Siyosiy partiyalarga aʼzolik qanday amalga oshiriladi?
O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bir paytning o‘zida faqat bitta siyosiy partiyaga aʼzo bo‘lishi mumkin.
Partiyaga mansubligiga ko‘ra fuqaroning huquqlarini har qanday cheklash, xuddi shuningdek unga imtiyozlar yoki ustunliklar berish taqiqlanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti respublika barcha fuqarolarining huquq va erkinliklariga rioya qilinishining kafili sifatida prezidentlik vakolatlarini bajarish muddati davomida siyosiy partiyaga aʼzolikni yoki unda ishtirok etishni to‘xtatib turishi yoxud butunlay to‘xtatishi shart.
Kimlar siyosiy partiyaga aʼzo bo‘lolmaydi?
Quyidagilar siyosiy partiyalarga aʼzo bo‘la olmaydilar:
sudyalar;
O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasining mansabdor shaxslari;
prokurorlar va prokuratura tergovchilari;
ichki ishlar, O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi organlari, davlat xavfsizlik xizmati xodimlari;
harbiy xizmatchilar;
xorijiy davlatlarning fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar.
Siyosiy partiyalarga aʼzolik yakka tartibda qayd etiladi.
Siyosiy partiyani tuzishning muhim jihatlari nimadan iborat?
Siyosiy partiyani tuzish uchun kamida sakkizta hududiy subyektda (viloyatda), shu jumladan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Toshkent shahrida yashayotgan hamda partiyaga birlashish istagida bo‘lgan kamida yigirma ming fuqaroning imzosi bo‘lishi talab etiladi.
Siyosiy partiya tuzish tashabbuskorlari kamida ellik kishidan iborat bo‘lishi, ular partiya taʼsis hujjatlarini tayyorlash, aʼzolar tarkibini shakllantirish hamda taʼsis syezdi yoki konferensiyasini chaqirish bo‘yicha tashkiliy qo‘mitani tuzishlari lozim.
Tashkiliy qo‘mita o‘zi tuzilgan kundan boshlab yetti kunlik muddatdan kechiktirmay O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga o‘z tashabbusi, qo‘mitaning tarkibi, rahbari (yetakchisi), joylashgan manzili hamda taʼsis syezdi yoki konferensiyasi chaqiriladigan sanani yozma ravishda xabar qilishi lozim.
Tashkiliy qo‘mita tuzilgan kundan boshlab uzog‘i bilan uch oy faoliyat ko‘rsatish huquqiga egadir.
Siyosiy partiya taʼsis syezdida yoki konferensiyasida tuziladi.
Taʼsis syezdi yoki konferensiyasi partiya ustavi va dasturini qabul qiladi, uning saylab qo‘yiladigan organlarini tuzadi.
Siyosiy partiyalarni ro‘yxatga olish qanday amalga oshiriladi?
Siyosiy partiyalar O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan ro‘yxatga olinadi.
Siyosiy partiyani ro‘yxatdan o‘tkazish uchun ustav qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy muddat ichida quyidagilar taqdim etiladi:
partiya rahbar organining kamida uch aʼzosi imzolagan ariza;
ustav;
dastur;
taʼsis syezdi yoki konferensiyasining bayoni;
ushbu Qonun talablari bajarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar, shu jumladan mazkur partiyaga birlashish istagini bildirgan yigirma ming nafar O‘zbekiston Respublikasi fuqarosining o‘zlari imzo qo‘ygan ro‘yxati, saylab qo‘yiladigan organlarning aʼzolari to‘g‘risidagi maʼlumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, turar joyi va ish joyi, telefon raqami), rahbar organ aʼzolariga vakolatlar, shu jumladan ro‘yxatdan o‘tkazish jarayonida yoxud munozaralar kelib chiqqan taqdirda sudda partiya nomidan ishtirok etish huquqi berilganligi to‘g‘risidagi partiya oliy organining qarori.
Siyosiy partiyaning faoliyatini tugatish tartibi
Siyosiy partiyaning faoliyati quyidagi tarzda tugatiladi:
partiyaning o‘z ustaviga muvofiq tarqalib ketishi orqali, bu haqda partiya oliy organi uch kunlik muddat ichida O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga xabar qiladi;
partiya “Siyosiy partiyalar to‘g‘risida”gi Qonun 3-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan xatti-harakatlarni sodir etgan hollarda yoki o‘z faoliyati to‘xtatib qo‘yilganidan so‘ng bir yil muddat ichida o‘sha xatti-harakatlarni takror sodir etgan hollarda O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligining yoki O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimnomasiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining qarori bilan.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligining siyosiy partiya faoliyati tugatilganligi to‘g‘risidagi rasmiy xabari ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilingan kundan boshlab siyosiy partiyaning faoliyati tugaydi.
