“Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 17-moddasiga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan yoki keyinchalik oʻtkazilgan geologiya-qidiruv ishlarida yoxud konni ishga solishda tasdiqlanmagan foydali qazilma zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchining hisobidan chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Q.S. Sanaqulov zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq ishlab chiqilgan hamda sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan yoki keyinchalik oʻtkazilgan geologiya-qidiruv ishlarida yoxud konni ishga solishda tasdiqlanmagan foydali qazilma zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchining balansidan chiqarish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

balansdagi zaxiralar — asosiy foydali qazilma va u bilan birga joylashgan foydali qazilmalar hamda qoʻshilib chiqadigan foydali komponentlarni oʻz ichiga oladigan konlarning zaxiralari, shu jumladan qazib olinadigan neft, gaz, neftdagi gaz, kondensat aralashmasi va ulardagi sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan foydali komponentlar, shuningdek yod, brom va yer osti boyliklaridan oqilona foydalanish va atrof muhit muhofazasi talablariga rioya qilgan holda mineral xomashyoni kavlab olish va qayta ishlashning mavjud yoxud sanoat tomonidan oʻzlashtirilayotgan ilgʻor texnikasi va texnologiyasi sharoitida ulardan foydalanish iqtisodiy maqsadga muvofiq boʻlgan sanoat va neft suvlaridagi boshqa foydali komponentlar zaxiralari;

balansdan tashqari zaxiralar — asosiy foydali qazilma va u bilan birga joylashgan foydali qazilmalar hamda qoʻshilib chiqadigan foydali komponentlarni oʻz ichiga oladigan konlarning zaxiralari, shu jumladan qazib olinadigan neft, gaz, neftdagi gaz, kondensat aralashmasi va ulardagi sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan foydali komponentlar, shuningdek yod, brom va hozirgi vaqtda kavlab olinishi iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmagan yoki buning texnik imkoni boʻlmagan, biroq keyinchalik balansga oʻtkazilishi mumkin boʻlgan sanoat va neft suvlaridagi boshqa foydali komponentlar zaxiralari.

3. Sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan yoki keyinchalik oʻtkazilgan geologiya-qidiruv ishlarida yoxud konni ishga solishda tasdiqlanmagan foydali qazilma zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchining hisobidan chiqarish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining (keyingi oʻrinlarda “Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi” deb yuritiladi) qarori bilan amalga oshiriladi.

4. Foydali qazilmalar zaxiralari:

a) quyidagilar:

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan yangidan tasdiqlangan qidiruv yoki foydalanish kondensiyalariga muvofiq emasligi tufayli (neft, neft-gaz, neft-gaz kondensatlari, gaz kondensatlari, gaz va bitum konlari uchun — Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan yangidan tasdiqlangan tegishli foydali qazilmalarni yer ostidan qazib olish koeffitsiyentiga muvofiq emasligi tufayli);

ayrim uchastkalarda aniqlangan kon-geologiya, gidrogeologiya, muhandislik-geologiya, ekologik murakkabliklar va boshqa tabiiy shart-sharoitlar oqibatida zaxiralarga texnik-iqtisodiy sabablar boʻyicha ishlov berishning maqsadga muvofiq emasligi tufayli;

agar foydali qazilmalarni qazib olishda ularning saqlanishi taʼminlanishi mumkin boʻlmasa, aholi hayotiga va sogʻligiga yoki obyektlarga zarar yetkazilishi uchun xavf tugʻdirsa, ularni buzib tashlash yoki kon ishlari taʼsiri doirasi chegarasidan tashqarisiga koʻchirish mumkin boʻlmasa yoki bu iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmasa, zaxiralarni sanoat inshootlari, turar joylar va jamoat binolari, tarix va madaniyat yodgorliklari, tabiiy obyektlar uchun saqlash ustunlari sifatida qoldirish tufayli;

b) foydali qazilmalarning miqdori, sifati va joylashish shart-sharoitlari toʻgʻrisida yangi maʼlumotlar olinishi natijasida zaxiralarning keyinchalik geologiya-qidiruv ishlari chogʻida va (yoki) foydali qazilmalar konlarini ishlatishda tasdiqlanmasligi tufayli yer osti boyliklaridan foydalanuvchilar balansidan chiqarilishi mumkin.

5. Foydali qazilmalarni kavlab oluvchi korxonalar qurilishini loyihalashtirish, rekonstruksiya qilish, kengaytirish va konservatsiya qilishda balansdagi zaxiralar balansdan tashqari zaxiralarga oʻtkazilmaydi.

6. Foydali qazilmalarni kavlab oluvchi korxonalarni konservatsiya qilishda foydali qazilmalar zaxiralari hisobdan chiqarilmaydi.

7. Foydali qazilmalarni kavlab oluvchi korxonalar qurilishini loyihalashtirish, rekonstruksiya qilish, kengaytirishda yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarilishi kerak boʻlgan foydali qazilmalar ushbu Nizomning 4-bandi “a” va “b” kichik bandlarida bayon qilingan asoslar boʻyicha foydali qazilmalar konlarini ishlatish jarayonida ular qidiruv, tayyorgarlik koʻrish yoki tozalash ishlarida qisman yoki toʻliq konturlanishiga qarab belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi.

8. Sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan yoki keyinchalik oʻtkazilgan geologiya-qidiruv ishlarida yoxud konni ishga solishda tasdiqlanmagan foydali qazilma zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchining balansidan chiqarish uchun yer osti boyliklaridan foydalanuvchi Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasiga tushuntirish xati taqdim etadi. Tushuntirish xatida quyidagilar boʻlishi kerak:

a) Foydali qazilmalar zaxiralarining moʻljallangan hisobdan chiqarilishini Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan tasdiqlangan konturlarda va geologiya va marksheyderlik hujjatlari maʼlumotlarini tezkor hisobga olish, zaxiralarni sinab koʻrish va qayta hisoblash konturlarida alohida asoslash;

b) ushbu Nizomning 4-bandi “a” kichik bandida koʻrsatilgan sabablar boʻyicha sanoat ahamiyatini yoʻqotgan foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarishda, — tegishli texnik-iqtisodiy hisob-kitoblar;

v) ishlatilayotgan kon toʻgʻrisidagi qisqa maʼlumotlar (ishlatish tizimi, foydali qazilmalarni kavlab olishda nobud boʻlish va yaroqsiz holga kelish koʻrsatkichlari, neft, gaz, kondensat va boshqalarni qazib olish koeffitsiyentlari);

g) chizmalar va boshqa ilovalar:

foydali qazilmalar zaxiralari ular boʻyicha hisobdan chiqariladigan uchastkalar, ruda jismlari (hisoblangan bloklar) joylashish sxemasi, proyeksiyalar, gorizont boʻyicha natijalar, qidiruv va ishlatib sinab koʻrish maʼlumotlari hamda Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan tasdiqlangan foydali qazilmalar zaxiralari konturlari, shuningdek ishlatib qidirish natijalari boʻyicha hisoblab chiqilgan zaxiralar konturlari bilan birga razrezlar (sayoz konlar);

kon ajratmasi nusxasi;

konni qidirgan (baholagan) korxonaning xulosasi;

yer osti boyliklari uchastkasidan foydalanishda buzilgan yerlar qayta tiklanganligini tasdiqlaydigan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organining xulosasi;

9. Zarurat boʻlgan taqdirda Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi yer osti boyliklaridan foydalanuvchidan ushbu Nizomning 8-bandida nazarda tutilmagan boshqa materiallar taqdim etilishini talab qilishi mumkin.

10. Taqdim etilgan materiallarni Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasida koʻrib chiqish yer osti boyliklaridan foydalanuvchi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi oʻrtasida tuziladigan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Materiallarni koʻrib chiqish muddati yer osti boyliklaridan foydalanuvchi bilan tuzilgan shartnomada belgilanadi, biroq ushbu muddat 3 oydan ortiq boʻlmasligi kerak.

Shartnoma boʻyicha toʻlanishi kerak boʻlgan summa foydali qazilmalarning turiga va konning (uchastkaning) geologik tuzilishi murakkabligiga qarab:

a) keng tarqalgan foydali qazilmalar konlari boʻyicha — eng kam oylik ish haqining 10 baravarigacha;

b) noruda foydali qazilmalar konlari va yer osti suvlari boʻyicha — eng kam oylik ish haqining 25 baravarigacha;

v) rudali foydali qazilmalar va uglevodorodlar konlari boʻyicha — eng kam oylik ish haqining 35 baravarigacha miqdorni tashkil etishi mumkin.

11. Sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan foydali qazilmalar zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

a) Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan yangidan tasdiqlangan (neft, neft-gaz, gaz kondensati, neft-gaz kondensati, gaz va bitum konlari uchun — qazib olish koeffitsiyenti oʻzgarishi tufayli) konditsiyalarga muvofiq boʻlmagan, shuningdek foydali qazilmalar zaxiralarining qayta tasdiqlanishi natijasida balansdagi va (yoki) balansdan tashqari toifasidan chiqarilgan foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarish belgilangan tartibda amalga oshiriladi;

b) kon-geologik, gidrogeologik, muhandislik-geologik, ekologik va boshqa tabiiy sharoitlarning aniqlangan jiddiy oʻzgarishi oqibatidagi texnik-iqtisodiy sabablarga koʻra qazib olinishi maqsadga muvofiq boʻlmagan foydali qazilmalar zaxiralari yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish tasdiqlangan texnik-iqtisodiy xulosa asosida amalga oshiriladi;

12. Sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan foydali qazilmalarning balansdagi zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish ularni balansdan tashqari zaxiralarga oʻtkazishning maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida belgilangan tartibda tasdiqlangan texnik-iqtisodiy asoslash mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi.

13. Foydali qazilmalar zaxiralarini texnik-iqtisodiy sabablarga koʻra yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi texnik-iqtisodiy asoslashda, zaxiralarni ochish va tayyorlashning eng oqilona usullarini, mineral xomashyoni qazib olish va qayta ishlashning ilgʻor texnologiyasini qoʻllanishni hisobga olgan holda, ushbu zaxiralarni qazib olishning aniq konlarga nisbatan tatbiq etish mumkin boʻlgan bir nechta variantlari koʻrib chiqilishi kerak.

14. Foydali qazilmalarning tasdiqlanmagan zaxiralari yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish umuman ishlov berilgan kon boʻyicha yoki uning uchastkalari boʻyicha, shuningdek zaxiralarni tasdiqlashda Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan qabul qilingan, toʻliq ishlangan yoki ularning konturida yetarli hajmda foydalanish uchun hisoblab chiqilgan bloklar boʻyicha amalga oshiriladi.

16. Foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarish konni qazib olish jarayonida yoki geologiya-qidiruv ishlari natijalari boʻyicha olingan foydali qazilmalar jismlari miqdori, foydali qazilmalarning joylashish sharoitlari va sifati toʻgʻrisidagi yangi maʼlumotlar, neft, gaz, neftdagi gaz va kondensat aralashmasining qazib olinadigan zaxiralari boʻyicha esa — neft, gaz, neftdagi gaz va kondensat aralashmasini qazib olishning kamayib boruvchi koeffitsiyenti miqdorini koʻrib chiqishning texnik-iqtisodiy asoslangan yangi maʼlumotlari asosida amalga oshiriladi.

17. Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan tasdiqlangan qoʻshimcha foydali komponentlarni, shu jumladan tarqoq elementlarni yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish asosiy foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarish bilan bir vaqtda amalga oshiriladi.

18. Foydali qazilmalar zaxiralarining tasdiqlanmagan zaxiralarini hisobdan chiqarishda yer osti boyliklaridan foydalanuvchi tomonidan Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tasdiqlagan zaxiralar konturlari doirasida konni qidirish va qazib olish maʼlumotlari qiyoslanishi kerak. Qiyoslash kon jismlari (qatlamlari), hisoblangan zaxiralar bloklari, toifalari boʻyicha alohida-alohida amalga oshirilishi kerak. Qiyoslash asosida, konni qidirib topgan (baholagan) korxona bilan birgalikda foydali qazilmalar zaxiralarining tasdiqlanmaganligi sabablari tahlil qilinadi.

19. Foydali qazilmalar balansdagi zaxiralarining hisobdan chiqarilganlari va (yoki) hisobdan chiqarishga moʻljallanayotganlarining umumiy miqdori tasdiqlangan zaxiralarning (neft va gaz, shu jumladan ularning qazib olinadigani uchun) 20 foizidan ortiq boʻlgan hollarda umuman kon boʻyicha zaxiralar belgilangan tartibda qayta hisoblab chiqiladi va qayta tasdiqlanadi.

20. Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining foydali qazilmalar zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish toʻgʻrisidagi qarori protokol bilan rasmiylashtiriladi, uning nusxalari ekspertiza materiallari bilan birga ikki hafta muddatda yer osti boyliklaridan foydalanuvchiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasiga yuboriladi.

21. Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining foydali qazilmalar zaxiralarini yer osti boyliklaridan foydalanuvchi balansidan chiqarish toʻgʻrisidagi protokoli Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansiga belgilangan tartibda zarur tuzatishlar kiritish uchun asos hisoblanadi.

22. Foydali qazilmalar zaxiralarini hisobdan chiqarish yer osti boyliklaridan foydalanuvchi tomonidan davlat statistika hisobotida aks ettiriladi.

23. Uchastkalarga yondashish uchun xizmat qiladigan, zaxiralari sanoat uchun ahamiyatini yoʻqotgan yoxud keyingi geologiya-qidiruv ishlarida yoki konni qazib olishda tasdiqlanmagan zaxiralar sifatida yer osti boyliklaridan foydalanuvchi zaxirasidan chiqarishga moʻljallangan kon ishlari oʻrni faqat koʻrsatib oʻtilgan zaxiralar hisobdan chiqarilgandan va qazib olinadigan birliklar qayta ishlangandan keyin qoplanadi.