PF-4944-сон 03.02.2017. Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Hujjat kuchini yo‘qotgan " " 17.03.2021

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida

LexUZ sharhi

Mazkur Farmon O‘zbekistan Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-martdagi PF-6188-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek, ba’zilarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblash to‘g‘risida”gi Farmoniga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan.

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyati samaradorligini oshirish, mahalla institutini aholiga eng yaqin va xalqchil tuzilmaga aylantirish, fuqarolar yig‘inlarining mushtarak manfaatlarini ifoda etadigan uyushmaga birlashish huquqlarini ro‘yobga chiqarish, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash hamda davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari bilan o‘zaro hamkorligini yanada rivojlantirish maqsadida:

1. Quyidagilar mahalla institutini yanada takomillashtirishning ustuvor yo‘nalishlari etib belgilansin:

fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining jamiyatdagi o‘rni va rolini kuchaytirish, ularni joylarda xalqning chinakam maslakdoshi va ko‘makdoshiga aylantirish;

jamiyatimizda o‘zaro hurmat, mehr-oqibat va hamjihatlik muhitini shakllantirishda, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni asrab-avaylash hamda rivojlantirishda mahallalarning ahamiyati va nufuzini yanada oshirish;

yoshlarni ma’naviy boy va jismonan sog‘lom etib tarbiyalash, ularning bandligini ta’minlash, yosh avlodni mafkuraviy tahdidlardan himoya qilish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini, keksa avlod vakillarini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash borasida fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining davlat va nodavlat tashkilotlari bilan o‘zaro hamkorligini mustahkamlash;

jamoat tartibi va xavfsizligini ta’minlashda, huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olishda, fuqarolarda qonunga hurmat hissini kuchaytirishda mahallalarning bevosita ishtirokini kengaytirish;

fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishning hamda ular faoliyatini muvofiqlashtirishning samarali mexanizmlarini joriy etish, mahalla tizimida yagona huquqni qo‘llash amaliyotini ta’minlash.

2. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashi, O‘zbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondi va fuqarolar yig‘inlarining quyidagi takliflari ma’qullansin:

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashiga (keyingi o‘rinlarda Respublika kengashi deb ataladi) yuridik shaxs maqomini bergan holda uni fuqarolar yig‘inlarining uyushmasi shaklida tashkil etish;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha hududiy kengashlarni (keyingi o‘rinlarda hududiy kengashlar deb ataladi) Respublika kengashining tarkibiy tuzilmalari sifatida tashkil etish;

O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimlariga tegishincha Respublika kengashi, hududiy kengashlarga jamoatchilik asosida raislik qilish vazifasini yuklash;

Respublika kengashi va hududiy kengashlar raislarining birinchi o‘rinbosarlari bir vaqtning o‘zida O‘zbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondining (keyingi o‘rinlarda “Mahalla” fondi deb ataladi) tegishincha respublika boshqaruvi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bo‘limlari, tumanlar va shaharlar bo‘linmalariga raislik qilishlari;

Respublika kengashida tashkiliy ishlar va uslubiy masalalar bo‘yicha rais o‘rinbosari, shuningdek Respublika kengashi hamda hududiy kengashlarda yoshlar ishlari, diniy-ma’rifiy masalalar, keksalar va faxriylar ishlari bo‘yicha rais o‘rinbosarlari lavozimlarini joriy etish;

fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida jamoatchilik asosida faoliyat yuritadigan fuqarolar yig‘ini raisining o‘rinbosari — yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchi lavozimini kiritish.

3. Quyidagilar:

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashining tashkiliy tuzilmasi 1-ilovaga muvofiq;

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashi ijro apparatining tuzilmasi 2-ilovaga muvofiq;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha kengashlar ijro apparatlarining namunaviy tuzilmalari 3 va 4-ilovalarga muvofiq;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha kengashlar ijro apparatlari xodimlarining cheklangan soniga nisbatan toifalangan hududlar, tumanlar va shaharlar ro‘yxatlari 5 va 6-ilovalarga muvofiq ma’qullansin.

4. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini yanada takomillashtirishga doir kompleks chora-tadbirlar dasturi 7-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Kompleks chora-tadbirlar dasturida nazarda tutilgan tadbirlarning o‘z vaqtida va sifatli bajarilishi yuzasidan shaxsiy javobgarlik vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlari zimmasiga yuklansin.

5. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyat Kengashlari, Respublika kengashi, “Mahalla” fondi va mahallalar faollarining tarkibida mahallalar tuzilgan shaharcha, qishloq va ovul fuqarolar yig‘inlarini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mahalla fuqarolar yig‘inlariga birlashtirish va bo‘lish yo‘li bilan qayta tashkil etish to‘g‘risidagi taklifi ma’qullansin.

6. Belgilab qo‘yilsinki:

“Mahalla” fondi va fuqarolar yig‘inlarining taklifiga binoan Respublika kengashi, hududiy kengashlar ijro apparatlari “Mahalla” fondining tegishincha respublika boshqaruvi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bo‘limlari, tumanlar va shaharlar bo‘linmalari, shuningdek shaharcha, qishloq va ovul fuqarolar yig‘inlarining qayta tashkil etilishi munosabati bilan bo‘shaydigan shtat birliklari hisobidan shakllantiriladi;

Respublika kengashi, hududiy kengashlar ijro apparatlarining shtatdagi xodimlarini ta’minlash va moddiy rag‘batlantirish “Mahalla” fondi hisobidan amalga oshiriladi, ushbu maqsadlarga yo‘naltiriladigan mablag‘larning yetmagan qismi esa O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan qoplanadi;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat xizmatchilarining mehnatini rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi 1997-yil 13-maydagi PF–1778-sonli Farmonining mehnat haqi bo‘yicha Yagona tarif setkasi razryadlariga muvofiq rag‘batlantirish koeffitsiyenti sifatida maoshlarga 20 foizli ustama haq o‘rnatilishini nazarda tutadigan 1-bandining amal qilishi Respublika kengashi, hududiy kengashlar ijro apparatlari xodimlariga nisbatan qo‘llaniladi;

Oldingi tahrirga qarang.

(6-bandning beshinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 12-dekabrdagi PF-5597-sonli Farmoniga asosan chiqarilgan — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 13.12.2018-y., 06/18/5597/2300-son)

Respublika kengashi raisining birinchi o‘rinbosari maqomi, maishiy ta’minoti, tibbiy va transport xizmatidan foydalanish borasidagi shart-sharoitlariga ko‘ra — vazirga, Respublika kengashi raisining o‘rinbosari — vazir o‘rinbosariga tenglashtiriladi.

7. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlariga tegishli vazifalarni amalga oshirishda munosib hissa qo‘shgan tashabbuskor fuqarolar va jamoatchilik tuzilmalari vakillariga taqdim etiladigan “Mahalla iftixori” ko‘krak nishoni ta’sis etilsin.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda “Mahalla iftixori” ko‘krak nishoni to‘g‘risidagi Nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlasin.

8. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Respublika kengashi, “Mahalla” fondi:

2018-yilning 1-dekabrigacha Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar markazlarida “Mahalla markazi” majmualari binolarini, 2021-yilning 1-dekabrigacha fuqarolar yig‘inlari idoralari binolarini namunaviy loyihalar va ularga qo‘yilgan talablar asosida qurish (rekonstruksiya qilish, ta’mirlash), shuningdek ularni zarur mebel jamlanmasi, kompyuter texnikasi, aloqa vositalari va internet tarmoqlari bilan jihozlash;

“Mahalla markazi” majmualarida hududiy kengashlar hamda “Mahalla” fondining Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bo‘limlari, tumanlar va shaharlar bo‘linmalarini joylashtirish choralarini ko‘rsin.

9. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi “Mahalla” fondi, Moliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

10. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi U.S. Ismoilov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi vazifasini bajaruvchi O.B. Murodov zimmasiga yuklansin.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2017-yil 3-fevral,

PF-4944-son

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
1-ILOVA

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashining

TAShKILIY TUZILMASI

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
2-ILOVA

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashi ijro apparatining

TUZILMASI

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
3-ILOVA

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha kengashlar ijro apparatining

NAMUNAVIY TUZILMASI

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
4-ILOVA

Tumanlar va shaharlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha kengashlar ijro apparatining

NAMUNAVIY TUZILMASI

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
5-ILOVA

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha kengashlar ijro apparatlari xodimlarining cheklangan soniga nisbatan toifalangan hududlar

RO‘YXATI

Hududlar
1-toifa	2-toifa	3-toifa
Qoraqalpog‘iston Respublikasi	Buxoro viloyati	Jizzax viloyati
Andijon viloyati	Navoiy viloyati	Sirdaryo viloyati
Qashqadaryo viloyati	Namangan viloyati
Samarqand viloyati	Surxondaryo viloyati
Toshkent viloyati	Xorazm viloyati
Farg‘ona viloyati
Toshkent shahri
7	5	2

1-toifa — ijro apparati uchun 13 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, sho‘ba mudiri — 1, bosh mutaxassis — 5, yetakchi mutaxassis — 2, buxgalter — 1);

2-toifa — ijro apparati uchun 12 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, sho‘ba mudiri — 1, bosh mutaxassis — 5, yetakchi mutaxassis — 1, buxgalter — 1);

3-toifa — ijro apparati uchun 11 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, sho‘ba mudiri — 1, bosh mutaxassis — 5, buxgalter — 1).

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
6-ILOVA

Tumanlar va shaharlar fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha kengashlar ijro apparatlari xodimlarining cheklangan soniga nisbatan toifalangan tumanlar va shaharlar

RO‘YXATI

T/r	Hududlar	Tumanlar va shaharlar
T/r	Hududlar	1-toifa	2-toifa	3-toifa	4-toifa	5-toifa
1.	Qoraqalpog‘iston Respublikasi	Nukus shahri	Amudaryo tumani	Beruniy tumani Qo‘ng‘irot tumani To‘rtko‘l tumani Xo‘jayli tumani Ellikqala tumani	Qorao‘zak tumani Kegeyli tumani Chimboy tumani	Qonliko‘l tumani Muynoq tumani Nukus tumani Taxtako‘pir tumani Shumanay tumani
2.	Andijon viloyati	Andijon shahri Asaka tumani Andijon tumani	Izboskan tumani Qo‘rg‘ontepa tumani Shaxrihon tumani	Oltinko‘l tumani Baliqchi tumani Buloqboshi tumani Jalaquduq tumani Marhamat tumani Paxtaobod tumani Xo‘jaobod tumani	Bo‘z tumani Ulug‘nor tumani	Xonobod shahri
3.	Buxoro viloyati	Buxoro shahri	G‘ijduvon tumani	Olot tumani Buxoro tumani Vobkent tumani Qorako‘l tumani Peshku tumani Romitan tumani Jondor tumani Shofirkor tumani	Kogon tumani Kogon shahri	Qorovulbozor tumani
4.	Jizzax viloyati			Jizzax shahri Baxmal tumani G‘allaorol tumani Jizzax tumani Zomin tumani	Paxtakor tumani Forish tumani Do‘stlik tumani Zarbdor tumani	Arnasoy tumani Mirzacho‘l tumani Zafarobod tumani Yangiobod tumani
5.	Qashqadaryo viloyati		Qarshi shahri Chiroqchi tumani Shaxrisabz tumani	G‘uzor tumani Qamashi tumani Qarshi tumani Koson tumani Kitob tumani Nishon tumani Kasbi tumani Yakkabog‘ tumani	Dehqonobod tumani Mirishkor tumani Muborak tumani
6.	Navoiy viloyati			Navoiy shahri Qiziltepa tumani Xatirchi tumani Karmana tumani	Navbahor tumani	Zarafshon shahri Konimex tumani Nurota tumani Tomdi tumani Uchquduq tumani
7.	Namangan viloyati	Namangan shahri	Chust tumani	Kosonsoy tumani Namangan tumani Norin tumani Pop tumani To‘raqo‘rg‘on tumani Uychi tumani Uchqo‘rg‘on tumani Chortoq tumani Yangiqo‘rg‘on tumani	Mingbuloq tumani
8.	Samarqand viloyati	Samarqand shahri Pastdarg‘om tumani Urgut tumani	Bulung‘ur tumani Ishtixon tumani Kattaqo‘rg‘on tumani Payariq tumani Samarqand tumani	Jomboy tumani Narpay tu�ani Tayloq tumani	Oqdaryo tumani Qo‘shrabot tumani Paxtachi tumani Nurobod tumani	Kattaqo‘rg‘on shahri
9.	Sirdaryo viloyati			Guliston shahri	Boyovut tumani Sayxunobod tumani Mirzaobod tumani Sirdaryo tumani Xovos tumani	Shirin shahri Yangiyer shahri Oqoltin tumani Guliston tumani Sardoba tumani
10.	Surxondaryo viloyati	Denov shahri		Termiz shahri Oltinsoy tumani Jarqo‘rg‘on tumani Qumqo‘rg‘on tumani Qiziriq tumani Sariosiyo tumani Uzun tumani Sherobod tumani Sho‘rchi tumani	Angor tumani Boysun tumani Muzrabot tumani Termiz tumani
11.	Toshkent viloyati	Zangiota tumani	O‘rtachirchiq tumani Qibray tumani Yangiyo‘l tumani	Angren shahri Chirchiq shahri Bekobod tumani Bo‘stonliq tumani Yuqorichirchiq tumani Parkent tumani Chinoz tumani	Olmaliq shahri Bekobod shahri Oqqo‘rg‘on tumani Oxangaron tumani Bo‘ka tumani Quyichirchiq tumani Piskent tumani
12.	Farg‘ona viloyati		Farg‘ona shahri Qo‘qon shahri Marg‘ilon shahri Buvayda tumani Beshariq tumani Quva tumani Uchko‘prik tumani O‘zbekiston tumani	Oltiariq tumani Qo‘shtepa tumani Bag‘dod tumani Rishton tumani Toshloq tumani Farg‘ona tumani Dang‘ara tumani	Quvasoy shahri So‘x tumani Furqat tumani Yozyovon tumani
13.	Xorazm viloyati		Xazorasp tumani Xiva tumani	Urganch shahri Bog‘ot tumani Gurlan tumani Qo‘shko‘pir tumani Urganch tumani Xonqa tumani Shovot tumani	Yangiariq tumani Yangibozor tumani
14.	Toshkent shahri	Yunusobod tumani Shayxontohur tumani Olmazor tumani	M.Ulug‘bek tumani Uchtepa tumani	Mirobod tumani Sergeli tumani Yashnobod tumani Chilonzor tumani	Yakkasaroy tumani	Bektemir tumani
Jami		14	29	84	43	23

1-toifa — ijro apparati uchun 10 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, bosh mutaxassis — 4, 1-toifali mutaxassis — 2);

2-toifa — ijro apparati uchun 9 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, bosh mutaxassis — 4, 1-toifali mutaxassis — 1);

3-toifa — ijro apparati uchun 8 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, bosh mutaxassis — 4);

4-toifa — ijro apparati uchun 7 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, bosh mutaxassis — 3);

5-toifa — ijro apparati uchun 5 ta shtat birliklariga qadar miqdor belgilanadi (hududiy kengash raisining birinchi o‘rinbosari — 1, rais o‘rinbosari — 3, bosh mutaxassis — 1).

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-fevraldagi PF-4944-sonli Farmoniga
7-ILOVA

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini yanada takomillashtirishga doir kompleks chora-tadbirlar

DASTURI

T/r	Tadbirlar nomi	Amalga oshirish mexanizmi	Ijro muddati	Mas’ul ijrochilar
I. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatiga oid normativ-huquqiy bazani takomillashtirish
1.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatiga oid qonun hujjatlarini inventarizatsiyadan o‘tkazish va tegishli qonun hujjatlariga Farmondan kelib chiqadigan, shu jumladan ularning huquq va vakolatlarini kengaytirish, ushbu yo‘nalishdagi tuzilmalarning vazifa va javobgarligini aniq belgilashga qaratilgan o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha takliflar tayyorlash.	Norm�tiv-huquqiy hujjatlar loyihalari	2017-yil 1-aprel	M.Ikramov (Adliya vazirligi), Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi), J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi)
2.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashi hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy kengashlari tomonidan sudlarga fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari manfaatlarini ko‘zlab da’vo arizalari, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari, ularning mansabdor shaxslari xatti-harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyatlarni davlat boji to‘lamasdan taqdim etish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi qonun loyihasini ishlab chiqish va kiritish.	Qonun loyihasi	2017-yil 1-aprel	Q.Tog‘ayev (Oliy sud), J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), E.Gadoyev (Davlat soliq qo‘mitasi)
3.	Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining: – aholi, birinchi navbatda yoshlar va xotin-qizlar bandligini ta’minlashda bandlikka ko‘maklashuvchi tuman (shahar) markazlari bilan; – tegishli hududda jamoat tartibini va jamoat xavfsizligini ta’minlashda, jumladan fuqarolarning kelishi va ketishini hisobga olishni tashkil etishda, voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik hamda huquqbuzarliklar profilaktikasiga doir ishlarda va ularning huquqlarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan; – hududlardagi umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari va akademik litseylardagi o‘quvchilarning to‘liq davomatini ta’minlash, ta’lim-tarbiya sifati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish bo‘yicha ta’lim muassasalari bilan; – ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga muhtoj bo‘lgan kam ta’minlangan oilalar, yolg‘iz keksalar, pensioner va nogironlarni aniqlash hamda ularni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha moliya va sog‘liqni saqlash organlari bilan o‘zaro hamkorligini nazarda tutadigan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va kiritish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-iyul	B.Nizomov (Mehnat vazirligi), D.Allayev (“Mahalla” fondi) M.Azimov (Bosh prokuratura), S.Nishanbayev (Ichki ishlar vazirligi), D.Kenjayev (Xalq ta’lim� vazirligi), U.Salimov (O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi), Z.Ruziyev (“Mahalla” fondi) D.Kenjayev (Xalq ta’limi vazirligi), U.Salimov (O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi), D.Allayev (“Mahalla” fondi) J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), A.Xadjibayev (Sog‘liqni saqlash vazirligi), D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
4.	Ehtiyojmand oilalarga ijtimoiy nafaqalar va moddiy yordam tayinlash hamda to‘lash tartibini zamonaviy talablarni hisobga olgan holda yanada takomillashtirish maqsadida “Kam ta’minlangan oilalarga ijtimoiy nafaqalar va moddiy yordam tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risida”gi Nizomning yangi tahririni ishlab chiqish va kiritish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-iyul	Y.Tursunov (Moliya vazirligi), A.Xadjibayev (Sog‘liqni saqlash vazirligi), D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
5.	“Mahalla iftixori” ko‘krak nishoni to‘g‘risidagi Nizom loyihasini ishlab chiqish va kiritish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 15-mart	D.Allayev (“Mahalla” fondi), N.Qosimov (Ma’naviyat targ‘ibot markazi)
6.	Aholi tomonidan kommunal xizmatlar va elektr energiyasi haqi o‘z vaqtida va to‘liq to‘lanishini ta’minlashga ko‘maklashgani uchun fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini rag‘batlantirishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish.	Normativ-huquqiy hujjat loyihasi	2017-yil 1-aprel	Y.Tursunov (Moliya vazirligi), I.Maxkamov (“O‘zkommunxizmat” agentligi), F.Salomov (“O‘zbekenergo” AK), E.Shaismatov (“O‘ztransgaz” AK)
7.	“Mahalla posboni” jamoatchilik tuzilmalari faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va kiritish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-oktabr	S.Nishanbayev (Ichki ishlar vazirligi), M.Azimov (Bosh prokuratura), J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi)
8.	Oliy ta’lim muassasalarida ijtimoiy-gumanitar fanlar yo‘nalishi doirasida ta’lim dasturlariga fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini o‘rganish bo‘yicha maxsus kursni kiritish masalasini o‘rganib chiqish va natijasi bo‘yicha taklif kiritish.	Normativ-huquqiy hujjat loyihasi	2017-yil 1-sentabr	I.Madjidov (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi), M.Aliyev (Davlat boshqaruvi akademiyasi), Z.Ruziyev (“Mahalla” fondi)
9.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida mehnat munosabatlarini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va kiritish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-oktabr	B.Nizomov (Mehnat vazirligi), Q.Rafikov (O‘zbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi), Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi)
10.	Shaharcha, qishloq va ovul fuqarolar yig‘inlari xodimlari uchun mehnatga haq to‘lashning Yagona tarif setkasi razryadlari?i mahalla fuqarolar yig‘inlari xodimlarining rzryadlariga tenglashtirishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-aprel	B.Nizomov (Mehnat vazirligi), J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), Sh.Ismoilov (Iqtisodiyot vazirligi), D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
11.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tartibi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom loyihasini ishlab chiqish va kiritish.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-iyul	M.Ikramov (Adliya vazirligi), U.Sunnatov (Bosh prokuratura), Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi)
12.	Jamoatchilik asosida faoliyat ko‘rsatayotgan fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini optimallashtirish, ularda zarur shtat birliklarini joriy etish hamda tegishli qo�un hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha takliflar tayyorlash.	Normativ-huquqiy hujjat loyihasi	2017-yil 1-noyabr	J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), D.Allayev (“Mahalla” fondi), B.Mirusmanov (Davlat statistika qo‘mitasi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari
13.	Hududida 2000 va undan ortiq oilalar mavjud bo‘lgan mahalla fuqarolar yig‘inlarida diniy ma’rifat va ma’naviy-axloqiy tarbiya masalalari bo‘yicha maslahatchi lavozimi bo‘yicha qo‘shimcha shtat birliklarini joriy etish hamda tegishli qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish yuzasidan takliflar tayyorlash.	Normativ-huquqiy hujjat loyihasi	2017-yil 1-noyabr	J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), D.Mirzajanova (“Mahalla” fondi), B.Mirusmanov (Davlat statistika qo‘mitasi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari
14.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari xodimlari uchun dam olish maskanini tashkil etish yuzasidan taklif tayyorlash.	Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi	2017-yil 1-iyun	Sh.Babayev (Toshkent viloyati hokimligi), D.Xidoyatov (Davlat raqobat qo‘mitasi), Q.Rafikov (O‘zbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi), D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
15.	Shaharchalar, qishloq va ovullarni tuzish, birlashtirish, bo‘lish va tugatish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash va o‘zgartirish, ularga nom berish va nomini o‘zgartirish tartibini takomillashtirish bo‘yicha takliflar tayyorlash.	Normativ-huquqiy hujjat loyihasi	2017-yil 1-oktabr	S.Arabov (Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi), D.Allayev (“Mahalla” fondi), Y.Tursunov (Moliya vazirligi), B.Mirusmanov (Davlat statistika qo‘mitasi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari
II. Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan tashkiliy chora-tadbirlar
16.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha hududiy kengashlarning tashkiliy yig‘ilishlarini hamda Respublika Konferensiyasini o‘tkazish. Bunda Respublika kengashi va hududiy kengashlar kollegial organlari tarkibiga tegishincha davlat hokimiyati vakillik organlari a’zolari, Moliya, Ichki ishlar, Mehnat, Xalq ta’limi, Sog‘liqni saqlash vazirliklari, “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati, “Nuroniy” jamg‘armasi, Xotin-qizlar qo‘mitasi, boshqa davlat va nodavlat tashkilotlar hamda ularning hududiy tuzilmalari rahbar xodimlarini jamoatchilik asosida kiritishni nazarda tutish. Respublika kengashi ustavi va hududiy kengashlarning nizomlarini belgilangan tartibda tasdiqlash.	Kompleks chora-tadbirlar	2017-yil 1-may	Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, N.Jo‘rayev (Adliya vazirligi)
17.	“Mahalla ziyosi” respublika o‘quv-uslubiy markazi hamda “Mahalla” gazetasi tahririyatini belgilangan tartibda “Mahalla” fondidan Respublika kengashi tasarrufiga o‘tkazish va budjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan saqlashni ta’minlash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-iyun	Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi)
18.	“Mahalla ziyosi” respublika o‘quv-uslubiy markazi faoliyatini takomillashtirishga qar�tilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Kompleks chora-tadbirlar	2018-yil 1-aprel	D.Allayev (“Maxalla” fondi)
19.	“Mahalla” xayriya jamoat fondi ta’sis hujjatlarini qayta ko‘rib chiqish, ularni qonun hujjatlari talablariga muvofiqlashtirgan holda Fond va uning hududiy tuzilmalarini adliya organlarida qayta ro‘yxatdan o‘tkazish.	Kompleks chora-tadbirlar	2017-yil 1-may	D.Usmonov (“Mahalla” fondi), N.Jo‘rayev (Adliya vazirligi)
20.	Mavjud fuqarolar yig‘inlarini to‘liq inventarizatsiyadan o‘tkazgan holda, tarkibida mahallalar tuzilgan shaharcha, qishloq va ovul fuq�rolar yig‘inlarini mahalla fuqarolar yig‘inlariga birlashtirish va bo‘lish yo‘li bilan qayta tashkil etish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-aprel	Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyat Kengashlari, J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), D.Allayev (“Mahalla” fondi), B.Mirusmanov (Davlat statistika qo‘mitasi)
21.	Tarkibida mahallalar tuzilgan shaharcha, qishloq, ovul fuqarolar yig‘inlarining qayta tashkil etilishi munosabati bilan bo‘shab qoladigan harbiy hisobni yuritish bo‘yicha xodimlar shtat birliklarini ushbu hududlardagi mahalla fuqarolar yig‘inlariga biriktirish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-aprel	Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, Sh.Normatov (Mudofaa vazirligi), Y.Tursunov (Moliya vazirligi), D.Allayev (“Mahalla” fondi)
22.	Shaharcha, qishloq va ovul fuqarolar yig‘inlarini qayta tashkil etish munosabati bilan ishdan bo‘shatilgan xodimlarning bandligini ta’minlash bo‘yicha tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-iyul	B.Nizomov (Mehnat vazirligi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari
23.	Yangi tashkil etiladigan mahalla fuqarolar yig‘inlarida fuqarolar yig‘inlari raislari (oqsoqollari) va ularning maslahatchilari saylovini tashkil etish va o‘tkazish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-iyun	S.Artikova (Oliy Majlis Senati Kengashi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyat Kengashlari, Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi)
24.	Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining haftalik, oylik, choraklik ish faoliyatlari bo‘yicha namunaviy ish rejalarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-aprel	Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi)
25.	“Mahalla posboni” jamoatchilik tuzilmasi rahbari lavozimi joriy etilmagan chegara hududlardagi fuqarolar yig‘inlarida ushbu shtat birliklarini joriy etish hamda malakali xodimlar bilan to‘ldirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-noyabr	J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), S.Nishanbayev (Ichki ishlar vazirligi), Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari
26.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida jamoatchilik asosida faoliyat yuritadigan mahalla fuqarolar yig‘ini raisining o‘rinbosari — yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchi lavozimini har tomonlama munosib shaxslar bilan to‘ldirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-iyun	Z.Ruziyev (“Mahalla” fondi)
27.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini tashkil etish mezonlarini tanqidiy o‘rganib chiqib, bu sohadagi qonun hujjatlarini yanada takomillashtirish va amalga oshirilishi lozim bo‘lgan chora-tadbirlar bo‘yicha takliflar tayyorlash.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-dekabr	Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi), N.Bakirov (Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi), J.Qo‘chqorov (Moliya vazirligi), B.Mirusmanov (Davlat statistika qo‘mitasi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari
28.	Fuqarolar yig‘ini Kengashi tarkibiga fuqarolar yig‘ini raisining o‘rinbosarlarini (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilarini), hududdagi profilaktika inspektorlarini, ta’lim muassasalari va qishloq vrachlik punktlari (oilaviy poliklinikalar) rahbarlarini kiritish va ular tomonidan o‘z faoliyati yuzasidan yilning har choragida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi)ga hisobot taqdim qilish amaliyotini joriy etishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-iyun	Sh.Javlonov (“Mahalla” fondi), S.Nishanbayev (Ichki ishlar vazirligi), D.Kenjayev (Xalq ta’limi vazirligi), U.Salimov (O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi), A.Xadjibayev (Sog‘liqni saqlash vazirligi)
29.	Aholini yangi qabul qilinayotgan qonun hujjatlari, bo‘sh ish o‘rinlari haqida xabardor qilish maqsadida fuqarolar yig‘inlari binolarida axborotlar peshlavhalari yaratish va ma’lumotlarni muntazam yangilab borish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-iyul	D.Allayev (“Mahalla” fondi), B.Nizomov (Mehnat vazirligi), N.Jo‘rayev (Adliya vazirligi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari
30.	“Mahalla ko‘zgusi” ilmiy-ommabop jurnalini ta’sis etish va yilning har choragida bir marta nashr etilishini ta’minlash.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-sentabr	Z.Ruziyev (“Mahalla” fondi), K.Mansurov (O‘zbekiston matbuot va axborot agentligi)
31.	Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida tegishli dasturiy mahsulotni o‘rnatish va unda “Ishga joylashtirish inspektorining chaqiruvi”, “Ishga joylashtirish maqsadida bo‘sh ish o‘rinlari yarmarkalarini o‘tkazish uchun talabnoma” interaktiv xizmatlari hamda bo‘sh ish o‘rinlari banki “ish.mehnat.uz” bilan ishlash dasturidan foydalanish tizimini bosqichma-bosqich shakllantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Kompleks chora-tadbirlar	2018-yil 1-dekabr	B.Nizomov (Mehnat vazirligi), Sh.Shermatov (Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi), D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
32.	Ma’muriy-hududiy birliklarda fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining chegaralarini aniqlash va xaritalarini tuzish ishlarini amalga oshirish.	Kompleks chora-tadbirlar	2018-yil 1-dekabr	S.Arabov (Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi), Y.Tursunov (Moliya vazirligi), D.Allayev (“Mahalla” fondi), Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari
33.	“O‘zbekiston mahallalari” nomli ensiklopediya tayyorlash va chop etish.	Chora-tadbirlar	2018-yil 1-sentabr	Z.Ruziyev (“Mahalla” fondi), K.Mansurov (O‘zbekiston matbuot va axborot agentligi), F.Djalalov (Madaniyat va sport ishlari vazirligi), B.Mirusmanov (Davlat statistika qo‘mitasi), A. Qodirov (Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi)
34.	Fuqarolar yig‘inlari idoralari binolari hamda “Mahalla markazi” majmualarining namunaviy loyihalarini zamonaviy talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqish. “Mahalla markazi” majmualari binolarini loyihalashtirishda hududiy kengashlar hamda “Mahalla” fondining hududiy bo‘lim va bo‘linmalarini joylashtirish, tadbirkorlikni rivojlantirishga ko‘maklashish, xotin-qizlarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha maslahat markazlari, kutubxona uchun alohida xonalar, ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o‘tkazish uchun zal bo‘lishini nazarda tutish.	Chora-tadbirlar	2017-yil 1-aprel	A.Toxtayev (Davlat arxitektura va qurilish qo‘mitasi), D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
35.	Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar markazlarida “Mahalla markazi” majmualari binolarini namunaviy loyihalar va ularga qo‘yilgan talablar asosida qurish, shuningdek ularni zarur mebel jamlanmasi, kompyuter texnikasi, aloqa vositalari va internet tarmoqlari bilan jihozlash choralarini amalga oshirish.	Kompleks chora-tadbirlar	2018-yil 1-dekabr	Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
36.	2017 — 2021-yillar mobaynida fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, bolalar sport maydonchalari, maishiy xizmat ko‘rsatish obyektlarini tashkil etish chora-tadbirlari bo‘yicha hududiy dasturlarni ishlab chiqish.	Hududiy dasturlar	2017-yil 1-may	Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, D.Usmonov (“Mahalla” fondi)
37.	Hududiy dasturlarga muvofiq fuqarolar yig‘inlari idoralari binolarini namunaviy loyihalar va ularga qo‘yilgan talablar asosida qurish (rekonstruksiya qilish, ta’mirlash), shuningdek ularni zarur mebel jamlanmasi, kompyuter texnikasi, aloqa vositalari va internet tarmoqlari bilan jihozlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.	Kompleks chora-tadbirlar	2021-yil 1-dekabr	Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, D.Usmonov (“Mahalla” fondi)

Izoh: Mas’ul ijrochilar boshqa ishga o‘tgan taqdirda ushbu lavozimlarga yangidan tayinlangan (saylangan) shaxslar yoki tegishli majburiyatlarni bajarish zimmasiga yuklangan shaxslar belgilangan chora-tadbirlarning ijrosiga mas’ul hisoblanadi.

(7-ilova O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 28-sentabrdagi PF-5194-sonli Farmoni tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 2017-y.)

LexUZ sharhi

7-ilovaga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 16-oktabrdagi PF-5204-sonli Farmoniga asosan o‘zgartirish kiritilgan. Rus tili matniga qarang.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoniga

ShARH

Yurtimizda azal-azaldan mahalla tarbiya o‘chog‘i hisoblanadi. Avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan milliy qadriyatlarimiz, xalqimizning turmush va tafakkur tarzini ko‘z qorachig‘idek asrab-avaylashda uning o‘rni va ahamiyati beqiyos.

Mustaqillik yillarida mahalla institutining nufuzini oshirish nafaqat ijtimoiy-iqtisodiy, balki siyosiy, tarbiyaviy va ulkan ma’naviy ahamiyatga ega bo‘lgan ustuvor vazifa sifatida belgilanib, mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini rivojlantirishda uning ishonchli tayanch va ta’sirchan kuch bo‘lib xizmat qilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish borasida keng ko‘lamli chora-tadbirlar bosqichma-bosqich amalga oshirildi.

Xususan, milliy davlatchiligimiz tarixida ilk bor shaharcha, qishloq, ovul va mahalla fuqarolar yig‘inlari o‘zini o‘zi boshqarishning hududiy birliklari sifatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 105-moddasida mustahkamlab qo‘yildi. Yuzdan ortiq normativ-huquqiy hujjatlarda fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining jamiyat hayotining muayyan sohasidagi ishtiroki o‘z aksini topdi.

Birgina so‘nggi besh yilda yangi tahrirdagi “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi hamda “Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari saylovi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining qonunlari, mahallalar hamda ulardagi jamoatchilik tuzilmalari faoliyatiga oid 20 ga yaqin nizom qabul qilinib, ijtimoiy hayotga tatbiq etildi. Shuningdek, tizimda faoliyat ko‘rsatayotgan xodimlarning malakasini oshirish bo‘yicha o‘quv kurslari hamda “Mahalla” ma’rifiy teleradiokanali tashkil etildi.

Hozirgi kunda yurtimizda 10 mingga yaqin fuqarolar yig‘inlari tomonidan ilgari mahalliy davlat hokimiyati organlariga taalluqli bo‘lgan 30 dan ziyod ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga molik vazifalar muvaffaqiyatli bajarib kelinmoqda.

Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash maqsadida oxirgi besh yil mobaynida fuqarolar yig‘inlarining 1600 ga yaqin xizmat binolari joriy, 367 tasi kapital ta’mirlandi va 350 dan ziyodi rekonstruksiya qilindi, namunaviy loyihalar asosida 216 ta bino yangidan qurilib, foydalanishga topshirildi.

Amalga oshirilgan keng ko‘lamli tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar natijasida mahalla noyob, dunyoda o‘xshashi bo‘lmagan tuzilmaga aylandi, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining ijtimoiy-siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish jarayonida faol ishtirok etishi uchun mustahkam zamin yaratildi.

Shu bilan birga, mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini shakllantirishning zamonaviy talablari fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari zimmasiga yuklatilgan vazifalarning samarali ijrosini ta’minlash tizimini yanada takomillashtirishni taqozo etmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahalla institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining mahalliy ahamiyatga molik masalalarni samarali hal qilishdagi rolini oshirish, fuqarolar yig‘inlarining mushtarak manfaatlarini ifoda etadigan uyushmaga birlashish huquqini ro‘yobga chiqarish, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash hamda davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari bilan o‘zaro hamkorligini yanada rivojlantirishga qaratilgan tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlarni belgilab berdi.

Xususan, Farmonda mahalla institutini yanada takomillashtirishning ustuvor yo‘nalishlari etib quyidagilar belgilandi:

fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining jamiyatdagi o‘rni va rolini yanada kuchaytirish, ularni joylarda xalqning chinakam maslakdoshi va ko‘makdoshiga aylantirish;

jamoat tartibi va xavfsizligini ta’minlashda, huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olishda, fuqarolarda qonunga hurmat hissini kuchaytirishda mahallalarning bevosita ishtirokini kengaytirish;

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha respublika kengashiga yuridik shaxs maqomini bergan holda uni fuqarolar yig‘inlarining uyushmasi shaklida tashkil etish nazarda tutilmoqda.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlarda tuzilgan kengashlarni esa Respublika kengashining tarkibiy tuzilmalari sifatida tashkil etish belgilandi.

Kengashlarning nufuzi va maqomini oshirish, joylarda aholi tomonidan ko‘tarilayotgan masalalarni ijro hokimiyati organlarining rahbarlari e’tiboriga yetkazish va mazkur masalalarni hal etish bo‘yicha ularning bevosita ishtirokini yanada kengaytirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi raisi, viloyatlar, Toshkent shahar hamda tumanlar va shaharlar hokimlari zimmasiga tegishincha Respublika kengashi, hududiy kengashlarga jamoatchilik asosida raislik qilish vazifasi yuklatildi.

Kengashlar zimmasiga yuklatilgan vazifalar ijrosini samarali ta’minlash, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, sohada amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy dasturlarni moliyalashtirish bo‘yicha ishlarning samaradorligini oshirish maqsadida Respublika kengashi va hududi� kengashlar raislarining birinchi o‘rinbosarlari bir vaqtning o‘zida “Mahalla” fondining tegishincha respublika boshqaruvi hamda hududiy bo‘lim va bo‘linmalariga raislik qilishlari haqidagi tashabbus qo‘llab-quvvatlandi.

Shuningdek, Farmonda yoshlarni ona Vatanga muhabbat, xalqimizning ko‘p asrlik an’analariga hurmat ruhida tarbiyalash, mahallalarda tinchlik va osoyishtalikni ta’minlash, keksa avlod vakillarining ijtimoiy faolligini qo‘llab-quvvatlash borasida joylarda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning samaradorligini yanada oshirish maqsadida Respublika kengashida tashkiliy ishlar va uslubiy masalalar bo‘yicha rais o‘rinbosari, shuningdek Respublika kengashi hamda hududiy kengashlarda yoshlar ishlari, diniy-ma’rifiy masalalar, keksalar va faxriylar ishlari bo‘yicha rais o‘rinbosarlari lavozimlarini, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarida esa jamoatchilik asosida faoliyat yuritadigan mahalla fuqarolar yig‘ini raisining o‘rinbosari — yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchi lavozimini joriy etish nazarda tutildi.

Bundan tashqari, ijtimoiy muhim masalalarni hal etishda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari hamda davlat va jamoat tashkilotlari o‘rtasida o‘zaro hamkorlikni kuchaytirish maqsadida kengashlar kollegial organlari tarkibiga tegishincha davlat hokimiyati vakillik organlari vakillari, moliya, ichki ishlar, mehnat, xalq ta’limi, sog‘liqni saqlash vazirliklari, “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati, “Nuroniy” jamg‘armasi, Xotin-qizlar qo‘mitasi, boshqa davlat va nodavlat tashkilotlar hamda ularning hududiy tuzilmalari rahbar xodimlarini kiritish mo‘ljallanmoqda.

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari zimmasiga yuklatilgan vazifalarning samarali ijrosini ta’minlash maqsadida mahalla fuqarolar yig‘ini Kengashi tarkibiga fuqarolar yig‘ini raisining o‘rinbosarlarini (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilarini), hududdagi profilaktika inspektorlarini, ta’lim muassasalari va qishloq vrachlik punktlari (oilaviy poliklinikalar) rahbarlarini kiritish va ularning o‘z faoliyati yuzasidan yil�ing har choragida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi)ga hisobot taqdim qilishlari amaliyotini joriy etish belgilab qo‘yildi.

Qayd etilgan asosiy vazifalar va yangi normalarni hayotga tatbiq etish uchun Farmon bilan kengashlar faoliyatini yanada takomillashtirish hamda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini qo‘llab-quvvatlash borasida 37 ta aniq tadbirlarni amalga oshirishni nazarda tutadigan Kompleks chora-tadbirlar dasturi tasdiqlandi.

Farmonni ijro etish doirasida “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi, “Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari saylovi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining qonunlari va bir qator boshqa qonun hujjatlariga zarur o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritiladi.

Shuningdek, mutasaddi vazirlik, idora va tashkilotlar zimmasiga fuqarolar yig‘inlarining bandlikka ko‘maklashuvchi tuman (shahar) markazlari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, ta’lim muassasalari hamda moliya va sog‘liqni saqlash organlari bilan o‘zaro hamkorligini nazarda tutadigan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish vazifasi yuklandi.

Bundan tashqari, mahalla fuqarolar yig‘inlarining mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal etish bo‘yicha mustaqilligini ta’minlash, o‘zini o‘zi boshqarish tizimida ortiqcha bo‘g‘inlardan voz kechish maqsadida tarkibida mahallalar tuzilgan shaharcha, qishloq va ovul fuqarolar yig‘inlarini mahalla fuqarolar yig‘inlariga birlashtirish va bo‘lish yo‘li bilan qayta tashkil etishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshiriladi.

Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, bolalar sport maydonchalari, maishiy xizmat ko‘rsatish obyektlarini tashkil etish maqsadida 2017 — 2021-yillarga mo‘ljallangan hududiy dasturlar ishlab chiqiladi. Shuningdek, 2018-yilning 1-dekabriga qadar tumanlar va shaharlar markazlarida “Mahalla markazi” majmualari binolarini namunaviy loyihalar asosida barpo etishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshiriladi.

Shu bilan birga, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining zimmasiga yuklatilgan vazifalarning amalga oshirilishiga munosib hissa qo‘shgan tashabbuskor fuqarolar va jamoatchilik tuzilmalari vakillariga taqdim etiladigan “Mahalla iftixori” ko‘krak nishonini ta’sis etish nazarda tutilmoqda.

Farmonda hamda u bilan tasdiqlangan Kompleks chora-tadbirlar dasturida nazarda tutilgan tadbirlarning amalga oshirilishi fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari zimmasidagi vazifalarni samarali bajarish, ularning faoliyatini muvofiqlashtirish, davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari bilan o‘zaro hamkorligini yanada mustahkamlash imkonini beradi.

(O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017-y., 6-son, 69-modda; Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 13.12.2018-y., 06/18/5597/2300-son)