Ҳимоя ордери зўравонликка учраган болаларни ҳимоя қилиш учун бериладиган ҳужжатдир.
Болаларга нисбатан зўравонлик нима?
2024 йил 14 ноябрда “Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонун қабул қилинган.
Унга кўра, болаларга нисбатан зўравонлик - боланинг ҳаётига, соғлиғига, жинсий дахлсизлигига, шаънига, қадр-қимматига ҳамда қонун билан ҳимоя қилинадиган бошқа ҳуқуқлари ва эркинликларига тажовуз қиладиган, жисмоний ёки руҳий азоб етказаётган ёки етказиши мумкин бўлган ҳамда асосий эҳтиёжларига зид бўлган, шу жумладан телекоммуникация тармоқларидан ва Интернетдан фойдаланган ҳолда амалга ошириладиган, қасддан содир этиладиган ҳаракат (ҳаракатсизлик).
Жисмоний зўравонлик, жинсий зўравонлик, руҳий зўравонлик, ғамхўрлик кўрсатмаслик, эксплуатация қилиш ва таъқиб этиш (буллинг) болаларга нисбатан зўравонликнинг шаклларидир. Болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шакллари тақиқланади ҳамда қонун билан таъқиб қилинади.
Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича умумий ҳамда якка тартибдаги чора-тадбирлар амалга оширилади. Ҳимоя ордерини бериш якка тартибдаги чора-тадбирлардан бири ҳисобланади.
Ҳимоя ордери – бу зўравонликдан жабрланувчига давлат ҳимоясини тақдим этадиган, болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уларга нисбатан зўравонлик содир этилиши таҳдидини юзага келтирувчи шахсга ёки шахслар гуруҳига нисбатан таъсир кўрсатиш чоралари қўлланилишига сабаб бўладиган ҳужжат.
Ҳимоя ордерини бериш учун қуйидагилар асос бўлади:
- зўравонликдан жабрланувчининг ёки унинг қонуний вакилининг мурожаати;
- жисмоний ёки юридик шахсларнинг хабарлари;
- болаларга нисбатан зўравонлик содир этиш ёхуд уларни содир этишга уриниш фактларининг давлат органлари ва ташкилотлар ходимлари томонидан бевосита аниқланганлиги;
- ОАВдаги, Интернетдаги, шу жумладан ижтимоий тармоқлардаги эълонлар;
- давлат органларидан ва бошқа ташкилотлардан келиб тушган материаллар.
Ҳимоя ордери:
- ички ишлар органлари томонидан берилади;
- муддати 30 кун;
- зўравонлик ёки унинг таҳдиди аниқланганидан кейин 24 соат ичида берилади
- зўравонлик қилган шахс 16 ёшга тўлмаган бўлса берилмайди
- суд томонидан 1 йилгача узайтириши мумкин
Агар жабрланувчи 18 ёшга тўлса ордер муддати тугайди.
Таълим муассасаларида болаларга нисбатан зўравонликка йўл қўйилмайди. Мисол учун, мактабларда болаларни уриш, камситиш ёки шафқатсиз муомалалар қатъиян тақиқланади.
Ўқитувчилар:
- ўқувчилар ва ота-оналар билан мулоқотда одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилиши;
- барча болаларга тенг муносабатда бўлиши;
- психологлар билан ҳамкорлик қилиши лозим.
