Т/р

Вазифалар

Амалий чора-тадбирлар

Ижро муддати

Молиялаштириш манбалари

Ижрочилар

I. РИВОЖЛАНГАН ХОРИЖИЙ ДАВЛАТЛАР АМАЛИЁТИНИ ЎРГАНИШ

1.

Ривожланган хорижий давлатлар амалиётини ўрганиш

1. Рақамли трансформация даражасини баҳолаш учун IPU томонидан юритиладиган «World e-Parliament Report» ва бошқа глобал индекс кўрсаткичлари асосида ривожланган хорижий давлатлар амалиётини ўрганиш.

2. Европа Иттифоқининг сунъий интеллект тўғрисидаги қонунчилиги (EU AI Act) каби халқаро стандартларни ўрганиш.

3. Сунъий интеллект технологияларини қўллаш бўйича дунёнинг илғор парламентлари (масалан, Европа парламенти, Жанубий Корея Миллий Ассамблеяси) амалиётини ўрганиш.

4. Ривожланган хорижий мамлакатлар амалиётини ўрганишда сунъий интеллект бўйича ва электрон ҳукумат (EGDI-E-Government Development Index) халқаро рейтингларнинг юқори йигирматалигига кирувчи давлатлар тажрибасига алоҳида эътибор қаратиш.

2026 йил июнь

Талаб этилмайди

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси

2.

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, қонунлари ва бошқа тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ваколатларини амалга оширишда сунъий интеллект технологияларини қўллаш имкониятларини ўрганиш

1. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, қонунлари ва бошқа тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ваколатлари рўйхатини шакллантириш.

Бунда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, қонунлари ва бошқа тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган ваколатлари тўлиқ хатловдан ўтказилади.

2026 йил июнь

Талаб этилмайди

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси

II. СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИ ЖОРИЙ ЭТИШНИНГ ҲУҚУҚИЙ ВА ИНСТИТУСИОНАЛ АСОСЛАРИНИ ЯРАТИШ

3.

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси тўғрисида низом ишлаб чиқиш

1. Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси тўғрисида низом ишлаб чиқиш.

2026 йил июнь

Талаб этилмайди

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

4.

Лойиҳа офисининг сунъий интеллектни ривожлантириш соҳасидаги фаолиятини амалга ошириш мақсадида Олий суднинг «Адолат» ахборот тизимлари комплексидаги очиқ маълумотлардан фойдаланиш имкониятини яратиш

1. Олий суднинг «Адолат» ахборот тизимлари комплексидаги очиқ маълумотлардан фойдаланиш бўйича интеграция қилиш.

2027 йил декабрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Олий суд

5.

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси фаолияти ва унинг тарихи тўғрисида интерактив шаклда маълумот берадиган виртуал гид лойиҳасини ишга тушириш

1. Ахборот тизимини ишлаб чиқиш бўйича хорижий давлатлар тажрибасини ўрганиш.

2. Ахборот тизимининг техник топшириғи лойиҳасини ишлаб чиқиш.

3. Ахборот тизимини ишлаб чиқиш бўйича давлат харидини амалга ошириш.

4. Ахборот тизимини ишга тушириш.

2026 йил июль

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Қонунчилик палатаси Девони,

Рақамли технологиялар вазирлиги

6.

Лойиҳа офисига малакали эксперт ва мутахассисларни тегишли тартибда шартнома асосида жалб этиш

Малакали эксперт ва мутахассисларни шартнома асосида жалб этиш тартиби йўлга қўйилади. Шу боис:

«Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офисига малакали эксперт ва мутахассисларни шартнома асосида жалб этиш тўғрисида»ги низом ишлаб чиқилади. Бунда:

сунъий интеллект соҳасидаги муайян вазифалар учун зарур мутахассислар рўйхатини шакллантириш;

халқаро тажрибани ўрганиш ва таҳлил қилиш;

жалб этилаётган экспертларнинг малакаси ва бошқа техник мезонлар асосида баҳолаш;

малакали эксперт ва мутахассислар билан фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартномани тузишда сунъий интеллект тизимларининг ташқи таъсирлардан ҳимояланганлигини таъминлаш мақсадида, эксперт ва мутахассислар билан маълумотлар «суверен база»дан ташқарига чиқмаслиги ҳақида қатъий келишувлар тузиш;

жалб этилган эксперт ва мутахассисларнинг фаолияти самарадорлиги устидан доимий мониторинг олиб бориш назарда тутилади.

2026 йил июль

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Қонунчилик палатаси Девони

III. ИНФРАТУЗИЛМА ВА ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ

7.

Инфратузилма ва технологияларни тайёрлаш бўйича техник топшириқнома ишлаб чиқиш

1. Инфратузилма ва технологияларни тайёрлаш бўйича техник топшириқнома ишлаб чиқиш.

2026 йил июнь

Талаб этилмайди

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги

8.

Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг фаолиятига сунъий интеллект технологияларини жорий этиб бориш бўйича Парламент тадқиқотлари институтида сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш (лабораторияси) лойиҳа офиси (кейинги ўринларда — Лойиҳа офиси) фаолиятини ташкил қилиш.

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси фаолиятини ташкилий-техник жиҳатдан таъминлаш

1. Техник таъминот (High-Performance Computing)

Сунъий интеллект моделларини (масалан, ўзбек тилидаги юридик LLM) ўқитиш ва юритиш учун лаборатория қуввати техник параметрларни белгилаш:

2026 йил август

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

Рақамли технологиялар вазирлиги экспертлари билан биргаликда GPU серверлар (масалан, NVIDIA Н100 ёки муқобил кластерлар ва б.), хотира ҳажми ва маълумотлар ўтказиш тезлиги бўйича техник топшириқ (TT) ишлаб чиқиш;

2026 йил октябрь

Ҳисоблаш қувватларини «On-premise» (палата ичида) жойлаштириш учун маълумотларни қайта ишлаш маркази (МҚИМ)нинг совитиш ва электр таъминоти тизимларини аудит қилиш.

Махсус дастурий муҳитни яратиш (Software Stack):

2026 йил ноябрь

Очиқ кодли (Open-source) юридик тил моделларини (Llama, Mistral ёки ўзбек тилига мослаштирилган миллий моделлар) маҳаллий серверларга ўрнатиш;

Ўзбек тилидаги юридик атамалар ва Регламент тушунчаларини сунъий интеллектга тўғри ўргатиш учун RAG (Retriyeval-Augmented Generation) архитектурасини жорий этиш.

Маълумотлар хавфсизлиги ва локализация шлюзлари ишлари:

сунъий интеллект Лабораториясини ички «Air-gapped» (ташқи Интернетдан узилган ёки қатъий фильтрланган) тармоқда шакллантириш;

барча сўровлар ва сунъий интеллект хулосаларини қайд этиб борувчи (Logging) ва киберҳужумлардан ҳимоя қилувчи махсус хавфсизлик тизимини (Firewall) ўрнатиш.

Юридик-техник созлаш (Fine-tuning):

сунъий интеллектга расмий мулоқот ва юридик техника қоидаларини ўргатиш (Supervised Fine-tuning);

сунъий интеллект томонидан тайёрланган дастлабки қонун лойиҳаси таҳлилларини экспертлар томонидан текшириш ва хатоларини тузатиш орқали моделни «қайта ўқитиш» (Reinforcement Learning from Human Feedback — RLHF).

2026 йил декабрь

2. Лойиҳа офиси учун Институт биносидан жой ажратиш ва уни таъмирлаш.

2026 йил июнь

3. Лойиҳа офисининг фаолият йўналишини белгилаб берувчи йўриқнома ишлаб чиқиш.

2026 йил сентябрь

9.

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳа офисини ишга тушириш учун зарур инфратузилма ва технологияларни харид қилиш

1. Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳа офисини ишга тушириш учун зарур инфратузилма ва технологияларни харид қилиш бўйича техник топшириқнома ишлаб чиқиш. Зарур инфратузилма ва технологияларни харид қилишда.

Бунда:

Ҳисоблаш қувватлари (Hardware);

Маълумотларни сақлаш тизими (Storage);

Дастурий таъминот ва МҲТ (Software & ML Stack);

Тармоқ инфратузилмаси;

Киберхавфсизлик ва этикаси бўйича инфратузилма ва технологияларни смета ҳужжатлари асосида харид қилиш.

2026 йил июнь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

10.

Ахборот тизимининг ишлаб туришини таъминлаш (бу ўз ичига қонун лойиҳасини шакллантириш, йиғилишлар баёнларини юритиш, мурожаатлар билан ишлаш ва бошқа функцияларни олади).

1. Сунъий интеллектга асосланган ахборот тизимига техник хизмат кўрсатиб бориш.

2. Сунъий интеллектга асосланган ахборот тизимини маълумотлар асосида ўқитиб бориш.

3. Сунъий интеллектга асосланган ахборот тизимини тегишли ахборот тизимлари билан интеграция қилиб бориш.

Мунтазам

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

IV. КАДРЛАР САЛОҲИЯТИНИ ОШИРИШ

11.

Кадрлар салоҳиятини баҳолаш учун депутатлар ва девон ходимларининг сунъий интеллект бўйича саводхонлик даражасини аниқлаш ва ўқув тренинглар режасини тузиш ва ташкил этиш.

1. Сунъий интеллект бўйича саводхонлик аудитини (AI Literacy Assessment) ташкил этишда депутатлар ва девон ходимларининг тайёргарлик даражасини аниқлаш учун соҳавий сўровномалар ўтказилади:

базавий билимларни текширишда сунъий интеллект нима ва у қандай ишлайди ҳамда GPT моделлари, маълумотлар хавфсизлиги ва ҳ.к. бўйича текшириш тизимини жорий этиш;

амалий кўникмаларни аниқлаш учун сунъий интеллект воситаларидан кундалик ишда фойдаланиш тажрибаси (промпт-инжиниринг, қидирув ва ҳ.к.) бўйича текшириш тизимини жорий этиш;

этик тушунчаларни аниқлаш учун сунъий интеллектнинг хато қилиш эҳтимоли ва муаллифлик ҳуқуқига бўлган муносабати бўйича текшириш тизимини жорий этиш.

2. Мақсадли гуруҳлар учун ўқув режаси

Ўқув жараёнини лавозим ва вазифалардан келиб чиқиб 3 та гуруҳга ажратган ҳолда ташкил этиш:

депутатлар ва Кенгаш аъзолари гуруҳи учун сунъий интеллектнинг стратегик имкониятлари, қарор қабул қилишда сунъий интеллект таҳлилларидан фойдаланиш ва этика ўқув йўналишида;

қўмита референтлари, экспертлари ва юристлари гуруҳи учун Қонунчилик экспертизасида сунъий интеллект воситалари, коллизияларни қидириш ва LegalTech алгоритмлари Ўқув йўналишида;

Девон ва ICT ходимлари гуруҳи учун тизимни бошқариш, промпт-инжиниринг, маълумотлар хавфсизлиги ва техник қўллаб-қувватлаш Ўқув йўналишида ташкил этиш.

босқич якунида ҳар бир депутат ва ходим учун Сунъий интеллектга тайёрлик сертификати (AI Readiness Certificate) тизимини жорий этиш.

2026 йил ноябрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

12.

Халқаро рейтинг ва ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун «e-Parliament» рейтингида позицияни мустаҳкамлаш ва халқаро парламентлараро ташкилотлар билан тажриба алмашинувини йўлга қўйиш.

1. Рақамли трансформация даражасини халқаро мезонлар асосида баҳолаш учун «World e-Parliament Report» тавсияларини жорий этиш:

IPU (Inter-Parliamentary Union) томонидан юритиладиган «World e-Parliament Report» ва бошқа глобал индекс кўрсаткичлари бўйича парламент фаолиятини мониторинг қилиш. Унда сунъий интеллект технологияларини жорий этиш натижаларини тизимлаштирган ҳолда халқаро экспертлар ҳамжамияти билан ҳамкорликни йўлга қўйиш.

2. Дунёнинг илғор парламентлари (масалан, Европа парламенти, Жанубий Корея Миллий Ассамблеяси) билан сунъий интеллектни қўллаш бўйича ҳамкорликни, шунингдек сунъий интеллект соҳасида парламентлараро тажриба алмашинувини йўлга қўйиш.

«LegalTech» ва «AI in Parliament» мавзуларида ўтказиладиган халқаро парламент форумларида, конференцияларда иштирок этиш ва «Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси» тажрибасини тақдимот қилиш. Унда хорижий экспертларни жалб қилган ҳолда сунъий интеллект тизимининг аудитини ўтказиш ва зарур ҳолларда халқаро мувофиқлик сертификатларини олиш.

3. Халқаро миқёсда ишлаб чиқилаётган сунъий интеллект тўғрисидаги қонунчилик (масалан, EU AI Act) стандартларини миллий қонунчиликка имплементация қилиш учун сунъий интеллект этикаси ва ҳуқуқий стандартларни унификация қилиш лойиҳаларини тайёрлаш.

Халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликда сунъий интеллектни давлат бошқарувида қўллашнинг ҳуқуқий ва этик нормалари бўйича қўшма тавсиялар ишлаб чиқиш. Унда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасини «сунъий интеллектни парламент фаолиятига хавфсиз интеграция қилган намунавий парламент» сифатида халқаро майдондаги ўрнини мустаҳкамлаш борасида ишларни амалга ошириш.

4. Сунъий интеллект таҳлилларини очиқ маълумотлар сифатида халқаро базаларга интеграция қилиш бўйича глобал «Open Data» ва шаффофлик стандартларини жорий этиш.

2027 йил февраль

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

Дастлабки тайёргарлик ва аудит ўтказиш

13.

Норма ижодкорлигини ва назорат-таҳлил жараёнларини хатловдан ўтказиш ҳамда сунъий интеллектдан фойдаланиш бўйича расмий йўриқнома (The Artificial Intelligence (AI) Playbook) ва этика қоидаларини ишлаб чиқиш

1. Қонун лойиҳаси матнини солиштириш, имловий ва юридик техника жиҳатдан текшириш жараёнларини хатлов қилиш.

2. Мажлис ёзувларини матнга айлантиришдаги инсон омили ва сарфланадиган вақтни ўрганиш.

3. Ҳисоботларни қабул қилиш ва улар таҳлилининг амалдаги алгоритмини тасвирлаш.

4. Қайси маълумотларни очиқ сунъий интеллект (масалан, GPT моделлари)га киритиш мумкин эмаслигини (хизмат доирасидаги маълумотлар, шахсий маълумотлар) қатъий белгилаш.

2026 йил октябрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

5. Сунъий интеллектнинг қонун экспертизасида бирон-бир сиёсий фракция ёки гуруҳ манфаатларига ён босмаслиги (Algorithmic Bias)ни таъминлаш.

6. Қайси қонун лойиҳаси сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилинган бўлса, бу ҳақда махсус белги ёки илова бўлиши лозим.

7. Сунъий интеллект тизимининг ташқи таъсирлардан ҳимояланганлиги ва суверен маълумотлар базасидан ташқарига чиқмаслиги кафолати.

2026 йил декабрь

Мавжуд жараёнларни сунъий интеллект технологияларига мослаштириш

14.

Сунъий интеллект моделларини ўқитиш учун парламент архивидаги матнли ва аудио маълумотларни (стенограммалар, қонун лойиҳалари) рақамлаштириш ва маълумотларни ягона стандартга келтириш учун тайёрлаш (Data Readiness).

Архив маълумотларини инвентаризация қилиш ва саралаш. Бунда:

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

1. Матнли маълумотлар. Қонун лойиҳалари (барча таҳрирлари билан), қўмита хулосалари, депутат сўровлари ва уларга келган жавоблар.

2027 йил январь

2. Аудио маълумотлар. Ялпи мажлислар ва қўмита эшитувларининг овозли ёзувларини тайёрлаш (булар нутқни таниш моделини ўқитиш учун асос бўлади).

2027 йил январь

Маълумотларни тозалаш ва нормаллаштириш қилиш. Бунда (Data Pre-processing) сунъий интеллект хато қилмаслиги учун маълумотлар «шовқин»лардан тозаланади.

2027 йил февраль

1. OCR (Оптик таниш). Сканер қилинган (PDF ёки расм кўринишидаги) эски ҳужжатларни таҳрир қилиш мумкин бўлган матн форматига ўтказиш.

2027 йил март

2. Шахсий маълумотлар тўғрисидаги қонунчиликка асосан, сунъий интеллект моделларини ўқитиш жараёнида махфийликни сақлаш учун айрим маълумотларни ниқоблаш орқали анонимлаштириш.

мунтазам

3. Бир хил ҳужжатнинг такрорий нусхаларини тозалаш учун дубликатларни ўчириш механизмини яратиш. Бунда ягона стандартга келтириш ва маркировкалаш (Data Labeling) тизимини яратилади ҳамда маълумотлар сунъий интеллект учун «тушунарли» бўлиши учун уларга махсус теглар қўйилади.

2027 йил май

1. XML/JSON формат. Ҳужжатларни тузилмавий форматга ўтказиш (масалан, қонуннинг боби, моддаси, банди алоҳида ажратилган бўлиши керак).

2027 йил июнь

2. Метамаълумотлар қўшиш. Ҳар бир ҳужжатга ижрочи, сана, соҳа (иқтисодиёт, ижтимоий ва ҳ.к.) ва Регламентнинг қайси моддасига тааллуқли эканлиги ҳақида белгилар қўйиш.

2027 йил июль

3. Корпус яратиш. Ўзбек тилининг юридик терминологиясини ўз ичига олган махсус «Парламент лингвистик корпуси»ни шакллантириш.

2027 йил август

15.

Хавфсизлик тизимини яратиш. Парламент маълумотларининг махфийлигини таъминловчи локал (on-premise) нейрон тармоқлари ва киберҳимояланган ахборот алмашинуви каналларини созлаш.

Сунъий интеллект тизими маълумотларни қайта ишлашда уларнинг сизиб чиқиб кетмаслигини (Data Leakage) кафолатлаш учун техник ва ташкилий тадбирларни амалга ошириш. Бунда:

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

Локал (On-premise) нейрон тармоқларини созлаш, ташқи сунъий интеллект серверларига (масалан, GPT моделлари булутларига) бўлган боғлиқликни узиш ва маълумотларни палата ичида сақлаш.

2027 йил январь

Очиқ кодли (Open-source) йирик тил моделларини (LLM) Парламентнинг ўз серверларига ўрнатиш. Моделларнинг ташқи Интернет тармоғига сўров юборишини қатъий чеклаш.

моделларни RAG (Retriyeval-Augmented Generation) архитектураси асосида ишлатиш.

2027 йил февраль

2. Киберҳимояланган ахборот алмашинуви каналларини созлаш, маълумотларни узатиш ва сақлаш жараёнида уларни шифрлаш:

2027 йил март

маълумотлар алмашинуви учун End-to-End Encryption (E2EE) ва махсус VPN-туннелларни жорий этиш. Депутатлар ва ходимларнинг тизимга киришини кўп босқичли аутентификация (MFA) орқали назорат қилиш;

сунъий интеллект тизимига кириш ҳуқуқини лавозим ва ваколатларга мувофиқ чеклаш (Role-Based Access Control). Масалан, фақат муайян қўмита аъзоси ўз соҳасига оид ёпиқ ҳужжатларни сунъий интеллект таҳлилидан ўтказа олади.

2027 йил апрель

3. «Digital Watermarking» ва маълумотлар аудити:

ҳужжатнинг қаердан ва ким томонидан олинганини аниқлаш имконини берувчи сунъий интеллект томонидан яратилган ёки қайта ишланган ҳар бир ҳужжатга яширин рақамли тамға (Watermark) қўйиш;

ҳар бир сунъий интеллект-сўров қайси фойдаланувчи томонидан юборилганини ва натижа қаерга йўналтирилганини архивлаштирувчи ҳамда тизимдаги барча амалларни қайд этиб борувчи (Log-management) мониторинг тизимини жорий этиш.

4. Энг муҳим ва махфий маълумотлар базасини Интернетдан жисмоний узиш орқали «Air-Gapping» технологиясини қўллаш:

2027 йил май

Парламентнинг стратегик маълумотлар базалари ишлайдиган серверларни умумий Интернет тармоғи уланмаган, алоҳида ички локал тармоқда сақлаш;

2027 йил июль

сунъий интеллект лабораторияси учун алоҳида хавфсизлик периметрини яратиш ва синовларни «Sandbox» (қути) муҳитида синовларни ўтказиш;

2027 йил август

ҳеч бир сўров ёки ҳужжат Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг мустақил серверларидан ташқарига чиқмасликда устувор бўлган «Суверен парламент сунъий интеллект тизимини» шакллантириш.

2027 йил сентябрь

16.

Сунъий интеллект тизимини Lex.uz, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ахборот тизимлари ва давлат идоралари тизимлари билан API орқали боғлаш учун маълумотлар базасини интеграция қилиш

1. Сунъий интеллект тизимининг ташқи базалар билан алоқасини таъминлаш учун махсус техник кўприклар яратиш мақсадида бир томонлама ва икки томонлама API шлюзларини созлаш. Бунда:

сунъий интеллектнинг доимо энг сўнгги қонунчилик таҳрирлари билан ишлашини таъминлайдиган янги қабул қилинган қонун ҳужжатлари ва ўзгартиришларни автоматик равишда «тортиб олиш» (Data ingestion) учун Lex.uz билан интеграция қилиш;

қонун лойиҳаларининг ҳаракатланиш тарихи, депутатларнинг ташаббуслари ва палата кун тартибини реал вақтда кузатиш учун , Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ахборот тизимлари билан интеграция қилиш;

парламент назоратини амалга ошириш учун давлат органларининг (масалан, статистика ёки бюджет ижроси) очиқ маълумотлар базаларига уланиш орқали Давлат идоралари тизимлари билан боғланиш.

2028 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Турли тизимларда маълумотлар ҳар хил формат (PDF, DOCX, JSON, XML) да бўлишини инобатга олиб, сунъий интеллект уларни бир хил тушуниши учун маълумотларни форматлаш ва синхронлаштириш (Data Normalization).

Бунда турли манбалардан келган маълумотларни ягона «Парламентнинг сунъий интеллект-стандарти»га ўтказиш учун бир хиллаштириш;

Автоматик янгиланиш (Webhook) жорий этиш. Бунда Lex.uzда янги қонун эълон қилинганда, сунъий интеллект бу ҳақда сигнал олади ва ўз билимлар базасини (Vector Database) автоматик янгилайди.

2028 йил февраль

3. Интеграция қилинган маълумотлар асосида сунъий интеллектнинг қидирув имкониятларини ошириш орқали «Semantic Search» ва билимлар омбори (RAG)ни бойитиш:

интеграция қилинган ҳар бир ҳужжатни «векторли кўриниш»га ўтказиш;

Қонунчилик палатаси депутати сунъий интеллектга масалан, «Охирги 3 йилда қабул қилинган иқтисодиётга оид қонунлардаги номувофиқликларни топ» деб сўров берганида, сунъий интеллект сониялар ичида Lex.uz, , Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ахборот тизимлари базаларини солиштириб таҳлил қилиш имкониятини яратиш.

2028 йил март

4. Интеграция жараёнида маълумотлар алмашинувини хавфсиз қилиш мақсадида Хавфсизлик ва киришни бошқариш (OAuth & Tokens) тизимини жорий этиш. Бунда:

ҳар бир тизим билан боғланишда махсус хавфсизлик токенлари ва шифрланган каналлардан фойдаланиш;

давлат идоралари тизимларидан фақат Регламентда белгиланган «Парламент фаолияти» доирасидаги маълумотларни олиш ҳуқуқини белгилаш.

2028 йил апрель

V. СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ АСОСИДАГИ ДАСТУРИЙ ЕЧИМЛАРНИ ЯРАТИШ

17.

Виртуал консультант. Фуқаролар мурожаатларини автоматик тоифалаш ва тегишли округ депутатларига йўналтирувчи чат-бот интерфейсини ишга тушириш.

1. Фуқаролардан келиб тушаётган матнли ёки аудио мурожаатларни сунъий интеллект ёрдамида мазмунан гуруҳларга ажратувчи мурожаатларни интеллектуал таҳлил қилиш ва тоифалаш (Classification) тизимини жорий қилиш:

табиий тилни қайта ишлаш (NLP) технологияси ёрдамида мурожаатнинг «мавзуси» (масалан: уй-жой, таълим, солиқ, соғлиқни сақлаш) ва «тоналлигини» (шикоят, таклиф, миннатдорчилик) аниқлаш тизимини яратиш. Унда сунъий интеллект мурожаатни автоматик равишда палатанинг тегишли қўмиталари ёки тегишли давлат органлари классификатори бўйича тоифалайди.

2. Мурожаатни фуқаро яшайдиган ҳудуддан сайланган депутатга автоматик етказиш орқали геолокация асосида депутатларга йўналтириш (Geo-routing) тизимини яратиш. Унда депутатнинг шахсий кабинетида сунъий интеллект томонидан тайёрланган «мурожаатнинг қисқача мазмуни» (Summary) акс этади, бу эса мурожаат билан тезроқ танишиб чиқишга ёрдам беради.

3. Кўп бериладиган саволларга сунъий интеллект ёрдамида реал вақтда жавоб бериш механизмига эга биринчи даражали ҳуқуқий маслаҳат (Self-service Knowledge Base) тизимини яратиш:

сунъий интеллектнинг Lex.uz ва палатанинг «Савол-жавоблар» базасига таянган ҳолда, фуқарога маълумотнома кўринишидаги саволлар бўйича автоматик жавоб қайтариш тизимини яратиш. Унда агар савол мураккаб бўлса, сунъий интеллект уни инсонга (масъул ходимга ёки депутат ёрдамчисига) йўналтиради.

4. Фуқароларга қулай бўлган алоқа каналларидан фойдаланувчи платформалараро интеграция (Omnichannel integration) тизимини яратиш:

Чат-бот тизими Қонунчилик палатасининг расмий веб-сайти, Telegram, Facebook ва Ягона интерактив давлат хизматлари портали (my.gov.uz) билан интеграция қилинади. Унда барча каналлардан келган мурожаатлар ягона базада (CRM тизимида) жамланади ва ижро назорати (Deadline tracking) таъминланади.

2027 йил май — декабрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

18.

Фуқароларнинг депутатларга мурожаат йўллашини соддалаштириш мақсадида мурожаатни расмийлаштириш ва тегишли округ депутатига автоматик йўналтиришни таъминловчи виртуал консультант жорий этиш.

1. Фуқаролар мурожаатларини автоматик қабул қилиш, тоифалаш, мазмунан таҳлил қилиш ва устуворлигини белгилаш.

2. Мурожаатни депутатнинг округига қараб автоматик йўналтириш.

2028 йил декабрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

Сунъий интеллектни парламентнинг фаолиятига тўлиқ татбиқ этиш

19.

Интеллектуал бюджет мониторинги. Вазирлик ва идораларнинг бюджет индикаторлари бажарилишини Big Data таҳлили асосида реал вақтда кузатувчи панелни (dashboard) ишга тушириш.

1. Сунъий интеллект тизимини молиявий маълумотлар базаси (оқими)га улаш йўли билан «Big Data» таҳлили учун маълумотлар интеграциясини таъминлаш:

Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг (UzASBO, ISBF), Солиқ ва Божхона қўмиталарининг ахборот тизимлари билан хавфсиз интеграция ўрнатиш. Унда давлат харидлари (xarid.uz) ва инвестиция дастурлари доирасидаги маблағларнинг сарфланишини реал вақтда сунъий интеллект базасига юклаб бориш.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси

Девони,

Давлат бюджети бошқармаси

2. Бюджет маблағларининг нафақат сарфланишини, балки унинг самарадорлигини ўлчаш учун мақсадли индикаторлар (KPI) ва четланишларни аниқлаш тизимини яратиш. Унда сунъий интеллект ҳар бир вазирлик учун белгиланган мақсадли индикаторларни (масалан, қурилган мактаблар сони, таъмирланган йўллар километри) молиявий харажатлар билан солиштиради.

Сунъий интеллект «Прогноз таҳлил» орқали йил якунида қайси соҳада маблағлар ўзлаштирилмай қолиши ёки қаерда асоссиз харажатлар хавфи борлигини олдиндан прогноз қилади.

2029 йил февраль

3. Мураккаб рақамларнинг визуал ва тушунарли шаклга келтирилиши таъминланган депутатлар учун махсус интеллектуал панел (Dashboard) яратиш.

Қонунчилик палатасидаги ҳар бир қўмита учун ўз соҳасига оид бюджет ижросини кўрсатувчи интерактив дашборд яратиш. Унда сунъий интеллект автоматик равишда ҳар чораклик ҳисоботларни тайёрлайди ва шубҳали харажатлар аниқланган соҳалар бўйича «Парламент сўровини» юбориш ҳақида тавсиялар беради.

2029 йил март

4. Бюджет маблағларини талон-торож қилиш хавфини минималлаштириш учун рискларни баҳолаш ва коррупцияга қарши фильтр тизимини яратиш.

Сунъий интеллект «Anomalies detection» аномалияларни аниқлаш алгоритми ёрдамида бозор нархидан юқори харидларни ёки бир хил пудратчилар билан тузилган шубҳали шартномаларни аниқлаш тизимини жорий этиш. Унда сунъий интеллект аниқланган шубҳали ҳолатлар бўйича масъул қўмита экспертларига автоматик равишда хабарнома юборади.

2029 йил декабрь

20.

Парламент аъзолари ва фуқароларга реал вақтда ўз тилларида нутқни тинглаш ва тушуниш имконини берувчи сунъий интеллект платформасини (AI Digital Sound) жорий этиш.

1. Парламент аъзолари ва фуқароларга реал вақтда ўз тилларида нутқни тинглаш ва тушуниш имконини берувчи сунъий интеллект платформасини жорий этиш.

2. Нутқни автоматик аниқлаш ва транскрипция қилиш тизимини ишлаб чиқиш ва интеграция қилиш, шунингдек нутқни бир неча тилга таржима қилиш имкониятини яратиш.

3. Парламент биноларининг хавфсизлигини таъминлаш учун сунъий интеллект асосида биометрик сканерлаш ва юзни таниб олиш технологияларини жорий этиш.

4. Депутатлар ва ходимларнинг шахсини аниқлаш ва кириш ҳуқуқини автоматик равишда текшириш, назорат кириш пунктларидан махсус гувоҳнома нишонлар ёки карталарсиз очишни таъминлаш.

5. Кириш назорати тизими орқали тақиқланган ҳудудларга киришни чеклаш.

6. Сунъий интеллект тизими орқали тинглаш, транскрипция ва таржима жараёнини ҳамда хавфсизлик назоратини бирлаштирилган платформада бошқариш.

2028 йил декабрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги

21.

Қонун лойиҳаларининг барча таҳрирларини автоматик равишда таққослаш ва ўзгаришларни таҳлил қилиш Comparative Print Suite (CPS) тизимини жорий этиш.

1. Қонун лойиҳаси биринчи ўқишдан ўтгандан кейин киритиладиган ўзгартиришларни автоматик бошқариш учун CPS тизимида кўп версияли матнларни синхрон таҳлил қилиш (Version Control) имкониятини яратиш. Бунда:

тизим қонун лойиҳасининг «Концепцияси» (1-ўқиш), «Масъул қўмита таҳрири» ва «Депутатлар таклифлари»ни алоҳида қатламларда (layers) сақлайди;

тизим қонун лойиҳасининг «Концепция» (1-ўқиш), «Масъул қўмита таҳрири» ва «Депутатлар таклифлари» вариантларини алоҳида қатламларда (layers) сақлаш орқали уларни ўзаро синхрон таҳлил қилиш ва версияларни автоматик бошқариш имкониятини яратади. Унда сунъий интеллект ҳар бир модда бўйича киритилган ўзгартиришларни вақт ва муаллиф уйғунлигида боғлайди.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Регламент талабларига мувофиқ, чап устунда «Амалдаги матн», ўнг устунда «Таклиф этилаётган таҳрир»ни тезкорлик билан автоматик таққослама жадвалларни шакллантириш механизмини яратиш.

Матни таққослаш (Diff algorithm) алгоритми асосида сўзларнинг алмашиши, тушириб қолдирилиши ёки янги қўшилишини ранглар билан белгилаб ажратиб кўрсатувчи механизм яратиш. Унда сунъий интеллект нафақат матнни солиштиради, балки ўзгаришнинг мазмун жиҳатдан таъсирини ҳам изоҳлайди (масалан: «Ушбу ўзгартириш билан давлат органининг ваколати кенгаймоқда»).

2029 йил февраль

3. Турли қўмита депутатлари томонидан берилган, лекин мазмуни бир хил бўлган таклифларни сунъий интеллект ёрдамида бирлаштирувчи маънодош ўзгаришларни гуруҳлаш (Semantic Grouping) механизмини яратиш. Унда сунъий интеллект табиий тилни тушуниш (NLU) орқали ўхшаш мазмундаги 10 та таклифни битта «концептуал ўзгариш» сифатида гуруҳлайди.

2029 йил март

4. Янги таҳрир қабул қилинса, бошқа қонунлардаги ҳаволалар (reference) эскириб қолмаслигини текширувчи юридик техника ва ҳаволалар назорати тизимини яратиш. Унда сунъий интеллект экспертга огоҳлантириш беради. Масалан «Агар ушбу 7-модда ўзгарса, «Тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатлари тўғрисида»ги қонуннинг 12-моддасига ҳам тузатиш киритиш керак».

2029 йил декабрь

22.

Мажлислар залида синхрон таржима ва депутатларни юзидан таниш (Face-ID) асосида рўйхатга олиш «Digital Sound & Bio-identification» тизимларини жорий этиш.

1. Депутатларни мажлислар залида рўйхатга олиш ва кворумни аниқлаш жараёнини автоматлаштириш учун Биометрик идентификация ва Face-ID тизимини жорий этиш. Бунда:

Мажлислар залига ўрнатилган юқори аниқликдаги камералар сунъий интеллект алгоритмлари ёрдамида депутатларнинг юз тузилишини (Face-ID) таниб олиш тизимини жорий этиш. Унда депутат ўз жойига ўтириши билан тизим уни автоматик рўйхатга олади. Бу кворумни сониялар ичида аниқлаш ва овоз бериш жараёнида шахсни тасдиқлаш (бегона шахс овоз беришининг олдини олиш) имконини беради.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Халқаро делегациялар ташрифи ёки чет тилидаги маърузаларни реал вақтда таржима қилиш учун сунъий интеллект асосидаги кўп тилли синхрон таржима (AI Interpretation) тизимини яратиш. Бунда:

Нейрон машина таржима (Neural Machine Translation) моделлари ёрдамида сўзловчининг нутқини эшитиб, уни дарҳол ўзбек тилига (ва аксинча) юқори аниқликда таржима қилиш тизимини яратиш. Унда депутатлар ўз эшитиш қурилмалари орқали сунъий интеллект томонидан сониялар ичида синтез қилинган табиий овозли таржимани эшитадилар. Бу таржимонларга бўлган эҳтиёжни камайтиради ва жараённи тезлаштиради.

2029 йил февраль

3. Залдаги овоз сифатини ошириш ва мажлис баённомасини сифатли ёзиш учун ақлли микрофон ва овозни йўналтириш (Smart Beamforming) тизимини жорий этиш.

Микрофонни айнан гапираётган шахсга автоматик йўналтирувчи ва атрофдаги шовқинларни (масалан, залдаги шивир-шивирларни) сунъий интеллект ёрдамида фильтрловчи «Beamforming» технологиясини жорий этиш. Унда сунъий интеллект ҳар бир сўзловчининг овозини алоҳида ажратиб олади, бу эса аввалги босқичдаги нутқни матнга айлантириш (Speech-to-Text) тизимининг аниқлигини 100% га етказади.

2029 йил март

4. Мажлиснинг умумий кайфияти ва аудитория диққатини таҳлил қилиш учун психоакустик таҳлил ва диққат назорати (Emotional AI — тажриба тариқасида) механизмини яратиш. Унда сунъий интеллект залдаги умумий шовқин даражаси ва депутатларнинг реакциясини таҳлил қилиб, мажлис раисига (Spikerga) аудиториянинг чарчоқ даражаси ёки муҳокаманинг қизғин нуқтаси ҳақида сигнал бериши мумкин.

2029 йил декабрь

Мониторинг ва баҳолаш тизимларини йўлга қўйиш

Натижадорликни таҳлил қилиш ва тизимни такомиллаштириш

23.

KPI мониторингини амалга ошириш учун сунъий интеллект жорий этилиши натижасида қонун лойиҳаларини кўриб чиқиш тезлиги ва парламент назорати самарадорлигини статистик баҳолаш механизмини жорий этиш

1. Сунъий интеллект жорий этилганидан кейин қонун ижодкорлиги жараёнидаги вақт тежалишини таҳлил қилиш учун вақт ва тезкорлик кўрсаткичларини ўлчаш (Time-to-Value) тизимини яратиш.

Бунда:

Вақт ва тезкорлик кўрсаткичларини ўлчаш (Time-to-Value) механизмини яратиш. Унда автоматик стенограмма ва баённома тайёрлаш вақтининг қисқаришини (масалан, 24 соатдан 1 соатгача) ҳисобга олувчи рақамли мониторинг тизими жорий этилади.

2. Сунъий интеллект берган хулосаларнинг қанчалик тўғри ва фойдали эканлигини аниқлаш учун сифат ва аниқлик индикаторларини баҳолаш (Quality Assurance) тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект томонидан аниқланган номувофиқликларнинг неча фоизи экспертлар томонидан тўғри (ҳақиқат) деб тан олинганини (Precision/Recall) ҳисоблаш механизмини яратиш. Унда «Хатолар коэффициенти»ни кузатиш. Агар сунъий интеллект аниқлаган камчилик депутатлар томонидан қабул қилинса, бу тизимнинг юридик аниқлиги (Legal Accuracy) юқори эканлигини англатади.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

3. Бюджет мониторинги ва мурожаатлар билан ишлашда сунъий интеллектнинг ролини таҳлил қилиш мақсадида Парламент назоратининг самарадорлигини баҳолаш тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект таҳлиллари асосида юборилган «Парламент сўровлари» сони ва уларнинг натижадорлигини (масалан, бюджет маблағларининг мақсадсиз сарфи тўхтатилгани) ҳисобга олиш бўйича тизим яратиш. Фуқаролар мурожаатларига жавоб бериш вақти ва сифати бўйича «Қониқиш индекси»ни (Citizen Satisfaction Index) шакллантириш.

2029 йил февраль

4. Мониторинг натижалари асосида сунъий интеллект моделларини янгилаб бориш учун «Feedback Loop» — тизимини қайта алоқа асосида такомиллаштириш. Бунда:

Ҳар бир қўмита депутатлари ва мутахассисларидан сунъий интеллект иши бўйича ҳар ойлик автоматик онлайн сўровномалар олиш ва мониторинг натижалари асосида сунъий интеллект моделларини янгилаб бориш. Аниқланган камчиликлар асосида сунъий интеллект лабораторияси томонидан алгоритмларга тузатиш киритиш ва «Fine-tuning» жараёнини қайтадан ўтказиш.

2029 йил март

24.

Сунъий интеллект тизимидаги хатоликларни бартараф этиш ва янги қабул қилинган қонун ҳужжатлари асосида алгоритмларни мунтазам равишда янгилаб бориш учун сунъий интеллект моделларини қайта ўқитиш (Retraining)

Сунъий интеллект томонидан йўл қўйилган хатоларни экспертлар ёрдамида тузатиш ва тизимни қайта созлашнинг инсон назоратида ўқитиш (Human-in-the-loop) тизимини яратиш. Бунда:

Депутат ёки ходим сунъий интеллект жавобида хато топса, «Хато» тугмасини босади ва тўғри вариантни киритади. Ушбу маълумотлар тўпланиб, RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback) усулида моделни қайта ўқитиш учун ишлатилади. Унда сунъий интеллект лабораторияси ҳар ойда экспертлар томонидан тузатилган маълумотлар базасини моделга «инъекция» қилади.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Сунъий интеллектнинг ўз хаёлидан маълумот тўқишини чеклаш учун RAG (Retrieval-Augmented Generation) архитектураси яратиш. Бунда:

сунъий интеллект жавоб беришдан олдин биринчи навбатда Lex.uz ёки парламентнинг ички базасидан тегишли ҳужжатни қидиради. Агар базада маълумот бўлмаса, сунъий интеллект «жавобни билмайман» дейишга дастурланади. Унда сунъий интеллектга фақат тасдиқланган манбаларга таяниб гапириш бўйича «қатъий кўрсатма» (System Prompt) берилади.

2029 йил февраль

3. Янги қабул қилинган қонун ҳужжатлари асосида алгоритмларни янгилаш учун Динамик маълумотлар синхронизацияси (Continuous Learning) тизимини яратиш. Бунда:

Янги қонун қабул қилиниши билан тизим унинг матнини векторли маълумотлар базасига (Vector DB) жойлайди. Сунъий интеллект модели бутунлай қайта ўқитилмаса ҳам унинг «хотираси» (Context window) янги қонун билан бойитилади. Унда ҳар бир янги норматив ҳужжат сунъий интеллект учун «янги билим» сифатида индекс қилинади ва эскирган нормалар тизимда «ўз кучини йўқотган» деб белгиланади.

2029 йил март

4. Моделнинг юридик саводхонлигини мунтазам баҳолаб бориш учун «Benchmark» тестлари ва сифат назорати тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект учун махсус «юридик баҳолаш тестлари тўплами» яратилади. Ҳар бир янгиланишдан сўнг Сунъий интеллект ушбу тестлардан ўтказилади. Унда агар янгиланган моделнинг аниқлик даражаси (Accuracy) аввалгисидан паст бўлса, тизим автоматик равишда олдинги барқарор версияга (Rollback) қайтарилади.

2029 йил декабрь

Қонун лойиҳаларини таҳлил қилиш ва тайёрлаш (Smart Lawmaking)

25.

Қонун лойиҳаларининг амалдаги қонунчиликка зид эмаслигини (номувофиқликларни) автоматик тарзда текширувчи сунъий интеллект-лингвист тизимини яратиш

1. Қонун лойиҳаларининг амалдаги қонунчиликка зид эмаслигини (номувофиқликларни) автоматик тарзда текширувчи сунъий интеллект-лингвист тизимини яратиш. Бунда:

ўзаро ҳаволалар (Cross-referencing) технологияси ёрдамида янги қабул қилинаётган ёки ўзгартирилаётган ҳуқуқий нормани бошқа қонун ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардаги нормалар билан солиштириб текшириш тизимини яратиш. Унда агар янги лойиҳада белгиланган жазо тури Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга зид бўлса, сунъий интеллект экспертга дарҳол огоҳлантириш беради ва зиддиятни бартараф этиш учун таҳрир таклиф қилади.

2028 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Давони

2. Қонун тилининг аниқлиги ва бир хиллигини таъминлаш учун лингвистик ва юридик техника экспертизаси тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект юридик атамаларнинг барча қонун ҳужжатларида бир хил маънода ишлатилишини назорат қилади. Унда тизим «коррупцияга йўл қўювчи» ноаниқ ибораларни (масалан: «тегишли ҳолларда», «кўриб чиқиши мумкин», «асосли сабабларга кўра») топади ва уларни аниқ мезонлар билан алмаштиришни тавсия қилади.

2029 йил февраль

3. Қонун лойиҳасини биринчи ўқишдан иккинчи ўқишгача бўлган ўзгаришларини тизимлаштириш учун автоматик «Таққослама жадвал» тайёрлаш тизимини яратиш. Бунда:

лойиҳанинг дастлабки матни ва киритилган ўзгартиришларни автоматик тарзда «амалдаги таҳрир» ва «таклиф этилаётган таҳрир» шаклига келтирувчи механизмни яратиш. Унда сунъий интеллект ҳар бир ўзгартиришнинг асослантирувчи қисмини (депутат таклифи ёки қўмита хулосасини) матнга автоматик равишда боғлайди.

2029 йил март

4. Лойиҳани ишлаб чиқишда халқаро стандартлар ва хорижий давлатлар қонунчилиги билан солиштириш (қиёслаш) учун хорижий тажриба билан қиёсий таҳлил (Comparative Law AI) тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект тизими бошқа давлатлар (масалан, Жанубий Корея, Эстония, Германия) парламентларининг очиқ базаларидан ўхшаш нормаларни қидириб топади. Тизим депутатларга «Ушбу норма Германия қонунчилигида қуйидагича ишлайди ва самарадорлиги юқори» қабилидаги қиёсий маълумотномаларни тайёрлаб беради;

қиёсий таҳлил (Comparative Law AI) тизимнинг самарадорлигини ошириши учун уни «Рақамли депутат» (Smart Assistant) интерфейсига интеграция қилиш керак.

2029 йил декабрь

26.

Қонун лойиҳаларини инсон омили таъсир қила олмайдиган математик ва лингвистик алгоритмлар орқали «сканер» қилувчи коррупцияга қарши сунъий интеллект-фильтр тизимини яратиш

1. Қонун лойиҳаларини инсон омили таъсир қила олмайдиган математик ва лингвистик алгоритмлар орқали «сканер» қилувчи Коррупцияга қарши сунъий интеллект-фильтр тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект тизимига Адлия вазирлиги, Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ва халқаро экспертлар (масалан, Transparency International) томонидан белгиланган коррупциявий омилларни танитиш учун Коррупциявий омиллар классификаторини яратиш;

Нейрон тармоғини коррупцияга йўл қўювчи 20 дан ортиқ индикаторлар (ноаниқ ваколатлар, муддатларнинг белгиланмаганлиги, маъмурий тўсиқлар) асосида ўқитиш тизимини яратиш. Унда сунъий интеллект матндаги «асосли сабаблар бўлганда», «истисно ҳолларда», «кечиктириб бўлмайдиган чоралар» каби мансабдорга кенг ихтиёрийлик (diskretsion) ваколатини берувчи ибораларни автоматик равишда аниқлайди.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Сунъий интеллектнинг қонундаги давлат органи, тадбиркор ёки фуқаро ўртасидаги муносабатларни таҳлил қилиши учун ваколатлар занжирини таҳлил қилиш (Power Mapping) тизимини яратиш. Бунда:

агар қонунда давлат органига ҳаддан ортиқ назорат функцияси берилган бўлса-ю, лекин унинг масъулияти ва жавобгарлиги аниқ кўрсатилмаган бўлса, Сунъий интеллект буни юқори хавф деб белгиловчи механизмни яратиш. Унда тизим мазкур ваколатнинг коррупцияга мойиллик даражасини 0 дан 100 гача бўлган шкалада баҳолайди.

2029 йил февраль

3. Сунъий интеллект янги норманинг муайян бизнес гуруҳлари ёки соҳалар учун имтиёз яратаётганлигини текширувчи манфаатлар тўқнашувини қидириш (Conflict of Interest AI) тизимини яратиш. Бунда:

«Semantic Analysis» орқали янги норманинг фақат чекланган доирадаги субъектларга (лоббизм аломатлари) хизмат қилиш эҳтимолини таҳлил қилиш тизимини яратиш. Унда Сунъий интеллект экспертга (масалан, «Ушбу норма бозорда рақобатни чеклаши ва муайян гуруҳлар учун монопол имконият яратиши мумкин») ҳисобот беради.

2029 йил март

4. Қонун лойиҳаси бўйича Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси экспертлари учун дастлабки ҳисоботни шакллантириш мақсадида автоматик тарзда «коррупцияга қарши курашиш бўйича хулоса»тайёрлаш тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект аниқлаган ҳар бир коррупциявий омил бўйича уни бартараф этиш тавсиясини ҳам илова қилади. Унда эксперт вақтини номувофиқликни қидиришга эмас, балки сунъий интеллект топган «қизил ёрлиқ»ни баҳолаш ва тузатишга сарфлайди. Сунъий интеллект-фильтрни «Smart Lawmaking» тизимининг ажралмас қисми сифатида барча қонун лойиҳалари учун мажбурий қилиб белгилаш лозим.

2029 йил декабрь

27.

Янги қонун қабул қилинса, иқтисодиёт ва ижтимоий соҳага таъсирини прогноз қилиш (математик моделлаштириш) учун Regulatory Impact Assessment (RIA) сунъий интеллект-моделини яратиш.

1. Янги қабул қилинган қонуннинг, иқтисодиёт ва ижтимоий соҳага таъсирини прогноз қилиш (математик моделлаштириш) учун Regulatory Impact Assessment (RIA) сунъий интеллект-моделини ҳамда сунъий интеллект тизими прогноз қилишдан олдин мамлакатдаги жорий ҳолатни таҳлил қилиш учун макроиқтисодий ва ижтимоий маълумотларни тўплаш (Data Feeding) тизимини яратиш. Бунда:

Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси, Солиқ қўмитаси, Марказий банк ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг очиқ маълумотлар базалари (Big Data) билан интеграция қилиш тизимини яратиш. Унда сунъий интеллект аҳоли сони, ялпи ҳудудий маҳсулот, инфляция даражаси, бандлик ва бошқа зарур кўрсаткичларни моделга юклайди.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Янги норма киритилганда юзага келиши мумкин бўлган ўзгаришларни математик моделлаштириш учун «Нима бўлади, агар...?» (What-if Analysis) сценарийларини яратиш. Бунда:

Масалан, тадбиркорликка оид янги чеклов киритилса, сунъий интеллект унинг иқтисодий харажатлари (иш ўринларининг қисқариши, солиқ тушумларининг камайиши ёки нарх-навонинг кўтарилиши) ни ҳисоблаш тизими яратилади. Унда сунъий интеллект уч хил сценарий (оптимистик, пессимистик ва энг эҳтимолли (Most likely)ни тақдим этади.

2029 йил февраль

3. Қонун лойиҳаси бизнес субъектлари учун қанча харажатга тушишини аниқлаш учун тадбиркорлик фаолиятига таъсир ва харажатлар таҳлили (Cost-Benefit Analysis) тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект янги ҳисобот турлари, лицензиялар ёки техник талаблар тадбиркорлардан талаб қиладиган қўшимча молиявий харажатларни автоматик ҳисоблайди. Унда сунъий интеллект экспертларга ҳисобот беради. Масалан, Ушбу қонун қабул қилинса, кичик бизнес учун йиллик харажатлар ўртача 12% га ошади, лекин соҳадаги шаффофлик 30% га яхшиланади.

2029 йил март

4. Қонуннинг кутилмаган салбий оқибатларини прогноз қилиш учун ижтимоий таъсир ва «rikoshet» эффектларини аниқлаш тизимини яратиш. Бунда:

Нейрон тармоғи орқали архив маълумотлар асосида ўхшаш қонунлар илгари қандай натижа берганини таҳлил қилиш тизимини яратиш. Унда масалан, сунъий интеллект «Импорт божининг оширилиши маҳаллий ишлаб чиқарувчини ҳимоя қилса-да, ички бозорда дефицит ва 15% инфляцияга сабаб бўлади» каби огоҳлантириш бериши мумкин. Депутатлар қонун лойиҳасини овозга қўйишдан олдин унинг ижтимоий-иқтисодий «рентген» тасвирини кўрадилар. Бу «кўр-кўрона» қонун қабул қилиш хавфини минималлаштиради ва Регламентдаги «асослантирувчи ҳужжатлар» сифатини тубдан яхшилайди.

2029 йил декабрь

Парламент назорати ва мониторинг (Digital Oversight)

28.

Давлат бюджети маблағларининг сарфланишини ва мақсадли индикаторлар ижросини реал вақт режимида таҳлил қилиш учун «Бюджет сунъий интеллект-мониторинг» тизимини жорий этиш.

1. Сунъий интеллект тизимини давлатнинг барча молиявий оқимларига (G2B, G2C) реал вақтда улаш учун молиявий маълумотларнинг «рақамли эгизак» (Data Stream Integration) тизимини яратиш. Бунда:

Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг «UzASBO» ва бошқа тизимлари, давлат харидлари портали ҳамда марказий банкнинг тўлов шлюзлари билан АПИ интеграция ўрнатиш. Унда сунъий интеллект бюджет маблағларининг ажратилишидан тортиб, якуний ижрочигача бўлган занжирни (Money Tracking) автоматик кузатиб боради.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони,

Давлат бюджети бошқармаси

2. Сунъий интеллект маблағ сарфланиши ва унинг натижадорлигини ўлчаши учун мақсадли индикаторлар ва KPI назорати (Performance-Based Oversight) тизимини яратиш. Бунда:

ҳар бир давлат дастури ёки лойиҳаси учун белгиланган мақсадли индикаторларни (масалан, қурилган шифохоналар сони, таъмирланган йўллар км) ҳақиқий ижро билан солиштириш тизимини яратиш. Унда агар бюджет маблағлари 100% ўзлаштирилган бўлса-ю, лекин объектнинг қурилиш даражаси (космосдан олинган суратлар ёки фотоҳисоботлар таҳлили асосида) 50% ни ташкил этса, сунъий интеллект дарҳол «Тафовут хавфи» (Variance Risk) ҳақида сигнал беради.

2029 йил февраль

3. Шубҳали транзакцияларни сунъий интеллект ёрдамида «фильтрлаш» учун аномалияларни аниқлаш ва коррупциявий хатарларни (Anomaly Detection) аниқлаш тизимини яратиш. Бунда:

Машинавий ўқитиш (ML) алгоритмлари бозор нархидан анча қиммат харидларни, сунъий рақобат яратилган тендерларни ёки бир-бирига боғлиқ бўлган «фирмалар» иштирокини аниқлайди. Унда сунъий интеллект автоматик равишда «Рисклар харитаси»ни шакллантиради ва депутатларга қайси вазирлик ёки ҳудудда бюджет интизоми бузилиш хавфи юқорилигини кўрсатади.

2029 йил март

4. Мураккаб ҳисоботларни оддий визуал шаклга келтирувчи депутатлар учун Интеллектуал дашборд (Strategic Dashboard) тизимини яратиш. Бунда:

Қонунчилик палатасидаги ҳар бир қўмита учун ўз соҳасига (масалан, соғлиқни сақлаш ёки таълим) оид бюджет ижросини кўрсатувчи интерфейс яратиш. Унда депутат битта тугмани босиш орқали маълум бир туман ёки лойиҳа кесимида бюджет маблағлари қаерда «тўхтаб қолганини» ёки мақсадсиз сарфланганини кўра олади. Бунда:

Ушбу тизим парламент назоратини «post-faktum» (воқеа бўлиб ўтгандан кейин) назорат қилишдан, «preventiv» (олдини олувчи) назоратга ўтказади. Бу давлат бюджетининг ҳар бир сўми халқ манфаатлари учун ишлашини кафолатлайди.

2029 йил декабрь

29.

Қабул қилинган қонунлар ижроси бўйича ижтимоий тармоқлар ва ОАВдан келаётган катта ҳажмдаги маълумотларни (Big Data) «Sentiment Analysis» орқали қайта ишлаш

1. Сунъий интеллект тизими орқали қабул қилинган қонун ёки ислоҳот бўйича рақамли макондаги барча муҳокамаларни жамлайдиган ижтимоий фикрни йиғиш (Data Crawling & Scraping) тизимини яратиш. Бунда:

ОАВ сайтлари, Телеграм-каналлар, Facebook, Instagram ва бошқа ижтимоий платформалардан калит сўзлар (масалан: «янги солиқ», «мактаб ислоҳоти», «қонун ижроси») асосида маълумотларни автоматик тарзда тўплаш механизмини яратиш. Унда сунъий интеллект кунига миллионлаб изоҳлар, постлар ва мақолаларни «инсон аралашувисиз» саралайди ва тизимлаштиради.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Тўпланган маълумотларнинг мазмуни бўйича учта (позитив, негатив ва нейтрал) асосий тоифага ажратувчи тоналликни таҳлил қилиш (Sentiment Analysis) тизимини яратиш.

2029 йил февраль

3. Негатив фикрлар айнан нима билан боғлиқлигини аниқлаш учун муаммоларни кластерлаш (Topic Modeling) тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект «кластерлаш» алгоритми орқали шикоятларни гуруҳлайди (масалан: «ижро механизми йўқ», «коррупция ҳолати», «маълумот етишмовчилиги»). Унда депутатлар учун ҳисобот шаклланади. (Масалан, «Қонуннинг 5-моддаси ижроси бўйича Тошкент вилоятида энг кўп шикоят тушмоқда».

2029 йил март

4. Таҳлил натижалари асосида қонунга ўзгартириш киритиш ёки парламент сўрови юбориш учун «Feedback Loop» — Қонунчиликни такомиллаштириш тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект таҳлили натижасида олинган «Big Data» хулосаларини тегишли қўмитанинг мажлисига киритиш тизимини яратиш. Унда Парламент назорати доирасида масъул вазирликка «Халқ норозилигига сабаб бўлаётган омилларни бартараф этиш» бўйича сўров юборилади. Бунда:

Бу тизим орқали парламент «халқ овозини эшитувчи» жонли орган сифатида ишлайди. Депутатлар вазирликлар берган қоғоздаги ҳисоботларга эмас, балки сунъий интеллект томонидан таҳлил қилинган реал ҳаётий вазиятга таяниб қарор қабул қилади.

2029 йил декабрь

Мажлисларни ташкил этиш ва рақамлаштириш (E-Parliament)

30.

Мажлисдаги нутқларни ўзбек тилида матнга айлантириш ва электрон баённома шакллантириш учун автоматик стенограмма (Speech-to-Text) тизими жорий этиш

Мажлислар залидаги аудио оқимни индивидуал маърузачилар кесимида ажратиш учун овозни қайта ишлаш ва «сунъий интеллект-диаризация» (Diarization AI) тизимини яратиш. Бунда:

«Speaker Diarization» технологияси ёрдамида тизим залдаги овозларни таҳлил қилади ва ҳар бир жумла қайси депутат ёки экспертга тегишли эканлигини аниқлайди. Унда сунъий интеллект депутатнинг овозини унинг биометрик профили ёки мажлислар залидаги ўриндиққа бириктирилган микрофон рақами билан мослаштиради.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Парламент терминологияси ва ўзбек тили спецификасини ҳисобга олган ҳолда нутқни таниш учун Ўзбек тилидаги юридик нутқни матнга айлантириш (ASR — Automatic Speech Recognition) тизимини яратиш. Бунда:

Маҳаллий серверларда (On-premise) ишловчи нейрон тармоғи (масалан, Whisper ёки махсус ўқитилган LLM) овозни реал вақтда матнга ўгиради. Унда тизим ўзбек тилидаги расмий муомала, юридик атамалар ва регламент бўйича сўзларни хатосиз таниш учун махсус «Юридик луғат» (Legal Lexicon) билан бойитилади. Бунда:

2029 йил февраль

3. Тайёр матнни Регламент стандарти асосида тизимлаштириш учун электрон баённомани автоматик тарзда шакллантириш ва таҳрирлаш тизимини яратиш. Бунда:

сунъий интеллект матн ичидан асосий калит сўзларни («таклиф қиламан», «қаршиман», «қонун лойиҳаси», «овоз бериш») ажратиб олади ва баённоманинг тегишли қисмларига (кун тартиби, маърузалар, қарорлар) жойлайди. Унда мажлис якунланиши билан тизим автоматик равишда «баённома лойиҳаси»ни (Draft Minutes) яратади. Бу матн котибият томонидан текширилиб, электрон рақамли имзо (ЭРИ) билан тасдиқланади.

2029 йил март

4. Кўп соатлик баҳс-мунозараларни 1-2 саҳифалик конспектга айлантириш учун «Smart Summary» — Мажлиснинг қисқача мазмунли матнини яратиш. Бунда:

Катта тил моделлари (LLM) ёрдамида сунъий интеллект мажлисдаги ҳар бир чиқишнинг мазмунини аниқлайди ва асосий хулосаларни шакллантиради. Унда депутатлар ва ОАВ вакиллари учун мажлиснинг энг муҳим нуқталари акс этган «Press-reliz» ёки «Инфографика учун маълумотлар» автоматик тарзда тайёрланади. Бунда:

Маълумот учун: Ушбу тизимнинг жорий этилиши парламент котибияти ва девони ишини 90% га енгиллаштиради. Энг муҳими, мажлисда айтилган ҳар бир фикр хатосиз, ўзгартиришларсиз ва тезкорлик билан расмий ҳужжатга айланади, бу эса шаффофликни таъминлайди.

2029 йил декабрь

31.

Депутатлар учун архив ҳужжатлари ва халқаро тажриба бўйича тезкор маълумот берувчи Сунъий интеллект ёрдамчи (ChatBot) интеллектуал қидирув тизимини жорий этиш

1. Интеллектуал қидирув тизимни ҳужжат ичидаги сўзлар кетма-кетлигини эмас, балки муаллифнинг мақсадини тушунишга ўргатиш учун маъноли қидирув (Semantic Search) технологиясини жорий этиш. Бунда:

барча архив ҳужжатларини, қонун лойиҳаларини ва стенограммаларни «Векторли эмбеддинглар» (Vector Embeddings) кўринишига ўтказиш. Унда депутат «Қишлоқ хўжалигида ер бериш тартиби» деб сўраганда, тизим фақат шу сўзлар бор ҳужжатларни эмас, балки ер ижараси, деҳқон хўжаликлари ва аукционларга оид барча маънодош қонунчилик нормаларини топиб беради.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Хорижий давлатларнинг қонунчилик базалари билан интеграция қилиш учун халқаро тажрибани таҳлил қилиш (Comparative Law AI) тизимини интеграция қилиш. Бунда:

Европа Иттифоқи, МДҲ ва ривожланган Осиё давлатларининг очиқ қонунчилик базаларини (масалан, EUR-Lex,) Сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилинади. Унда Сунъий интеллект-ёрдамчи депутатга хориж тажрибаси бўйича қиёсий маълумотнома тайёрлайди. (Масалан, «Сиз кўраётган масала Жанубий Кореяда 2022-йилда қуйидагича ҳал этилган...».

2029 йил февраль

3. Сунъий интеллект-ёрдамчининг фақат расмий ва тасдиқланган ҳужжатларга таяниб жавоб беришини таъминлаш учун қидирув имкониятлари билан кенгайтирилган генерация (RAG — Retriyeval-Augmented Generation) архитектурасини қўллаш. Бунда:

Сунъий интеллект жавобни шакллантиришдан олдин биринчи архив базасидан тегишли ҳужжатларни топади ва фақат шу ҳужжатларга ҳавола берган ҳолда жавоб ёзади. Унда депутат Сунъий интеллект-ёрдамчидан маълумот олганда, жавобнинг остида асос бўлган қонуннинг аниқ моддаси ва бандига гипер-ҳаволани кўради.

2029 йил март

4. Қонунчилик палатаси депутатига қулай мулоқот муҳитини яратиш учун «ChatBot» интерфейси ва шахсий таҳлилчи ёрдамчи тизимини интеграция қилиш. Бунда:

Тизимни Қонунчилик палатасининг ички портали ёки махсус хавфсиз мобил иловасига интеграция қилинади. Унда Депутат тизимга овозли ёки матнли сўров юборади. (Масалан, «Менга кейинги ҳафта муҳокама қилинадиган солиқ имтиёзлари бўйича охирги 5 йилдаги барча архив маълумотларини жамлаб бер».) Тизим сониялар ичида таҳлилий қисқартирилган материал (Brief) тайёрлайди.

Маълумот учун: Бу тизим депутатларни техник ва ахборот қидириш ишларидан озод қилиб, уларнинг вақтини фақат қарор қабул қилиш ва экспертлик таҳлилига йўналтириш имконини беради. Шунингдек, Парламентнинг «интеллектуал архив маълумотлари» бир жойга жамланади.

2029 йил декабрь

32.

Мажлисларда депутатлар кворумини аниқлаш ва овоз бериш хавфсизлигини таъминлаш учун Face-ID ва биометрия тизимини жорий этиш.

1. Face-ID ва биометрия тизимини ишлаши учун ҳар бир депутатнинг юқори аниқликдаги биометрик маълумотлар базасини шакллантириш орқали депутатларнинг биометрик рақамли профилини яратиш. Бунда:

юзнинг 3D харитаси ва бармоқ изи (зарурат бўлса) маълумотларини шифрланган ҳолда «юридик шахслар биометрияси» миллий стандарти асосида сақлаш. Унда депутатлик ваколати бошланганда унинг биометрик маълумотлари тизимга бир марта киритилади ва хавфсиз серверларда (On-premise) сақланади.

2029 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Мажлислар залига ўрнатилган сунъий интеллект-камералар ёрдамида залдаги депутатлар сонини автоматик тарзда ҳисоблаш орқали реал вақт режимида кворумни аниқлаш тизимини яратиш. Бунда:

«Face Detection» ва «Recognition» алгоритмлари мажлис бошланишидан олдин залдаги ҳар бир шахсни аниқлайди ва уни депутатлар рўйхати билан солиштиради. Унда Спикер мониторида кворум мавжудлиги (Масалан, «Залда 140 нафар депутат ҳозир бўлди») реал вақтда акс этади. Бу рўйхатга олиш учун сарф бўладиган 5 — 10 дақиқа вақтни тежайди;

2029 йил февраль

3. Овоз бериш жараёнида шахсни қайта тасдиқлаш механизми учун биометрик тасдиқланган овоз бериш (Secure Voting) тизимини яратиш. Бунда:

депутат овоз бериш тугмасини босган вақтда, планшет ёки микрофон панелига ўрнатилган кичик камера (ёки бармоқ изи сканери) шахсни сониянинг мингга бир улушида танийди. Унда агар тугмани босаётган шахс тизимдаги депутатга мос келмаса (масалан, ёрдамчиси ёки бошқа депутат), овоз қабул қилинмайди ва тизим «огоҳлантириш» сигналини беради.

2029 йил декабрь

4. Сунъий интеллект депутатнинг видеотасвирини таҳлил қилиб, унинг «шахсан ўзи» эканлигини (фотосурат ёки сунъий-ниқоб эмаслигини) «Liveness Check» алгоритми ёрдамида аниқлайди. Унда масофавий овоз беришда депутатнинг шахси Face-ID орқали тасдиқлангандан сўнггина у овоз бериш ҳуқуқига эга бўлади.

2029 йил декабрь

33.

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси имижини шакллантириш бўйича зарур ташкилий чораларни кўриш, жумладан Лойиҳа офиси рамзларини тасдиқлаш ва брендбукини яратиш.

1. Лойиҳа офисининг имижи иккита асосий устун давлатчилик анъаналари (ишонч, қонун устуворлиги) ва футуристик технологиялар (инновация, тезкорлик) га асосланган брендинг стратегиясини ишлаб чиқиш.

2026 йил июнь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

VI. ТАЖРИБА (ПИЛОТ) ЛОЙИҲАЛАРИНИ АМАЛГА ОШИРИШ

Энг муҳим йўналишларда сунъий интеллект технологияларини тажриба синовдан ўтказиш

34.

Палата мажлислар ва қўмита мажлисларидаги нутқларни реал вақт режимида автоматик тарзда транскрипция қилиш ва баённома лойиҳасини тайёрлаш учун Speech-to-Text тизимига асосланган тажриба (пилот) лойиҳаларини амалга ошириш.

1. Парламентда расмий ва юридик терминологияга бой нутқни таниш моделини парламент тилига мослаштириш (Acoustic & Language Modeling) механизмини жорий этиш. Бунда:

ўзбек тилининг парламент нутқи спецификасини ҳисобга олган ҳолда, тизимни (қайта ўқитиш) «fine-tuning» қилиш;

Сунъий интеллект Лойиҳа офисидаги архив аудио файллар ва уларга мос келувчи матнлар асосида моделга депутатларнинг нутқ суръати, талаффузи (шеваси) ва соҳавий атамаларини ўргатиш.

2. Сунъий интеллект тизимини мажлислар залидаги мавжуд микрофонлар ва овоз кучайтириш тизимига улаш орқали Мажлислар зали аудио-инфратузилмаси билан ўзаро интеграциясини таъминлаш:

ҳар бир микрофондан келаётган овозни алоҳида канал орқали сунъий интеллект серверига узатиш (Multi-channel recording) механизмини жорий қилиш;

Диаризация (Diarization) технологиясини қўллаш орқали тизим автоматик равишда қайси овоз қайси депутатга тегишли эканлигини аниқлайди ва матнда маърузачининг исм-шарифини кўрсатиш тизимини жорий этиш.

2026 йил декабрь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

3. Мажлис давомида матнни сониялар ичида экранларда ва баённома лойиҳасида акс эттириш орқали Реал вақт режимида транскрипция ва таҳрирлаш (Real-time Transcription) ни жорий этиш. Бунда:

сунъий интеллект нутқни матнга айлантириш билан бирга, матндаги имловий хатоларни тузатиш ва тиниш белгиларини қўйиш механизмини жорий этиш;

Таҳририят гуруҳи учун махсус интерфейс яратиш. Унда сунъий интеллект томонидан тайёрланган матнни реал вақтда кўриб, зарурат бўлса тузатиш киритиш мумкин бўлади (Human-in-the-loop).

2027 йил март

4. Автоматик баённома ва қисқартма (Summarization) тайёрлаш. Бунда:

Катта тил моделлари (LLM) ёрдамида кўп соатлик мажлис матнидан асосий фикрлар, таклифлар ва қабул қилинган қарорларни ажратиб олишни жорий этиш;

тизимда автоматик равишда «Баённома лойиҳаси»ни шакллантириш. Унда кун тартиби, маърузачилар ва овоз бериш натижалари тизимли равишда акс этади.

2029 йил апрель

35.

Қонун лойиҳаларидаги номувофиқликни ва имловий хатоларни аниқловчи Сунъий интеллект-ёрдамчини кичик эксперт гуруҳлари доирасида синаб кўриш учун AI-LEX Экспертиза модулини ишга тушириш

1. Сунъий интеллект тизими янги таклиф этилаётган қонун лойиҳасини амалдаги қонунчилик базаси (Lex.uz) билан автоматик равишда таққослаши орқали ҳуқуқий номувофиқликларни аниқлаш алгоритмларини яратиш. Бунда:

Семантик таҳлил ёрдамида янги норманинг амалдаги моддаларга зидлигини, такрорини ёки мантиқий номутаносиблигини аниқлаш механизмини жорий этиш. Бунда сунъий интеллект экспертга «Қизил байроқча» (Red flag) усулида хабар беради. Масалан: «Лойиҳанинг 5-моддаси Фуқаролик кодексининг 124-моддасига зид келиши мумкин».

2028 йил январь

Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида

Сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш лойиҳаси офиси,

Рақамли технологиялар вазирлиги,

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Девони

2. Қонунчилик тили аниқ ва тушунарли бўлишини таъминловчи юридик техника ва лингвистик экспертиза қоидаларини ишлаб чиқиш. Бунда:

ўзбек тилининг юридик терминологияси луғати асосида матнни «сканер» қилиш механизмини жорий этиш. Унда жумлаларнинг мантиқий қурилишини текшириш, ноаниқ ибораларни (масалан, «қоида тариқасида», «зарурат бўлганда» каби суиистеъмол қилишга йўл қўядиган сўзларни) аниқлаш ва уларни аниқлаштиришни таклиф қилиш мумкин.

2028 йил февраль

3. Сунъий интеллект модули лойиҳа таркибидаги коррупцияга йўл очадиган омилларни қидирувчи коррупцияга қарши экспертиза ва гендер-ҳуқуқий экспертизадан ўтказишни жорий этиш. Бунда:

Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланган методика асосида сунъий интеллектни ўқитиш. Унда давлат органининг ҳаддан ташқари кенг ваколатларини, маъмурий тўсиқларни ёки аёллар ва эркаклар ҳуқуқлари ўртасидаги номутаносибликларни сунъий интеллект автоматик равишда аниқлаб, эксперт гуруҳига ҳисобот тақдим этади.

2028 йил март

4. Тизимни дарҳол кенг оммага эмас, балки чекланган доирада синаш. Бунда кичик эксперт гуруҳларида синовдан ўтказиш (Sandbox)ни жорий этиш. Бунда:

Масъул қўмита (масалан, Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси) ҳузуридаги эксперт гуруҳига AI-LEX модулига кириш имконини бериш. Унда экспертлар сунъий интеллект топган хатоларни баҳолайди (Feedback loop). Агар сунъий интеллект хато топса, эксперт уни тузатади (Reinforcement Learning).

2028 йил апрель