органлари ва манфаатдор ташкилотларнинг ўзаро ҳамкорлигини яхшилаш чораларини ишлаб чиқади ва амалга оширади;
б) энергетика ва транспорт соҳаларида истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанатини таъминловчи тариф сиёсатининг амалга оширилишини таъминлаш соҳасида:
энергетика ва транспорт (йўналишли ва линияли таксилардан ташқари) соҳаларида товарлар ва хизматлар учун тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) тасдиқлаш бўйича таклифларни кўриб чиқади;
энергетика ва транспорт (йўналишли ва линияли таксилардан ташқари) соҳаларида товарлар ва хизматлар учун истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанатини таъминловчи тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) тасдиқлайди;
в) энергетика ва транспорт соҳаларида тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳаларида давлат сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифлар ва тавсиялар тайёрлаш соҳасида:
энергетика ва транспорт соҳаларида тариф сиёсатининг асосий йўналишларини янада такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишни ташкил этади;
тармоқлараро ва тармоқлар ичида нарх тенглиги ҳамда мувозанатига риоя қилиш, мослашувчан тарифларни тартибга солиш услубларини белгилаш соҳасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини кўриб чиқади;
табиий монополия субъектлари учун тарифни шакллантиришнинг амалдаги услубларини такомиллаштиришнинг умумий тамойилларини ишлаб чиқишни таъминлайди;
г) тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этишда иштирок этиш соҳасида:
Олдинги таҳрирга қаранг.
электр энергетикаси, нефть, табиий газ ва марказлашган иссиқлик таъминоти соҳасидаги ташкилотларнинг молиявий барқарорлигини таъминлашга қаратилган таклифларни кўриб чиқади, электр энергияси, табиий газ ва марказлашган иссиқлик таъминоти ҳамда темир йўл транспортидан фойдаланувчи истеъмолчилардан ва улгуржи қайта сотувчилардан тушадиган маблағларни тақсимлаш тартибини тасдиқлайди;
(5-банд «г» кичик бандининг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 10 декабрдаги 781-сонли қарори таҳририда)
электр энергетикаси ҳамда нефть ва газ соҳасидаги ташкилотларнинг дебиторлик ва кредиторлик қарздорликларини қисқартириш орқали корхоналарнинг молиявий ҳолатини соғломлаштириш юзасидан амалий чоралар кўради.
6. Комиссия ўзига юкланган функцияларни амалга ошириши учун қуйидаги ҳуқуқларга эга:
вазирликлар, идоралар, ташкилотлардан ўзига юкланган вазифаларни бажариш учун зарур материаллар ва маълумотларни белгиланган тартибда сўраш ва олиш;
ўз ваколатига тааллуқли масалалар бўйича вазирликлар, қўмиталар ва ташкилотлар раҳбарлари таклифларини кўриб чиқиш;
тарифлар шакллантирилишига таъсир қилувчи чораларни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрланиши ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасига кўриб чиқиш учун тақдим этилишини ташкил қилиш;
экспертиза ўтказиш ва маслаҳатлашиш учун фаолияти Комиссия ваколатига кирадиган масалалар билан боғлиқ бўлган вазирликлар, идоралар, ташкилотлар мутахассисларини, шу жумладан, хорижий мутахассисларни белгиланган тартибда жалб қилиш;
Комиссия ваколатига кирадиган масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш.
Комиссия қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
3-боб. Комиссия фаолиятини ташкил қилиш
7. Комиссия таркиби Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Комиссия таркибига раис ва Комиссия аъзолари киради.
8. Комиссияга Комиссия фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширадиган, унинг ишларини ташкил этадиган ва қабул қилинган қарорларнинг ижроси бўйича умумий назоратини амалга оширадиган раис бошчилик қилади.
9. Комиссия раиси Комиссияга юкланган функциялар ва вазифаларни бажармаганлик ёки тегишли даражада бажармаганлик учун шахсан жавобгардир.
10. Комиссия йиғилишини Комиссия раиси олиб боради.
11. Комиссия ўз фаолиятини доимий асосда амалга оширади ва зарурат туғилганда, шу жумладан, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар мурожаат қилганда йиғилиш ўтказади.
Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар тарифларни тасдиқлаш бўйича лойиҳаларни тегишли тармоқларга мутасаддилик қиладиган вазирликлар ва/ёки идоралар билан келишилгандан кейин Комиссияга киритади. Бунда Вазирлар Маҳкамаси қарори билан тасдиқланган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ ўрнатиладиган турли истеъмолчилар гуруҳлари учун электр энергияси тарифлари ҳамда Табиий газдан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ ўрнатиладиган турли истеъмолчилар учун табиий газ тарифлари бўйича электр энергияси ва табиий газ тарифларини тасдиқлаш лойиҳаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишилганидан кейин Энергетика вазирлиги томонидан Вазирлар Маҳкамасига киритилади.
Ташкилотлар томонидан Комиссияга киритилган масалаларни кўриб чиқиш ва улар бўйича қарорлар қабул қилиш муддати мурожаат ва қонунчилик ҳужжатларида белгиланган зарур ҳужжатлар Комиссияга киритилган кундан бошлаб ўттиз календарь кунини ташкил этади.
12. Комиссия йиғилиши, агар унда аъзоларнинг камида ярми қатнашса, ваколатли ҳисобланади.
13. Комиссия қарори очиқ овоз бериш орқали қабул қилинади ва йиғилишда иштирок этган Комиссия аъзолари умумий сонининг кўпчилиги овоз берганда қабул қилинган ҳисобланади. Овозлар сони тенг бўлиб қолган тақдирда раиснинг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.
14. Комиссия қарори йиғилишда иштирок этган Комиссия аъзолари томонидан имзоланадиган баённома билан расмийлаштирилади ва Комиссия раиси томонидан тасдиқланади.
15. Комиссия аъзолари йиғилишда алмашиш ҳуқуқисиз иштирок этади.
Комиссия аъзолари алоҳида фикр билдириш ҳуқуқига эга ва бундай фикр билдириладиган ҳолларда у ёзма равишда баён қилиниши ва баённомага илова қилиниши лозим.
16. Комиссия ўз фаолияти доирасида тарифларни шакллантириш соҳасида алоҳида масалалар ва муаммоларни чуқур ва батафсил ишлаб чиқиш, вақтинча ишчи гуруҳлар ташкил қилиш ва уларга Республика ижро органлари ходимлари ва жалб қилинган экспертларни киритиш ҳуқуқига эга.
17. Комиссиянинг ишчи органи вазифасини Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (кейинги ўринларда — Ишчи орган) амалга оширади.
18. Ишчи орган қуйидагиларни амалга оширади:
Комиссия фаолиятини ташкилий-техник таъминлаш;
Комиссия аъзоларига кун тартибига киритилган масалалар, йиғилиш ўтказиладиган сана, вақт ва жойи ҳақида хабар бериш;
Комиссия йиғилиши учун материаллар тайёрлаш, йиғилиш материалларини тарқатиш, иш юритишни амалга ошириш ва ҳужжатларни сақлаш;
вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари, жамоат бирлашмалари ва бошқа ташкилотлар билан биргаликда Комиссия қабул қилган қарорлар ижросининг назорати ва мониторингини ташкил қилиш, тегишли маълумотларни ва таклифларни Комиссия раисига тақдим қилиш;
келиб тушган хат-хабарларни кўриб чиқиш ва Комиссия ваколатига кирадиган масалалар бўйича қарорлар тайёрлаш.
Ишчи орган қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа функцияларни ҳам амалга ошириши мумкин.
19. Комиссия йиғилиши материаллари Комиссия раисининг имзоси билан ҳар бир Комиссия аъзосига йиғилишгача 5 кундан кам бўлмаган муддатда етказиб берилади.
4-боб. Якунловчи қоида
20. Комиссия фаолияти Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тугатилади.
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тўғрисида низомга
ИЛОВА
ИЛОВА
Комиссия томонидан тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) кўриб чиқиш ва тасдиқлаш
СХЕМАСИ
|
Босқичлар |
Субъектлар |
Тадбирлар |
Бажариш муддатлари |
|||
|
I босқич |
Товарларининг (хизматларининг) нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган ташкилотлар |
1. Нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган товарларга (хизматларга) янги нархларни (тарифларни) белгилаш учун ҳисоб-китоб материалларини тайёрлаш. 2. Товарнинг (хизматнинг) янги нархини тегишли тармоққа мутасаддилик қиладиган вазирлик (идора) билан келишиш. 3. Мутасадди вазирлик (идора) билан келишилган материалларни янги нархлар (тарифлар) лойиҳасига таҳлилий маълумотнома билан биргаликда Ишчи органга тақдим қилиш. |
Зарурат тугилганда |
|||
|
II босқич |
Ишчи орган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги) |
1. Ҳисоб-китоб материалларини кўриб чиқиш. |
5 кун мобайнида |
|||
|
2. Камчиликлари бўлган тақдирда пухта ишлаб чиқиш учун материалларни қайтариш. 3. Қарор қабул қилиш, йиғилиш учун зарур бўлган ҳужжатлар тўплами тўлиқ тақдим этилгандан сўнг кўриб чиқиладиган материалларни тайёрлаш ва янги нархларни тасдиқлаш лойиҳасини кўриб чиқиш учун Комиссияга киритиш. |
25 кун мобайнида |
|||||
|
III босқич |
Идоралараро тариф комиссияси |
Комиссиянинг янги нархларни (тарифларни) тасдиқлаш тўғрисидаги қарорини қабул қилиш. |
5 кун мобайнида |
|||
|
IV босқич |
Ишчи орган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги) |
Комиссиянинг қабул қилган қарорини тегишли вазирлик ва идораларга тарқатиш. |
1 кун мобайнида |
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари
РЎЙХАТИ
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Электр энергетика тармоғида тариф сиёсатини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2019 йил 13 апрелдаги 310-сон қарори.
2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси фаолиятини ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2019 йил 3 декабрдаги 964-сон қарори.
3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ижро этувчи тузилмасини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 22 январдаги ПҚ-4569-сон, «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси фаолиятини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 24 февралдаги ПҚ-4612-сон, «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тузилмасига Бош вазирнинг инвестициялар ва ташқи иқтисодий алоқалар масалалари бўйича ўринбосари-инвестициялар ва ташқи савдо вазири лавозимини киритиш тўғрисида» 2020 йил 10 мартдаги ПҚ-4635-сон ва «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг фаолиятини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 12 майдаги ПҚ-4710-сон қарорлари)» 2020 йил 26 июндаги 411-сон қарорига 1-илованинг 57-банди.
4. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида (Ўзбекистон Республикасининг «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида» 2021 йил 20 апрелдаги ЎРҚ-682-сон Қонуни)» 2022 йил 4 апрелдаги 153-сон қарорига илованинг 600 ва 741-бандлари.
5. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасида электр энергетика тармоғини янада ривожлантириш ва ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида» 2019 йил 27 мартдаги ПҚ-4249-сон ва «Гидроэнергетикани янада ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2021 йил 10 декабрдаги ПҚ-44-сон қарорлари)» 2022 йил 7 июлдаги 372-сон қарорига 1-илованинг 2-банди.
6. Вазирлар Маҳкамасининг «Республика истеъмолчиларига кўмир маҳсулотларини етказиб бериш механизмини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2022 йил 29 сентябрдаги 551-сон қарорининг 5-иловаси.
7. Вазирлар Маҳкамасининг «Вазирлар Маҳкамасининг ижро этувчи тузилмаси такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2022 йил 25 ноябрдаги 674-сон қарори иловасининг 3-банди.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.06.2024 й., 09/24/337/0422-сон; 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон; 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон; 02.02.2026 й., 09/26/35/0101-сон; 31.07.2026 й., 09/26/418/0803-сон)
