Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi va Moliya vazirligi qaror qiladi:

1. Korxona va tashkilotlarning ishlatilgan va buzib qoʻyilgan veksel blankalarini yoʻq qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtgan kundan boshlab 10 kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi qonunlariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan va korxona va tashkilotlarning veksel blankalarini (keyinchalik — korxonalarning veksellari) yoʻq qilish tartibini belgilaydi.

1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq korxonalarning chiqarilgan veksellariga taalluqlidir.

2. Korxonalarning veksellarini toʻlashni rasmiylashtirish emitent yoki uning topshirigʻiga binoan emitent bilan shartnoma tuzgan xizmat koʻrsatuvchi bank tomonidan amalga oshiriladi.

3. Korxonalarning veksellarini toʻlashda korxonalarning qarzi toʻlangan veksellari blankalarida “SOʻNDIRILDI” degan maxsus shtamp qoʻyiladi. Shtampning rangi va hajmi korxona vekselining umumiy koʻrinishidan ajralib turishi kerak.

4. Soʻngra “Veksel” degan soʻzning birinchi harfi, “v” harfi — oʻz ichiga nomini olgan holda maxsus ravishda kesish amalga oshiriladi.

5. Veksellarni saqlash uchun korxonada yetarli sharoitlar yoʻq boʻlgan hollarda, korxona xizmat koʻrsatuvchi bank bilan tuzilgan shartnomaga asosan veksel blankalarini xizmat koʻrsatuvchi bankning omborxonalarida saqlashi mumkin.

6. Bunda, korxonalarning veksellariga pul toʻlangandan keyin, emitentning hisob raqami ochilgan xizmat koʻrsatuvchi bank keyinchalik saqlash va yoʻq qilish uchun qarzlari qaytarilgan veksellarning roʻyxatini tuzadi.

7. Toʻlangan va toʻlanmagan veksellar blankalari, shuningdek buzib qoʻyilgan veksel blankalari veksel rekvizitlarini rasmiylashtirishda buzilgan veksel blankalari toʻgʻrisidagi dalolatnoma bilan yil davomida yoʻq qilingunga qadar saqlanishi kerak.

8. Korxonalarning toʻlangan veksellarining blankalari “006 qatʼiy hisobot blankalari” nomli korxonaning balansdan tashqari hisob raqamiga kirim qilinadi va u yerda “bitta uchun 1 soʻm” deb shartli baholangan holda hisobga olinadi, agar korxonalar veksellarini toʻlash blankalari xizmat koʻrsatuvchi bankda saqlansa, ular 93609 “Saqlanishdagi boyliklar” nomli balansdan tashqari bank hisob raqamiga kirim qilinadi. Saqlashga qabul qilingan boyliklar “bitta uchun 1 soʻm” degan shartli baholashda hisobga olinadi.

9. Veksellar korxonada saqlanganda korxonalarning toʻlangan veksellari blankalari saqlash boʻyicha belgilangan tartibga aniq amal qilish va ularning hisobini tashkil qilish boʻyicha javobgarlik emitent-korxona rahbarining buyrugʻiga binoan korxona rahbari va bosh buxgalteri zimmasiga yuklatiladi.

Korxonaning toʻlangan veksellari blankalarini xizmat koʻrsatuvchi bankda saqlashda javobgarlik bankning ichki buyrugʻi bilan xizmat koʻrsatuvchi bankning rahbariga, bosh buxgalteriga va kassa (omborxona) mudiriga yuklatiladi.

10. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan amaldagi qonunchilikni buzilish holatlari boʻyicha emitent yoki veksel ushlovchiga nisbatan ish qoʻzgʻalgan hollarda, korxonalarning ushbu veksellari ish toʻxtatilgunga qadar yoʻq qilinmaydi.

11. Agar, qarzni toʻliq qaytarish boʻyicha emitentlar va korxonalar veksellarini ushlovchilar oʻrtasidagi nizolar sudlarda koʻrib chiqilsa, bunday hollarda ushbu veksellar sudning yakuniy qarori chiqqanidan soʻng yoʻq qilinadi.

12. Korxonalar veksellarining blankalarini jismoniy yoʻq qilishni amalga oshirish uchun emitent xizmat koʻrsatuvchi bank bilan birgalikda veksel blankalarini yoʻq qilishni tashkil qiluvchi va yoʻq qilish joyini belgilovchi komissiya va ishchi guruhini tarkibi koʻrsatilgan buyruqni chiqaradilar.

13. Korxonalarning toʻlangan veksellarini yoʻq qilish quyidagilardan tashkil qilingan maxsus komissiya tomonidan amalga oshiriladi:

a) veksel emitentning vakolatli vakili;

b) xizmat koʻrsatuvchi bankning vakili;

v) Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining vakili;

g) Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi vakili.

14. Korxonalarning veksellari ularni yondirish, qirqish yoki maxsus asbob-uskunalar yordamida maydalash yoʻli orqali yoʻq qilinadi.

15. Korxonalarning toʻlangan veksellarini yoʻq qilish uchun omborxonadan olishda har bir veksel blanki qaytadan hisoblab chiqiladi, bunda kesiklarni mavjudligi tekshiriladi, undan soʻng xizmat koʻrsatuvchi bank tomonidan toʻrt nusxada olinganligi toʻgʻrisida roʻyxat tuziladi. Roʻyxatda korxonalar veksellarining blankalari nima uchun olinganligi, soni, tartib raqami, seriyasi va yoʻq qilish uchun olingan korxonalarning toʻlangan veksellari blankalarining nominali koʻrsatiladi.

16. Roʻyxatning birinchi nusxasi korxonalarning toʻlangan veksellari blankalarini saqlashni amalga oshiruvchi xizmat koʻrsatuvchi bankning kunlik kassa hujjatlarida qoladi. Ikkinchi nusxasi emitent korxonaning vakiliga beriladi, uchinchi nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining vakiliga beriladi va toʻrtinchi nusxasi Moliya vazirligining vakiliga beriladi.

17. Qaytadan hisoblash tugagandan soʻng toʻlangan veksellar blankalari komissiya aʼzolari ishtirokida yoʻq qilinadigan joyga transportirovka qilish uchun maxsus qoplarga joylashtiriladi. Qoplarga bank muassasasining nomi, veksel blankalarining summasi va sana yozilgan yozuv yopishtirib qoʻyiladi. Yopishtirilgan yozuvga javobgar shaxslarning (rahbar, kassa mudiri, bosh buxgalter) va komissiya aʼzolarining imzolari qoʻyiladi, soʻngra kassa (omborxona) mudiri tomonidan plombalanadi.

18. Yoʻq qilinadigan joyga yetib kelgach komissiya aʼzolari qoplarni, ulardagi yozuvlar va plombalarning butligiga ishonch hosil qiladilar. Agar qoplarga shikast yetgan boʻlsa yoki plomba va yozuvlar yoʻq boʻlsa, u holda qoplar mazkur veksellarni mavjudligi va butligini tekshirish uchun xizmat koʻrsatuvchi bank muassasasiga qaytariladi.

19. Toʻlangan veksellar yoʻq qilingandan soʻng toʻrt nusxada dalolatnoma tuziladi. Dalolatnomada blankalarni yoʻq qilish boʻyicha komissiya aʼzolarining egallab turgan lavozimi koʻrsatilgan tarkibi, emitentning toʻliq nomi, yoʻq qilingan sana, yoʻq qilingan veksel blankalarining tartib raqamlari, soni, seriyasi va nominali, shuningdek veksel blankalarini yoʻq qilish sabablari koʻrsatiladi.

20. Dalolatnomaning roʻyxat ilova qilingan bir nusxasi toʻlangan veksel blankalarini saqlashni amalga oshiruvchi xizmat koʻrsatuvchi bankka beriladi. Dalolatnomaning roʻyxat ilova qilingan ikkinchi nusxasi emitentga beriladi. Dalolatnomaning roʻyxat ilova qilingan uchinchi nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga beriladi. Dalolatnomaning roʻyxat ilova qilingan toʻrtinchi nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga beriladi.

21. Korxonalarning toʻlangan veksellari yoʻq qilingandan keyin, ushbu veksellarning emitenti va xizmat koʻrsatuvchi bank, yoʻq qilingan veksellarning seriyalari, nominali va soni koʻrsatilgan reyestrini oʻn yil mobaynida saqlashlari kerak.