OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIATNI MUHOFAZA QILISH DAVLAT QOʻMITASI
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI ICHKI ISHLAR VAZIRLIGINING
Qarori
AHOLI PUNKTLARIDA YOVVOYI HAYVONLARNI SAQLASH QOIDALARINI TASDIQLASH TOʻGʻRISIDA
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2012-yil 21-iyunda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2373]
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 8-iyuldagi 202-son “Qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish va saqlash bilan bogʻliq xizmatlar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 28-son, 290-modda) 9-bandiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligi qaror qiladi:
1. Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.
Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi N. UMAROV
Toshkent sh.,
2012-yil 18-may,
5-son
Ichki ishlar vaziri B. MATLYUBOV
Toshkent sh.,
2012-yil 18-may,
18-son
Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2012-yil 18-maydagi 5, 18-son qaroriga
ILOVA
Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash
QOIDALARI
Oldingi tahrirga qarang.
Mazkur Qoidalar epizootik holatlarga qarshi tadbirlarni kuchaytirish, fuqarolarning hayoti, sogʻligʻini va atrof muhitni muhofaza qilish, sanitariya-gigiyena, veterinariya qoidalari va normalariga rioya qilinishini taʼminlash maqsadida aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash tartibini belgilaydi.
(muqaddima Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2026-yil 24-martdagi 2, 25-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-3, 08.04.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.04.2026-y., 10/26/2373-3/0329-son)
I bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
Oldingi tahrirga qarang.
tutqunlikda saqlash — yovvoyi hayvonlarga ular tor (toʻsilgan) joyda yashaydigan sharoitlar yaratish (qafasda, temir panjarali joyda, bogʻlangan holda saqlash va hokazo) va ularning yashash jarayoni insonga toʻliq bogʻliq boʻlishi;
(1-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligining 2014-yil 31-dekabrdagi 3, 45-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-1, 15.01.2015-y) tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 2-son, 26-modda)
yovvoyi hayvonlar — xonakilashtirilmagan hayvonlar;
pitomnik — insonning doimiy nazorati ostida boʻlgan va hayvonlarni urchitish uchun foydalaniladigan, hayvonlarning nazorat qilinadigan hududdan chiqib ketishiga toʻsqinlik qiluvchi chegaralarga ega boʻlgan nazorat qilinadigan hudud (muhit).
Oldingi tahrirga qarang.
11 . Mazkur qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 5-noyabrdagi 736-son qarori bilan tasdiqlangan Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan hayvonlarni (yirtqich, zaharli va inson sogʻligi va hayoti uchun xavfli hayvonlar) saqlashga nisbatan tadbiq etilmaydi.
(11-band Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qaroriga (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
2. Yovvoyi hayvonlar belgilangan tartibda maxsus jihozlangan xonalarda (jonli burchaklarda) va ochiq maydonchalarda, (hayvonot bogʻlari, pitomniklar, fermalarda) shuningdek turar joylarda saqlanishi mumkin.
Oldingi tahrirga qarang.
3. Yovvoyi hayvonlar qonunchilik hujjatlari, shu jumladan mazkur Qoidalarning talablariga javob beradigan sharoitlarda hayvonlarga insoniylik bilan munosabatda boʻlishning umumeʼtirof etilgan normalariga muvofiq saqlanishi kerak.
(3-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
II bob. Yovvoyi hayvonlarga ega boʻlish
Oldingi tahrirga qarang.
4. Yovvoyi hayvonlarga ega boʻlish qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
(4-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
5. Boshqa mamlakatlardan Oʻzbekistonga olib kelingan, tabiatda tutilgan (ovlangan), zoologiya doʻkonlaridan, hayvonot bogʻlaridan, pitomniklardan sotib olingan, ov yoki baliq ovlashda va boshqa hollarda tutilganligi uchun hujjatlar mavjud boʻlsa yovvoyi hayvonlar qonunchilikka muvofiq ravishda sotib olingan, deb hisoblanadi.
(5-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Belgilangan tartibda berilgan ov va baliq tutishga ruxsatnoma, Oʻzbekiston hududiga hayvonlarni olib kirishga ruxsatnoma, kassa cheklari, yoʻl varaqalari va boshqalar yovvoyi hayvonlarni qonunchilikka muvofiq sotib olinganligini tasdiqlovchi hujjatlar boʻlishi mumkin.
(5-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
Oldingi tahrirga qarang.
6. Yovvoyi hayvonlar bilan savdo qilish qonunchilik hujjatlariga muvofiq pitomniklar, zoologiya doʻkonlari va hayvonlarni sotish boʻyicha ixtisoslashtirilgan bozorlarda amalga oshirilishi mumkin.
(6-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
Yovvoyi hayvonlar bilan savdo qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 13-fevraldagi 75-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2003-y., 3-son, 27-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida chakana savdo qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
III bob. Saqlashga qoʻyiladigan talablar
Oldingi tahrirga qarang.
7. Yovvoyi hayvonlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib- taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 18-ilovasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi tomonidan beriladigan guvohnomalar asosida pitomnikda saqlanishi mumkin.
(7-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
Oldingi tahrirga qarang.
8. Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni hamda zaharli hayvonlarni tutqunlikda va yarim tutqunlikda saqlashga faqat Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda tashkil etiladigan maxsus pitomniklarda yoʻl qoʻyiladi.
(8-band Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligining 2014-yil 31-dekabrdagi 3, 45-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-1, 15.01.2015-y) tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 2-son, 26-modda)
Oldingi tahrirga qarang.
9. Yovvoyi hayvonlarni saqlash va koʻpaytirish boʻyicha pitomniklar, shu jumladan yarim tutqun sharoitda, shuningdek Yoʻq boʻlib ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlari bilan xalqaro savdo toʻgʻrisidagi Konvensiya (CITES)ning obyekti boʻlgan hayvonlar ekologiya va iqlim oʻzgarishi organlarida davlat hisobiga olinadi. Yovvoyi hayvonlarni saqlash va koʻpaytirish boʻyicha pitomniklarni roʻyxatga olish guvohnomasi pitomnikning davlat hisobiga olinganligi toʻgʻrisidagi hujjat hisoblanadi.
(9-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
Oldingi tahrirga qarang.
10. Yovvoyi hayvonlar hisobi har yili 1-yanvar hamda 1-iyul holatiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining hududiy boʻlinmasi tomonidan yuritiladi va bu toʻgʻrisida dalolatnomalar rasmiylashtiriladi. Bunda dalolatnoma uch nusxada tuzilib, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining hududiy boʻlinmasi va pitomnik egasi tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi hududiy boʻlinmada qoldirilib, ikkinchi va uchinchi nusxalari pitomnik egasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasiga taqdim etiladi.
(10-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
Oldingi tahrirga qarang.
11. Yovvoyi hayvonlarni doimiy yoki vaqtincha saqlash uchun foydalaniladigan volyerlar, qafaslar, terrariumlar va boshqa xonalar oʻz maydoni va hajmiga koʻra yovvoyi hayvonlarning hayoti uchun qulay shart-sharoitlarni taʼminlashi, shuningdek ularni aholi punktlarida saqlash uchun mazkur Qoidalarning ilovasida belgilangan minimal talablar, shuningdek veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga javob berishi lozim.
(11-band Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
12. Quyidagilar taqiqlanadi:
Oldingi tahrirga qarang.
yovvoyi hayvonlarni Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining ruxsatisiz saqlash;
(12-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
yovvoyi hayvonlarni (bedanadan tashqari) umumiy mulkdan foydalaniladigan (zinapoya maydonchalari, cherdaklar, yertoʻlalar, oʻtiladigan dahlizlar), umumiy ovqatlanish va savdo joylarida saqlash;
Oldingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining hududiy boʻlinmasi vakillari ishtirokisiz pitomniklarda saqlanayotgan Oʻzbekiston faunasiga mansub yovvoyi hayvonlarni, shuningdek, kasal va jismoniy nuqsonga ega hayvonlarni oʻzboshimchalik bilan tabiatga chiqarib yuborish;
(12-bandning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
quturishga hamda odam va hayvonlar uchun umumiy xavfli boʻlgan boshqa alohida zoonoz kasalliklariga qarshi emlanmagan hayvonlarni saqlash;
Oldingi tahrirga qarang.
yovvoyi hayvonlarni tajovuzli xatti-harakatlarga undash;
(12-bandning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston faunasiga begona (invaziv) boʻlgan yovvoyi hayvonlar turlarini tabiatga qoʻyib yuborish;
bir-biriga xavf soladigan hayvonlar turlarini bitta yoki yaqin joyga joylashtirish;
yovvoyi hayvonlarni jamoat joylarida olib yurish va ularni sayr qildirish, shuningdek, maxsus qafassiz boshqa joylarga tashish.
(12-band Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qaroriga (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) asosan xatboshilar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
13. Yovvoyi hayvonlarni jonsizlantirishga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi:
yashab ketishga qodir boʻlmagan hayvonning azob chekishini toʻxtatish zarur boʻlganda, basharti azoblanishni boshqa usulda toʻxtatish mumkin boʻlmasa;
hayvonlar quturgan taqdirda;
odamlar yoki hayvonlarning hayoti va sogʻligʻiga xavf solayotgan hayvonni zararsizlantirish uchun;
Oldingi tahrirga qarang.
qonunchilik hujjatlariga muvofiq hayvonlar sonini tartibga solishda.
(13-bandning beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
14. Mazkur Qoidalarning 13-bandi ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda yovvoyi hayvonlarni jonsizlantirish insoniylik tamoyillari asosida faqatgina veterinariya mutaxassisi tomonidan amalga oshiriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
15. Yovvoyi hayvonlardan va pitomniklarda oʻstirilgan, yoʻq boʻlib ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlari bilan xalqaro savdo toʻgʻrisidagi konvensiyaning (CITES Konvensiyasi) ilovasiga kiradigan hayvonlardan foydalanishga qonunchilik hujjatlariga va CITES Konvensiyasi ilovalariga muvofiq yoʻl qoʻyiladi.
(15-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan va pitomniklarda oʻstirilgan yovvoyi hayvonlardan foydalanish Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining nazorati ostida amalga oshiriladi.
(15-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
IV bob. Yovvoyi hayvonlar egalarining huquq va majburiyatlari
16. Yovvoyi hayvonlar egalari quyidagi huquqlarga ega:
a) yovvoyi hayvonlarga egalik qilish;
b) yovvoyi hayvonlarni saqlash;
Oldingi tahrirga qarang.
v) yovvoyi hayvonlarni oʻzining turi bilan urchitish;
(16-bandning “v” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
Oldingi tahrirga qarang.
g) hayvonlar va ulardan olingan naslni oʻz xohishiga qarab boshqarish;
(16-bandning “g” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
Oldingi tahrirga qarang.
Oldingi tahrirga qarang.
d) Oʻzbekiston faunasiga begona (invaziv) boʻlmagan turlarni Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining hududiy boʻlinmasi vakillari ishtirokida tabiatga qoʻyib yuborish;
(16-bandning “d” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
e) yovvoyi hayvonlarni belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqish.
(16-band Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining 2025-yil 10-apreldagi 2373-son, Ichki ishlar vazirligining 2025-yil 8-apreldagi 21-sonli qaroriga (roʻyxat raqami 2373-2, 06.05.2025-y.) asosan “d” va “e” kichik bandlar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son)
17. Yovvoyi hayvonlar egalari quyidagi majburiyatlarga ega:
a) yovvoyi hayvonlarni ularning biologik xususiyatlariga muvofiq saqlashga, ularga nisbatan insoniylik bilan muomalada boʻlishga, ovqatsiz va suvsiz qoldirmaslikka, kasallangan holatlarda esa malakali veterinariya yordami koʻrsatilishini taʼminlashga;
b) yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylarni va ularga tutashib ketgan hududni veterinariya-sanitariya va zoogigiyena talablariga muvofiq saqlashga;
Oldingi tahrirga qarang.
v) ekologiya va iqlim oʻzgarishi organlari vakillariga ular tomonidan yovvoyi hayvonlarni saqlashni nazorat qilishlari uchun yovvoyi hayvonlar va ularni saqlash makonlariga kirishlariga erkin sharoit yaratishga;
(17-bandning “v” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
g) yovvoyi hayvonlarni koʻzdan kechirishlari, diagnostik tadqiqotlar va davolash-profilaktika ishlarini olib borish hamda emlash uchun veterinariya mutaxassislariga imkoniyatlar yaratib berishga;
Oldingi tahrirga qarang.
d) jamoat tartibini va fuqarolarning xotirjamligini taʼminlash, odamlar va hayvonlarning hayoti va sogʻligʻini muhofaza qilish maqsadida davlat sanitariya-epidemiologiya va davlat veterinariya nazorati organlari, shuningdek ekologiya va iqlim oʻzgarishi organlari va ichki ishlar organlari mansabdor shaxslarining koʻrsatmalarini bajarishga;
(17-bandning “d” kichik bandi Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
e) yovvoyi hayvonni saqlash taqiqlanganda uni boshqa shaxsga berishga (sotishga), yovvoyi hayvonlar uchun makonga joylashtirishga yoki jonsizlantirish toʻgʻrisidagi ariza bilan davlat veterinariya nazorati organlariga murojaat qilishga;
j) yovvoyi hayvonning notinchlik keltirib chiqarmaydigan va atrofdagilarga xavf tugʻdirmaydigan xatti-harakatini taʼminlashga, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, ularning mol-mulkiga, shuningdek hayvonlarga zarar yetkazilishining oldini olishga;
z) yovvoyi hayvonlar insonni yoki boshqa hayvonni tishlab olganda yoxud boshqa jarohatlar yetkazganda:
jabrlanganni dastlabki tibbiy yordam koʻrsatish uchun poliklinikaga (veterinariya poliklinikasiga) yoki boshqa tibbiyot muassasasiga olib borishga;
yovvoyi hayvonlar toʻsatdan nobud boʻlishi, bir necha hayvonning bir vaqtda kasallanishi yoki ular oʻzlarini odatdan tashqari holatda tutishi toʻgʻrisida veterinariya mutaxassislarini xabardor qilishga;
veterinariya mutaxassislari yetib kelgunga qadar kasallik belgilari borligiga shubha qilinayotgan hayvonlarni va kasallik tufayli nobud boʻlgan deb shubha qilinayotgan hayvonlarning murdalarini alohida saqlashga.
V bob. Yakuniy qoidalar
Oldingi tahrirga qarang.
18. Noqonuniy saqlangan yovvoyi hayvonlar ekologiya va iqlim oʻzgarishi organlari tomonidan olib qoʻyilishi va hayvonlar uch oy muddatgacha hayvonot bogʻlarida yoki yovvoyi hayvonlar saqlanadigan makonlarda vaqtincha saqlashga beriladi.
(18-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
19. Vaqtincha saqlash davri mobaynida olib qoʻyilgan hayvonning egasi aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etganda hamda hayvonni saqlash xarajatlarini qoplagan taqdirda olib qoʻyilgan hayvonni qaytarib olishi mumkin.
20. Vaqtincha saqlash davri tugagan va egalari tomonidan talab etilmagan hayvonlar hayvonot bogʻiga, yovvoyi hayvonlar saqlanadigan makonga mulk huquqi asosida beriladi.
Oldingi tahrirga qarang.
21. Yovvoyi hayvonlar tomonidan fuqarolarning sogʻligʻiga yoki ularning mol-mulkiga keltirilgan zarar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi.
(21-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
 LexUZ sharhi
Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1002-moddasi.
Oldingi tahrirga qarang.
22. Mazkur Qoidalarga rioya etilishi ustidan nazoratni ekologiya va iqlim oʻzgarishi organlari, davlat veterinariya nazorati organlari, shuningdek ichki ishlar organlari hamda sogʻliqni saqlash muassasalari amalga oshiradi.
(22-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2026-yil 13-martdagi 9-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3788, 16.03.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son)
Oldingi tahrirga qarang.
23. Mazkur Qoidalar talablarining buzilishida aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
(23-band Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-iyuldagi 16-mh-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
 LexUZ sharhi
Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 110-moddasi.
24. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.
Qishloq va suv xoʻjaligi vaziri Z. ROʻZIYEV
2012-yil 14-may
Sogʻliqni saqlash vaziri A. IKRAMOV
2012-yil 15-may
Fanlar akademiyasi Prezidenti Sh. SALIXOV
2012-yil 16-may
Oldingi tahrirga qarang.
Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga
ILOVA
Yovvoyi hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlash boʻyicha minimal talablar
Sutemizuvchilar uchun volyerlar:

Hayvon turlari

Guruhdagi soni

Ochiq volyer

Ichki volyer

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

Tavsiya etilgan maydon va balandlik

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Ochiq volyer

(m2)

Ichki volyer

(m2)

Qoʻlqanotlilar:

Kalong

1

2,5

7,5

2,5

7,5

1

1

balandligi 3 m

Koʻrshapalak

1

0,5

1,5

0,5

1,5

0,2

0,2

balandligi 3 m

Primatlar:

Igrunkilar, tamarin, lori, mayda lemur va boshq.

1

3

10

3

10

1,5

1,5

balandligi 2 m

Oʻrta lemur, kaputsin

1

10

30

2

6

2

2

balandligi 3 m

Yirik lemur, langur, sifak, mangobey

1

10

40

6

30

4

4

balandligi 4-5 m

Kemiruvchilar:

Olmaxon, letyagi

1

2

5

2

5

2

2

Yirik olmaxonlar, daraxt jayrasi

1

6

15

6

15

3

3

Jayralar

1

10

-

10

30

3

3

balandligi 2 m

Kapibarlar

1

20

-

4

12

10

2

Patagon marasi

1

10

-

10

30

4

-

Sugʻurlar

1

10

20

-

-

10

-

balandligi 2 m

Ondatra

1

8

-

3

-

3

1

balandligi 1-2 m

Qoʻm tovushqoni

1

25

-

8

-

6

3

balandligi 2 m

Hasharotxoʻrlar:

Tipratikanlar

1

2

5

2

5

2

2

balandligi 1 m

Yerqazarlar

1

2

5

2

5

2

2

Yenotsimonlar:

Yenotlar, qizil panda (Gimolay yenoti)

1

10

4

8

2

1

Nosuxa

1

10

25

8

20

2

3

Susarlar:

Mayda susarlar (latcha, oq latcha)

1

2,5

8

-

-

-

-

balandligi 1 m

Sassiqkoʻzan, norka

1

4

8

-

-

-

-

balandligi 2 m

Boʻrsiq

1

30

-

16

-

4

4

balandligi 2 m

Skuns

1

4

-

6

-

2

2

Qunduz

1

25

-

-

-

-

-

120 m2

Mangustsimonlar:

Mangustlar, surikat

1

4

-

4

12

2

1

Viverrasimonlar:

volyerning uzunligi hayvon uzunligidan 10 barobar ortiq boʻlishi kerak

Sivet, fossa, binturong

1

25

60

10

12

5

5

balandligi 2,5 — 3 m dan kam boʻlmagan

Juft tuyoqlilar:

Yovvoyi choʻchqa

1

150

-

25

-

20

-

balandligi 2 m

Pekar

1

20

-

10

-

5

Mitti begemot

1

50

-

25

100

-

-

Lama

1

75

har bir hayvon uchun/8

7,5

30

Tuya

1

100

-

-

-

50

-

balandligi 5 m

Kichik bugʻular (dik-dik va boshq.)

1

25

-

10

-

20

-

Mayda bugʻular (pudu, muntjak)

1

25

-

10

-

15

-

Gazel, saygʻoq, jayron

1

125

-

25

7,5

50

-

balandligi 5 m

Togʻ qoʻyi, yolli qoʻy

1

100

-

-

-

40

-

balandligi 10 m

Yirik antilopalar

1

250

-

60

180

80

-

Qushlar uchun volyerlar:

Qush turlari

Guruhdagi soni

Ochiq volyer

Ichki volyer

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

Tavsiya etilgan maydon va balandlik

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Maydon

(m2)

Hajm

(m3)

Ochiq volyer

(m2)

Ichki volyer

(m2)

Tuyaqushsimonlar:

Tuyaqush, nandu, emu

1

100

30

90

50

15

Pingvinsimonlar:

Yirik pingvinlar

1

12

12

60

6

6

Balandligi 5 m

Mayda pingvinlar

1

6

5

27

3

2,5

Balandligi 3 m

Kurakoyoqlilar (birqozonlar yoki meshkopchilar):

Saqoqushlar

1

40

120

30

12

20

15

balandligi 5 m

Qoravoylar

1

25

75

20

60

12,5

10

balandligi 5 m

Laylaksimonlar:

Yirik laylaklar (marabu, oq, qora laylaklar va boshq.)

1

50

150

30

90

25

15

balandligi 5 — 7 m

Yirik qarqaralar (kulrang, katta, oq va boshq.)

1

30

90

25

75

15

12,5

balandligi 5 — 7 m

Oʻrta qarqaralar (koʻlbuqa, haqqush, volchok va boshqa.), ibislar va kolpitsalar

1

20

60

15

35

10

7,5

Flamingo

1

40

120

30

90

20

15

balandligi 5 — 7 m

Gʻozsimonlar:

Gʻozlar

1

15

60

4

12

0,5

3

balandligi 5 — 7 m

Kazarkalar

1

15

60

4

12

0,5

3

balandligi 5 — 7 m

Oʻrdaklar

1

10

40

2

4

0,5

2

balandligi 5 — 7 m

Oqqushlar

1

25

125

8

32

0,5

5

balandligi 10 m

Tovuqsimonlar:

Ular, gluxarlar

1

20

60

6

18

0,5

4

balandligi 4 m

Qirgʻovullar

1

20

60

6

18

0,5

4

balandligi 4 m

Kakliklar

1

15

30

4

8

0,5

3

balandligi 2 m

Chillar (kuropatkalar)

1

15

30

4

8

0,5

3

balandligi 2 m

Bedana

1

6

12

1

2

0,5

0,5

balandligi 2 m

Turnasimonlar:

Kulrang turna, yapon turnasi, oq turna, tojdor turna, Kanada turnasi va boshq.

1

40

120

30

90

20

15

balandligi 5 — 7 m

Goʻzal turna

1

35

105

25

75

17,5

12,5

balandligi 5 — 7 m

Tuvaloqsimonlar:

Tuvaloqlar

1

20

60

6

18

0,5

4

balandligi 4 m

Rjankasimonlar:

Rjankalar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Bigiztumshuqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Qiziloyoqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Loyxoʻraklar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Katta va oʻrta uzunburunlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Jiqtoqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Yirik baliqchilar (chaykalar)

1

25

125

20

60

12,5

10

balandligi 5 m

Mayda baliqchilar (krachkalar)

1

10

50

5

15

5

2,5

balandligi 5 m

Kaptarsimonlar:

Kaptarlar

1

10

30

4

12

0,5

2

balandligi 3 m

Koʻkqargʻasimonlar:

Koʻkqargʻalar

1

20

60

10

30

2

4

balandligi 3 m

Koʻktargʻoqlar

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Kurkunaklar

1

10

25

50

5

15

5

2,5

balandligi 4-5 m

Sassiqpopishaksimonlar:

Sassiqpopishak

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Qizilishtonsimonlar:

Burmaboʻyin, oq qanotli qizilishton

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Chumquqsimonlar:

Soʻfitoʻrgʻaylar, jiblajibonlar, zavirushkalar

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Qaldirgʻochlar

1

20

60

10

30

2

4

balandligi 3 m

Qarqunoqlar, zargʻaodoqlar (oriollar)

1

6

18

2

6

0,5

1

balandligi 2-3 m

Qargʻalar

1

20

60

10

30

2

4

balandligi 3 m

Suvchumchuqlar

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Sviristellar, pashshaxoʻrlar, shaqshaqlar

1

10

25

50

5

15

5

2,5

balandligi 4-5 m

Moyqutlar, koroleklar, chittaklar, timellar, fotmachumchuqlar, toʻqimachilar va boshq.

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Vyuroklar (Fringilla), dehqonchumchuqlar

1

4

12

2

6

0,5

0,5

balandligi 3 m

Toʻtiqushsimonlar:

Aralar, kakadular

1

5

15

4

12

2,5

2

Mayda chumchuqsimon qushlar, mayda toʻtiqushlar va boshq.

0,3

0,9

0,15

0,45

0,15

0,75

balandligi 5 — 7 m

Boshqalar:

Nosorog qushlar

1

4

12

3

9

2

1,5

Jannat qushlari

1

5

15

4

12

2,5

2

Bulduruqlar

1

10

30

4

12

0,5

2

balandligi 3 m

Sutemizuvchilar uchun suv havzalari:

Turlar

Guruhdagi soni

Maydon

(m2)

Chuqurligi

(m)

Hajm

(m3)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

(m2)

Susar

1

0,5

0,2

0,2

-

Nutriya

1

1

0,5

1

0,5

Kapibara

1

2

0,5

3

1

Qunduz

1

10

0,8

10

-

Mitti begemot

1

10

0,8

20

-

Qushlar uchun suv havzalari:

Turlar

Guruhdagi soni

Maydon

(m2)

Chuqurligi

(m)

Hajm

(m3)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

(m2)

Saqoqush

1

7,5

0,75

5,5

5

Qoravoy

1

1,7

1,25

2

1

Flamingo

1

1

0,3

0,3

0,5

Yirik pingvinlar

1

5

2

10

5

Kichik pingvinlar

1

1,7

2

3,5

2

Sudralibyuruvchilar uchun volyerlar:

Turlar

Guruhdagi soni

Quruqlik maydoni

(m2)

Suv maydoni

(m2)

Hajm

(m3)

Balandligi

(m)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

(m)

Quruqlik maydoni

(m2)

Suv maydoni

(m2)

Quruqlikda yashovchi toshbaqalar (15 — 25 sm) (Oʻrta Osiyo choʻl toshbaqasi, Oʻrta yer dengizi toshbaqasi va boshq.)

1

0,5

0,5

Xameleonlar

1

0,6

-

-

1

0,15

-

Iguana, suv agamasi, parus agamasi va boshq.

1

1

1

0,5

Oʻrta echkemarlar, teyid, xelodermatid va boshqa yirik kaltakesaklar (oʻlchami 1-1,2 m)

1

1,5

0,5

1

Oʻrta kaltakesaklar (soqolli agama, koʻktil ssinki va boshq.)

1

0,5

0,3

0,15

Mayda kaltakesaklar (eublefar, agama, kolot, ssink, gekkon, anolis va boshq.)

1

0,2

0,2

0,10

Pitonlar (toʻrli piton, Qora yoʻlbars piton, yorqin rangli yoʻlbars piton, va boshqa zaharli boʻgʻma turlaridan tashqari)

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/2, maks. 2,2 m

yer yuzasidan 1/7

Chipor ilon va boshqa yirik boʻlmagan, zaharsiz ilonlar

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/4 x 1/4

suv havzasining maydoni umumiy uzunligidan 0,1

umumiy uzunligidan 1/2

yer yuzasidan 1/7

Amfibiyalarni saqlash:

Turlar

Guruhdagi soni

Quruqlik maydoni

(m2)

Suv maydoni

(m2)

Balandligi

(m)

Salamandrasimonlar

(triton, salamandra)

1

0,4

0,4

0,5

Baqasimonlar

(qurbaqa, baqa)

1

0,3

0,5

0,6

Baliqlarni saqlash:

Turlar

Baliq oʻlchovi (sm)

Guruhdagi soni

Bir juft uchun hajm (l)

Chuchuk suv mayda baliqlari (guppi, danio, barbus va boshq.)

6 gacha

5 — 10

5 — 7

Chuchuk suv oʻrta baliqlari (mechenosets, mollineziya, mayda laqqa baliq va boshq.)

7 — 12

5 — 10

30

Chuchuk suv yirik baliqlari (gurami, oltin baliq va boshq.)

15 — 20

2

40 — 45

Yirik oʻlchamdagi baliqlar (diskus, sixlid, aravan, botsii)

20 va undan koʻp

2

150 l va undan koʻp

Arapayma

300 gacha

1

3000 — 5000

Umurtqasizlarni saqlash:

Turlar

Guruhdagi soni

Uzunligi

(sm)

Eni

(sm)

Balandligi

(sm)

Kivsyaki

2

80

40

40

Zaharli boʻlmagan mayda oʻrgimchaklar

1

15

15

15

Zaharli boʻlmagan katta va oʻrta oʻrgimchaklar, qushxoʻr oʻrgimchaklar

1

30

30

30

Qoʻngʻiz, suvarak

10 va undan koʻp

40

30

20

Ari, asalari (asal beruvchilar bundan mustasno)

500 gacha

50

50

30

Chumolilar fermasi (zaharli boʻlmagan yirik chumolilar)

500 gacha

25

20

6

Chumolilar fermasi (zaharli boʻlmagan mayda chumolilar)

1000 gacha

16

15

6

Zaharli boʻlmagan ona chumoli (probirka)

30 gacha

15

1,6

1,6

Boshqa hashoratlar

10 — 20

40

30

20

Yirik hashoratlar

10 — 100

100

60

60

Izoh. Yovvoyi hayvonlarni saqlashda quyidagi talablarga rioya qilish talab etiladi:
yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylar ularning hayotiy faoliyatini taʼminlaydigan qurilmalar (uyalar, boshpanalar) bilan jihozlanishi va barcha jihozlar, shu jumladan elektr jihozlari hayvonlarga shikast yetkazmasdan oʻrnatilishi;
yovvoyi hayvonlarni saqlash joylari yomgʻir, qor, shamol yoki quyosh nurlari tushishidan boshpana bilan taʼminlangan boʻlishi;
yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylarning harorat rejimi, ventilyatsiyasi va yoritilishi hayvonlarning turiga muvofiq taʼminlanishi;
qafaslar, volyerlar, terrariumlar tabiiy atrof muhit vositalari (toshlar, shohlar, daraxt toʻsinlari va hokazo) bilan jihozlanishi;
qafas, volyer osti betonlangan yoki metallanmagan boʻlmasligi;
hayot tarzi suv bilan bogʻliq hayvonlar (suvda suzuvchi qushlar va hokazo) uchun suv havzalari moʻljallangan boʻlishi;
qafaslar, volyerlar, terrariumlar tabiiy atrof muhit vositalari (toshlar, shoxlar, daraxt toʻsinlari va hokazo) bilan jihozlanishi.
Maydon va hajm oʻlchovlari volyerning eng kichik ruxsat etilgan oʻlchamlarini belgilaydi. Agar volyerda yuqoridagi jadvallarda koʻrsatilganidan kamroq hayvon saqlansa ham, uning oʻlchamlari koʻrsatilgan miqdordan kichik boʻlmasligi shart.
(ilova Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2026-yil 24-martdagi 2, 25-sonli qarori (roʻyxat raqami 2373-3, 08.04.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.04.2026-y., 10/26/2373-3/0329-son)
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2012-y., 25-son, 282-modda; 2015-y., 2-son, 26-modda; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son; 19.08.2024-y., 10/24/3552/0630-son; 08.05.2025-y., 10/25/2373-2/0428-son; 16.03.2026-y., 10/26/3788/0242-son; 09.04.2026-y., 10/26/2373-3/0329-son)