Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси, «Давлат солиқ хизмати тўғрисида»ги Қонунининг 7-моддасига ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 29 декабрдаги «Ўзбекистон Республикасининг 2009 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида»ги ПҚ-1024-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 52-сон, 515-модда) мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси қарор қиладилар:

1. Илова қилинаётган Ягона ижтимоий тўловнинг базавий миқдори киритилиши муносабати билан ягона ижтимоий тўловни ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги вақтинчалик низом тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатига олинган кундан бошлаб ўн кун ўтгач кучга киради.

Ушбу Вақтинчалик низом Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодекси ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 29 декабрдаги «Ўзбекистон Республикасининг 2009 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида»ги ПҚ-1024-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 52-сон, 515-модда) мувофиқ ягона ижтимоий тўловнинг (кейинги ўринларда ЯИТ деб аталади) базавий миқдори киритилиши муносабати билан хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ЯИТни ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартибини белгилайди.

Ушбу Вақтинчалик низом қонун ҳужжатларга мувофиқ, ягона ижтимоий тўловнинг пасайтирилган ставкаси белгиланган юридик шахсларга, бюджет ташкилотларига ҳамда нотижорат ташкилотларига татбиқ этилмайди.

1. 2009 йилнинг 1 январидан бошлаб ЯИТ тўловчилари ЯИТни Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексида белгиланган тартибда 24 фоизли ставка бўйича, бироқ:

— ҳар бир ходим учун ойига бир минимал иш ҳақидан кам бўлмаган миқдорда, фермер хўжаликлари бундан мустасно;

— фермер хўжаликлари ҳар бир ходими учун ойига минимал иш ҳақининг 50 фоизи миқдоридан кам бўлмаган миқдорда ЯИТ ҳисоблашади.

Ҳисоблаб чиқарилган ЯИТ суммаси фойда солиғи бўйича солиқ солинадиган фойдани аниқлашда Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 145-моддасига мувофиқ чегириб ташланади, бундан ушбу Вақтинчалик низомнинг 13-бандида назарда тутилган ҳолат мустасно.

2. Ушбу Вақтинчалик низомни қўллаш мақсадида ходимларга меҳнат шартномаларига ёки ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш предмети бўлган фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартномаларга мувофиқ ишлаётган жисмоний шахслар киради.

3. ЯИТ тўловчилари ҳисобот ойида ходимларнинг ҳақиқатда ишлаган кунларидан ва ушбу Вақтинчалик низомнинг 1-бандида белгиланган нормативлардан келиб чиққан ҳолда жами корхона бўйича ЯИТнинг базавий миқдорини аниқлайдилар.

4. ЯИТнинг базавий миқдори қуйидаги формула асосида аниқланади:

БР_яит — ЯИТнинг бир ой учун базавий миқдори;

K — бир ойда барча ходимларнинг ҳақиқатда ишлаган кунлари (бир кунда ишлаган соатларидан қатъи назар) сони, бироқ корхонада ўрнатилган иш кунлари сонидан ортмаган ҳолда. Ходимларнинг ҳақиқатда ишлаган кунларига, шунингдек, йиллик меҳнат таътилларига ва иш ҳақи сақланган ҳолда бериладиган таътилларга тўғри келадиган кунлар ҳам тааллуқлидир. Бир ойда ходимларнинг ҳақиқатда ишлаган кунларини ҳисоблаб чиқаришда қуйидагиларнинг ишлаган кунлари киритилмайди:

пасайтирилган ставкалар бўйича ЯИТ ҳисоблаб чиқариладиган ихтисослаштирилган цехлар, участкалар ва корхоналарда ишловчи ногиронларнинг иш кунлари;

касаначиларнинг иш кунлари (ЯИТ бўйича имтиёз муддати тугагунга қадар);

фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартномаларга мувофиқ ишлар бажараётган (хизматлар кўрсатаётган) якка тартибдаги тадбиркорларнинг иш кунлари.

n — корхонада белгиланган бир ойдаги иш кунлари сони

N — бир ходим учун бир ойда ЯИТ нормативи (бир минимал иш ҳақи, фермер хўжаликлар учун эса белгиланган минимал иш ҳақининг 50 фоизи). Агар минимал иш ҳақининг миқдори ойнинг 1-кунида ўзгармаса, у ҳолда ой учун минимал иш ҳақининг ўртача ойлик миқдори қўлланилади.

5. ЯИТнинг базавий миқдори ҳар ой ҳисоблаб чиқарилади. Ҳисобот даври учун ЯИТнинг базавий миқдорини ҳисоблаб чиқариш учун ҳисобот даврининг ҳар бир ойи учун ЯИТнинг базавий миқдорлари қўшиб чиқилади.

6. Агар Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексига мувофиқ ҳисоблаб чиқилган ЯИТ суммаси ЯИТнинг базавий миқдоридан кам бўлса, у ҳолда тўланиши лозим бўлган ягона ижтимоий тўлов ЯИТнинг базавий миқдори суммасига тенг.

7. Агар Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексига мувофиқ ҳисоблаб чиқилган ЯИТ ҳақиқий суммаси ЯИТнинг базавий миқдоридан кўп ёки унга тенг бўлса, у ҳолда ЯИТ ҳақиқатда ҳисобланган сумма миқдорида тўланиши керак.

8. Тўловчилар, фермер хўжаликлари бундан мустасно, ЯИТ ҳисоб-китобига Маълумотнома-ЯИТнинг базавий миқдори ҳисоб-китобини ушбу Вақтинчалик низомнинг 1 ва 2-иловаларида келтирилган шаклда тақдим этишади. Фермер хўжаликлари улар микрофирма, кичик корхона бўлиши ёки бўлмаслигидан қатъи назар, чорак учун ЯИТнинг ҳисоб-китобига Маълумотнома-ЯИТнинг базавий миқдори ҳисоб-китобини ушбу Вақтинчалик низомнинг 2-иловасида келтирилган шаклда тақдим этишади.

9. Ягона ижтимоий тўлов, фуқароларнинг суғурта бадаллари ва бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига мажбурий ажратмалари бўйича солиқ ҳисоботи шаклида, тақдим этиладиган Маълумотнома-Ҳисоб-китобдан келиб чиқиб, ЯИТ ҳисоб-китоби шаклига қуйидаги сатрлар киритилади:

«051» — ҳисобот даври учун ЯИТнинг базавий миқдори. Ушбу сатр фақат 3-устуни бўйича тўлдирилади;

«052» — Ҳисобот даврида тўланиши лозим.

Агар ЯИТ ҳисоб-китоби 3-устунининг «050»-сатри 3-устунининг «051»-сатридан катта ёки тенг бўлса, у ҳолда 3-устуннинг «052»-сатрида «050»-сатридаги ЯИТ суммаси кўрсатилади;

агар 3-устуннинг «050»-сатридаги сумма 3-устуннинг «051»-сатридаги суммадан кичик бўлса, у ҳолда 3-устуннинг «052»-сатрида 3-устуннинг «051»-сатридаги сумма кўрсатилади.

4-устуннинг «052»-сатрига 4-устуннинг «050»-сатридаги сумма кўчириб ўтказилади.

«060»-сатрга ЯИТнинг аввалги ҳисоб-китобининг «052»-сатридаги суммаси кўчириб ўтказилади.

10. ЯИТнинг базавий миқдоридан келиб чиққан ҳолда ЯИТни ҳисоб-китобининг шартли мисоллари ушбу Вақтинчалик низомнинг 3-иловасида келтирилган.

11. Тўловчилар ушбу Вақтинчалик низомнинг талабларини ҳисобга олган ҳолда ЯИТни ҳисоблаб чиқаришнинг тўғрилигига ва амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ уни ўз вақтида тўлашга жавобгардирлар.

12. Давлат солиқ хизмати органлари Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ ЯИТни тўғри ҳисоблаб чиқарилиши ва тўланиши устидан назоратни амалга оширадилар.

13. Ушбу Вақтинчалик низомда назарда тутилган ЯИТни ҳисоблаб чиқаришнинг тартиби бузилган ҳоллари аниқланганда, давлат солиқ хизмати органлари ЯИТнинг базавий миқдоридан келиб чиқиб, қонун ҳужжатларга мувофиқ пеня ҳисоблаган ҳолда, ЯИТни қўшимча ҳисоблайдилар. Бунда, давлат солиқ хизмати органлари томонидан қўшимча ҳисобланган ЯИТ суммаси тўловчи ихтиёрида қоладиган фойда ҳисобидан ундирилади ва фойда солиғини ҳисоблаб чиқаришда солиқ солинадиган фойдадан чегирилмайди.

14. Ушбу Вақтинчалик низом 2010 йил 1 январгача амал қилади.

1-мисол. Савдо корхонасида 8 киши ишлайди. Корхонада 5 кунлик иш куни белгиланган. Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги томонидан аниқланадиган Иш вақти ҳисоб-китобига мувофиқ 2009 йил январида 5 кунлик иш ҳафтасида иш кунлари сони 21 кунни ташкил этади. 2009 йил январь ойи учун белгиланган энг кам иш ҳақи миқдори 28 040 сўмни ташкил этади. Январь учун қуйидаги иш ҳақи ҳисобланди:

Барча ходимларнинг ҳақиқатда ишлаган кунларининг умумий сони:

К=21+21+11+21+14+15+21+21=145.

Белгиланган формулага асосан ЯИТнинг базавий миқдори (БР_яит ) = 145/21 * 28 040 сўм = 193 610 сўмни ташкил этади.

Ҳақиқатда ҳисобланган ЯИТ суммаси ЯИТнинг базавий миқдоридан катта бўлганлиги учун (333 600 сўм > 193 610 сўм), ЯИТ ҳисоб-китобининг «Ҳисобот даврида тўланиши лозим» сатрида 333 600 сўм кўрсатилади.

2-мисол. Ишлаб чиқариш корхонасида 9 киши ишлайди. Корхонада 6 кунлик иш куни белгиланган. Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги томонидан аниқланадиган Иш вақти ҳисоб-китобига мувофиқ 2009 йил январида 6 кунлик иш ҳафтасида иш кунлари сони 26 кунни ташкил этади. Январь учун қуйидаги иш ҳақи ҳисобланди:

Барча ходимларнинг ҳақиқатда ишлаган кунларининг умумий сони:

К=26+15+26+16+26+11+15+26+26=187.

Белгиланган формулага асосан ЯИТнинг базавий миқдори (БР_яит ) = 187/26 * 28 040 сўм = 201 672 сўмни ташкил этади.

Шундай қилиб, ҳақиқатда ҳисобланган ЯИТ суммаси ЯИТнинг базавий миқдоридан кичик бўлганлиги учун (162 000 сўм < 201 672 сўм), ЯИТ ҳисоб-китобининг «Ҳисобот даврида тўланиши лозим» сатрида 201 672 сўм кўрсатилади.