Ijtimoiy xizmatlar va yordam koʻrsatish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 2-iyulda qabul qilingan

Senat tomonidan 2024-yil 15-avgustda maʼqullangan

Bugungi kunda mamlakatimizda aholining ijtimoiy himoya qilinishini kuchaytirish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar natijasida ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarga davlat tomonidan koʻrsatiladigan ijtimoiy xizmatlar va yordam turlari kengaytirildi.

Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzurida aholini ijtimoiy himoya qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiruvchi Ijtimoiy himoya milliy agentligi tashkil etildi, shuningdek uning huzurida “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari tashkil etildi.

Shu munosabat bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining vakolatlarini, shuningdek aholining qoʻllab-quvvatlashga muhtoj boʻlgan qatlamlariga koʻrsatiladigan ijtimoiy xizmatlar va yordam turlarini qonun hujjatlarida aniqlashtirish zaruriyati yuzaga kelmoqda.

Mazkur Qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining zimmasiga dafn etish uchun nafaqani berish vazifasini yuklatishga, uning xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish sohasidagi vakolatlarini belgilashga, shuningdek fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarga va maʼmuriy sudlarga murojaat qilishda davlat bojini toʻlashdan ozod etishga taalluqli oʻzgartirishlar kiritilmoqda.

Bundan tashqari oʻzgalarning parvarishiga muhtoj boʻlgan 80 yoshga toʻlgan keksalarga qarab turilgan vaqt ish stajiga qoʻshib hisoblanishi uchun davolash muassasasining xulosasi talab etilmasligi, shuningdek oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalarga, yolgʻiz yashovchi keksalarga va nogironligi boʻlgan shaxslarga shahar yoʻlovchilar transportidan bepul foydalanish huquqi berilishi nazarda tutilmoqda.

Shu bilan birga umrbod taʼminlash sharti bilan uyni (kvartirani) boshqa shaxsga berishga doir bitimlar va umrbod renta shartnomasi toʻgʻrisidagi, shuningdek vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini taqsimlashga doir bitimlar hamda uning taqdirini hal qilishga qaratilgan boshqa bitimlar haqidagi maʼlumotlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlariga taqdim etilishi belgilanmoqda.

“Davlat boji toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar, yolgʻiz yashovchi keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar yoʻqolgan yoxud yaroqsiz holga kelgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining identifikatsiyalovchi ID-kartasini yoki biometrik pasportini almashtirishda davlat bojini toʻlashdan ozod qilinishini nazarda tutuvchi oʻzgartirishlar kiritilmoqda. “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan ijtimoiy himoyaga muhtoj ayrim toifadagi shaxslarni vaqtincha roʻyxatga olishda ham davlat boji undirilmaydi. Shuningdek yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar davlat tomonidan ikkilamchi bozordan olingan uy-joyni ularning nomiga rasmiylashtirish uchun notarial harakatlarni amalga oshirishda davlat bojini toʻlashdan ozod qilinishi belgilanmoqda.

Ushbu Qonun bilan oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalarga, yolgʻiz yashovchi keksalarga va nogironligi boʻlgan shaxslarga homiylik qilish uchun yoʻnaltirilgan mablagʻlar soliq bazasini aniqlashda chegirib tashlanadigan xarajatlar jumlasiga kiritilishi nazarda tutilmoqda.

Mazkur Qonun ijtimoiy himoyaga muhtoj boʻlgan aholi qatlamlarining manzilli va samarali ijtimoiy himoya qilinishini kuchaytirishga, shuningdek ijtimoiy xizmatlar va yordam koʻrsatish tizimini takomillashtirishga hamda ularning sifatini oshirishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 3-sentabrda qabul qilingan “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi 938-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 9, 338-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 4-5, 126-modda; 1998-yil, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 5, 112-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; 2002-yil, № 4-5, 74-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 5, 152-modda; 2007-yil, № 12, 590, 608-moddalar; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2010-yil, № 5, 178-modda, № 9, 334-modda, № 12, 472-modda; 2012-yil, № 1, 4-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 12, 341-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 12, 383, 384-moddalar; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 10, 676-modda, № 12, 783-modda; 2019-yil, № 5, 265-modda, № 8, 469-modda, № 9, 592-modda, № 11, 792-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 11, 652-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 973-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 5, 464-modda, № 10, 979, 982-moddalar; 2023-yil, № 2, 104-modda, № 11, 924-modda; 2024-yil, № 3, 246-modda) 37-moddasi birinchi qismining “d” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“d) I guruh nogironligi boʻlgan shaxsga yoki 18 yoshgacha boʻlgan, nogironligi bor bolaga, shuningdek oʻzgalarning parvarishiga muhtoj boʻlgan 80 yoshga toʻlgan keksalarga qarab turilgan vaqt”.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan “Shahar yoʻlovchilar transportidan bepul foydalanishni tartibga solish toʻgʻrisida”gi 278-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 141-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 12, 470-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda) 1-moddasiga quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirish kiritilsin:

quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar, yolgʻiz yashovchi keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar”;

sakkizinchi xatboshi toʻqqizinchi xatboshi deb hisoblansin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Notariat toʻgʻrisida”gi 343-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 42-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda; 2006-yil, № 9, 498-modda; 2007-yil, № 12, 608-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2010-yil, № 9, 335-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda, № 7, 431-modda, № 10, 673-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 5, 464-modda) 6-moddasining toʻrtinchi qismiga quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirish kiritilsin:

quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlariga — umrbod taʼminlash sharti bilan uyni (kvartirani) boshqa shaxsga berishga doir bitimlar va umrbod renta shartnomasi toʻgʻrisidagi, shuningdek vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini taqsimlashga doir bitimlar hamda uning taqdirini hal qilishga qaratilgan boshqa bitimlar haqidagi maʼlumotlar”;

oltinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilar tegishincha yettinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2010-yil 27-dekabrda qabul qilingan “Dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-276-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2010-yil, № 12, 476-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2019-yil, № 11, 792-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 973-modda; 2022-yil, № 6, 575-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda) 9-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻlik bola tugʻilgan yoki bola hayotining birinchi haftasi ichida vafot etgan (perinatal oʻlim) taqdirda, dafn etish uchun nafaqani toʻlash qonunchilikda belgilangan tartibda beriladigan perinatal oʻlim toʻgʻrisidagi maʼlumotnomaga asosan, qolgan barcha hollarda esa shaxsning oʻlimi haqidagi guvohnomaga asosan, murojaat etilgan kunda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan amalga oshiriladi”.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-561-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 9, 586-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 12, 1194-modda; 2023-yil, № 4, 265-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) quyidagi mazmundagi 6¹-modda bilan toʻldirilsin:

“6¹-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi:

xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni, strategiyalarni hamda qonunchilik hujjatlarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi;

xotin-qizlarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish markazlarida ijtimoiy reabilitatsiya qilishga hamda oʻz joniga qasd qilishning oldini olishga doir tadbirlar oʻtkazadi;

tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarning huquqlari va erkinliklarini taʼminlash monitoringini oʻtkazadi;

tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarga ijtimoiy, huquqiy va psixologik xizmatlar koʻrsatadi;

nizoli vaziyatlarni profilaktika qilishga, tazyiq va zoʻravonlikning oldini olishga doir dasturlarni va uslubiy tavsiyalarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilishni amalga oshiruvchi tegishli vakolatli organlar va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarning huquqlari va erkinliklari taʼminlanishini monitoring qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi”;

2) 12-moddaning:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish sohasidagi vakolatlari”;

birinchi xatboshisidagi “Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“oʻz joniga qasd qilishning oldini olishga doir tadbirlar oʻtkazadi”;

3) 18-moddaning birinchi qismidagi “Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-599-sonli Qonuni bilan yangi tahrirda tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, 12-songa 1-ilova; 2020-yil, № 3, 198-modda, № 10, 593-modda, № 11, 652-modda, № 12, 690, 691-moddalar; 2021-yil, № 1, 6-modda, № 4, 294-modda, 4-songa ilova, № 8, 800-modda, № 9, 901-modda, № 10, 968, 969, 972, 973-moddalar, № 12, 1199-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 3, 215, 216-moddalar, № 5, 461, 464, 467-moddalar, № 6, 570-modda, № 7, 664, 666-moddalar, № 12, 1190-modda; 2023-yil, № 6, 444, 446-moddalar, № 7, 540-modda, № 12, 1011-modda; 2024-yil, № 2, 106, 110, 111-moddalar, № 4, 346-modda) 317-moddasining 7-bandi “metsenatlik koʻmagini koʻrsatish” degan soʻzlardan keyin “oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalarga, yolgʻiz yashovchi keksalarga va nogironligi boʻlgan shaxslarga homiylik qilish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar, № 12, 1186-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 186-modda, № 4, 265, 269-moddalar, № 6, 444, 445-moddalar, № 7, 538-modda, № 9, 710-modda; 2024-yil, № 1, 5, 6, 7-moddalar, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-moddalar) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 8-modda birinchi qismining:

43-bandidagi “Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

44-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“44) Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash davlat jamgʻarmasi — oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir daʼvolar, arizalar hamda shikoyatlar yuzasidan”;

quyidagi mazmundagi 45-band bilan toʻldirilsin:

“45) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda uning hududiy boʻlinmalari:

tazyiq va zoʻravonlikka uchragan xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida beriladigan arizalar, shikoyatlar va daʼvolar yuzasidan;

bolalarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida, ota-onalarning muomala layoqati cheklangan deb topish toʻgʻrisidagi, ularni ota-onalik huquqlaridan mahrum etish, bolalarni ota-onalaridan ularni ota-onalik huquqlaridan mahrum etmasdan olib qoʻyish haqidagi, shuningdek, agar ota-onalik huquqlaridan mahrum qilingan ota-onalarning oʻz bolalari bilan birgalikda yashashi mumkin emas deb belgilansa, ularni boshqa turar joy bermasdan koʻchirib yuborish toʻgʻrisidagi daʼvolar, arizalar va shikoyatlar yuzasidan;

ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar hamda oilalar manfaatlarini koʻzlab berilgan daʼvolar, arizalar va shikoyatlar bilan sudga murojaat qilinganda”;

2) 10-moddaning birinchi qismi:

17-bandidagi “Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 17¹-band bilan toʻldirilsin:

“17¹) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda uning hududiy boʻlinmalari — ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar hamda oilalar manfaatlarini koʻzlab berilgan arizalar va shikoyatlar yuzasidan”;

3) 11-modda quyidagi mazmundagi 19-band bilan toʻldirilsin:

“19) yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar — ular uchun davlat tomonidan ikkilamchi bozordan olingan uy-joy ularning nomiga rasmiylashtirib berilganligi uchun”;

4) 13-moddaning uchinchi qismi “jabrlangan jismoniy shaxslar” degan soʻzlardan keyin “oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalar, yolgʻiz yashovchi keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

5) 15-modda:

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan, ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi huzuridagi uy-joy fondiga ega boʻlgan muassasalarga vaqtincha turgan joyi boʻyicha olti oy muddatgacha roʻyxatga qoʻyilayotganda ulardan davlat boji undirilmaydi”;

ikkinchi — oltinchi qismlari tegishincha uchinchi — yettinchi qismlar deb hisoblansin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 20-aprelda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi OʻRQ-682-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shuningdek ularga ilova qilinadigan axborot-tahliliy materiallarni yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning yagona uslubiyotining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 4, 288-modda; 2022-yil, № 3, 213-modda, № 8, 788-modda, № 10, 983-modda; 2023-yil, № 8, 629-modda, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 109-modda) 102-bandiga quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirish kiritilsin:

quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan — aholiga ijtimoiy xizmatlar va yordam koʻrsatish masalalariga doir loyihalar”;

oltinchi — oʻn beshinchi xatboshilar tegishincha yettinchi — oʻn oltinchi xatboshilar deb hisoblansin.

9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

11-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 18-oktabr,

OʻRQ-977-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.10.2024-y., 03/24/977/0831-son)