|
Hujjat 16.02.2006 00 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish |
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
PEDAGOG KADRLARNI QAYTA TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI OSHIRISH TIZIMINI YANADA TAKOMILLASHTIRISH TOʻGʻRISIDA
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish darajasi va sifatini yanada oshirish, uning oʻquv-metodik va axborot taʼminotini mustahkamlash, shuningdek, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi talablariga muvofiq respublika taʼlim muassasalarini yuqori malakali pedagog kadrlar bilan taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
Keyingi tahrirga qarang.
1. Quyidagilar:
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari 1-ilovaga muvofiq;
pedagog kadrlarni qayta tayyorlash haqidagi diplom va ularning malakasini oshirish haqidagi sertifikatning davlat namunalari 2-3-ilovalarga muvofiq tasdiqlansin.
Keyingi tahrirga qarang.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi:
manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda amaldagi normativ hujjatlar va oʻquv-metodik hujjatlarni tasdiqlangan Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga muvofiqlashtirsinlar;
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda taʼlimning ushbu turiga ajratiladigan budjet mablagʻlari doirasida pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish taʼlim muassasalarining namunaviy tashkiliy tuzilmasini va namunaviy shtatlarini, shuningdek, mablagʻlarni rejalashtirish va sarflash tartibini qayta koʻrib chiqsinlar va belgilangan tartibda tasdiqlasinlar;
har yili Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi bilan birgalikda qayta tayyorlash va malaka oshirish taʼlim muassasalari oʻquv-metodik jarayoni sifati va ular pedagoglari kasb malakasi darajasining mazkur qaror bilan tasdiqlangan Davlat talablariga muvofiqligining tezkor diagnostikasini amalga oshirsinlar.
Keyingi tahrirga qarang.
Keyingi tahrirga qarang.
3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bir oy muddatda 2006—2009-yillarda taʼlimning maktabgacha, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar turlari uchun pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish taʼlim muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlashning maqsadli dasturini ishlab chiqsinlar va belgilangan tartibda tasdiqlasinlar.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 4-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritilsin.
5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Qosimov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2006-yil 16-fevral,
25-son
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari
1. Umumiy qoidalar
Mazkur Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari “Taʼlim toʻgʻrisida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimiga qoʻyiladigan majburiy talablarni belgilaydi.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari oʻquv rejalari va dasturlarini, shuningdek, qayta tayyorlash va malaka oshirish taʼlim muassasalarining oʻquv jarayonini, taʼlim sifatini nazorat qilish va baholash tartibini, ular faoliyatini attestatsiyadan oʻtkazish tartib-qoidalarini tartibga soladigan boshqa hujjatlarni ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablarining bajarilishi idoraviy mansubligi va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan barcha turdagi taʼlim muassasalari uchun majburiydir.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish istiqbollaridan, taʼlim muassasalarining ehtiyojlaridan, yangi pedagogik texnologiyalarni va oʻqitishning noanʼanaviy shakllarini rivojlantirishdan, pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sohasidagi jahon yutuqlari va anʼanalaridan kelib chiqib Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish davomida tuzatishlar kiritilishi va toʻldirilishi mumkin.
2. Qoʻllanish sohasi
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari uzluksiz taʼlimning barcha turlari pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sohasidagi muassasalarning taʼlim faoliyatini tashkiliy va ilmiy-metodik taʼminlash uchun qoʻllaniladi va quyidagilarni:
pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tarkibini;
qayta tayyorlash va malaka oshirishning asosiy turlari va shakllarini;
pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishning mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan asosiy talablarni;
kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash kurslari uchun oʻquv yuklamasi hajmini;
maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar va oliy taʼlim pedagog kadrlari tayyorgarligining zarur va yetarlicha darajasini, shuningdek, ularga qoʻyiladigan umumiy malaka talablarini;
kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha taʼlim muassasalarida taʼlim sifatini nazorat qilish va baholash tartib-qoidalari va mexanizmlarini;
qayta tayyorlangan va malakasini oshirgan pedagog xodimlar uchun taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarning davlat namunalarini belgilaydi.
3. Normativ havolalar
Oʼz DST 1.0:1998. Oʻzbekiston Respublikasi standartlash davlat tizimi. Asosiy qoidalar.
RSTUz 1.8-94. Oʻzbekiston Respublikasi standartlash davlat tizimi. Amal qilinadigan hujjatlar va tavsiyalarni ishlab chiqish, kelishish, tasdiqlash va davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibi.
RSTUz 1.9-95. Oʻzbekiston Respublikasi standartlash davlat tizimi. Tarmoq standartlarini ishlab chiqish, kelishish, tasdiqlash va roʻyxatdan oʻtkazish tartibi.
Oʼz DST 1999. Umumiy oʻrta taʼlim davlat taʼlim standarti. Asosiy qoidalar.
Oʼz DST 983:2000. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi davlat taʼlim standarti. Asosiy qoidalar.
Oʼz DST 1006:2001. Oliy taʼlim davlat taʼlim standarti. Asosiy qoidalar.
4. Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini tashkil etish va boshqarishning namunaviy tuzilmasi Davlat talablari bilan taʼlimning tegishli turida kadrlar tayyorlash sifati monitoringi natijasi oʻrtasidagi aksincha aloqa belgilangan holda oldinda yuradigan prinsip asosida quriladi.
Vazirliklar va idoralar (mansubligi boʻyicha):
pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqadilar, pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimiga umumiy rahbarlik qiladilar, uning tizimini takomillashtirish mexanizmlari va metodlarini belgilaydilar;
bazasida pedagog kadrlar qayta tayyorlanadigan va ularning malakasi oshiriladigan taʼlim muassasalari roʻyxatini belgilaydilar, ular faoliyatini muvofiqlashtiradilar, shuningdek, oʻquv rejalari va dasturlarini tasdiqlaydilar;
qayta tayyorlash va malaka oshirishdan oʻtgan pedagoglarning prognoz kontingentini belgilaydilar;
idoraviy mansub taʼlim muassasalarida pedagog kadrlarga qoʻyiladigan malaka taʼminlanishiga doir maqsadli vazifalarni tasdiqlaydilar;
boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar, shuningdek, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha taʼlim muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash chora-tadbirlarini koʻradilar.
Davlat test markazi kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish taʼlim muassasalarida qayta tayyorlash va malaka oshirish sifati monitoringini olib boradi, shuningdek, attestatsiya oʻtkazish yoʻli bilan ushbu muassasalarning pedagog kadrlari malaka darajasini baholaydi.
Keyingi tahrirga qarang.
Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishning bazaviy taʼlim muassasalari, taʼlim muassasalariga ega boʻlgan vazirliklar va idoralarning ilmiy-tadqiqot va metodik markazlari:
fanning taʼlim amaliyoti bilan aloqasini taʼminlaydilar, ilgʻor pedagogik texnologiyalar sohasidagi ilmiy tadqiqotlar natijalari pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish jarayoniga oʻz vaqtida joriy etilishi mexanizmini amalga oshiradilar;
pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishning ilmiy-metodik asoslarini ishlab chiqadilar, shuningdek taʼlimning ushbu turi muassasalarini oʻquv-metodik hujjatlar bilan taʼminlaydilar;
taʼlim dasturlarining uzluksizligi va izchilligini hisobga olib, tanqidiy va ijodiy tafakkurni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan oʻqitishning interaktiv metodlaridan, shuningdek, zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanib pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha namunaviy oʻquv rejalari va dasturlarni ishlab chiqadilar;
ushbu sohadagi xorijiy tajribani, shuningdek, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha eng yaxshi taʼlim muassasalarining yutuqlarini umumlashtiradilar va targʻib qiladilar;
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimida masofadan turib oʻqitishni ishlab chiqadilar va joriy etadilar;
tarqatma material ishlab chiqilishi va koʻpaytirilishini tashkil etadilar.
Taʼlimni boshqarish hududiy organlari qayta tayyorlash va malaka oshirishga boʻlgan ehtiyojni aniqlaydilar hamda qayta tayyorlash va malaka oshirishga yuboriladigan oʻqituvchilar kontingentini shakllantiradilar. Taʼlimning tegishli turi taʼlim muassasalari buyurtmanomalari va takliflari asosida qayta tayyorlash va malaka oshirish turlari va shakllari, shuningdek oʻquv rejalari va taʼlim dasturlarining mazmuni boʻyicha tavsiyalar tayyorlaydilar.
Uzluksiz taʼlimning tegishli turdagi taʼlim muassasalari buyurtmachi sifatida ish koʻradilar, oʻquv-tarbiya jarayoni sifatining ichki nazoratini va tahlilini amalga oshiradilar, reyting tizimi boʻyicha har bir pedagog kasb faoliyatining monitoringini olib boradilar va baholaydilar. Qayta tayyorlash yoki malaka oshirishga ehtiyoj sezadigan oʻqituvchilar kontingentini belgilaydilar. Pedagog kadrlarning kasb malakasi darajasini oʻrganish asosida ularni tabaqalashtiradilar, qayta tayyorlash va malaka oshirishning tegishli turlari va shakllarini belgilaydilar, pedagoglarni maqsadli qayta tayyorlash va ular malakasini oshirishni tashkil etishning yakka tartibidagi topshiriqlarini yoki aniq yoʻnaltirilgan dasturlarini tuzadilar.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish institutlari (fakultetlar, markazlar, kurslar):
buyurtmachining yakka tartibdagi topshiriqlari yoki aniq yoʻnaltirilgan dasturlar asosida vazirliklar va idoralar bilan kelishgan holda tabaqalashtirilgan oʻquv rejalari va dasturlarini ishlab chiqadilar;
rahbar xodimlar va pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tashkil etilishi va uning zarur darajada boʻlishi uchun javob beradilar;
oʻqitishning interaktiv metodlarini, Internetning global tarmogʻidan foydalangan holda pedagoglarning tanqidiy va ijodiy tafakkurini ragʻbatlantirishga, mustaqil maʼlumot olishiga yoʻnaltirilgan zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etadilar.
5. Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish turlari va shakllari. Tasniflash va taʼriflar
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash — oʻqitish sifatiga qoʻyiladigan talablarni oshirishni va mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari boʻyicha yangi kasb bilimlarini, malaka va koʻnikmalarni oʻzlashtirish.
Qayta tayyorlashning asosiy turlari:
pedagogik qayta tayyorlash;
kasbiy qayta tayyorlash.
Pedagogik qayta tayyorlash — mutaxassislarning bazaviy kasbiy maʼlumotini taʼlimning tegishli turi Davlat taʼlim standarti (Davlat talablari) bilan belgilanadigan oʻquv-tarbiya jarayonining talab etiladigan sifatini taʼminlaydigan darajada pedagogik faoliyatni yuritish uchun zarur va yetarli boʻlgan pedagogik tayyorgarlik talablariga muvofiqlashtirish maqsadida mutaxassislarni qayta tayyorlash;
Kasbiy qayta tayyorlash (ixtisoslashuv) — taʼlimning tegishli turi Davlat taʼlim standarti (Davlat talablari) bilan belgilanadigan oʻqitishning talab etiladigan sifatini taʼminlaydigan darajada oʻquv fani yoki kurs boʻyicha pedagogik faoliyatni yuritish uchun zarur va yetarli hajmda yangi kasbiy bilimlar, malaka va koʻnikmalarni oʻzlashtirish.
Pedagog kadrlarni kasbiy qayta tayyorlash, qoidaga koʻra, kadrlar tayyorlash oʻquv rejalariga yangi oʻquv fanlari yoki kurslar joriy etilishi, kadrlarning buyurtmachilari yoki mehnat bozorining talablari bilan belgilanadigan ayrim pedagoglarning qayta ixtisoslashuvi yoki yangi mutaxassislikka ega boʻlishi munosabati bilan taʼlim muassasasi maʼmuriyatining tashabbusiga koʻra tashkil etiladi.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash asosiy ishidan ajralgan va ajralmagan, masofadan turib oʻqitish metodlari qoʻllanilgan va oʻz bilimlarini mustaqil oshirgan holda bazaviy va ixtisoslashtirilgan oliy taʼlim muassasalarida amalga oshirilishi kerak.
Taʼlim dasturlarining mazmuni va oʻqitishning qancha davom etishi Davlat talablarida belgilangan tartibda belgilanadi. Qayta tayyorlashdan muvaffaqiyatli oʻtgan pedagogik kadrlarga belgilangan namunadagi diplom beriladi.
Qayta tayyorlashga ikkinchi oliy yoki oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi olish sifatida qaralmaydi.
Pedagog kadrlar malakasini oshirish — taʼlim turlari boʻyicha Davlat taʼlim standartlari talablari (Davlat talablari) asosida kasbiy va pedagogik mahorat doimiy ravishda oʻsib borishini, oʻquv-tarbiya jarayoni yuqori ilmiy-metodik darajada olib borilishini taʼminlaydigan oʻqitiladigan oʻquv fani yoki kurs, pedagogik yoki axborot texnologiyalari va oʻqitishning interaktiv metodlari boʻyicha kasbiy bilimlar, malaka va koʻnikmalarni muntazam ravishda yangilab borish.
Malaka oshirish shakllari:
toʻgʻridan-toʻgʻri malaka oshirish (taʼlim dasturlari boʻyicha oʻqitish):
malaka oshirish boʻyicha ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasida (akademiya, institut, markaz, fakultet, kurslarda) oʻqitish;
bazaviy taʼlim muassasasida oʻqitish;
“Ustoz-shogird” metodi boʻyicha taʼlim muassasasida oʻqitish;
ishlab chiqarishda tajriba orttirish;
ilmiy-tadqiqot muassasasida tajriba orttirish;
xorijda tajriba orttirish;
mustaqil oʻqib bilim orttirish;
bilvosita malaka orttirish (taʼlim dasturlarisiz oʻqitish):
ilmiy (ilmiy-pedagogik) kengashning qarori boʻyicha ijodiy taʼtil;
ochiq oʻquv mashgʻulotlari;
ilmiy, ilmiy-metodik va ilmiy-amaliy seminarlar, konferensiyalar, avgust oʻqishlari va hokazolarda maʼruzalar bilan qatnashish.
Malaka oshirish boʻyicha ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasi (akademiya, institut, markaz, fakultet, kurslar)da oʻqitish — taʼlim muassasalarining yakka tartibdagi topshiriqlari yoki aniq yoʻnaltirilgan dasturlari va mehnat bozorining takliflari asosida, taʼlimning tegishli turi oʻquv-tarbiya jarayonining monitoringi natijalarini va kadrlar tayyorlash sifatini hisobga olib Davlat talablariga, shuningdek, taʼlimni boshqarish boʻyicha vakolatli davlat organi talablariga muvofiq ishlab chiqilgan fanlar boʻyicha maqsadli kasbiy taʼlim dasturlarini oʻzlashtirish.
Malaka oshirish boʻyicha ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasida oʻqitish 2+2 yoki 3+1 sxemalari boʻyicha ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasida oʻqitish (tegishli ravishda 50 yoki 75% — yashash joyi boʻyicha mustaqil ravishda bilim orttirish, 50 yoki 25% — bevosita taʼlim muassasasida oʻqitish). Oʻqitishning bunday shakllari axborot uzatishning zamonaviy axborot-kommunikatsiya vositalari va pedagog kadrlarning malakasini oshirish boʻyicha maxsus virtual kurslar mavjud boʻlgan taqdirda qoʻllaniladi.
Bazaviy taʼlim muassasasida oʻqitish — Davlat talablariga, tegishli ixtisoslikning pedagog kadrlariga qoʻyiladigan malaka talablariga va mehnat bozori talablariga muvofiq tinglovchilarning kasbiy bilimlari malaka va koʻnikmalarini chuqurlashtirish maqsadida pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish uchun bazaviy deb belgilangan oliy va oʻrta maxsus, kasb taʼlim muassasalarida fanlar boʻyicha maqsadli kasbiy taʼlim dasturlarini oʻzlashtirish.
Bazaviy taʼlim muassasalarida oʻqitish umumkasbiy va maxsus fanlar boʻyicha pedagoglar malakasini oshirishning samarali shakli hisoblanadi, chunki ular tegishli ixtisoslik kadrlarini tayyorlashga ixtisoslashgandir (zarur moddiy-texnik baza bilan jihozlangan, yetarlicha ilmiy-metodik va intellektual salohiyatga ega).
“Ustoz-shogird” metodi boʻyicha taʼlim muassasasida oʻqitish (innovatsiya metodi) — tanlov asosida tanlab olingan, mamlakatda (mintaqada), ilmiy va pedagogik jamoatchilik oʻrtasida oʻzining yuqori natijalari, kasbiy faoliyatining yuqori koʻrsatkichlari, raqobatbardoshli kadrlar tayyorlash boʻyicha oʻz maktabi bilan mashgʻul boʻlgan yuqori malakali pedagog-ustozlar rahbarligida tegishli tipdagi taʼlim muassasalarida fanlar boʻyicha pedagog xodimlarning malakasini maqsadli oshirish.
Malaka oshirishning ushbu shakli oʻquv fanlari boʻyicha eng yaxshi pedagog kadrlar toʻgʻrisidagi tezkor maʼlumotlar banki taʼlimning har bir turida shakllantirilishini taqozo etadi. Uning asosida tegishli taʼlim muassasalarida (yoki uning boʻlinmalarida) malakasini oshirishga ehtiyoj sezadigan pedagoglar uchun potensial pedagog-ustozlar tanlab olishi mumkin. Oʻqitishga yakka tartibda yondoshish, shuningdek taʼlim jarayonining moslashuvchanligi va amaliy yoʻnaltirganligi pedagoglar malakasini oshirish ushbu shaklining asosiy afzalligi hisoblanadi. Malaka oshirish dasturining mazmunini va oʻqitish metodologiyasini pedagog-ustoz Davlat talablari, monitoring natijalari va taʼlim muassasasida pedagogning kasb faoliyatini ichki attestatsiyadan oʻtkazish hamda pedagogning vasiyligidagi shaxsni oʻzining xohishi asosida belgilaydi. “Ustoz-shogird” metodi yosh pedagog kadrlarni malakasini oshirishning samarali shakli hisoblanadi.
Tajriba orttirish (ishlab chiqarishda, ilmiy-tadqiqot muassasasida, xorijda tajriba orttirish) — pedagog kadrlarni iqtisodiyot, fan, madaniyat, sogʻliqni saqlashning tegishli tarmoqlarida fan-texnika taraqqiyotining eng yangi yutuqlari, zamonaviy texnika va texnologiyalar bilan tanishtirish, fanlar boʻyicha oʻquv dasturlari mazmunining uzluksiz takomillashtirilishini taʼminlash, fanni ishlab chiqarish bilan integratsiyalash maqsadida aniq fanlar boʻyicha maqsadli kasbiy taʼlim dasturlarini oʻzlashtirish.
Ishlab chiqarishda tajriba orttirish pedagoglarning amaliy bilimlari, koʻnikma va malakalarini kengaytiradi va chuqurlashtiradi hamda har xil ixtisoslikdagi kasb-hunar kollejlari va oliy taʼlim muassasalari pedagog kadrlari malakasini oshirishning eng samarali shakli hisoblanadi.
Ilmiy-tadqiqot muassasasida (Fanlar akademiyasining ilmiy muassasalari, tarmoq ilmiy-tadqiqot institutlari, markazlari, laboratoriyalar va hokazolarda) tajriba orttirish pedagoglarni fanning zamonaviy yutuqlari, tegishli mutaxassisliklar boʻyicha uni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari, ilmiy eksperimentlarni oldinga qoʻyishning samarali metodlari bilan tanishtirish, ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish maqsadini koʻzlaydi. U taʼlimning barcha darajalari pedagog xodimlari uchun foydalidir.
Pedagog kadrlarning xorijda tajriba orttirishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Isteʼdod” jamgʻarmasi, xorijiy mamlakatlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan mamlakatimiz taʼlim tizimini rivojlantirish va takomillashtirishga koʻmaklashish uchun ajratilgan grantlarga muvofiq, shuningdek, taʼlimni boshqarish organlari bilan taʼlim muassasalarining oʻzlari oʻrtasida tuzilgan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
Mustaqil oʻqib bilim orttirish — taʼlim darajasi va sifatiga qoʻyiladigan Davlat talablariga muvofiq oʻqitiladigan fan boʻyicha yangi bilimlar, malaka va koʻnikmalarning pedagog kadrlar tomonidan mustaqil oʻzlashtirilishidir. Oʻqitishning mazmuni, qancha davom etishi va davriyligi shaxsan pedagogning oʻzi tomonidan belgilanadi.
Mustaqil oʻqib bilim orttirish shaklida malaka oshirishni barqaror yuqori professional reytingga ega boʻlgan, zamonaviy axborot texnologiyalari bilan ishlashning amaliy koʻnikmalarini egallab olgan, oʻzini oʻzi kamol toptirish jarayoniga tanqidiy va ijodiy yondoshishga qodir boʻlgan pedagoglar uchun tavsiya etish maqsadga muvofiqdir.
Mustaqil oʻqib bilim orttirish rivojlangan demokratik davlatlar oʻquv yurtlarida pedagog kadrlar malakasini oshirishning eng koʻp tarqalgan shakli hisoblanadi. Malaka oshirishning ushbu shakli taʼlim xizmatlarining raqobatli bozori, pedagog xodimlarning ijodiy mehnatini ragʻbatlantirishning taʼsirchan mexanizmi mavjud boʻlgan joylarda ustunlik qiladi va rivojlanadi.
Ijodiy taʼtil — yangi oʻquv adabiyotlari (darslik yoki oʻquv qoʻllanma) yaratish zamonaviy pedagogik axborot texnologiyalarini ishlab chiqish va oʻquv-tarbiya jarayoniga joriy etish, pedagoglarning kasbiy faoliyati, yoʻnalishi bilan bogʻliq boʻlgan yirik ilmiy ishni (monografiya, dissertatsiya va hokazolarni) tugallash uchun taʼlim muassasasining ilmiy (pedagogik) kengashi qarori bilan pedagog kadrlarga beriladigan taʼtil.
Ochiq oʻquv mashgʻulotlari — zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, oʻqitishning interaktiv metodlari qoʻllanilgan holda akademik guruhlarda jadval boʻyicha oʻtkaziladigan oldindan eʼlon qilingan muammo yoki innovatsiya mavzusi boʻyicha mashgʻulotdir. Ochiq oʻquv mashgʻulotlariga bilimlarning ushbu sohasidagi tajribali pedagoglar, olimlar va mutaxassislar majburiy tartibda taklif etiladi. Ushbu mashgʻulotlarning sifati taʼlim muassasasining kafedrasida yoki ilmiy-metodik (pedagogik) kengashida muhokama qilinadi.
Ochiq oʻquv mashgʻulotlari zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini, oʻqitishning interaktiv metodlarini puxta ishlash va oʻquv jarayoniga joriy etish uchun tajriba maydoni, yosh pedagoglar uchun pedagogik mahorat maktabi boʻlib xizmat qiladi. Oliy taʼlim muassasalarida ochiq maʼruzalar oʻtkazish dotsent va professor ilmiy unvonlariga talabgorlik qiluvchi pedagog kadrlar uchun majburiy hisoblanadi.
Ilmiy va ilmiy-metodik seminarlar, konferensiyalar, avgust oʻqishlari va hokazolarda qatnashish — pedagog kadrlarning pedagogika fani va amaliyotining, oʻqitish metodologiyasi va texnologiyasining taʼlim muassasalarida muhim muammolarni hal etishga va oʻquv-tarbiya jarayonining yuqori sifatini taʼminlashga yoʻnaltirilgan dolzarb mavzulari boʻyicha ilmiy yoki ilmiy-metodik maʼruzalar (axborotlar) bilan chiqishidir. Oldindan maʼlum boʻlgan mavzu boʻyicha maʼruza (axborot) tayyorlash joylarda tegishli tadqiqotlar olib borilishini va belgilangan tartibda eʼlon qilish uchun maʼruzalar tezislari tayyorlanishini nazarda tutadi.
Pedagog kadrlarning yirik ilmiy yoki ilmiy-metodik seminarlar, konferensiyalarda qatnashishi ularga axborot va ish tajribasi bilan almashish, oʻquv jarayonini tashkil etishning zamonaviy tendensiyalari va ilgʻor taʼlim texnologiyalari bilan tanishish imkoniyatini beradi, ularning kasb malakasi darajasining oʻsishiga koʻmaklashadi.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishning yuqorida bayon qilingan asosiy turlari va shakllari uzluksiz taʼlim tizimining barcha turlari uchun umumiy hisoblanadi. Shu bilan birga, taʼlimning har bir turi alohida holda ularga kadrlar tayyorlashning xususiyati bilan bogʻliq ravishda pedagog kadrlar malakasini oshirishning boshqa shakllariga ham ega boʻlishi mumkin.
Pedagog kadrlar uchun malaka oshirishning tegishli shaklini tanlash oʻquv-tarbiya jarayoni sifati monitoringi (diagnostikasi) natijalari hamda oʻquv yili mobaynidagi har bir pedagogning kasbiy malaka darajasi, Davlat talablariga muvofiq va pedagogning oʻz xohishlaridan kelib chiqqan holda pedagog kadrlarni ichki attestatsiyadan oʻtkazish asosida amalga oshirilishi kerak.
Malaka oshirishni oʻtkazishning vaqtinchalik parametrlari malaka oshirishning belgilangan shakllariga, malaka oshirishning toʻgʻridan-toʻgʻri turlariga ehtiyoj sezgan pedagoglarning umumiy kontingentiga va joylarda oʻquv-tarbiya jarayoni sifati eng yuqori darajada taʼminlangan taqdirda, malaka oshirish boʻyicha taʼlim muassasalari imkoniyatlariga bogʻliq holda belgilanadi.
Malaka oshirishning toʻgʻridan-toʻgʻri shakllaridan muvaffaqiyatli oʻtgan pedagog kadrlarga belgilangan namunadagi sertifikat beriladi.
6. Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan umumiy talablar
Taʼlim muassasalarining taʼlimning tegishli turlariga boʻlgan ehtiyoji qayta tayyorlash va malaka oshirish yoʻnalishi, darajasi, hajmi va mazmunini shakllantiradi, malaka talablarini olgʻa suradi, taʼlimning oʻxshash texnologiya va shakllarini tanlashni taqozo qiladi.
Qayta tayyorlash mazmuni yangi bilimlar va koʻnikmalarni oʻzlashtirishga, malaka oshirish esa — pedagog kadrlarning kasbiy bilimlari va koʻnikmalarini yangilash va chuqurlashtirishga yoʻnaltirilgan.
Qayta tayyorlash va malaka oshirish sifati tinglovchilar tayyorgarligining zarur va yetarli darajasi, ularning bilimlari va amaliy mahoratlarining pedagog kadrlarga qoʻyiladigan malaka talablariga muvofiqligi bilan belgilanadi.
Qayta tayyorlash va malaka oshirish mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan talablar tegishli taʼlim dasturlari bilan belgilanadi.
Quyidagilar qayta tayyorlash va malaka oshirish boʻyicha taʼlim dasturlari mazmuniga qoʻyiladigan bazaviy talablar hisoblanadi:
kasblar va lavozimlarga boʻlgan kasbiy malaka talablariga muvofiqlik;
Davlat maktabgacha tarbiya talablariga, Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar va oliy taʼlim Davlat taʼlim standartlariga nisbatan izchillik;
zamonaviy pedagogik texnologiyalarga oʻqitish vositalariga yoʻnaltirilganlik;
dasturlar mazmunining qayta tayyorlash va malaka oshirishning belgilangan turlari va shakllariga muvofiqligi.
Qayta tayyorlash va malaka oshirish boʻyicha taʼlim dasturlari tegishli bazaviy maqsadlar va malakaviy ishlar mazmuni bilan tugallanadi.
7. Oʻquv yuklamasining hajmi
7.1. Qayta tayyorlash
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash ular asosida taʼlimning tegishli turini boshqarish davlat vakolatli organi tomonidan namunaviy oʻquv dasturlari tasdiqlanadigan maqsadli taʼlim dasturlari boʻyicha amalga oshiriladi. Oʻquv yuklamasini rejalashtirishda pedagog kadrlarning mustaqil ishlashiga alohida eʼtibor qaratiladi.
Qayta tayyorlashning qancha davom etishi ilgari olingan oliy taʼlim darajasiga, qayta tayyorlashning turi va koʻp mehnat talab qilishiga, oʻqitish shakllariga bogʻliq boʻladi va asosiy ishdan ajralgan holda oʻqitilganda kamida 16 hafta (576 soat) boʻlishi kerak.
Oʻquv yuklamasining eng yuqori hajmi haftasiga 36 soat etib belgilanadi. Asosiy ishdan ajralgan holda oʻqitishda auditoriya mashgʻulotlarining eng yuqori hajmi haftasiga 24 soat hajmida belgilanishi kerak.
Oʻquv yuklamasining umumiy hajmi predmetlar bloklari boʻyicha, kadrlar buyurtmachisi tomonidan belgilanadigan qayta tayyorlashga talablardan kelib chiqqan holda taqsimlanadi.
7.2. Malaka oshirish
Pedagog kadrlar malakasini oshirishning davriyligi va qancha davom etishi uni tashkil etish shakllariga hamda pedagogning malakasi (reytingi) darajasini va individual kasbiy ehtiyojini hisobga olgan holda, kadrlar buyurtmachisi tomonidan belgilanadigan talablarga bogʻliq boʻladi.
Pedagog kadrlar malakasi oshirish toʻgʻridan-toʻgʻri shakllarining umumiy davom etish muddati asosiy ishdan ajralgan holda oʻqitishda kamida 4 hafta (144 soat) etib belgilanadi.
Malaka oshirishning bilvosita shakllarining davriyligi va qancha davom etishi taʼlim muassasasi tomonidan taʼlimning tegishli turini boshqarishga davlat vakolatli organi bilan kelishgan holda, lekin har uch yilda kamida bir marta belgilanadi.
Malaka oshirishning toʻgʻridan-toʻgʻri shakllari uchun auditoriya mashgʻulotlarining va mustaqil ishlarning eng yuqori hajmi haftasiga 36 soat etib belgilanadi.
8. Pedagog kadrlarning tayyorlanganligiga qoʻyiladigan talablar.
Umumiy malaka talablari
Umumiy malaka talablari
8.1. Umumiy talablar
Kadrlar tayyorlash milliy dasturi zamonaviy pedagog javob berishi kerak boʻlgan talablar kompleksini belgilaydi. Quyidagilar mutaxassisning pedagogik ishga tayyorlanganligining zarur va yetarli darajasini taʼminlaydigan asosiy (fundamental) talablar hisoblanadi:
oʻqitish (dars berish) mahorati;
tarbiyalash mahorati;
oʻquv-tarbiya jarayonida gumanitar omilni taʼminlaydigan shaxsiy sifatlar;
taʼlim olayotganlarning bilimlarini xolisona nazorat qilish va baholash mahorati.
Oʻqitish (dars berish) mahorati quyidagi talablar bilan belgilanadi:
kasbiy layoqat va eruditsiya;
psixologik-pedagogik tayyorgarlik;
taʼlim oluvchilarni mustaqil fikrlashga va yangi bilimlar olishga oʻrgatish mahorati;
oʻquv adabiyotlari shakllari va turlarini bilish;
yangi pedagogik va axborot texnologiyalarini egallaganlik, Internetning global tarmogʻi bilan ishlash boʻyicha amaliy koʻnikmalar;
pedagog kadrlar malakasini oshirishning asosiy shakllarini bilish;
ilmiy-pedagogik ijodiyot metodologiyasini bilish;
pedagogika fani va sohasini rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini bilish;
predmetlararo aloqalardan foydalanish mahorati;
ritorika va notiqlik sanʼati asoslarini bilish;
Bolalar huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiyani, “Taʼlim toʻgʻrisida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi qonunlarni, uzluksiz taʼlim tizimining asosiy atamalari va tushunchalarini bilish.
Tarbiyalash mahorati oʻqitish va tarbiyalash jarayonining bogʻliqligi, uning uygʻun rivojlangan shaxsni shakllantirishga, ularda yuksak maʼdaniy va maʼnaviy saviyani qaror toptirishga, pedagogning yuksak shaxsiy sifatlariga, uning vatanparvarlik, obroʻ va burchni his etishiga, keng gumanitar va gumanistik tayyorligiga, shuningdek oʻquvchilar oʻrtasida tarbiyaviy ishlarni tashkil etishning amaliy koʻnikmalariga asoslanadi.
Pedagogning oʻquv-tarbiyaviy jarayondagi gumanitar omilni belgilaydigan shaxsiy sifatlariga quyidagilar kiradi: talabchanlik, haqqoniylik, halollik, mehribonlik, xushmuomalalik. Ushbu sifatlar pedagogning taʼlim oluvchilar uchun ahamiyatini belgilashi kerak. Shaxsiy sifatlar oʻqitish (dars berish) va tarbiyalash mahoratiga taʼsir koʻrsatadi.
Taʼlim oluvchilarning bilimlarini xolisona nazorat qilish va baholash mahorati psixologik-pedagogik jihatdan oʻqitish (dars berish) va tarbiyalash mahorati bilan uzviy bogʻliqdir. Pedagog taʼlim oluvchilarning bilimlari va mahoratlarini xolisona baholash prinsiplari, metodlari va mexanizmlarini bilishi, standartlashtirilgan testlarni ishlab chiqish, taʼlim oluvchilarning oʻzlashtirishini nazorat qilishning turli shakllarini samarali qoʻllanish mahoratiga ega boʻlishi kerak.
Umumiy talablardan tashqari, pedagog kadrlarga taʼlim turiga koʻra alohida talablar qoʻyiladi.
8.2. Maktabgacha taʼlim pedagog kadrlariga qoʻyiladigan talablar
Maktabgacha taʼlim pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi 1-ilovada keltirilgan.
Pedagog oʻrta maxsus, kasb-hunar yoki oliy pedagogik maʼlumotga ega boʻlishi va quyidagilarni qoʻllana olishi kerak:
Maktabgacha taʼlim davlat talablarini qoʻllanish va Boshlangʻich (1—4-sinflar) taʼlim davlat taʼlim standarti toʻgʻrisida tushunchaga ega boʻlish;
maktabgacha taʼlim boʻyicha normativ-huquqiy va direktiv hujjatlar;
maktabgacha taʼlim shakl va metodlari;
tarbiyaviy ishlar metodologiyasi va bolalarda milliy mustaqillik gʻoyalari asosida maʼnaviy-axloqiy xislatlarni shakllantirish;
maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasi;
oʻqitishning interaktiv (oʻyinlar tashkil etish) metodlari;
bolalarni intellektual rivojlantirish va ularni maktabga tayyorlash boʻyicha bazaviy dasturlar;
ilmiy-metodik ishlar va mustaqil taʼlim asoslari;
bolalar va ota-onalar bilan muomala qilishda etika va estetika normalari;
belgilangan sanitariya-gigiyena normalari.
8.3. Umumiy oʻrta taʼlim pedagog kadrlariga qoʻyiladigan talablar
Umumiy oʻrta taʼlim pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi 1-ilovada keltirilgan.
Oʻqituvchi oliy pedagogik maʼlumotga ega boʻlishi quyidagilarni bilishi va ulardan foydalana olishi kerak:
Umumiy oʻrta taʼlim davlat taʼlim standarti (umumiy qoidalar), shuningdek, oʻqitilayotgan predmet boʻyicha oʻquv dasturi talablari;
umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy va direktiv hujjatlar;
sinflar va kabinetlar (laboratoriyalar)ni tegishli oʻquv-laboratoriya anjomlari bilan jihozlash boʻyicha talablar;
oʻquv-tarbiya jarayonini tashkil etish va sifatini taʼminlash prinsiplari;
oʻquv predmetlarining mazmuni va ularni oʻqitishdagi izchillik asoslari;
oʻquvchilarning umumiy va yosh psixologiyasi;
oʻqitishning interaktiv metodlari;
oʻquvchilarni milliy mustaqillik gʻoyalari asosida maʼnaviy-axloqiy tarbiyalash metodologiyasi;
oʻquvchilar oʻrtasida kasbga yoʻnaltirish ishlarini olib borish shakl va metodlari;
oʻquvchilar va ularning ota-onalari bilan muomalada etika va estetika normalari;
sinfdan tashqari (darsdan tashqari) ishlarni tashkil etish va oʻtkazish metodikasi;
belgilangan sanitariya-gigiyena normalari.
8.4. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi pedagog kadrlariga qoʻyiladigan talablar
Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi 2-ilovada keltirilgan.
Oʻqituvchi oliy maʼlumotga ega boʻlishi, quyidagilarni bilishi va ulardan foydalana olishi kerak:
Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi davlat taʼlim standarti (umumiy qoidalar), Kadrlar tayyorlash taʼlimi (ixtisosi)ning tegishli yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standarti, shuningdek, oʻqitilayotgan fan boʻyicha oʻquv dasturi;
oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy va direktiv hujjatlar;
Keyingi tahrirga qarang.
umumiy kasb-hunar va maxsus fanlarni oʻqitish xususiyati va metodikasi;
chuqur oʻrganiladigan fanlarni oʻqitish xususiyati va metodikasi;
oʻquv fanlarining mazmuni va ularni oʻqitishdagi izchillik prinsiplari;
oʻquvchilarning umumiy va yosh psixologiyasi;
oʻquv mashgʻulotlarining har xil turlarini (leksiyalar, amaliy mashgʻulotlar, laboratoriya mashgʻulotlari, kurs ishlari loyihalari, malaka boʻyicha amaliy mashgʻulotlarni) oʻtkazish metodikasi;
oʻquvchilarni milliy mustaqillik gʻoyalari asosida maʼnaviy-axloqiy tarbiyalash metodologiyasi;
oʻquvchilar va ularning ota-onalari bilan muomalada etika va estetika normalari;
oʻquv yuklamalarini rejalashtirish va ularning bajarilishini nazorat qilish masalalari;
mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olgan holda asosiy oʻquv rejalarini va oʻquv fanlari dasturlarini takomillashtirish prinsiplari;
iqtidorli oʻquvchilar bilan ishlash metodikasi;
kasb-hunar taʼlimida menejment va marketing asoslari;
belgilangan sanitariya-gigiyena normalari.
8.5. Oliy taʼlim pedagog kadrlariga qoʻyiladigan talablar
Oliy taʼlim pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi 3-ilovada keltirilgan.
Oliy taʼlim muassasasi oʻqituvchisi magistr darajasidan past boʻlmagan oliy maʼlumotga (diplomli mutaxassis) ega boʻlishi, ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borishi, quyidagilarni bilishi va ijodiy qoʻllanish koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak:
Oliy taʼlim davlat taʼlim standarti (asosiy qoidalar), Kadrlar tayyorlash tegishli taʼlim (ixtisos) yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standarti, shuningdek, oʻqitilayotgan fan boʻyicha oʻquv dasturi;
oliy taʼlim toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy va direktiv hujjatlar;
bakalavriat yoʻnalishlari va magistratura ixtisoslari boʻyicha oʻquv jarayonini tashkil etish va uning sifatini taʼminlashning zamonaviy metodlari;
asosiy oʻquv rejalari va oʻquv fanlari dasturlarini takomillashtirish prinsiplari;
oʻquv yuklamalarini rejalashtirish va ularning bajarilishini nazorat qilish metodlari;
oʻquv fanlari mazmuni va ularni oʻqitishdagi izchillik asoslari;
oʻquv mashgʻulotlarining har xil turlarini (leksiyalar, amaliy mashgʻulotlar, laboratoriya mashgʻulotlari, kurs ishlari loyihalari, malaka boʻyicha amaliy mashgʻulotlarni) oʻtkazish metodikasi;
talabalar oʻrtasida milliy mustaqillik gʻoyalari asosida maʼnaviy-axloqiy va tarbiyaviy ishlarni olib borish prinsiplari;
pedagogika va kasb-hunar boʻyicha muomala qilish nazariyasi va amaliyoti;
taʼlim jarayoni qatnashchilari bilan oʻzaro munosabatlarda etika normalari va nutq madaniyati;
chet tillardan bittasida soʻzlashuv nutqi asoslari;
mustaqil taʼlim olish yoʻli bilan oʻz bilimlarini takomillashtirish metodlari;
talabalarda tanqidiy fikrlashni shakllantirish prinsiplari;
bakalavriat va magistratura taʼlim dasturlarida izchillik va moslashuvchanlikni tashkiliy va metodik taʼminlash;
kadrlar buyurtmachilari va mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olgan holda oʻquv rejalarini va fanlar dasturlarini shakllantirish asoslari;
talabalarning oʻz bilimini mustaqil oshirishini tashkiliy va metodik taʼminlash;
talabalarning bilimlari, mahoratlari va koʻnikmalarini reyting boʻyicha nazorat qilishni tashkil etish va ilmiy-metodik taʼminlash asoslari;
kadrlar tayyorlash sifatiga taʼsir koʻrsatadigan omillar;
taʼlim, fan va ishlab chiqarishni integratsiyalashni tashkil etish asoslari;
iqtidorli talabalarni qidirib topish, tanlash va ular bilan ishlash metodlari;
oliy taʼlimda menejment va marketing asoslari.
Keyingi tahrirga qarang.
Uzluksiz taʼlim tizimi pedagog kadrlarining alohida lavozim toifalarga qoʻyiladigan malaka talablari tegishli taʼlim turini boshqarish organi tomonidan belgilanadi.
9. Taʼlim haqidagi hujjatlar
Qayta tayyorlash yoki malaka oshirish boʻyicha taʼlim dasturlarini muvaffaqiyatli bajargan pedagog kadrlarga tegishli ravishda davlat namunasidagi quyidagi hujjatlar beriladi:
malaka oshirish haqidagi sertifikat — kamida 144 soat hajmidagi taʼlim dasturlarini oʻtagan shaxslar uchun;
qayta tayyorlash haqidagi diplom — kamida 576 soat hajmidagi taʼlim dasturlarini oʻtagan shaxslar uchun.
Taʼlim haqidagi davlat namunasidagi hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (shu jumladan bilvosita shakllar) oʻz vaqtida pedagogning reyting daftarchasida qayd etiladi, uning namunalari va uni toʻldirish tartibi tegishli taʼlim turini boshqarish davlat vakolatli organi tomonidan tasdiqlanadi.
10. Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi normativ hujjatlari
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi normativ hujjatlariga hozirgi vaqtdagi Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga davlat talablari, pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish toʻgʻrisidagi tegishli nizomlar, pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha namunaviy oʻquv rejalari, oʻquv fanlarining namunaviy dasturlari, shuningdek belgilangan tartibda taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlari tomonidan ishlab chiqiladigan va tasdiqlanadigan boshqa normativ hujjatlar kiradi.
11. Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifatini baholash
11.1. Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifatini nazorat qilish
Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifatini nazorat qilish quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha taʼlim muassasalari tomonidan amalga oshiriladigan ichki nazorat. Ichki nazorat tegishli taʼlim turini boshqarish davlat vakolatli organi tomonidan tasdiqlangan nizomlar asosida oʻtkaziladi;
fanlar boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazishni hamda malaka oshirish va qayta tayyorlash yoʻnalishlari boʻyicha Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga davlat talablariga muvofiq malaka oshirish tizimi tinglovchilari uchun — malakani himoya qilish ishlarini hamda qayta tayyorlash kurslari tinglovchilari uchun — kurslarni tugatish ishlarini oʻz ichiga oladigan yakuniy nazorat.
taʼlimni boshqarish vakolatli organi va kadrlar buyurtmachilari tomonidan amalga oshiriladigan tashqi nazorat.
11.2. Taʼlim muassasalarining kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha faoliyatini baholash tartibi
Taʼlim muassasalarining kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha faoliyatini baholash tartibi qayta tayyorlash va malaka oshirish boʻyicha taʼlim muassasalarini davlat attestatsiyasidan oʻtkazish va akkreditatsiya qilish toʻgʻrisidagi Nizom bilan tartibga solinadi hamda Davlat test markazining kadrlar tayyorlash sifatini nazorat qilish, pedagog kadrlarni va taʼlim muassasalarini attestatsiyadan oʻtkazish boshqarmasi tomonidan, belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Keyingi tahrirga qarang.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi
Keyingi tahrirga qarang.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi
Keyingi tahrirga qarang.
Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablariga
3-ILOVA
3-ILOVA
Oliy taʼlim pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi tuzilmasi
Keyingi tahrirga qarang.
Keyingi tahrirga qarang.
Qayta tayyorlash haqida davlat namunasidagi
Diplom
(tavsifi)
Qayta tayyorlash toʻgʻrisidagi diplom A4 formatli oq qogʻozda ofset usulida besh xil rangdan foydalangan holda: matn uchun — qora rangda, rasmlar tasviri uchun — yashil, koʻk, qizil ranglarda, fon uchun — och pushti rangda bosib chiqariladi.
Varaqning chap qismida chetidan 10 mm chekingan holda eni 32 mm boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi tasvirlangan tasma joylashtiriladi. Tasmaning yuqori qismida diametri 30 mm boʻlgan Davlat gerbi, past qismida esa — 35 mm oʻlchamli ikkita kvadrat qoʻshilishidan hosil boʻlgan sakkiz qirrali yulduz, yulduzning oʻrtasida muhr uchun 25 mm diametrli oq aylana joylashgan.
Varaqning qolgan qismida yuqorida lotin yozuvi bilan davlat tilida “OʼZBEKISTON RESPUBLIKASI. Qayta tayyorlash haqida DIPLOM” soʻzlari bosiladi. Diplom ikki lotin harfi — QT va olti raqamli sondan iborat tartib raqami bilan taʼminlangan. Barcha matn naqshli rastrdan iborat och pushti rang fonda bosib chiqariladi.
Diplom:
— bosib chiqarishning ikki usuli — ofset va yuqori usuli;
— yorugʻlik vositasida nusxa koʻchirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar;
— naqshli rastr;
— har xil rangli rastrlardan foydalanish yoʻli bilan turli ranglarni tashkil etish;
— maxsus qogʻozlar;
— oʻzgaradigan raqamlardan iborat tartib raqami qoʻllangan holda oltita himoyaga ega.
| | | |
| | | |
|
Oʻzbekiston |
| |
| |
Oʼzbekiston Respublikasi |
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
QT № 000000 |
|
| | | |
|
____________________________________________________________________________ | ||
|
(Pedagogning familiyasi, ismi, otasining ismi) | ||
|
200___ yil ___________________________________ dan 200____________________ gacha | ||
|
__________________________________________________________________________ da | ||
|
(Qayta tayyorlash taʼlim muassasasining nomi) | ||
|
____________________________________________________________ soatga moʼljallangan | ||
|
____________________________________________________________________________ | ||
|
(Qayta tayyorlash kursining nomi) | ||
|
qayta tayyorlsh kursida taʼlim olib, _________________________________________________ | ||
|
___________________________________________ mavzusida bitiruv ishini Davlat attestatsiya | ||
|
komissiyasida __________________________________________ bahoga himoya qildi va unga | ||
|
_________________________________________________________________ huquqi berildi | ||
|
|
|
|
|
Muhr oʼrni |
| |
| | | |
|
Rektor ___________ |
| |
|
Sana ____________ |
Qayd raqami __________ | |
| | | |
Malaka oshirish haqida davlat namunasidagi
Sertifikat
(tavsifi)
Malaka oshirish toʻgʻrisidagi sertifikat A4 formatli oq qogʻozda ofset usulida besh xil rangdan foydalangan holda: matn uchun — qora rangda, rasmlar tasviri uchun — yashil, koʻk, qizil ranglarda, fon uchun — och kul rangda bosib chiqariladi.
Varaqning chap qismida chetidan 10 mm chekingan holda eni 32 mm boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi tasvirlangan tasma joylashtiriladi. Tasmaning yuqori qismida diametri 30 mm boʻlgan Davlat gerbi, past qismida esa — 35 mm oʻlchamli ikkita kvadrat qoʻshilishidan hosil boʻlgan sakkiz qirrali yulduz, yulduzning oʻrtasida muhr uchun 25 mm diametrli oq aylana joylashgan.
Varaqning qolgan qismida yuqorida lotin yozuvi bilan davlat tilida “OʼZBEKISTON RESPUBLIKASI. Malaka oshirish haqida SERTIFIKAT” soʻzlari bosiladi. Sertifikat ikki lotin harfi — MO va olti raqamli sondan iborat tartib raqami bilan taʼminlangan. Barcha matn naqshli rastrdan iborat och kul rang fonda bosib chiqariladi.
Sertifikat:
— bosib chiqarishning ikki usuli — ofset va yuqori usuli;
— yorugʻlik vositasida nusxa koʻchirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar;
— naqshli rastr;
— har xil rangli rastrlardan foydalanish yoʻli bilan turli ranglarni tashkil etish;
— maxsus qogʻozlar;
— oʻzgaradigan raqamlardan iborat tartib raqami qoʻllangan holda oltita himoyaga ega.
| | |
| | |
|
Oʻzbekiston |
|
| | |
|
Oʼzbekiston Respublikasi | |
|
| |
|
| |
|
MO № 000000 | |
|
| |
|
(Pedagogning familiyasi, ismi, otasining ismi) | |
|
_______200___ yil _________________________ dan 200________________________ gacha | |
|
_________________________________________________________________________ da | |
|
(Malaka oshirish taʼlim muassasasining nomi) | |
|
jami ___________________________________________________________________ soatli | |
|
____________________________________________________________________________ | |
|
(Malaka oshirish kursining nomi) | |
|
boʼyicha malakasini oshirdi. | |
|
|
|
|
Rektor ______________ |
|
|
Sana _______________ |
Qayd raqami ________ |
| | |
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun pedagog kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 4-oktabrdagi 400-son qarori bilan tasdiqlangan 2010-yilgacha boʻlgan davrda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi tizimi pedagog va muhandis-pedagog kadrlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish dasturida:
1) III boʻlimning ikkinchi kichik boʻlimida:
beshinchi xatboshidagi “malakasi 3 yilda bir marta oshiriladi” soʻzlari “malakasini oshirish davriyligi ushbu muassasalar ehtiyojiga qarab belgilanadi” soʻzlari bilan almashtirilsin;
oʻn beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin;
2) 2-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
Keyingi tahrirga qarang.
2. Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 1-martdagi 100-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 3-son, 20-modda) bilan tasdiqlangan Nodavlat taʼlim muassasalari faoliyatini litsenziyalash toʻgʻrisidagi nizom 6-bandining yettinchi xatboshi chiqarib tashlansin.
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 6-7-son, 39-modda; 2011-y., 25-son, 260-modda; 2012-y., 33-34-son, 390-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 10.06.2019-y., 09/19/473/3258-son, 30.09.2019-y., 09/19/821/3833-son; 28.04.2021-y., 09/21/243/0388-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 04.06.2021-y., 09/21/345/0522-son; 23.12.2024-y., 09/24/867/1045-son; 16.12.2025-y., 09/25/791/1167-son)
