Т/р

Тадбирлар номи

Амалга ошириш механизми

Бажариш муддати

Масъул ижрочилар

Ташкилий-иқтисодий ва норматив-ҳуқуқий тадбирларни амалга ошириш соҳасида

1.

Ерлар деградациясига қарши курашиш тадбирларини мониторинг қилиш, баҳолаш ва ҳисобот шаклларини ишлаб чиқиш ҳамда натижаларни чоп этиш тартибини белгилаш.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2022 йил декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Адлия вазирлиги,

(Р. Давлетов),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

2.

Чўлланиш, иқлим ўзгариши, қумли ва чангли бўронларни камайтиришга қаратилган тадбирларни амалга оширганлик учун иқтисодий рағбатлантириш механизмини ишлаб чиқиш.

Бунда, жисмоний ва юридик шахслар ўзлари фойдаланаётган (ижарага олган) ер участкаларида ушбу тадбирларни амалга оширганлиги учун уларга солиқ, кредит ва бошқа имтиёзлар назарда тутилади.

Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси

2023 йил июль

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров),

Гидрометеорология хизмати маркази

(Ш. Хабибуллаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов)

3.

Яйловлар деградацияси ва чўлланишга қарши кураш тадбирларини ўтказиш бўйича услубий қўлланма тайёрлаш.

Услубий қўлланма

2023 йил август

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

4.

Тоғли ва тоғолди ҳудудларда сув тўпланадиган ҳавзаларни барпо этиш ва ўрмон билан қопланган минтақаларни кенгайтириш.

Чора-тадбирлар режаси

2023 йил сентябрь

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

Сув хўжалиги вазирлиги

(Ш. Хамраев),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

5.

Саноат корхоналаридан чиқадиган зарарли тутунлар, чанглар ва заҳарли қолдиқларни тозалашнинг замонавий тизимларини ўрнатиш ҳисобига зарарли чиқиндилар чиқишини камайтириш.

Чора-тадбирлар режаси

2023 йил октябрь

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

саноат корхоналари

6.

Шамол тезлигини пасайтириш ва чанг зарраларини тутиб қолиш учун шаҳарлар атрофида ўрмон чизиқларини яратиш.

Чора-тадбирлар режаси

2023 йил август

Гидрометеорология хизмати маркази

(Ш. Хабибуллаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

7.

Қишлоқ ва ўрмон хўжалиги ҳудудларида тупроқ деградацияси жараёнлари суръатларини пасайтириш.

Амалий чора-тадбирлар

Доимий

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

Сув хўжалиги вазирлиги

(Ш. Хамраев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

8.

Тупроқ ахборот тизимлари маълумотлар базасини ҳамда унинг асосида тупроқ эрозияси бўйича электрон мониторинг тизимини яратиш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 йил ноябрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги

(Ш. Хамраев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов)

9.

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти ва унинг минтақавий бўлинмалари томонидан хўжалик шартномалари асосида пахта-тўқимачилик кластерларининг 1 млн гектар экин майдонларида «Тупроқ клиникаси» хизматларини кўрсатишни йўлга қўйиш.

Амалий чора-тадбирлар

2022 — 2024 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

«Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари» уюшмаси

(М. Раҳматов)

10.

Яйловлардан барқарор фойдаланиш тизимини янада такомиллаштириш мақсадида яйлов деградациясини баҳолаш ва деградацияга учраган яйловларни қайта тиклашнинг экологик-фитоценотик мезонлари ва стандартларини ишлаб чиқиш.

Чора-тадбирлар режаси

2023 йил декабрь

Ипакчилик ва жун саноати ривожлантириш қўмитаси

(Б. Шарипов),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

11.

Яйловлардан оқилона фойдаланишнинг илмий асосларини ишлаб чиқиш, маҳаллий навларни яратиш, яйлов экинлари уруғчилигининг илмий асосларини ва чўлда интенсив озуқа ишлаб чиқаришнинг адаптив тизимини ишлаб чиқиш.

Чора-тадбирлар режаси

2023 йил август

Ипакчилик ва жун саноати ривожлантириш қўмитаси

(Б. Шарипов),

Қоракўлчилик ва чўл экологияси илмий-тадқиқот институти

(Н. Бобоқулов)

Ходимлар малакасини ошириш ва халқаро тажрибаларни ўрганиш соҳасида

12.

Тупроқ органик углеродларини ҳисоблаш усуллари ва хариталарини яратиш параметрларини белгилаш бўйича халқаро тажрибаларни ўрганиш.

Амалий чора-тадбирлар

2022 — 2025 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов)

13.

Илғор мамлакатларнинг ерлар деградациясига қарши курашиш ва унинг олдини олиш борасидаги тажрибасини ўрганиш бўйича халқаро ўқув-танишув сафарларини ташкил этиш.

Амалий чора-тадбирлар

Ҳар йили камида бир маротаба

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

Сув хўжалиги вазирлиги

(Ш. Хамраев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

14.

Халқаро тажрибалар асосида деградация ва чўлланишга учраган яйловларни тиклаш бўйича технологияларни ишлаб чиқиш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 йил декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов)

15.

Қумли ва чангли бўронларнинг юзага келиш шароитларини онлайн мониторинг қилиш тизимини яратиш.

Бунда, халқаро ва миллий экспертлар орасида қумли ва чангли бўронларнинг олдини олиш бўйича илғор тажрибаларни алмашиш ва тегишли тадбирларни амалга оширишга имкон берадиган онлайн ахборот платформа яратиш назарда тутилади.

Амалий чора-тадбирлар

2022 йил декабрь

Гидрометеорология хизмати маркази

(Ш. Хабибуллаев),

манфаатдор вазирлик ва идоралар

Халқаро молия институтлари ва хорижий ҳукумат ташкилотлари кредитлари, грантларини ва техник кўмак маблағларини жалб қилиш соҳасида

16.

22 апрель — «Халқаро ер куни» муносабати билан «Марказий Осиёда ерлар деградациясига қарши курашиш: муаммо ва ечимлар» мавзусида халқаро анжуман ташкил этиш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 йил апрель

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

17.

Мамлакатда ер участкаларининг деградацияга учраганлигини баҳолаш тадбирларини ўтказиш ва уларнинг электрон хариталарини яратиш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 йил декабрь

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

18.

Деградацияга учраган ерларнинг биологик хилма-хиллигини ўрганиш ва баҳолаш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 — 2025 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров),

Фанлар академияси

(Б. Юлдашев)

19.

Қорақалпоғистон Республикаси, Хоразм ва Бухоро вилоятларида иккиламчи шўрланишга учраган тупроқлар мелиоратив ҳолатини тиклаш бўйича пилот лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 — 2025 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Сув хўжалиги вазирлиги

(Ш. Хамраев)

20.

Ерлар деградацияси билан курашиш ва унинг олдини олиш бўйича нодавлат ташкилотлар учун кичик грант дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.

Чора-тадбирлар режаси

2022 — 2024 йиллар

Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги

(Л. Кудратов),

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

21.

Ерлар деградациясини нейтраллаштириш (LDN) вазифаларини белгилаш ва Ўзбекистонда деградацияга учраган ландшафтларни тиклаш.

Амалий чора-тадбирлар

2022 — 2025 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

22.

Деградацияга учраган ландшафтларда озиқ-овқат тизимлари, ландшафтларни қайта тиклаш ва улардан фойдаланиш (FOLUR).

Амалий чора-тадбирлар

2024 — 2028 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов)

23.

Тоғ, тоғолди ва чўл яйловларида «Water-box» сув йиғиш қурилмасини қўллаган ҳолда боғлар барпо этиш мумкин бўлган ҳудудлар харитасини яратиш ва пилот участкаларида боғлар барпо этиш.

Амалий чора-тадбирлар

2024 — 2028 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

(Н. Бакиров)

24.

Ердан фойдаланишнинг турли тоифаларида тупроқ органик углерод (SOC) захираларини мамлакат миқёсида баҳолаш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 — 2026 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж.Ходжаев)

25.

Оролбўйи яйловлар биохилма-хиллигини баҳолаш ва унинг иқлим ўзгаришига таъсирини ўрганиш.

Амалий чора-тадбирлар

2022 — 2024 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев),

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

(Н. Обломурадов),

Фанлар академияси

(Б. Юлдашев)

26.

Тоғ, тоғолди ва чўл яйловларида органик (экологик тоза) озиқ-овқат экинларини етиштиришнинг инновацион усулларини жорий этиш.

Амалий чора-тадбирлар

2022 — 2026 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

27.

Геоахборот тизимлари асосида қишлоқ хўжалиги ерларини мониторинг қилишнинг такомиллашган механизмини ишлаб чиқиш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 — 2026 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

28.

Тупроқ экологик ҳолати (Soil Quality Index)ни баҳолаш тизимини ишлаб чиқиш.

Амалий чора-тадбирлар

2023 — 2025 йиллар

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

(Ж. Ходжаев)

Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси

Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси

Геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси

Гидрометеорология хизмати маркази

Фанлар академияси

Сув хўжалиги вазирлиги

Йирик саноат корхоналари

тоғ ёнбағирлари, жарликлар ва ташландиқ ерларда эрозияга қарши дарахтзорлар барпо этиш

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар деградацияси;

тупроқни ифлослантириш манбалари жойлашган ҳудудлар мониторинги;

қаттиқ маиший чиқиндилар тўпланадиган ҳудудларда тупроқни ифлослантирувчи манбалар мониторинги

конлар жойлашган ҳудудлар ерлари деградациясига оид маълумотлар;

хомашё чиқиндихоналари жойлашган ҳудудлар деградациясига оид маълумотлар

қишлоқ хўжалиги экинлари ва яйлов ўсимликлари ҳолати;

тупроқ ифлосланишини тизимли кузатиш натижалари;

иқлим ўзгариши бўйича амалга оширилган ишлар;

атроф табиий муҳит ифлосланиши соҳасида фундаментал ва амалий ИТИ тўғрисида ҳисоботлар;

Ўзгидрометнинг кузатув пунктларида тупроқ чуқурликлари ҳарорати, намлиги ва ер устидан 2 метр баландликдаги ҳаво ҳарорати, намлиги ва шамол тезлиги;

иқлим ўзгаришига оид маълумотлар

ерлар деградациясига қарши кураш ҳамда тупроқлар унумдорлигини қайта тиклаш, сақлаш ва ошириш бўйича амалга оширилган илмий ишлар ва лойиҳалар тўғрисидаги маълумотлар

мелиорация тадбирлари;

ер ости сизот сувлари сатҳи ва минерализацияси;

суғориладиган ерларнинг шўрланиш даражаси тўғрисидаги маълумотлар

корхона ҳудудидаги тупроқлар деградацияси ва ифлосланишига оид маълумотлар

↓

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги

↓

↑

↓

↑

«Ўздаверлойиҳа» давлат илмий лойиҳалаш институти

ер деградацияси бўйича ягона электрон базани яратиш;

ер тузиш ва геоботаник тадқиқотлар ўтказиш;

ерларни хатловдан ўтказиш, аэрокосмик тасвирга олиш, топографик-геодезик, картографик материалларни ишлаб чиқиш;

ерлар мониторингини юритиш, масофадан зондлаш ва дронларни қўллаш орқали геоахборот тизимини янгилаб бориш;

ер деградациясига қарши курашиш ва унинг олдини олиш бўйича илмий асосланган тавсиялар ишлаб чиқиш.

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти

тупроқ мониторинги;

мажмуавий тупроқ ва агрокимёвий тадқиқотларни ўтказиш;

тупроқ сифати (бонитировкаси)ни баҳолаш;

тупроқ шўрланиши ва экологик ҳолати (Soil Quality Index) хариталарини, агрокимёвий картографияларни яратиш;

тупроқ деградациясига қарши курашиш ва унинг олдини олиш бўйича илмий асосланган тавсиялар ишлаб чиқиш.

Т/р

Ҳудудлар

Тупроқдаги гумус миқдори 1 фоизгача бўлган майдон,

минг га

шундан, тупроқдаги гумус миқдори 1 фоизгача бўлган майдонлар камайиши:

2022 йил

2023 йил

2024 йил

2025 йил

1.

Қорақалпоғистон

Республикаси

318,1

302,2

270,4

238,6

190,9

2.

Андижон вилояти

105,4

100,1

89,6

79,1

63,2

3.

Бухоро вилояти

207,7

197,3

176,5

155,8

124,6

4.

Жиззах вилояти

204,8

194,6

174,1

153,6

122,9

5.

Қашқадарё вилояти

404,8

384,6

344,1

303,6

242,9

6.

Навоий вилояти

131,5

124,9

111,8

98,6

78,9

7.

Наманган вилояти

73,8

70,1

62,7

55,4

44,3

8.

Самарқанд вилояти

117,6

111,7

100

88,2

70,6

9.

Сурхондарё вилояти

233,2

221,5

198,2

174,9

139,9

10.

Сирдарё вилояти

203,2

193

172,7

152,4

121,9

11.

Тошкент вилояти

154,2

146,5

131,1

115,7

92,5

12.

Фарғона вилояти

177,9

169

151,2

133,4

106,7

13.

Хоразм вилояти

208,5

198,1

177,2

156,4

125,1

ЖАМИ:

2 540,50

2 413,70

2 159,60

1 905,50

1524,3

Т/р

Ҳудудлар

мавжуд шўрланган майдон,

минг га

шундан, шўрланган майдонинг камайиши:

2022 йил

2023 йил

2024 йил

2025 йил

1.

Қорақалпоғистон

Республикаси

353,3

349,7

342,8

339,4

336

2.

Андижон вилояти

6,7

6,6

6,5

6,4

6,3

3.

Бухоро вилояти

231,1

228,8

224,2

222

219,8

4.

Жиззах вилояти

225,8

223,6

219,1

216,9

214,7

5.

Қашқадарё вилояти

229

226,8

222,2

220

217,8

6.

Навоий вилояти

100,2

99,2

97,2

96,2

95,3

7.

Наманган вилояти

24,2

24

23,5

23,3

23

8.

Самарқанд вилояти

6,3

6,2

6Д

6

6

9.

Сурхондарё вилояти

93,8

92,8

91

90,1

89,2

10.

Сирдарё вилояти

272,5

269,8

264,4

261,8

259,1

11.

Тошкент вилояти

10

9,9

9,7

9,6

9,5

12.

Фарғона вилояти

91

90,1

88,3

87,4

86,6

13.

Хоразм вилояти

258,4

255,8

250,7

248,2

245,7

ЖАМИ:

1 902,30

1 883,30

1 845,70

1 827,30

1 809,0

Т/р

Ҳудудлар

Деградацияга учраган яйлов майдони,

минг га

шундан, деградацияга учраган яйлов майдонининг камайиши:

2022 йил

2023 йил

2024 йил

2025 йил

1.

Қорақалпоғистон

Республикаси

617,1

549,7

435,6

269,6

185,1

2.

Андижон вилояти

2,5

2,2

1,8

1,1

0,8

3.

Бухоро вилояти

304,4

271,1

214,9

133

91,3

4.

Жиззах вилояти

86,1

76,7

60,8

37,6

25,8

5.

Қашқадарё вилояти

167,4

149,1

118,2

73,1

50,2

6.

Навоий вилояти

1 058,4

942,8

747,1

462,5

317,5

7.

Наманган вилояти

19,6

17,5

13,9

8,6

5,9

8.

Самарқанд вилояти

94,8

84,5

66,9

41,4

28,4

9.

Сурхондарё вилояти

98,2

87,5

69,3

42,9

29,5

10.

Сирдарё вилояти

2,4

2Д

1,7

1

0,7

11.

Тошкент вилояти

52,1

46,4

36,8

22,8

15,6

12.

Фарғона вилояти

1,1

1

0,8

0,5

0,3

13.

Хоразм вилояти

13

11,6

9,2

5,7

3,9

ЖАМИ:

2 517,1

2 242,2

1 777,0

1 099,8

755,1

Т/р

Ҳудудлар

Иҳотазор барпо қилинадиган майдон,

минг га

шундан:

2022 йил

2023 йил

2024 йил

2025 йил

1.

Қорақалпоғистон

Республикаси

2,4

0,5

0,5

0,5

0,9

2.

Андижон вилояти

2,0

0,3

0,3

0,5

0,9

3.

Бухоро вилояти

2,2

0,4

0,4

0,5

0,8

4.

Жиззах вилояти

2,0

0,4

0,4

0,4

0,8

5.

Қашқадарё вилояти

2,1

0,4

0,4

0,5

0,9

6.

Навоий вилояти

2,0

0,4

0,4

0,4

0,7

7.

Наманган вилояти

1,9

0,3

0,3

0,5

0,9

8.

Самарқанд вилояти

2,0

0,4

0,4

0,4

0,7

9.

Сурхондарё вилояти

2,1

0,4

0,4

0,5

0,8

10.

Сирдарё вилояти

1,9

0,3

0,3

0,5

0,8

11.

Тошкент вилояти

1,9

0,4

0,4

0,4

0,7

12.

Фарғона вилояти

2,0

0,4

0,4

0,4

0,8

13.

Хоразм вилояти

1,9

0,4

0,4

0,4

0,7

ЖАМИ:

26,2

5,0

5,2

5,8

10,2

Т/р

Ҳудудлар

Ўрмон билан қопланадиган майдон,

минг га

шундан:

2022 йил

2023 йил

2024 йил

2025 йил

1.

Қорақалпоғистон

Республикаси

567,9

50,1

100,2

191,4

226,2

2

Андижон вилояти

4,5

0,4

0,7

1,3

2,1

3.

Бухоро вилояти

115,1

10,1

21,7

39,6

43,7

4.

Жиззах вилояти

30,8

2,2

4,7

8,6

15,3

5.

Қашқадарё вилояти

40,7

3,4

7,2

13,7

16,4

6.

Навоий вилояти

98,2

9,2

18,9

30,5

39,6

7.

Наманган вилояти

21,3

1,0

2,4

5,0

12,9

8.

Самарқанд вилояти

22,0

1,5

3,2

6,5

10,8

9.

Сурхондарё вилояти

34,7

2,6

5,5

10,5

16,1

10.

Сирдарё вилояти

2,9

0,1

0,3

1,0

1,5

11.

Тошкент вилояти

22,0

1,1

2,4

5,5

13,0

12.

Фарғона вилояти

4,5

0,2

0,5

1,2

2,6

13.

Хоразм вилояти

16,8

1,3

2,7

4,9

7,9

ЖАМИ:

981,4

83,2

170,4

319,7

408,1