Ҳужжат кучини йўқотган 25.07.2024 03.12.1998 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 562
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг Стандарти, 03.12.1998 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 562
Дата вступления в силу
03.12.1998
Ҳужжат кучини йўқотган 25.07.2024
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

«ТАСДИҚЛАНГАН»

Ўзбекистон Республикаси

Молия вазирлиги

вазирнинг ўринбосари

Э.Ф. ГАДОЕВ

1998 йил 19 октябрь, 52-сон

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ДАВЛАТ СУБСИДИЯЛАРИНИНГ ҲИСОБИ ВА ДАВЛАТ ЁРДАМИ БЎЙИЧА КЎРСАТИЛАДИГАН МАЪЛУМОТЛАР
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИнинг МИЛЛИЙ СТАНДАРТИ
10-СОН БҲМС
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 1998 йил 3 декабрь, 562-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
 LexUZ шарҳи
Мазкур стандарт Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2024 йил 14 июндаги 136-сонли «Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (10-сонли БҲМС) «Давлат ёрдамининг ҳисоби ва у тўғрисидаги маълумотларни ёритиб бериш»ни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3534, 24.07.2024 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ушбу Бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти (БҲМС) Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерлик ҳисоб-китоби тўғрисида»ги Қонуни асосида ишлаб чиқилган бўлиб, Ўзбекистон Республикасида бухгалтерия ҳисобини меъёрий тартибга солиш тизимининг бир қисмидир.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
МАҚСАДИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ушбу стандартнинг мақсади бухгалтерия ҳисоб-китоби тамойилларини белгилаб олишдан ва хўжалик юритувчи субъектлар олган давлат субсидияларини ёхуд бошқа турдаги давлат ёрдамини молиявий ҳисоботда акс эттиришдан иборат.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
АМАЛ ҚИЛИШ СОҲАСИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Ушбу стандарт хўжалик юритувчи субъектлар томонидан давлат субсидияларини ҳисоб-китоб қилиш ва бошқа турдаги давлат ёрдамини очиш мақсадида қўлланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Ушбу стандарт қуйидагиларга нисбатан қўлланилмайди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.1. Ўзгариб турувчи нархларни акс эттирувчи молиявий ҳисоботларда давлат субсидияларини ҳисоб-китоб қилишда ва шу турдаги қўшимча ахборотларда юзага келадиган ўзига хос муаммолар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.2. Солиққа тортиладиган даромадни аниқлашда, даромад солиғи бўйича мажбуриятлар асосида белгиланган ёки чекланган фойда ва енгилликлар тарзда корхонага тақдим этиладиган давлат ёрдамига (солиқдан вақтинчалик озод қилиш, солиқ кредити ва даромад (фойда) солиғи ставкасини камайтириш) берилган давлат ёрдами.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.3. Хўжалик юритувчи субъектнинг мулкида давлатнинг қатнашиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ТУШУНЧАЛАР
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Ушбу Стандартда фойдаланиладиган тушунчалар:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Давлат субсидиялари — хўжалик юритувчи субъектнинг операция фаолиятига тааллуқли муайян шароитларда хўжалик юритувчи субъектга ресурсларни бериш тарзида ҳукумат томонидан бериладиган ёрдам.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Давлат ёрдами — муайян мезонлар билан қаноатлантирувчи битта ёки бир қатор хўжалик юритувчи субъектлар иқтисодий ёрдам бериш учун давлат кўрилган акция. Ушбу стандарт мақсадлари учун давлат ёрдами фақат бевосита, ривожланиб бораётган секторларда инфратузилмаларни вужудга келтириш ёки рақобатчиларга савдо чеклашларини жорий этиш сингари умумий савдо шартларига таъсир этувчи хатти-ҳаракатлар воситасида бериладиган имтиёзларни ўз ичига олмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Активларга киритиладиган субсидиялар — бу узоқ муддатли активларни муайян қурилиш лойиҳалари учун сотиб олиш ёки қуриш мақсадида хўжалик субъектлари ажратадиган давлат субсидияларидир, ишга тушириш ёки харид қилиш муддатлари, ушбу активларнинг муайян жойлашиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Даромадга киритиладиган субсидиялар — бу активларга киритиладиганларидан ташқари, давлатнинг ҳар қандай бошқа субсидиялари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қайтармаслик асосидаги ссудалар — бу кредитор қайтаришни талаб қилмаган ҳолда, муайян шартларга риоя қилиб берадиган ссудалардир.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Хўжалик юритувчи субъектнинг давлат ёрдамини олиши иккита сабабга кўра молиявий ҳисоботни тайёрлашдаги жиддий ҳолдир:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6.1. Агар ресурслар ўтказиб бўлинган бўлса, уларни бухгалтерлик ҳисоб-китобида тўғри акс эттириш керак;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6.2. Ҳисобот даври давомида хўжалик субъекти учун бундай ёрдамни олишнинг аҳамиятини кўрсатган маъқул.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу эса хўжалик субъектларининг молиявий ҳисоботларини аввалги даврлардаги ҳисоботлар ва бошқа субъектларнинг ҳисоботлари билан таққослашга кўмаклашади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ДАВЛАТ СУБСИДИЯЛАРИ БУХГАЛТЕРЛИК ҲИСОБ-КИТОБИ УСЛУБИЯТИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Корхона белгиланган талабларга мос эканлигига ва субсидия олинишига етарлича ишонч бўлмагунича давлат ёрдами тан олинмайди. Субсидия олиш ўз-ўзидан субсидиялар бериш билан боғлиқ шартлар бажариб бўлинган ёки бажарилади, деган маънони англатмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Субсидияларни олиш шакли уни ҳисоботларда акс эттириш усулига таъсир қилмайди. Масалан, субсидия, у нақд шаклда олиндими ёки давлатга нисбатан мажбуриятларни камайтириш шаклида олиндими, бундан қатъи назар, ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Қайтармаслик асосида муайян шартлар билан берилаётган давлат ссудасига хўжалик субъекти ана шу шартларни бажаришига етарлича кафолат мавжуд бўлган тақдирда давлат субсидияси деб қаралади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Давлат субсидиялари улар билан боғлиқ чиқимларга киритиш учун зарур бўлган даврлар мобайнида улар қоплайдиган жорий операциялар бўйича мунтазам асосда даромад деб ҳисобланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Даромад (фойда) солиғи ва бошқа солиқлар даромаддан келиб чиқиб ҳисобланишини назарда тутиб, молиявий-бюджет сиёсатининг давоми бўлмиш давлат субсидияларини молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда (қ: «Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот» Бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти) кўриб чиқиш зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Давлат субсидияларининг мақсадли маблағлар сифатида тан олиниши ҳисоблаш усулига кўра амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Давлат субсидиялари молиявий натижалар тўғрисидаги Ҳисоботда улар билан боғлиқ чиқимлар (харажатлар) билан нисбатини белгилаш учун зарур бўлган ҳисобот даврлари мобайнида даромадлар деб эътироф этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Амортизация қилинадиган активлар билан боғлиқ субсидиялар одатда ана шу активлар бўйича амортизация ҳисобланадиган ҳисобот даврлари мобайнида ва нисбатларда даромад деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Муайян шартлар ва мажбуриятлар билан берилган амортизация қилинмайдиган активлар билан боғлиқ субсидиялар мазкур мажбуриятларни бажариш билан боғлиқ харажатлар амалга ошириладиган даврлар мобайнида даромад деб эътироф этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Қилинган харажатлар ёки кўрилган зарарлар учун компенсация сифатида олиниши лозим бўлган ёки хўжалик субъектига, келгусида у билан ҳеч қандай харажатларга бормаган ҳолда, дарҳол молиявий ёрдам кўрсатиш мақсадида ажратиладиган давлат субсидияси у олиниши керак бўлган даврда даромад сифатида, шунингдек фавқулодда модда (қ: «Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот» Бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти) сифатида эътироф этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Давлат субсидияси хўжалик субъекти томонидан аввалги даврда қилинган харажатлар ёки кўрилган зарарлар учун компенсация сифатида олиниши мумкин. Бундай субсидия у олиниши керак бўлган даврда даромад сифатида, кейинчалик унинг таъсирини белгилаш учун очиш билан фавқулодда модда сифатида эътироф этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ДАВЛАТНИНГ НОЛИКВИД СУБСИДИЯЛАРИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Давлат субсидияси хўжалик субъекти томонидан фойдаланиладиган ноликвид актив шаклини олиши мумкин. Мазкур ҳолатларда одатда ноликвид активнинг амалдаги қиймати белгиланади, актив ҳам, субсидия ҳам ана шу амалдаги қиймат бўйича ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
АКТИВЛАРГА КИРИТИЛАДИГАН СУБСИДИЯЛАРНИ ҲИСОБ-КИТОБ ҚИЛИШ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Активларга киритиладиган давлат субсидиялари, шу жумладан ноликвид субсидиялар мақсадли тушумлар деб акс эттирилади ва улар активнинг фойдали хизмат муддати давомида даромад сифатида мунтазам асосда эътироф этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бошқа усулларга кўра давлат субсидияси тушган активнинг баланс қийматини камайтиради ва ҳисобланадиган эскиришни қисқартириш йўли билан амортизация қилинадиган активнинг фойдали хизмат қилиши муддати давомида молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботларда акс эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ДАРОМАДЛАРГА КИРИТИЛАДИГАН СУБСИДИЯЛАР ҲИСОБИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботларда даромадга киритиладиган субсидиялар қуйидаги тарзда акс эттирилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18.1. «Бошқа даромадлар» моддасига кўра;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18.2. Улар билан боғлиқ харажатларни акс эттиришда чегириб ташланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Даромадга киритиладиган субсидияларни ҳисоб-китоб қилиш учун иккала усул ҳам мақбул ҳисобланади. Субсидияларни очиш молиявий ҳисоботларни тўғри тушуниш учун зарурдир. Субсидияларнинг алоҳида очиш зарур бўлган даромадлар ва харажатларнинг ҳар қандай моддасига таъсирини очиш ўринли ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ДАВЛАТ СУБСИДИЯЛАРИНИ ҚАЙТАРИШ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Хўжалик субъекти муайян шартларни бажармаган тақдирда давлат субсидияларини қайтариб бериши керак. Бундай ҳолатда субсидияларнинг қайтарилиши билан аввалги ҳисобот даврига тузатиш киритилмайди, балки бухгалтерлик сметаларидаги ҳисоб-китоб маълумотлари қайта кўриб чиқилади. Даромадга киритиладиган субсидияларни қайтариш қуйидагича амалга оширилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20.1. Баланс пассивида акс эттирилган субсидиялар қолдиқлари ҳисобига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20.2. Агар қайтарилаётган субсидия қолдиқдан ошиб кетса, у ҳолда ошган сумма харажат сифатида эътироф этилади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20.3. Активларга киритиладиган субсидиялар мақсадли тушумлар ҳисобварағидаги қолдиқни қайтарилаётган сумма миқдорида камайтириш йўли билан ёки активнинг баланс қийматини қайтарилаётган сумма миқдорида ҳисобланиши мумкин бўлган амортизациянинг «Фойда ва зарарлар» счётига киритиш орқали акс эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ЁРИТИБ БЕРИШ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Қуйидаги масалалар ёритилиб берилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21.1. Давлат субсидияларига нисбатан қўлланиладиган ҳисоб-китоб сиёсати, шу жумладан молиявий ҳисоботларда қабул қилинадиган ахборотларни бериш услуби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21.2. Молиявий ҳисоботларда эътироф этилган давлат субсидияларининг моҳияти ва миқдори ҳамда хўжалик субъекти бевосита фойда олган давлат ёрдамининг бошқа шаклларини кўрсатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21.3. Шартларни бажармаслик ва эътироф этилган давлат ёрдами билан боғлиқ кўзда тутилмаган мажбуриятлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ЎТИШ ҚОИДАЛАРИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Хўжалик субъекти:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22.1. Ёритиб бериш талабларига амал қилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22.2. Ўзининг молиявий ҳисоботларини «Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот» БҲМСга мувофиқ ҳисоб-китоб сиёсатидаги ўзгаришларни эътиборга олган ҳолда тузатиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22.3. Ушбу стандартнинг бухгалтерия ҳисоби услубиятини фақат мазкур стандарт кучга киритилган санадан кейин олинадиган ёки қайтариладиган субсидияларга ёки субсидияларнинг қисмларига нисбатан қўллаши керак.