Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Текширишларни тартибга солиш ва назорат органлари фаолиятини мувофиқлаштиришни такомиллаштириш тўғрисида» 1996 йил 8 августдаги УП-1503-сон фармонига мувофиқ:

1. Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг Назорат инспекцияси ва унинг жойлардаги бўлинмалари тўғрисида низомнинг янги таҳрири унга киритилган ўзгартириш ва қўшимчаларни ҳисобга олган ҳолда тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Президенти девони Назорат инспекцияси ва унинг жойлардаги бўлинмалари ролини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 1995 йил 8 ноябрдаги Ф-574-сонли фармойишининг 2-банди ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

1. Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг Назорат инспекцияси ва жойлардаги назорат инспекциялари марказий назорат органи бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари, фармойишлари ва уларга мувофиқ қабул қилинган республика Ҳукуматининг қарорлари бажарилиши устидан таъсирчан назорат ташкил этилишини таъминлайдилар.

2. Назорат инспекциялари ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига, қонунларига, Президентнинг фармонлари, қарорлари, фармойишлари ва топшириқларига, Ўзбекистон Республикасининг бошқа меъёрий ҳужжатларига, ушбу Низомга амал қиладилар. Назорат инспекцияларининг фаолияти қонунчиликка, демократия, ошкоралик принципларига қатъий риоя этишга асосланади ҳамда фуқароларнинг манфаатлари, ҳуқуқ ва эркинликлари муҳофаза қилинишига кўмаклашади.

3. Куйидагилар назорат инспекцияларининг тизимини ташкил этади:

Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг Назорат инспекцияси;

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси ҳузуридаги Назорат инспекцияси;

вилоятлар, Тошкент шаҳри ҳокимликлари маҳкамаларининг назорат инспекциялари;

туманлар, шаҳарлар ҳокимликлари маҳкамаларининг назорат инспекциялари.

4. Ўзбекистон Республикаси Президенти девони Назорат инспекциясининг раҳбари айни бир вақтда Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат маслаҳатчиси, жойлардаги назорат инспекцияларининг раҳбарлари эса лавозимлари бўйича — тегишли ҳокимларнинг ўринбосарлари ҳисобланадилар. Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси ҳузуридаги Назорат инспекцияси раҳбарининг мансаб мавқеи Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси томонидан белгиланади.

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси ҳузуридаги Назорат инспекциясининг, вилоятлар, Тошкент шаҳри, туманлар ва шаҳарлар ҳокимликлари маҳкамалари назорат инспекцияларининг раҳбарлари Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг Назорат инспекцияси розилиги билан белгиланган тартибда тайинланадилар.

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси ҳузуридаги Назорат инспекциясининг, вилоятлар, шаҳарлар ва туманлар ҳокимликлари маҳкамалари назорат инспекцияларининг бошқа ходимлари мазкур органлар назорат инспекциялари раҳбарларининг тақдимномасига биноан Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг Раиси, вилоятлар, шаҳарлар ва туманларнинг ҳокимлари томонидан тайинланадилар ҳамда уларнинг розилиги билан лавозимидан бўшатиладилар.

5. Жойлардаги назорат инспекциялари ўзларининг юқори назорат инспекцияларига, шунингдек тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раисига, вилоятлар, шаҳарлар ва туманларнинг ҳокимларига ҳисобот берадилар. Жойларда назорат инспекцияларига раҳбарликни ва уларнинг фаолиятини мувофиқлаштиришни, методологик жиҳатдан таъминлашни уларнинг юқори назорат инспекциялари амалга оширадилар.

6. Ўзбекистон Республикаси Президенти девони Назорат инспекциясининг ва жойлардаги назорат инспекцияларининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

— Президентнинг фармонлари, қарорлари ва фармойишлари ҳамда уларни ижро этиш учун қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, хўжалик бошқаруви, банк, солиқ ва молия муассасалари, мулкчилик шаклларидан қатъи назар, корхона ва ташкилотлар томонидан қандай бажарилаётгани устидан таъсирчан назоратни ташкил қилиш;

— жойлардаги давлат ҳокимияти ва хўжалик бошқаруви органларининг ижрочилик интизомига риоя этиш, улар фаолиятидаги сансалорлик ва тўрачиликни тугатиш борасидаги иши устидан назоратни амалга ошириш;

— республикада қулай инвестиция муҳити таъминланишини, қўшма корхоналар барпо этиш ва уларнинг ишлаши чоғида тўрачиликка йўл қўйилмаслигини, хорижий сармоя иштирокидаги йирик инвестиция лойиҳаларини амалга оширишнинг ҳолатини назорат қилиш;

— Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари, фармойишлари ва уларни ижро этиш учун қабул қилинган Ҳукумат қарорлари тегишли даражада бажарилмаётганлиги, тадбиркорликка тўсқинлик қилинаётганлиги, назорат ташкилотларининг ходимлари, жойлардаги давлат ҳокимияти ва хўжалик бошқаруви органларининг, уларга қарашли ҳудудий бўлинмаларнинг, корхоналар ва ташкилотларнинг раҳбарлари хизмат мавқеини суиистеъмол қилиб, масъулиятсизлик, нотўғри хатти-ҳаракатлар қилаётганликлари тўғрисида фуқаролардан тушган хат ва аризаларни текшириш;

— бозор муносабатлари механизмларини амалга оширишга, тадбиркорларнинг манфаатларини ҳимоя қилишга, хорижий сармояларни жалб этиш ва самарали фойдаланишга, республикада иқтисодий ислоҳотларни янада чуқурлаштиришга қаратилган таклифларни тайёрлаш.

7. Назорат инспекциялари ўз зиммаларига юкланган вазифаларга мувофиқ:

— Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари, фармойишлари, шуларга мувофиқ қабул қилинган Ҳукумат қарорлари жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, хўжалик бошқаруви, банк, солиқ ва молия муассасалари, мулкчилик шаклларидан қатъи назар, корхона ва ташкилотлар томонидан қандай ижро этилаётганлигини текширишни ташкил қилиш ва шундай текширишларни ўтказиш юзасидан зарур чора-тадбирларни амалга оширадилар, уларнинг ўз вақтида ва самарали бўлишини таъминлайдилар;

— ҳокимликлар, вазирликлар, идоралар, давлат концернлари, корпорациялар, уюшмалар, бирлашмалар, корхоналар ва ташкилотлар ишида республика Президенти ва Ҳукуматининг дастурий қарорларини бажаришлари чоғида тўрачиликка, сансалорликка, ижрочилик интизоми бузилишига йўл қўймаслик борасида уларнинг фаолияти устидан мунтазам суратда назорат ўтказилиб турилишини таъминлайдилар;

— жойлардаги давлат ҳокимияти, хўжалик бошқаруви, банк, молия ва солиқ органларининг, шу органлар ҳудудий бўлинмаларининг, қайси идорага бўйсунишидан ҳамда мулкчилик шаклларидан қатъи назар, корхона ва ташкилотларнинг раҳбарлари Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ҳукуматининг дастурий қарорларини қандай бажараётганликлари ҳақида ўз ваколатлари доирасида уларнинг ахборотларини тинглайдилар;

— республика Президенти ва Ҳукуматининг дастурий қарорлари тегишли даражада бажарилмаётганлиги, тадбиркорликка, хорижий сармоялар Ўзбекистонга жалб этилишига тўсқинлик қилинаётганлиги, назорат ташкилотларининг ходимлари, жойлардаги давлат ҳокимияти, хўжалик бошқаруви органларининг, уларга қарашли ҳудудий бўлинмаларнинг, корхоналар ва ташкилотларнинг раҳбарлари хизмат мавқеини суиистеъмол қилиб, масъулиятсизлик, нотўғри хатти-ҳаракатлар қилаётганликлари тўғрисида фуқаролардан тушган хат ва аризаларни текширадилар;

— Президент фармонлари, қарорлари, фармойишлари ҳамда шуларга мувофиқ равишда Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва ҳудудий ҳокимият органлари томонидан қабул қилинган қарорлар ижро этилмаётганлиги фактлари тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Президентига, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раисига ва ҳокимларга ахборот берадилар;

— бозор тузилмалари ва бўғинларини, республикага хорижий сармояларни жалб этиш ва улардан самарали фойдаланиш учун қулай шарт-шароитларни вужудга келтиришга, кўп тармоқли иқтисодиётни шакллантиришга, тадбиркорликни авж олдиришга, аниқланган камчиликлар ва бузилишларни бартараф этишга қаратилган таклифларни раҳбар органларга киритадилар;

— республика Президенти фармонларини ва Ҳукумат қарорларини тегишли тарзда ижро этмаганликлари учун раҳбарларни интизомий жавобгарликка тортиш ҳақидаги, эгаллаб турган лавозимларига мувофиқ ёки мувофиқ эмасликлари тўғрисидаги таклифларни Ўзбекистон Республикаси Президентига, ҳокимларга, вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар, уюшмалар, концернлар, корхоналар ва ташкилотларнинг раҳбарларига тақдим этадилар;

— текширишлар чоғида аниқланган ва жиноий жавобгарликка олиб келадиган талон-торожликлар, хизмат мавқеини суиистеъмол қилиш каби ва мансабдор шахслар томонидан қилинган бошқа ножўя хатти-ҳаракатлар тўғрисидаги ҳужжатларни ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига юборадилар;

— жойларда ижрочилик интизомининг ҳолатини ўрганадилар, бозор иқтисодиётига изчиллик билан ўтишни таъминлашга қаратилган меъёрий ҳужжатларнинг ташаббус кўрсатилган лойиҳаларини тайёрлашда қонун чиқарувчи ва ижроия ҳокимият органлари, иқтисодий тузилмалар билан баҳамжиҳат ҳаракат қиладилар;

— ўз фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборот ва маълумотномаларни давлат органлари ҳамда бошқа органлардан, корхоналар, хўжаликлар, муассасалар ва ташкилотлардан, мансабдор шахслардан сўраб оладилар;

— ўз фаолиятини амалга ошириш учун мутахассисларни, олимларни, давлат, хўжалик, назорат органларининг вакилларини жалб этадилар.

8. Назорат инспекциялари заруратга қараб, аммо ҳар чоракда камида бир марта ўтказиладиган ўз мажлисларида маҳаллий ҳокимият идоралари, назорат ва банк органлари, бошқа манфаатдор ташкилотлар вакилларининг иштирокида, ўтказилган текширишларнинг якунларига оид материалларни, мансабдор шахсларни жавобгарликка тортиш тўғрисидаги тавсияномаларни, республиканинг тегишли ҳудудларида иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш борасидаги таклифларни ҳамда ўз ваколатлари доирасидаги бошқа масалаларни кўриб чиқадилар.

Назорат инспекцияларининг улар томонидан ўтказиладиган назорат тадбирларига мутахассисларни жалб этиш тўғрисидаги қарорлари қайси шахсларга юборилган бўлса, уларнинг ижро этишлари учун мажбурий ҳисобланади, Назорат инспекцияларининг бошқа қарорлари тавсиянома тусида бўлади ва улар юборилган ташкилотларда кўриб чиқиш учун мажбурий ҳисобланади.

Назорат инспекцияларининг ходимлари зиммасига юкланган вазифаларни бажаришлари чоғида уларга қаршилик қилиш бунда айбдор бўлган шахсларнинг қонунда белгиланган тартибда жавобгар бўлишларига олиб келади.

9. Текширишларнинг натижалари ва улар юзасидан кўрилган чора-тадбирлар зарур ҳолларда оммавий ахборот воситалари орқали фуқароларга маълум қилинади.

10. Назорат инспекцияларининг фаолияти судлар ва прокуратура органларининг, шунингдек ички ишлар ва адлия органларининг одил судловни ҳамда прокурор назоратини, суриштирув ва дастлабки терговни амалга ошириш, хўжалик низоларини кўриб чиқиш билан боғлиқ ишларига дахлдор бўлмайди.

Хорижий сармояларни республика иқтисодиётига жалб этиш ва улардан фойдаланиш жараёни, хорижий сармоядорларга кафолатлар ҳамда имтиёзлар берилишининг тўлиқлиги ва уларнинг тўғри қўлланилиши устидан назоратни амалга ошириш, уларнинг ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини, республикада қулай инвестиция муҳитини таъминлаш, қўшма корхоналарни барпо этиш чоғида сансалорлик ва тўрачиликка йўл қўймаслик мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти девони Назорат инспекцияси таркибида хорижий сармоялардан самарали фойдаланишни назорат қилиш хизмати тузилади.

Мазкур хизмат ўз ишини Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланадиган низомга мувофиқ амалга оширади.