Garovga qoʻyuvchi ushbu Qonun 33-moddasining “a” va “b” bandlarida nazarda tutilgan majburiyatlarni buzgan taqdirda garovga oluvchi garov bilan taʼminlangan majburiyatni bajarish muddati boshlangunga qadar undirishni garov narsasiga qaratishga haqlidir.

II BOB. IPOTEKA

35-modda. Ipoteka

Garov narsasi garovga qoʻyuvchida yoki uchinchi shaxsda qoladigan koʻchmas mulk garovi ipoteka deb eʼtirof qilinadi.

36-modda. Ipoteka narsasi

Oldingi tahrirga qarang.

1. Yer bilan bogʻliq mol-mulk — imorat, inshoot, koʻp kvartirali uylardagi kvartiralar, korxonalar, boshqa mulkiy majmualar, yuridik va jismoniy shaxslar mulkida boʻlgan savdo va xizmat koʻrsatish sohasi obyektlari, shuningdek turar joy binolari ular joylashgan yer uchastkalari bilan birga qonunlar bilan koʻchmas mulk sirasiga kiritilgan boshqa mol-mulk, shuningdek transport vositalari ipoteka narsasi boʻlishi mumkin.

(36-moddaning 1-bandi Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 6-maydagi 70-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1995-y., 6-son, 118-modda)

2. Agar ipoteka toʻgʻrisidagi shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, koʻchmas mulkdan xoʻjalikda va oʻzga tarzda foydalanish natijalari, shu jumladan mahsulot, samara va boshqa daromadlar garovning mustaqil narsasi boʻlishi mumkin.

37-modda. Ipoteka toʻgʻrisidagi shartnomaning shakli va uni roʻyxatdan oʻtkazish

1. Ipoteka shartnomasi ushbu Qonunning 11-moddasida belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.

2. Agar shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, notarial idora shartnomani tasdiqlash bilan bir paytda ipoteka narsasini tasarrufdan chiqarishni taqiqlab qoʻyadi.

Oldingi tahrirga qarang.

3. Ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat mazmuni oʻzgartirilgan, keyingi ipotekada, shuningdek ipoteka narsasiga boʻlgan mulk huquqi (toʻliq xoʻjalik tasarrufi yoki bevosita boshqaruvi) garovga qoʻyuvchidan boshqa shaxsga oʻtganida qoʻshimcha ravishda roʻyxatdan oʻtkaziladi. Mazkur talabning buzilishi majburiyatda amalga oshirilgan oʻzgartishlar haqiqiy emas deb topilishiga sabab boʻladi.

(37-moddaning 3-bandi Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-apreldagi 421-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1997-y., 4-5-son, 126-modda)

4. Ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat qarzdor tomonidan bajarilganida, garovga oluvchi garovga qoʻyuvchining talabiga binoan ipotekani roʻyxatdan oʻtkazgan idoraga roʻyxat daftariga tegishli oʻzgartishlarni kiritish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni taqdim etishi shart. Garovga oluvchi mazkur talabni bajarmagan hollarda garovga qoʻyuvchi undan oʻziga yetkazilgan zararni toʻliq hajmda qoplashni talab qilishga haqlidir.

38-modda. Ipoteka garovi qoʻyuvchisining huquqlari

Agar shartnomada yoki qonunda oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, ipoteka garovi qoʻyuvchisi:

a) ipoteka narsasiga uning belgilangan maqsadiga muvofiq ravishda egalik qilish va undan foydalanishga;

b) garovga oluvchining roziligi bilan ipoteka narsasi sotilgan taqdirda asosiy majburiyatni muddatidan oldin bajarishga yoxud asosiy qarzni garov topshirigʻi bilan birgalikda sotib oluvchiga oʻtkazgan holda ipoteka narsasini sotishga;

v) ipoteka narsasini ijaraga topshirishga haqlidir.

39-modda. Ipoteka garovi qoʻyuvchisining majburiyatlari

Agar shartnomada yoki qonunda oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, ipoteka garovi qoʻyuvchisi:

a) asosli va joriy taʼmirlashni amalga oshirishni qoʻshgan holda ipoteka narsasining saqlanishi uchun zarur choralarni koʻrishi;

b) ipoteka narsasini sugʻurta qildirishi;

v) ipoteka narsasi nobud boʻlgan taqdirda, qiymati nobud boʻlgan narsa qiymatiga teng koʻchmas mulk berishi yoki muddat kelishidan qatʼi nazar, majburiyatni toʻliq hajmda yoxud uning tegishli qismini bajarishi;

g) ipoteka narsasini ijaraga berganlik toʻgʻrisida garovga oluvchini xabardor qilishi shart.

40-modda. Ipoteka garovi garovga qoʻyuvchisi tomonidan majburiyatlar buzilishining oqibatlari

1. garovga qoʻyuvchi ipoteka narsasini saqlash uchun choralarni koʻrishga doir majburiyatlarini buzgani taqdirda, garovga oluvchi zaruratga qarab, undirishni ipoteka narsasiga qaratgan holda ipoteka bilan taʼminlangan majburiyatning muddatidan oldin bajarilishini talab qilishga haqlidir.

2. Garovga qoʻyuvchi ipoteka narsasini sugʻurta qilish boʻyicha majburiyatlarni buzgan taqdirda garovga oluvchi asosiy qarz muddatidan oldin bajarilishini talab qilishga yoxud ipoteka narsasini oʻz hisobidan, lekin garovga qoʻyuvchining manfaatlarini koʻzlab undan sugʻurta qildirishga ketgan chiqimlarni undirgan holda, sugʻurta qilishga haqlidir.

3. Ushbu moddaning 1 va 2-bandlarida uqtirib oʻtilgan oqibatlar, ipoteka narsasi garovga qoʻyuvchida yoki uchinchi shaxsda turganidan qatʼi nazar, boshlanadi. Garovga qoʻyuvchi bunday uchinchi shaxsning xatti-harakatlari uchun garovga oluvchi oldida baayni oʻz xatti-harakatlaridek javobgar boʻladi.

41-modda. Ipoteka narsasining garovga qoʻyuvchi tomonidan begonalashtirilishi

Ipoteka narsasi garovga qoʻyuvchi tomonidan begonalashtirilishiga faqat garovga oluvchining roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.

42-modda. Imoratlar, binolar va inshootlar ipotekasi hususiyatlari

Imoratlar, binolar yoki inshootlar ipotekasida koʻrsatilgan obyektlar joylashgan yer uchastkasidan foydalanish huquqi ham ular bilan bir paytda garov narsasiga aylanadi. Bunday hollarda undirish garov narsasiga qaratilganda imoratni, binoni, inshootni qoʻlga kirituvchiga bir yoʻla yer uchastkasidan foydalanish huquqi ham oʻtadi.

43-modda. Korxonalar ipotekasi xususiyatlari

1. Jamoa (shirkat) mulkiga, shuningdek fuqarolarning mulkiga asoslangan korxonalarni ipotekaga berish korxonaning oʻzi tomonidan amalga oshiriladi.

2. Toʻliq xoʻjalik tasarrufi huquqiga asoslangan korxonalar ipotekasi korxona mulkdorining roziligi bilan ana shu korxona tomonidan amalga oshiriladi.

3. Agar qonunda yoki shartnomada oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, korxona ipotekasi uning barcha mol-mulkini, shu jumladan asosiy fondlar va dastmoya mablagʻlarni, shuningdek korxonaning mustaqil balansida aks etgan boshqa boyliklarni oʻz ichiga oladi.

4. Garovga qoʻyuvchi korxona garovga oluvchining talabiga binoan unga yillik balansni taqdim etishi shart.

5. Korxona ipotekasi bilan taʼminlangan majburiyat bajarilmagan taqdirda garovga oluvchi korxonaning moliyaviy ahvolini sogʻlomlashtirish yuzasidan ipoteka shartnomasida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni koʻrishga, shu jumladan korxona boshqaruvi tarkibiga ishlab chiqarilgan mahsulotni hamda korxonaning boshqa mol-mulkini tasarruf etish huquqi cheklangan vakillar tayinlashga haklidir.

6. Ushbu moddaning 5-bandida nazarda tutilgan choralar kutilgan natijalarni bermagan holda garovga oluvchi undirishni ipotekada turgan korxonaga qaratishga haqlidir.

Agar shartnomada yoki qonunda nazarda tutilgan boʻlsa, korxona garovga oluvchiga oʻtadi. Bu holda ipoteka narsasining uzil-kesil bahosi korxonaning oʻtish paytida, garovga qoʻyuvchi va garovga oluvchi oʻrtasidagi kelishuviga binoan belgilanadi, nizo paydo boʻlganda esa sud yoki xoʻjalik sudining qaroriga binoan belgilanadi.

III BOB. MUOMALADAGI VA QAYTA IShLAShDAGI MOLLARNING GAROVI

44-modda. Muomaladagi va qayta ishlashdagi mollarning garov narsasi

1. Xom ashyo, butlovchi buyumlar, yarim tayyor va tayyor mahsulotlar muomaladagi va qayta ishlashdagi mollarning garov narsasi boʻlishi mumkin.

Muomaladagi va qayta ishlashdagi mollar garovida garov narsasi (mol zaxiralari, xomashyo, materiallar, yarim tayyor va tayyor mahsulot kabilar)ning tarkibi va natural shaklini oʻzgartirishga, ularning umumiy qiymati garov toʻgʻrisidagi shartnomada koʻrsatilganidan kam boʻlib qolmasligi sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.

Agar shartnomada oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, garovga qoʻyilgan mollarning garov bilan taʼminlangan majburiyatning bajarilgan qismiga mutanosib ravishda ularning qiymatini pasaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

2. Muomaladagi va qayta ishlashdagi mollar garovida garovga qoʻyuvchi tomonidan realizatsiya qilingan mollar qoʻlga kirituvchining mulkiga, toʻliq xoʻjalik tasarrufiga yoki bevosita boshqaruviga oʻtgan paytdan boshlab garov narsasi boʻlishdan toʻxtaydi, garovga qoʻyuvchi sotib olgan, garov toʻgʻrisidagi shartnomada nazarda tutilgan mollar ularga nisbatan garovga qoʻyuvchining mulkiy yoki toʻliq xoʻjalik tasarrufi huquq paydo boʻlgan paytdan boshlab garov narsasiga aylanadi.

45-modda. Muomaladagi va qayta ishlashdagi mollar garovi toʻgʻrisidagi shartnoma tomonlarining huquq va burchlari

1. Garovga qoʻyuvchi garovga qoʻyilgan molga daxldor yumushlarni alohida hisobga olib borishi shart. U garov narsasiga egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqini saqlab qoladi.

2. Garovga oluvchi garovga qoʻyilgan molning miqdori, holati va qiymatini, shuningdek saqlash sharoitini istalgan paytda tekshirish huquqiga ega.

3. Garovga qoʻyuvchi garov toʻgʻrisidagi shartnoma talablarini bajarmagan taqdirda garovga oluvchiga garovga qoʻyilgan molni unga berishni yoki molni garovga qoʻyuvchining ixtiyorida qulflangan yoki garovga oluvchining muhri bosilgan holda qoldirishni, yoxud garov bilan taʼminlangan qarzni muddatidan oldin undirishni talab qilish huquqi beriladi.

IV BOʻLIM. HUQUQLAR, QIMMATBAHO QOFOZLAR VA PUL MABLAGʻLARI GAROVI

46-modda. Huquqlar garov narsasi sifatida

1. Garovga qoʻyuvchiga tegishli egalik qilish va foydalanish huquqlari, shu jumladan ijarachining huquqlari, majburiyatlaridan kelib chiquvchi boshqa huquqlar (talablar) va oʻzga mulkiy huquqlar garov narsasi boʻlishi mumkin.

2. Garov narsasi boʻlishi qonun bilan man qilingan huquqlarni garovga qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi.

3. Yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni, shuningdek oʻzga tabiiy resurslarga nisbatan boʻlgan huquqlarni garovga qoʻyishga qonunlarda belgilangan meʼyor va shartlarda ruxsat etiladi.

4. Muddatli huquq uning amal qilish muddati tugagunga qadargina garov narsasi boʻlishi mumkin.

5. Garovga qoʻyuvchi huquqlar garovi amalga oshirilgani haqida oʻz qarzdorini xabardor qilishi shart. Basharti, huquqlar garovi toʻgʻrisidagi shartnomada oʻzgacha qoidalar belgilanmagan boʻlsa, garovga qoʻyuvchiga nisbatan qarzdor hisoblanuvchi shaxs garovga oluvchi majburiyatini bajarishi lozim.

47-modda. Huquqlar garovida garovga qoʻyuvchining majburiyatlari

1. Basharti, shartnomada oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, huquqlar garovida garovga qoʻyuvchi:

a) garovga qoʻyilgan huquqning haqiqiyligini taʼminlash;

b) garovga qoʻyilgan huquqni berib yubormasligi;

v) garovga qoʻyilgan huquq toʻxtatilishiga yoki uning qiymati kamayishiga sabab boʻluvchi xatti-harakatlar qilmasligi;

g) garovga qoʻyilgan huquqni uchinchi shaxslar tomonidan qilinadigan tajovuzlardan himoya qilish uchun zarur boʻlgan barcha choralarni koʻrishi;

d) garovga oluvchiga garovga qoʻyilgan huquqda sodir boʻlgan oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi, uning uchinchi shaxslar tomonidan buzilganligi haqidagi maʼlumotlarni xabar qilishi shart.

2. Ushbu moddaning 1-bandida nazarda tutilgan qoidalarga garovga qoʻyuvchining huquqiy vorislariga nisbatan garovga qoʻyilgan huquqlar doirasida qoʻllaniladi.

48-modda. Huquqlar garovga qoʻyilganda garovga oluvchining huquqlari

Agar shartnomada oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, huquqlar garovga oluvchi:

a) majburiyat bilan taʼminlangan garov ijrosi muddati boshlanganidan qatʼi nazar, agar garovga qoʻyuvchi ushbu Qonunning 47-moddasi 1-bandida nazarda tutilgan majburiyatlarni buzgan boʻlsa, garovga qoʻyilgan huquq oʻziga oʻtkazilishini sud orqali talab qilishga;

b) garovga qoʻyilgan huquq masalasi koʻrib chiqiladigan sud ishida uchinchi shaxs sifatida qatnashishga;

v) garovga qoʻyuvchi 47-moddaning 1-bandi “g” bandchasida nazarda tutilgan majburiyatlarni buzgan taqdirda, garovga qoʻyilgan huquq uchinchi shaxslar tomonidan buzilishining oldini olish uchun mustaqil ravishda himoya choralarini koʻrishga haqlidir.

49-modda. Qarzdorning garovga koʻyuvchi oldidagi majburiyatlarini bajarishining oqibatlari

1. Agar garovga qoʻyuvchining qarzdori garov bilan taʼminlangan majburiyat garovga qoʻyuvchi tomonidan bajarilgunga qadar oʻz majburiyatini bajarsa, bunda garovga qoʻyuvchi olgan barcha narsalar garov narsasiga aylanadi, garovga qoʻyuvchi bu haqda garovga oluvchini darhol xabardor qilishi shart;

2. Agar garov shartnomasida oʻzgacha qoidalar belgilanmagan boʻlsa, garovga qoʻyuvchi oʻz qarzdoridan majburiyatni bajarish hisobiga pul summalari olishda garovga oluvchining talabiga koʻra garov bilan taʼminlangan majburiyatni bajarish hisobiga tegishli summalarni oʻtkazishi shart.

50-modda. Qimmatli kogʻozlar va pul mablagʻlari garovi

1. Qimmatli qogʻozlar garovi toʻgʻrisidagi shartnoma, agar qonunlar yoki tomonlarning kelishuvida oʻzgacha qoidalar nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu Qonunning 11-moddasida belgilangan tartibda tuziladi.

2. Tomonlarning kelishuviga binoan garovga qoʻyilgan qimmatbaho qogʻozlar saqlash uchun notarial idora yoki bankka depozitga topshirishi mumkin.

3. Garov narsasi hisoblanuvchi qimmatbaho qogʻozlardan keladigan daromadlar, agar shartnomada yoki qonun hujjatlarida oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, garovga qoʻyuvchiga tegishli boʻladi.

4. 24 — 26-moddalarning qoidalari koʻrsatuvchiga toʻlanadigan qimmatbaho qogʻozlar garoviga nisbatan ham amal qiladi.

5. Garov narsasi hisoblanuvchi pul mablagʻlari notarial idora yoki bankning depozit hisobida saqlanadi. Ushbu summaga hisoblanadigan foizlar garovga qoʻyuvchiga tegishli boʻladi.

6. Basharti, qimmatbaho qogʻozlar yoki pul mablagʻlarining garovga oluvchisi bank boʻlsa, unda garov shartnomasi notarial yoʻl bilan tasdiqlanmaydi va maxsus roʻyxatdan oʻtkazilmaydi.

V BOʻLIM. GAROVNI ROʻYXATGA OLISh TARTIBI

51-modda. Garovni davlat tomonidan roʻyxatga olish

Davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan korxonaning butunlay yoki boshqa mol-mulkning garovga qoʻyilishi bunday roʻyxatni amalga oshiradigan idorada roʻyxatga olinishi lozim.

Agar mol-mulk garovi davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim boʻlsa, unda garov toʻgʻrisidagi shartnoma roʻyxatga olingan paytdan boshlab tuzilgan deb hisoblanadi.

52-modda. Garovga qoʻyuvchi tomonidan garovlarni qaydlov daftarini yuritish

1. Yuridik yoki jismoniy shaxs – tadbirkor:

a) garovlarni roʻyxatga olish daftari yuritishi;

b) garov yuzaga kelganidan soʻng oʻn kundan kechiktirmay garov va narsasi, shuningdek garov bilan taʼminlangan majburiyat hajmi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi yozuvlarni daftarga kiritishi shart.

2. Yuridik yoki jismoniy shaxs – tadbirkor jabrlanuvchiga – garovga oluvchiga yoki tegishlicha uchinchi shaxsga garovlarni roʻyxatga olish daftariga yozuvlarni oʻz vaqtida kiritmaganlik, yozuvlarning toʻliq emasligi yoki noaniqligi, shuningdek garovlarni roʻyxatga olish daftarini taqdim etish majburiyatidan boʻyin tovlash oqibatida yetkazilgan zararni qoplashi shart.

53-modda. Roʻyxatga olishni amalga oshiruvchi idoraning majburiyatlari

1. Garovni roʻyxatga olish garovga qoʻyuvchining arizasiga binoan, agar shartnomada oʻzga muddat koʻrsatilmagan boʻlsa, garov toʻgʻrisidagi shartnoma imzolangan paytdan boshlab 20 kundan kechiktirmay amalga oshiriladi.

2. Roʻyxatga olishni amalga oshiruvchi idora qaydlov yozuvlari toʻgʻrisida darhol garovga qoʻyuvchiga xabar qilishi shart.

54-modda. Garov toʻgʻrisidagi roʻyxatga olish yozuvining mazmuni

Garov toʻgʻrisidagi roʻyxatga olish yozuvi:

a) garovga qoʻyuvchining (garovga qoʻyuvchilarning) va garovga oluvchining (garovga oluvchilarning) nomi va manzilini;

b) garov toʻgʻrisidagi shartnomaning imzolanishi va amalga kirishi yoxud qonundan kelib chiquvchi garov yuzaga kelishi sanasini;

v) garov bilan taʼminlangan majburiyat miqdorini;

g) garov narsasining qisqacha tavsifi;

d) garovga qoʻyuvchining garov narsasiga boʻlgan huquqlari xususiyatini oʻz ichiga olishi lozim.

Agar garov narsasi kelgusida garovga qoʻyuvchi tomonidan sotib olinishi lozim boʻlsa, unda uni sotib olish mumkin boʻlgan muddat koʻrsatiladi.

55-modda. Garov roʻyxatga olingani toʻgʻrisidagi guvohnoma

Ariza beruvchining talabiga binoan garovni roʻyxatdan oʻtkazgan idora garov bilan taʼminlangan majburiyatning miqdorini, roʻyxatga olish yozuvi qayd etilgan sana va vaqtni hamda uning tartib raqamini tasdiqlovchi roʻyxatga olish toʻgʻrisidagi guvohnoma beradi.

56-modda. Garovni roʻyxatga olishning amal qilish muddati

1. Garovni roʻyxatga olish 5 yil mobaynida amal qiladi va garov bilan taʼminlangan majburiyat bajarilgunga yoxud bunday majburiyatning amal qilish muddati tugagunga qadar navbatdagi besh yillik muddatga uzaytirilishi mumkin.

2. Agar garovni roʻyxatga olishning amal qilish muddati qarzdor (garovga qoʻyuvchi) korxonani tugatish toʻgʻrisida sudda ish qoʻzgʻash paytiga qadar tugasa, roʻyxatga olish yakunlangan paytdan boshlab oltmish kun mobaynida va tugatish uchun belgilangan muddat oʻtgunga qadar oʻz kuchini saqlab qoladi.

3. Garovni roʻyxatga olishning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza roʻyxatga olishning besh yillik muddati tugashiga kamida 6 oy qolganida joʻnatilishi lozim.

4. Agar garovning roʻyxatga olinishini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza ushbu moddaning 3-bandida koʻrsatilgan muddat tugagunga qadar joʻnatilmagan boʻlsa, roʻyxatni amalga oshirgan idora roʻyxatga olishning amal qilish muddati tugaganidan soʻng roʻyxatga olish daftaridagi garov toʻgʻrisidagi yozuvni bekor qilishi lozim.

57-modda. Garovni roʻyxatga olish bilan bogʻliq xatti-harakatlar ustidan shikoyat qilish

Manfaatdor shaxs garovni roʻyxatga olishni rad etganlik yoki gʻayriqonuniy ravishda roʻyxatga olganlik ustidan roʻyxatga oluvchi idora joylashgan erdagi sudga shikoyat arizasi berishga haqlidir.

58-modda. Manfaatdor shaxslarga garovni roʻyxatga olganlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yuborish

1. Garovni roʻyxatga olishni amalga oshirgan idora tegishli yuridik yoki jismoniy shaxs — tadbirkorning mol-mulki garovlarini roʻyxatga olishga doir maʼlumotlarni manfaatdor shaxslarning talabi bilan ularga yuborishi shart.

2. Garovlarni roʻyxatga olish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yoʻllash bilan bogʻliq xizmatlarga ariza beruvchi tomonidan haq toʻlash miqdori va tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.

59-modda. Garov bilan taʼminlangan majburiyatni bajarish oqibatlari

Garovni roʻyxatga olishni amalga oshirgan idora garov bilan taʼminlangan shartnoma toʻliq yoki qisman bajarilgani toʻgʻrisida yoxud garovga qoʻyuvchi endilikda garov narsasining mulkdori hisoblanmasligi (toʻliq xoʻjalik tasarrufi, bevosita boshqaruvi huquqiga ega emasligi) toʻgʻrisida notarial yoʻl bilan tasdiqlangan xabarnoma olsa, bu idora darhol roʻyxat daftariga tegishli yozuvni kiritishi shart.

60-modda. Davlat boji

Garovni roʻyxatga olish va uni uzaytirish, roʻyxatga olish toʻgʻrisidagi guvohnomalarni berish, shuningdek roʻyxat daftaridan koʻchirmalar yuborish uchun davlat boji toʻlanadi.

61-modda. Garovni roʻyxatga olishga doir majburiyatlarni buzganlik uchun garovga qoʻyuvchining javobgarligi

Garovga oluvchi garovga qoʻyuvchidan garovni roʻyxatdan oʻtkazishga doir belgilangan muddatlarni buzganlik uchun jarima undirishga, shuningdek muddatni oʻtkazib yuborish oqibatida yetkazilgan zararning jarima bilan qoplanmagan qismini toʻlashni talab qilishga haqlidir. Jarima miqdori shartnoma bilan belgilanadi.

62-modda. Roʻyxatga olishni amalga oshiruvchi idoraning javobgarligi

Ushbu Qonunda koʻrsatilgan harakatlar umuman yoki lozim darajada amalga oshirilmagan hollarda asossiz roʻyxatga olgan yoki roʻyxatga olishni asossiz rad etgan idora gʻayriqonuniy xatti-harakatlari toʻfayli yoxud harakatsizligi tufayli yetkazilgan zararni qoplashi shart.

VI BOʻLIM. GAROVDA TOMONLAR HUQUQLARINING KAFOLATLARI

63-modda. Garov toʻgʻrisidagi shartnomaning oʻzgarmasligi

Shartnoma imzolanganidan keyin qonunlarda garovga oluvchining va (yoki) garovga qoʻyuvchining ahvolini oʻzgartiruvchi meʼyorlar belgilangan hollarda garov toʻgʻrisida ilgari imzolangan shartnomaning talablari uning butun amal qilish muddatida oʻz kuchini saqlab qoladi.

64-modda. Garovga oluvchining va garovga qoʻyuvchining garovga qoʻyilgan mol-mulkka boʻlgan huquqlarini qonunda nazarda tutilgan asoslarga binoan toʻxtatishda garovga oluvchining manfaatlarini himoya qilish

1. Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan garov huquqini yoxud garovga qoʻyuvchining garovga qoʻyilgan mol-mulkka boʻlgan huquqini toʻxtatuvchi qonunlar qabul qilingan taqdirda, bu hujjatlar qabul qilinishi natijasida garovga oluvchiga yetkazilgan zarar qiymati unga Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan toʻliq hajmda toʻlanadi. Zarar qiymatini toʻlashga doir nizolar sud tomonidan hal qilinadi.

2. Davlat tomonidan davlat mulkiga aylantirish, qiymatini toʻlash sharti bilan davlat ixtiyoriga olish kabi mol-mulk yoki huquqlarni majburan tortib olish choralari, shuningdek oʻz oqibatlariga koʻra shunga oʻxshash choralar koʻrilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi shu choralarni amalga oshirish natijasida garovga oluvchiga yetkazilgan zarar qiymatini toʻlaydi.

3. Davlat idorasining garovga qoʻyilgan mol-mulkni yoki garovga qoʻyilgan huquqlarni bevosita olib qoʻyishga qaratilmagan qarori, shu jumladan garovga qoʻyilgan uy, boshqa imoratlar, inshootlar yoki dov-daraxtlar joylashgan yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori munosabati bilan garovga qoʻyilgan mol-mulkka boʻlgan mulkiy huquq toʻxtatilgan yoki garovga qoʻyilgan huquqlar toʻhtatilgan hollarda, bu qaror tufayli garovga oluvchi koʻrgan zarar qiymati unga toʻliq hajmda toʻlanadi. Zarar qiymatini toʻlashga doir nizolar sud yoki xoʻjalik sudi tomonidan hal qilinadi.

65-modda. Garov huquqini buzuvchi hujjatlarning haqiqiy emasligi

1. Joylardagi davlat hokimiyati yoki davlat boshqaruvi idorasining qonunlarga nomuvofiq ravishda chiqargan hujjati natijasida garovga oluvchining garov narsasiga egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etishga doir huquqlari buzilgan taqdirda, bunday hujjat garovga oluvchining daʼvosiga binoan sud yoki xoʻjalik sudi tomonidan haqiqiy emas deb eʼtirof etilishi mumkin.

2. Ushbu moddaning 1-bandida nazarda tutilgan oqibatlar garovga qoʻyuvchi garov narsasini xoʻjalikda toʻliq tasarruf etish yoki operativ boshqarish huquqidan mahrum etilgan hollarda ham yuzaga keladi.

3. Ushbu moddaning 1-bandida koʻrsatilgan hujjatlar chiqarilishi natijasida garovga oluvchiga yetkazilgan zarar qiymati tegishli davlat hokimiyati yoki davlat boshqaruv idorasi tomonidan toʻliq xajmda toʻlanishi lozim.

VII BOʻLIM. XALQARO MUOMALADAGI GAROV

66-modda. Garov shartnomasiga nisbatan qoʻllaniladigan qonunlar

1. Garov shartnomasidagi tomonlarning huquq va majburiyatlari, shartnomaning shakli, u qayerda tuzilgan boʻlsa, shu mamlakat qonunlari bilan yoki garov toʻgʻrisidagi shartnomani tuzish chogʻida tomonlarning oʻzi tanlangan mamlakatning qonunlari bilan yoxud tomonlarning oʻzaro kelishuviga binoan belgilanadi.

2. Garov toʻgʻrisidagi shartnomaga nisbatan huquq qoʻllash borasida tomonlar oʻrtasida bitim boʻlmagan taqdirda, garovga qoʻyuvchi qaysi mamlakatda taʼsis etilgan boʻlsa, oʻz turar joyiga yoki asosiy faoliyat joyiga ega boʻlsa, ana shu mamlakat qonunlari qoʻllaniladi.

3. Muayyan mol-mulk yoki huquqning garov shartnomasining obyekti boʻla olishi yoki boʻla olmasligi tegishli ravishda mol-mulkka mulkdorlik huquqlarini tartibga soluvchi qonunlar bilan hamda shu huquq yuzaga kelgan huquqiy munosabatlarni tartibga soluvchi qonunlar bilan belgilab qoʻyiladi.

4. Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan imoratlar, binolar, inshootlar va boshqa koʻchmas mol-mulkning garovi toʻgʻrisidagi shartnoma shakli, shuningdek unga boʻlgan huquqlar shakli Oʻzbekiston Respublikasida taʼsis etilgan, turar joyi yoki asosiy faoliyat joyiga ega boʻlgan garovga qoʻyuvchi tomonidan tuzilgan muomaladagi mol-mulk garovi shartnomasining shakli Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari bilan belgilanadi.

67-modda. Garovni roʻyxatga olishda Oʻzbekiston Respublikasi huquqiy vakolatining chegaralari

1. Ushbu Qonunga muvofiq garovni roʻyxatga olish majburiy boʻlgan hollarda, agar u:

a) Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan koʻchmas mol-mulk garov narsasi boʻlsa;

b) Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan koʻchmas mol-mulkka boʻlgan huquq garov narsasi boʻlsa;

v) muomaladagi va qayta ishlashdagi mollar garovi toʻgʻrisidagi shartnomada garovga qoʻyuvchi Oʻzbekiston Respublikasida taʼsis etilgan boʻlsa, oʻz turar joyiga yoki asosiy faoliyat joyiga ega boʻlsa;

g) dengizdagi qurilmalar, inshootlar garov narsasi boʻlsa, agar ular Oʻzbekiston Respublikasining yuridik yoki jismoniy shaxsining, yoxud Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokidagi ajnabiy yuridik shaxsning, yoxud qarorgohi Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan davlatlararo tashkilotning mulk yoki ijara obyekti boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi idoralari tomonidan amalga oshiriladi.