Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining
Qarori
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2019-yil 12-avgustda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 1834-8]
Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2008-yil 3-maydagi 11/5-son qarori (roʻyxat raqami 1834, 2008-yil 11-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 28-son, 276-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Markaziy bank Raisi M. NURMURATOV
Toshkent sh.,
2019-yil 13-iyul,
15/10-son
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2019-yil 13-iyuldagi 15/10-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. 3-bandning ikkinchi xatboshisidagi “minibank” degan soʻz “bank xizmatlari ofisi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
2. 5-bandda:
oʻn sakkizinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“bank xizmatlari ofisi — bank filiali binosidan tashqarida joylashgan va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining tegishli normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq faoliyat yurituvchi bank filialining tarkibiy tuzilmasi. Bank xizmatlari ofisi turli xil nomlanishi (“Minibank”, “Chakana xizmatlar markazi”, “Bank xizmatlari markazi” va boshqalar) mumkin;”;
yigirma ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“yakuniy nazorat — amaliyot kun tugagandan soʻng, keyingi bank ish kunidan kechikmagan holda bankda amalga oshirilgan barcha bank operatsiyalarini buxgalteriya hisobida toʻgʻri aks ettirilganligini, shu jumladan birlamchi hujjatlar asosida oʻtkazilganligini tekshirish maqsadida amalga oshiriladigan nazorat.”;
yigirma toʻrtinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Yakuniy nazorat xizmati banklarda (filiallarda) alohida boʻlim sifatida tashkil qilinadi. Bank tomonidan amalga oshirilgan operatsiyalarga oid hisob-kitob hujjatlari bank xizmatlari ofislarida saqlangan hollarda bank xizmatlari ofislarida yakuniy nazorat xizmati alohida shtat birligida tashkil etiladi.”.
3. 10-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Masʼul ijrochi va nazoratchi buxgalterlar zimmasiga muayyan hisobvaraqlarni yuritish yoki alohida operatsiyalarni amalga oshirish ishlari yuklatiladi. Hisobvaraqlar xodimlar oʻrtasida bank ichki tartib qoidalari asosida operatsiyalar hajmi, mijozlar turi va boshqa xususiyatlardan kelib chiqqan holda taqsimlanadi.”.
4. 11-banddagi “alohida kitobda roʻyxatga olinishi” degan soʻzlar “yuritilishi” degan soʻz bilan almashtirilsin.
5. 16-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“16. Tarkibiy tuzilmasi Front-ofis va Bek-ofis sifatida tashkil etilgan banklarning buxgalteriya apparati shu tarkibiy tuzilmalarga mos ravishda tashkil etilishi mumkin. Buxgalteriya apparatini Front-ofis va Bek-ofisga ajratish zaruriyati yuzasidan sharhlar 3-ilovada keltirilgan.”.
6. II bobning 2-paragrafi nomidagi “Minibanklarda” degan soʻz “Bank xizmatlari ofislarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
7. 17 va 18-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“17. Bank xizmatlari ofislarida buxgalteriya hisobi mavjud ish hajmidan kelib chiqqan holda mazkur Yoʻriqnoma talablari doirasida tashkil etilishi lozim.
Bank xizmatlari ofislarida dastlabki nazoratni oʻtkazish uchun masʼul ijrochi buxgalter shtati bilan taʼminlangan boʻlishi lozim. Joriy nazorat bank xizmatlari ofisi buxgalteriyasi boshligʻi tomonidan (bundan buyon matnda yetakchi buxgalter deb yuritiladi) amalga oshiriladi.
Bank xizmatlari ofislaridan oʻtkaziladigan toʻlovlar joriy nazoratdan oʻtkazilganidan soʻng amalga oshiriladi. Bunda toʻlovlar joriy nazoratdan oʻtkazilganligi bank filialining Bek-ofisi boshligʻi yoki Bosh buxgalteri tomonidan tasdiqlanishi talab etilmaydi.
Bank xizmatlari ofislari ularda amalga oshirilgan operatsiya va oʻtkazilgan toʻlovlarning nazoratini taʼminlash maqsadida, operatsiyalarga va (yoki) toʻlovlarga asos boʻlgan hujjatlar, shu jumladan pul-hisob-kitob hujjatlarining elektron nusxasini bankka (filialga) taqdim etishi mumkin.
18. Bank xizmatlari ofislarida bank ish kuni davomida amalga oshirilgan operatsiyalarga asos boʻlgan pul hisob-kitob hujjatlari belgilangan tartibda yakuniy nazoratdan oʻtkazilishi lozim.
Bank xizmatlari ofislarida kunlik buxgalteriya hujjatlari yigʻmajildi mazkur Yoʻriqnomaning 7-paragrafida belgilangan tartibda shakllantirilishi va saqlanishi yoki shakllantirilgan kunlik buxgalteriya hujjatlari yigʻmajildi saqlash uchun davriy ravishda, lekin bir oyda kamida bir marotaba bank xizmatlari ofisini tashkil etgan bankka (filialga) yetkazilishi lozim. Mazkur holat bankning ichki qoidalarida (hujjatlarida) aniq koʻrsatilishi lozim.”.
8. 19-banddagi “oʻzi joylashgan viloyat yoki shaharda minibanklar” degan soʻzlar “(filial) bank xizmatlari ofislari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
10. 22-band “nazoratdan oʻtkazilishi shart” degan soʻzlardan keyin “, bundan bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimlari orqali amalga oshirilgan operatsiyalar mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
11. 23-bandning oltinchi — sakkizinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“filiallararo va ichki toʻlovlarni oʻtkazish uchun bank oʻz mijozlaridan toʻlov hujjatlarini qabul qilish vaqtini oʻzi mustaqil ravishda belgilaydi. Filiallararo toʻlovlarga bir bank filiallari oʻrtasidagi toʻlovlar, ichki toʻlovlarga kassa amallari, toʻlanishi va olinishi lozim boʻlgan foizlar hisobini hisoblash hamda xodimlarga ish haqi hisoblash va shunga oʻxshash amallar kiradi;
banklararo toʻlovlar boʻyicha banklar mijozlaridan bank amaliyot kuni davomida (qogʻoz shakldagi toʻlov hujjatlari uchun soat 16-00 gacha) qabul qilingan toʻlov hujjatlari boʻyicha buxgalteriya oʻtkazmalarini banklararo toʻlovlar vaqti tugagunga qadar HKMga yetkazib berishlari kerak, aks holda banklararo toʻlovlar amalga oshirilmaydi. Bank aybi bilan amalga oshmay qolgan hujjat boʻyicha bank javobgar hisoblanadi, bundan bankka taalluqli boʻlmagan tashqi omillar mustasno;
HKM banklarga banklararo toʻlovlar tugaganligi toʻgʻrisida maʼlumotni (END fayl) joʻnatadi, shundan soʻng shu amaliyot kuni uchun banklar oʻrtasida banklararo toʻlovlar toʻxtatiladi.”.
12. 24-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“24. Banklar bank ish kuni yakunlangandan soʻng, lekin keyingi bank ish kuni soat 10-00 dan kechiktirmagan holda Markaziy bankka elektron balans (0106BS) hisobotini joʻnatadilar.”.
13. 28-bandda:
oltinchi xatboshi “soʻz bilan” degan soʻzlardan keyin “yoziladigan summa satrning boshidan katta harf bilan boshlanishi hamda tiyin raqam bilan yozilishi lozim” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“operatsiya bajargan shaxslarning (shaxsning) lavozimi, familiyasi hamda ismi va otasi ismining bosh harflari hamda imzosi;”;
yettinchi xatboshi sakkizinchi xatboshi deb hisoblansin.
14. 34-bandda:
ikkinchi xatboshidan ikkinchi jumla chiqarib tashlansin;
uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Naqd pul chekining old tomonida albatta, naqd pul olish uchun bankka taqdim etilgan imzo namunalari va muhr izi qoʻyilgan varaqchada (tadbirkorlik subyektlari uchun imzo namunalari qoʻyilgan varaqchada) koʻrsatilgan imzo qoʻyish huquqiga ega boʻlgan shaxs yoki korxona tomonidan ishonchnoma berilgan shaxsning ismi, sharifi yoziladi. Hisobvaraq egasi naqd pul cheklarining orqa tomonida xarajatlarning maqsadini koʻrsatishi shart, ushbu maʼlumotlar chek beruvchining imzolari bilan tasdiqlanadi va pul oluvchining pasporti yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjat (hujjat faqat, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan oʻz xodimlariga berilgan boʻlsa) maʼlumotlari koʻrsatiladi. Bu maʼlumotlar oluvchilarning oʻzlari tomonidan toʻldirilishi shart. Naqd pul berilishi uchun asos boʻladigan pul cheklari va chiqim kassa orderlari oluvchilarning imzolari bilan tasdiqlanadi.
Naqd pul cheki boʻyicha mablagʻ chekda shaxsi koʻrsatilgan shaxsga toʻlanadi.”.
15. 36-banddagi “Milliy” degan soʻz “Davlat” degan soʻz bilan almashtirilsin.
16. 37-bandning birinchi xatboshisi “shaxslarining imzolari” degan soʻzlardan keyin (shu jumladan, elektron raqamli imzolari)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
17. 38-band “bosh buxgalteri” degan soʻzlardan keyin “(Bek-ofis boshligʻi, yetakchi buxgalter)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
18. 43-bandning birinchi va ikkinchi jumlalari, 151 va 152-bandlar “Bosh buxgalter” degan soʻzlardan keyin “(Bek-ofis boshligʻi, yetakchi buxgalter)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
19. 45-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“45. Bank toʻlovchi boʻlib ishtirok etgan va memorial orderlar ishlatilgan hollarda, ular bank rahbarining va bosh buxgalterning (Bek-ofis boshligʻi, yetakchi buxgalter) imzolari (shu jumladan elektron raqamli imzolari) bilan tasdiqlanadi, boshqa holatlarda memorial orderlar ushbu bank hisobvaragʻini olib boruvchi buxgalter va bosh buxgalterning (Bek-ofis boshligʻi, yetakchi buxgalter) imzosi (shu jumladan, elektron raqamli imzolari) bilan tasdiqlanadi.”.
20. 47-bandning birinchi xatboshisi va 80-band “bosh buxgalteri” degan soʻzlardan keyin “(Bek-ofis boshligʻi, yetakchi buxgalter)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
21. 55-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“55. Toʻlov topshiriqnomalari va naqd pulni qoʻyish uchun foydalaniladigan eʼlonlarning sanasi uni bankka taqdim etilgan sana bilan bir xil boʻlishi kerak, aks holda ular ijro uchun qabul qilinmaydi (oldingi bank amaliyot kunida “kechki” muhri bilan qabul qilingan toʻlov hujjatlari bundan mustasno).”.
22. 60-banddagi “(muhr mavjud boʻlgan taqdirda)” degan soʻzlar “(tadbirkorlik subyektlaridan muhr izi talab etilmaydi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
23. 66-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“66. Bek-ofis boshligʻi yoki Bosh buxgalter barcha pul hisob-kitob hujjatlarining asl va elektron nusxalariga oʻrnatilgan tartibda imzo (shu jumladan, elektron imzo) chekib, tasdiqlaydi va buxgalteriya oʻtkazmalarini amalga oshiradi, bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimlari orqali amalga oshirilgan operatsiyalar bundan mustasno. Bank rahbari buyrugʻi bilan toʻlovlarni tasdiqlash boshqa bank xodimiga topshirilishi mumkin.”.
24. 67-bandning birinchi xatboshisi “Banklarda” degan soʻzdan keyin “(filial, bank xizmatlari ofisi)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
25. 70-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“70. Yakuniy nazorat xodimi bank operatsiyalarini bajarish uchun asos boʻlgan barcha hujjatlarni talab qilishga va ular asosida operatsiyalar qanchalik darajada toʻgʻri bajarilganligi boʻyicha bank rahbariyatiga davriy ravishda xulosa berib boradi.”.
26. 108-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“108. “Omborda” ilova (sub) hisobvaragʻi boʻyicha materiallar hisobi miqdor va qiymat ifodasida (turi va naviga qarab) yuritiladi.
Qoʻshimcha kitobda shaxsiy hisobvaraqlar yuritiladi, bundan tashqari, materiallar turlari hamda hisobdor shaxslar boʻyicha varaqchalar va daftarlarda hisob olib boriladi. Varaqchada bank nomi, anjom nomi, daftar boʻyicha nomer, hisobvaraq nomeri, anjomning narxi, anjomlar soni, anjomni beruvchining nomi, buxgalteriya yozuvi qayd qilingan sana, anjom uchun javobgar shaxsning ism-sharifi, anjomlar summasi va ular saqlanayotgan joy koʻrsatiladi. Varaqchalar bir turdagi buyumlar guruhlari boʻyicha kartotekaga joylashtiriladi. Asosiy vositalar hisobini yuritish daftari yil oxirida yakunlanmaydi va undagi yozuvlar yangi yilda davom ettiriladi. Moddiy qimmatliklar umumiy belgilangan tartibda yoʻqlama qilib turiladi.
Materiallar turlari hamda hisobdor shaxslar boʻyicha varaqchalar va daftarlar elektron shaklda dasturiy taʼminot orqali olib boriladi.”.
27. 118-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Koʻp valyutali buxgalteriya hisobi tizimida bankning asosiy vositalari, kapitali, daromadlari va xarajatlarining hisobi faqat milliy valyutada yuritiladi.”.
28. 121-bandda:
oʻn oltinchi xatboshi “va nomi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
quyidagi mazmundagi xatboshilar bilan toʻldirilsin:
“korrespondensiyalanuvchi hisobvaraq raqami va nomi;
toʻlovning maqsadi.”.
29. 124-bandda:
birinchi xatboshi chiqarib tashlansin;
ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilar tegishli ravishda birinchi — uchinchi xatboshilar deb hisoblansin.
30. 127-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“127. Mijoz shaxsiy hisobvaraqdan koʻchirmani yoʻqotib qoʻygan taqdirda, uning dublikati mijoz bilan tuzilgan bank hisobvaragʻi shartnomasiga muvofiq mijoz arizasi (elektron soʻrovi) asosida beriladi.”.
31. 142-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“142. Balansning toʻgʻriligiga ishonch hosil qilgandan soʻng bank (filial) tomonidan kunlik buxgalteriya hisoboti sifatida bir nusxada balans chop etiladi va kunlik yigʻmajildga tikiladi.
Bosh bankda butun bank boʻyicha yagona balansning kunlik chop etilishi bank tomonidan mustaqil belgilanadi. Filiallari mavjud boʻlmagan banklar mazkur bandning birinchi xatboshisida belgilangan tartibda chop etadi.”.
32. 143-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“143 Bankning yagona balansi bank rahbari va Buxgalteriya hisobi va hisoboti departamenti direktori (boshqarma boshligʻi) tomonidan imzolanadi.”.
33. Quyidagi mazmundagi 51 paragraf bilan toʻldirilsin:
“51 §. Koʻp valyutali buxgalteriya hisobida hisobvaraqlarni yuritish va qayta baholash
1471. Bitta valyutada amalga oshiriladigan operatsiyalar faqatgina ushbu valyutaning Bosh kitobiga yoziladi. Masalan, AQSh dollarida amalga oshirilgan operatsiyalar AQSh dollaridagi Bosh kitobda, soʻmda amalga oshirilgan operatsiyalar esa soʻmdagi Bosh kitobda hisobga olinadi.
1472. Valyuta kross-operatsiyasi ikkita valyutani oʻz ichiga oladi:
a) ikki xil valyutani oʻz ichiga oladigan operatsiyalar ushbu valyutalardagi har bir Bosh kitobda valyuta pozitsiyasining tegishli hisobvaraqlariga aloqador boʻlgan buxgalteriya yozuvlari yordamida balanslanadi;
b) chet el valyutasi va soʻmda amalga oshirilgan operatsiyalar chet el valyutasidagi Bosh kitobda va soʻmdagi Bosh kitobda qayd etiladi;
v) ikki xil chet el valyutalarida amalga oshirilgan operatsiyalar ushbu ikki valyutaga tegishli Bosh kitoblarda qayd etiladi.
1473. Valyuta kursi oʻzgarishidan koʻrilgan foyda yoki zararlarni aniqlash va moliyaviy hisobotni tuzish maqsadlarida chet el valyutasida qayd etilgan aktiv va majburiyat hisobvaraqlari qoldiqlarini qayta baholanishi har bir oyning oxirgi ish kunida oʻtkaziladi. Jamlanma balans hisobotini tuzish uchun qayta baholash oyning istalgan kunida oʻtkazilishi mumkin. Ushbu holatlarda bir xil qayta baholash qoidalari qoʻllaniladi.
Bunda bankning chet el valyutalari boʻyicha hisobvaraqlarining qoldiqlari (aktiv va majburiyatlari) balans tuzish sanasiga Markaziy bankning kursi asosida qayta baholanadi.
1474. Qayta baholash har kuni buxgalteriya yozuvlarisiz dasturiy tarzda faqatgina jamlanma balans hisobotini tuzish uchun oʻtkaziladi. Qayta baholangan aktiv va majburiyatlarning ikkita yakuniy summalari oʻrtasidagi farq valyuta boʻyicha kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi qoldigʻini oʻzida aks ettiradi.
1475. Har oyning oxirida moliyaviy hisobotda qayd etish uchun qayta baholash natijasida koʻrilgan foyda va zararlar aniqlanadi. Qayta baholash natijasida koʻrilgan foyda va zararlarni aniqlash tartibi quyidagicha:
a) alohida valyutalarning Bosh kitoblari maʼlumotlaridan kelib chiqqan holda balans tuzish sanasidagi har bir valyuta boʻyicha aktiv va majburiyatlarning barcha qoldiqlari jamlanadi. Aktiv va majburiyatlar yakuniy summalari oʻrtasidagi farq ushbu Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻi qoldigʻiga teng boʻlishi lozim;
b) chet el valyutasida qayd etilgan aktiv va majburiyatlar tegishli ravishda yuqorida belgilangan kurslar asosida soʻmga aylantiriladi;
v) qayta baholangan aktiv va majburiyatlarning ikkita yakuniy summalari orasidagi farq valyuta boʻyicha kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi qoldigʻini aks ettiradi. Bu yangi qoldiq soʻm boʻyicha kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining tegishli qoldigʻi bilan taqqoslanadi.
1476. Olingan farq qayta baholashdan keyingi foyda yoki zararni tashkil etadi va tegishli ravishda quyidagi buxgalteriya yozuvi bilan aks ettiriladi:
Debet 17101 “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari”
Kredit 45401 “Spot bitimi boʻyicha chet el valyutalaridagi foyda”
yoki
Debet 55302 “Spot bitimlari boʻyicha chet el valyutalaridagi zarar”
Kredit 17101 “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari”
Bunda, soʻm boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻi chet el valyutasi boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi qoldigʻiga mos kelgunga qadar doimiy ravishda tartibga solib turiladi. Bunday tartibga solinishdagi debet yoki kredit buxgalteriya yozuviga muvofiq qayta baholashdan olingan foyda yoki zarar aks ettiradi.
1477. Qayta baholashdan soʻng quyidagi hollarda foyda olinadi:
agar chet el valyutasi boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi kredit qoldigʻi soʻm boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining korrespondensiyalanuvchi debet qoldigʻidan ortiq boʻlsa;
agar chet el valyutasi boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi debet qoldigʻi soʻm boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining korrespondensiyalanuvchi kredit qoldigʻidan kam boʻlsa.
1478. Qayta baholashdan soʻng quyidagi hollarda zarar koʻriladi:
agar chet el valyutasi boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi kredit qoldigʻi soʻm boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining korrespondensiyalanuvchi debet qoldigʻidan kam boʻlsa;
agar chet el valyutasi boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining yangi debet qoldigʻi soʻm boʻyicha Bosh kitobdagi valyuta pozitsiyasi hisobvaragʻining korrespondensiyalanuvchi kredit qoldigʻidan ortiq boʻlsa.
1479. Chet el valyutasini sotib olish operatsiyalarining hamda valyutani qayta baholashdan keyin foyda va zararlarni aniqlashning buxgalteriya hisobi boʻyicha misollar mazkur Yoʻriqnomaning 9-ilovasida keltirilgan.”.
34. 157-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“157. Kunlik yigʻmajildga quyidagi hujjatlar tikiladi:
bank mijozlari toʻlov hujjatlarining yoki bank mijozlarining hisobvaraqlariga qoʻyilgan talablar boʻyicha qogʻozda taqdim etilgan toʻlov hujjatlarining asl nusxasi;
bank mijozlari bilan shartnomada belgilangan hisob-kitoblar boʻyicha amalga oshirilgan toʻlovlar uchun qoʻllanilgan memorial orderlarning birinchi nusxasi;
bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimi boʻyicha amalga oshirilgan toʻlov hujjatlarining roʻyxati (mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasi);
bankning barcha hisobvaraqlari boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalarning ikkinchi tartibli balans hisobvaraqlari boʻyicha umumiy summasi koʻrsatilgan roʻyxati (mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasi);
kunlik balans hisoboti.
Kunlik buxgalteriya jurnali elektron koʻrinishda oʻrnatilgan tartibda saqlanadi va zarur hollarda hujjatlar roʻyxati kunlik buxgalteriya jurnalining tegishli qismidan dasturiy yoʻl bilan olinadi.”.
35. Quyidagi mazmundagi 1571-band bilan toʻldirilsin:
“1571. Kunlik buxgalteriya hujjatlari yigʻmajildini shakllantirish va saqlash imkoni bor boʻlgan bank xizmatlari ofislarida kunlik yigʻmajildga mazkur Yoʻriqnomaning 157-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (kunlik balans hisoboti bundan mustasno) tikiladi.”.
36. 158-banddagi “Tijorat banklarida kassa ishini tashkil qilish, inkassatsiya va qimmatliklarni tashishga doir yoʻriqnoma” (2008-yil 27-iyun, roʻyxat raqami 1831 — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami 2008-yil, 26-27-son, 258-modda)” degan soʻzlar “Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 3028, 2018-yil 29-iyun)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
37. 171-bandda:
uchinchi xatboshidagi “yoki uning oʻrinbosari” degan soʻzlar “(Bek-ofis boshligʻi) yoki uning oʻrinbosari, yetakchi buxgalter” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshidagi “kartochka” va “kartochkalar” degan soʻzlar tegishli ravishda “varaqcha” va “varaqchalar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
38. 1-ilovada:
4-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Bankning bosh buxgalteri bank rahbarining buyrugʻi bilan tayinlanadi va ozod qilinadi. Filiallari mavjud banklarda filial bosh buxgalteri lavozimiga tayinlash va lavozimidan ozod qilish bank boshqaruvi raisi yoki uning oʻrinbosari tomonidan, Buxgalteriya hisobi va hisoboti departamenti direktori (boshqarma boshligʻi) bilan kelishilgan holda tayinlanadi. Shuningdek, u bevosita bank rahbariga, buxgalteriya hisobini tashkil etish, hisobotlar tuzish, nazorat qilish tartibi va metodikasi bilan bogʻliq masalalar boʻyicha esa, bevosita Bosh bank Buxgalteriya hisobi va hisoboti departamenti direktori (boshqarma boshligʻi)ga boʻysunadi.”;
6-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin;
7-banddagi “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklari va ularning filiallari rahbarlari, bosh buxgalterlari, boshqaruv aʼzolari hamda mikrokredit tashkilotlari ijro organlari rahbarlari lavozimlariga tavsiya etilayotgan nomzodlarga nisbatan malaka talablarini qoʻyish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom (2006-yil 14-noyabr, roʻyxat raqami 1641 — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-yil, 46-47-son, 467-modda)ga” degan soʻzlar “Tijorat banklari va ularning filiallari rahbarlari, bosh buxgalterlari, boshqaruv aʼzolari, mikrokredit tashkilotlari hamda kredit byurolarining ijro organlari rahbarlariga nisbatan malaka talablariga (roʻyxat raqami 2989, 2018-yil 30-mart)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “yopish” degan soʻz “yopishga doir amallarni nazorat qilish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
39. 2-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
40. 6 va 7-ilovalar mazkur oʻzgartirish va qoʻshimchalarning 1 va 2-ilovalariga muvofiq tahrirda bayon etilsin.
41. 8-ilova quyidagi mazmundagi qator bilan toʻldirilsin:
|
21 |
Masofadan xizmat koʻrsatish tizimi orqali oʻtkazilgan toʻlov topshiriqnomasi |
42. Mazkur oʻzgartirish va qoʻshimchalarning 3-ilovasiga muvofiq tahrirda 9-ilova bilan toʻldirilsin.
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga
1-ILOVA
1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga
6-ILOVA
6-ILOVA
|
Soʻm va tiyinda | |||||||||
|
T/r |
Ikkinchi tartibli balans hisobvaraqlar raqami |
Toʻlov hujjatlari turi (shifri) |
Hujjatlar soni |
Summa | |||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 | |||||
|
|
|||||||||
|
|
|||||||||
|
|
|||||||||
|
Bankning barcha hisobvaraqlari boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalarning ikkinchi tartibli balans hisobvaraqlari umumiy summasi koʻrsatilgan roʻyxati | |||||||||
|
Soʻm va tiyinda | |||||||||
|
T/r |
Ikkinchi tartibli balans hisobvaraqlar raqami |
Toʻlov hujjatlari turi (shifri) |
Hujjatlar soni |
Summa | |||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 | |||||
|
|
|||||||||
|
|
| ||||||||
Har bir varaq oxirida mazkur varaqdagi hujjatlar soni, mazkur varaq boʻyicha toʻlov hujjatlarining umumiy summasi, bank rahbari (Bank xizmatlari ofisi) hamda bosh buxgalteri (Bek-ofis boshligʻi, Bank xizmatlari ofisi buxgalteriyasi boshligʻi) imzosi boʻlishi kerak.
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga
2-ILOVA
2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga
7-ILOVA
7-ILOVA
|
Broshyuralangan hujjatlar yigʻmajildi muqovasi | ||||
| Saqlash muddati ______________________ Indeks _______________________ ______________________________________________________ bank filiali/bank xizmatlari ofisi) Buxgalteriya hujjatlari “___” _________ 20__ y. _________________ _____________ soʻm ________ tiyindagi | ||||
| Shulardan alohida yigʻma jildlarda: chet el valyutasi va qimmatbaho metallar boʻyicha ________________________________________ bankning ichki hisobvaraqlari boʻyicha _________________________________________________ Koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha hujjatlar __________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ | ||||
| Shulardan qimmatbaho metallar va chet el valyutasidagi operatsiyalar alohida yigʻma jildda __________________ ____________________________________________________________________________________________ | ||||
| Jami hujjatlar soni _______________________________________________ | ||||
| | | | | |
| Taxladim va sanab chiqdim | |
_________________ |
| |
| | | |
(imzo) |
|
| Buxgalteriya maʼlumotlari Bilan solishtirildi |
________________________________________ | |||
| | |
(bosh buxgalter yoki uning oʻrinbosari (Bek-ofis boshligʻi, Bank xizmatlari ofisi buxgalteriyasi boshligʻi) imzosi) | ||
| | | | | |
| Buxgalteriya hujjatlari bilan taqqoslandi |
________________________________________ | |||
| | |
(yakuniy nazorat xodimining imzosi) | ||
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga
3-ILOVA
3-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga
9-ILOVA
9-ILOVA
Chet el valyutasini sotib olish operatsiyalarining hamda valyutani qayta baholashdan keyin foyda va zararlarni aniqlashning buxgalteriya hisobi boʻyicha misollar
20___ yil 14-sentabr holatiga jamlanma balans hisobotida hisobvaraqlarda quyidagi qoldiqlar koʻrsatilgan:
|
Dollardagi kitob (AQSh dollarida) |
Dollardagi kitob ($1 uchun 8.092,13 soʻm qayta baholash kursi boʻyicha) |
Soʻmdagi kitob |
Jami | |
|
Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidagi mablagʻlar |
$1.000 |
8.092.130 |
8.000.000.000 |
8.008.092.130 |
|
Boshqa aktivlar |
69.000.000.000 |
69.000.000.000 | ||
|
Jami: Aktivlar |
- |
77.000.000.000 |
77.008.092.130 | |
|
Mijozlarning mablagʻlari |
$1.000 |
8.092.130 |
10.000.000.000 |
10.008.092.130 |
|
Boshqa majburiyatlar |
67.000.000.000 |
67.000.000.000 | ||
|
Jami: majburiyatlar va kapital |
- |
77.000.000.000 |
77.008.092.130 |
1. Bankning mijozidan 1.000 AQSh dollari sotib olindi. 1 AQSh dollari uchun bankning sotib olish kursi 8.071,00 soʻm
Sana 15.09.20___yil
Qayta hisoblash kursi — 1 AQSh dollari uchun 8.092,13 soʻm
1.000 AQSh dollari sotib olishni aks ettirish boʻyicha buxgalteriya yozuvlari:
|
Dollardagi kitob |
Soʻmdagi kitob | ||||
|
Dt 202XX-Mijoz hisobvaragʻi |
$1.000 |
Dt 17101-“Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” |
8.071.000 |
||
|
Kt 17101-“Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” |
$1.000 |
Kt 202XX-Mijoz hisobvaragʻi |
8.071.000 | ||
Chet el valyutasidagi operatsiyadan foydani aks ettirgungacha boʻlgan jamlanma balans hisoboti:
|
Hisobvaraq |
Dollardagi kitob (AQSh dollarida) |
Dollardagi kitob ($1 uchun 8.092,13 soʻm qayta baholash kursi boʻyicha) |
Soʻmdagi kitob |
Jami |
|
Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidagi mablagʻlar |
$1.000 |
8.092.130 |
8.000.000.000 |
8.008.092.130 |
|
Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari |
(1.000) |
(8.092.130) |
8.071.000 |
(21.130) |
|
Boshqa aktivlar |
- |
- |
69.000.000.000 |
69.000.000.000 |
|
Jami: Aktivlar |
- |
- |
77.008.071.000 |
77.008.071.000 |
|
Mijozlarning mablagʻlari |
- |
- |
10.008.071.000 |
10.008.071.000 |
|
Boshqa majburiyatlar |
- |
- |
67.000.000.000 |
67.000.000.000 |
|
Jami: majburiyatlar va kapital |
- |
- |
77.008.071.000 |
77.008.071.000 |
17101-hisobvaraqning kredit qoldigʻi chet el valyutasidagi operatsiyadan 21.130 soʻm miqdoridagi foydani koʻrsatmoqda. Foydani aks ettirish boʻyicha buxgalteriya yozuvi:
|
Soʻmdagi kitob | |||||
|
Buxgalteriya yozuvi yoʻq |
Kt 17101-“Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” |
21.130 |
|||
|
Kt 45401-“Spot” bitimi boʻyicha xorijiy valyutalardagi foyda” |
21.130 | ||||
Foyda aks ettirilgandan keyin jamlanma balans hisoboti:
|
Dollardagi kitob (AQSh dollarida) |
Dollardagi kitob ($1 uchun 8.092,13 soʻm qayta baholash kursi boʻyicha) |
Soʻmdagi kitob |
Jami | |
|
Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidagi mablagʻlar |
$1.000 |
8.092.130 |
8.000.000.000 |
8.008.092.130 |
|
Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari |
(1.000) |
(8.092.130) |
8.092.130 |
|
|
Boshqa aktivlar |
- |
- |
69.000.000.000 |
69.000.000.000 |
|
Jami: Aktivlar |
- |
- |
77.008.092.130 |
77.008.092.130 |
|
Mijozlarning mablagʻlari |
- |
- |
10.008.071.000 |
10.008.071.000 |
|
Boshqa majburiyatlar |
- |
- |
67.000.000.000 |
67.000.000.000 |
|
Sof foyda (zarar) |
- |
- |
21.130 |
21.130 |
|
Jami: majburiyatlar va kapital |
- |
- |
77.008.092.130 |
77.008.092.130 |
2. Operatsiya amalga oshirilmadi. Qayta baholash va moliyaviy hisobotni tuzish.
Sana 30.09.20___yil
Qayta hisoblash kursi — 1 AQSh dollari uchun 8.077,48 soʻm
Chet el valyutasidagi hisobvaraqlar qoldiqlarini qayta baholashdan zararni aks ettirgungacha boʻlgan soʻmdagi jamlanma balans hisoboti:
|
Dollardagi kitob (AQSh dollarida) |
Dollardagi kitob ($1 uchun 8.077,48 soʻm qayta baholash kursi boʻyicha) |
Soʻmdagi kitob |
Jami | |
|
Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidagi mablagʻlar |
$1.000 |
8.077.480 |
8.000.000.000 |
8.008.077.480 |
|
Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari |
(1.000) |
(8.077.480) |
8.092.130 |
14.650 |
|
Boshqa aktivlar |
- |
- |
69.000.000.000 |
69.000.000.000 |
|
Jami: Aktivlar |
- |
- |
77.008.092.130 |
77.008.092.130 |
|
Mijozlarning mablagʻlari |
- |
- |
10.008.071.000 |
10.008.071.000 |
|
Boshqa majburiyatlar |
- |
- |
67.000.000.000 |
67.000.000.000 |
|
Sof foyda (zarar) |
- |
- |
21.130 |
21.130 |
|
Jami: majburiyatlar va kapital |
- |
- |
77.008.092.130 |
77.008.092.130 |
17101-hisobvaraqning debet qoldigʻi hisobotni tuzish sanasiga valyutani qayta hisoblashdan 14.650 soʻm miqdoridagi zararni koʻrsatmoqda. Zararni aks ettirish boʻyicha buxgalteriya yozuvi:
|
Soʻmdagi kitobda | |||||
|
Buxgalteriya yozuvi yoʻq |
Dt 55302-“Spot” bitimlari boʻyicha xorijiy valyutalarda koʻrilgan zararlar” |
14.650 |
|||
|
Kt 17101-“Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” |
14.650 | ||||
Zarar aks ettirilgandan keyin jamlanma balans hisoboti:
|
Dollardagi kitob (AQSh dollarida) |
Dollardagi kitob ($1 uchun 8.077,48 soʻm qayta baholash kursi boʻyicha) |
Soʻmdagi kitob |
Jami | |
|
Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidagi mablagʻlar |
$1.000 |
8.077.480 |
8.000.000.000 |
8.008.077.480 |
|
Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari |
(1.000) |
(8.077.480) |
8.077.480 |
|
|
Boshqa aktivlar |
- |
- |
69.000.000.000 |
69.000.000.000 |
|
Jami: Aktivlar |
- |
- |
77.008.077.480 |
77.008.077.480 |
|
Mijozlarning mablagʻlari |
- |
- |
10.008.071.000 |
10.008.071.000 |
|
Boshqa majburiyatlar |
- |
- |
67.000.000.000 |
67.000.000.000 |
|
Sof foyda (zarar) |
- |
- |
6.480 |
6.480 |
|
Jami: majburiyatlar va kapital |
- |
- |
77.008.077.480 |
77.008.077.480 |
(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 13.08.2019-y., 10/19/1834-8/3552-son)
