Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича апелляция инстанцияси судлов ҳайъати М. Астанов раислигида, судьялар А. Арзиев ва М. Бозоровдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси Б. Холмуродовнинг котиблигида Қарши туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 19 сентябрдаги ҳал қилув қарорига нисбатан даъвогар «БПТ» акциядорлик жамиятининг апелляция шикояти бўйича ишни жавобгар «SFA» ИЧК таъсисчиси Б.М., адвокат Ф.Н. (ишончнома асосида), вакиллари Э.Ю., Б.Н., З.О., О.Р., М.У., Ш.Р., Ш.Ю., А.О., Ф.Р., Ж.О., А.О., Н.М. (шахсий маълумотнома асосида), «Ўзпахтасаноат» акциядорлик жамияти вакили Б.Б. (ишончнома асосида)лар («БПТ» акциядорлик жамияти вакиллари иштирок этмади) иштирокида видеоконференцалоқа режимида суд биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади:

даъвогар «БПТ» АЖ Қарши туманлараро иқтисодий судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгарлар — «SFA» ИЧК, фуқаролар — К.С.И., М.Б.У., Р.Ф.И., О.А.Ч., О.Ж.Ю.га нисбатан пахтачилик соҳасида қишлоқ хўжалиги кооперациясини ташкил этиш бўйича ташаббускор гуруҳнинг 2020 йил 17 июлдаги 1-сонли умумий йиғилиш баённомасини иккинчи масала бўйича қабул қилинган қарорнинг 3-бандини, яъни «жисмоний шахслар» қисмини ҳақиқий эмас деб топишни, «SFA» ИЧК аъзолари бўлган жисмоний шахслар — К.С.И., М.Б.У., Р.Ф.И., О.А.Ч., О.Ж.Ю.ни кооперация аъзолигидан чиқариш, «SFA» ИЧК аъзоларининг 2021 йил 24 мартдаги 2/2021-сонли умумий йиғилиш қарорининг «БПТ» АЖни кооперация таъсисчилигидан чиқариш қисмини ҳақиқий эмас деб топишни сўраган.

Суднинг 2022 йил 9 мартдаги ажрими билан ишга низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида «ЎПС» АЖ жалб этилган.

Биринчи инстанция судининг 2022 йил 25 мартдаги ҳал қилув қарори билан даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган.

Қашқадарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатининг 2022 йил 24 майдаги қарори билан даъвогарнинг апелляция шикоятини қаноатлантириш рад этилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарор ўзгаришсиз қолдирилган.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатининг 2022 йил 6 июлдаги қарори билан Қарши туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 25 мартдаги ҳал қилув қарори ва Қашқадарё вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатининг 2022 йил 24 майдаги қарори бекор қилиниб, иш янгидан кўриш учун биринчи инстанция судига юборилган.

Биринчи инстанция судининг 2022 йил 30 августдаги суд чақирув қоғози билан 21 нафар таъсисчи, хусусан ишга қўшимча жавобгар сифатида фуқаролар — Т.Х., Б.А., Н.М., Ш.Р., Б.Н., Э.Й., Ш.Й., Ш.Х., Л.М., О.Р., Ж.Р., А.Х., З.О., М.М., А.А., Б.Х.лар жалб қилинган.

Суднинг 2022 йил 19 сентябрдаги ажрими билан даъвогар ва учинчи шахс вакилининг иш юритишни тўхтатиб туриш ҳақидаги илтимосномасини ҳамда жавобгар вакилининг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги аризасини қаноатлантириш рад этилган.

Биринчи инстанция судининг 2022 йил 19 сентябрдаги ҳал қилув қарорига асосан даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган.

Даъвогарнинг апелляция шикоятида биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво талабларини қаноатлантириш тўғрисида янги қарор қабул қилиш сўралган.

Апелляция инстанцияси судининг 2022 йил 27 декабрдаги ажрими билан даъвогар вакилларининг илтимосномаси қаноатлантирилиб, иш юритиш тўхтатилган.

Апелляция инстанцияси судининг 2023 йил 9 январдаги ажримига асосан иш юритиш тикланган.

Суд мажлисида жавобгар вакиллари апелляция шикоятида келтирилган важларга қарши эътирозлар билдириб, биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари қонун ҳужжатлари асосида тўлиқ ўрганилиб, асосли равишда даъво талабларини рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинганлигини, сабаби «SFA» ишлаб чиқариш кооперативи «Кооперация тўғрисида»ги қонунга мувофиқ ташкил этилганини, юридик ва жисмоний шахсларнинг кооперацияларда иштирок этиш имконияти Фуқаролик кодексида белгиланганини, ушбу кодексда жисмоний шахслар ҳам кооперацияларда иштирок этиши мумкинлигини, фуқаролар К.С.И., М.Б.У., Р.Ф.И., О.А.Ч., О.Ж.Ю.лар таъсисчи сифатида қонуний аъзоликка олинганлигини, ушбу фуқаролар ўзларида бўлган барча мол-мулкларни ишлаб чиқариш кооперациясига тикканликларини, Республика бўйича барча ташкил этилган кооперацияларда таъсисчи сифатида фуқаролар кирганлиги ҳолатлари мавжуд эканлигини, шунингдек ишлаб чиқариш кооператив аъзоларини 2021 йил 15 февралдаги умумий йиғилиш қарорига мувофиқ кооператив аъзолари 2021 йил 20 мартга қадар ўз улушларини киритиш кераклигини, бироқ киритмаганлигини, шу сабабли кооператив аъзолигидан чиқиш тўғрисида мурожаат қилинганлигини, жумладан даъвогар 2021 йил 20 мартда хат билан мурожаат қилиб, 1.739.980.000 сўмлик бино ва иншоотлар кооперативни устав капиталига улуш сифатида киритилмаганлиги сабабли кооператив аъзолигидан чиқариш сўралганлигини, шу сабабли даъвогар ва фермер ҳўжаликлари ҳамда ўн олтита жисмоний шахслар кооператив аъзолигидан чиқарилганлигини, умумий йиғилиш қарори асосида фуқаро А.О., С.К., Б.М., Ж.О., Ф.Р.лар кооператив таъсисчилари этиб белгиланганлигини, кооперативни янги шакллантирилган устав капитали 100,0 млн. сўмни ташкил этишини, кооперативни янги устави 2021 йил 21 апрелда 836958-сон реестр рақами билан рўйхатга олинганлигини маълум қилиб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, апелляция шикоятини эса қаноатлантирмасдан қолдиришни сўради.

Суд мажлисида иштирок этган «ЎПС» АЖ вакили апелляция шикоятини қаноатлантиришни, биринчи босқич судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни сўради.

Суд мажлиси муҳокамасида даъвогар қатнашмади ва ўзининг ишончли вакил иштирокини таъминламади.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 274-моддаси 2-бандида апелляция инстанцияси судининг суд мажлисига суд муҳокамасини ўтказиш вақти ва жойи ҳақида тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди, бундан жамият ёки давлат манфаатларини кўзлаб қўзғатилган ишлар бўйича прокурорнинг келмаганлиги мустасно.

Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда ишни даъвогар вакиллари иштирокисиз ишдаги мавжуд ҳужжатлар асосида кўриб чиқишни лозим деб топди.

Судлов ҳайъати иш бўйича тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, апелляция шикоятида келтирилган ҳолатларни ишдаги далиллар ва қонун ҳужжатлари асосида ўрганиб чиқиб, муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини эса қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топди.

Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамаси давомида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, пахтачилик соҳасида қишлоқ хўжалиги кооперациясини ташкил этиш бўйича ташаббускор гуруҳнинг 2020 йил 17 июлдаги 1-сонли умумий йиғилиш қарори асосида Қарши туман давлат хизматлари марказидан 836958-сонли реестр рақами билан давлат рўйхатидан ўтган «SFA» МЧЖни ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шакли ўзгартирилиб, «SFA» ишлаб чиқариш кооперативига айлантирилган.

Умумий йиғилиш қарорининг учинчи бандида ишлаб чиқариш кооперациясига тумандаги фермер ҳўжаликлари, таъминотчи ва пахтани қайта ишловчи корхоналар ҳамда жисмоний шахслар ихтиёрий равишда пай бадал улуши билан аъзо қилиниши қайд этилган.

«SFA» ишлаб чиқариш кооперативини Низоми 2020 йил 20 июлда Қарши туман давлат хизматлари маркази томонидан 836958-сон реестр рақами билан рўйхатга олинган.

«SFA» ишлаб чиқариш кооперативининг Низомига кўра низом жамғармаси 2.200.000.000 сўмни ташкил қилиб, ушбу жамғарма таъсисчилар томонидан қуйидагича шакллантирилишига келишилган:

«БПТ» АЖ — 1.739.980.000 сўмлик (маъмурий бино, иссиқхона биноси, маиший ва савдо дўкон биноси, музлатгич биноси билан) улуш киритиш, «ЖГЖ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ҚШН» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ДКҒ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ЖШ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ЭЖП» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «МАА» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «АҲФ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «АФ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ТТТ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «НБ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ТБ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «СШ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «МҲС» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ХД» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «Т» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «МИ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ФЧ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «АМА» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ЧМН» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ХФ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ООО» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «СМ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ХЎМ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ЭТ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «Н» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ААА» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «СН» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «НЎК» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ШЮШ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ТОН» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «МУА» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ЭА» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «РО» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «БПО» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ХЧБ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «РБИ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «УР» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, «ЭЖ» фермер хўжалиги 5.575.000 сўм, шунингдек жисмоний шахслар — Ф.Р. 20.000.000 сўм, Ж.О. 20.000.000 сўм, Т.Х. 13.700.000 сўм, А.О. 20.000.000 сўм, Б.А. 20.000.000 сўм, С.К. 20.000.000 сўм, Н.М. 5.000.000 сўм, Ш.Р. 5.000.000 сўм, Б.М. 20.000.000 сўм, Б.Х. 10.000.000 сўм, Б.Н. 5.000.000 сўм, Э.Й. 5.000.000 сўм, Ш.Й. 10.000.000 сўм, Ш.Х. 10.000.000 сўм, Л.М. 5.000.000 сўм, О.Р. 10.000.000 сўм, Ж.Р. 10.000.000 сўм, А.Х. 10.000.000 сўм, З.О. 10.000.000 сўм, М.М. 10.000.000 сўм, А.А. 10.000.000 сўм пай улушлари киритилиши қайд этилган.

«SFA» ишлаб чиқариш кооперативи аъзоларининг навбатдан ташқари 2021 йил 24 мартдаги 2/2021-сонли умумий йиғилиш қарори билан 2021 йил 20 мартга қадар ўз улушларини киритмаган кооператив аъзолари таъсисчилар сафидан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилинган.

Ушбу қарор билан «БПТ» акциядорлик жамияти, фермер ҳўжаликлари ва 16 та жисмоний шахслар таъсисчилар сафидан чиқарилган.

Шунингдек, қарор билан 2021 йил 20 мартга қадар А.О., С.К., Б.М., Ж.О. ва Ф.Р.лар томонидан улушлар киритилганлиги сабабли кооперативнинг янги шакллантирилган устав капитал миқдори 100.000.000 сўм этиб белгиланиб, устав капитали таъсисчилар ўртасида қуйидагича тақсимланган: А.О. томонидан киритилган улуш 20.000.000 сўм, устав капиталидаги улуши 20 фоизи, С.К. томонидан киритилган улуш 20.000.000 сўм, устав капиталидаги улуши 20 фоиз, Б.М. томонидан киритилган улуш 20.000.000 сўм, устав капиталидаги улуши 20 фоизни, Ж.О. томонидан киритилган улуш 20.000.000 сўм, устав капиталидаги улуши 20 фоизни, Ж.Р. томонидан киритилган улуш 20.000.000 сўм, устав капиталидаги улуши 20 фоизни ташкил қилган.

Шунга кўра, «SFA» ишлаб чиқариш кооперативининг янги устави 2021 йил 21 апрелда Қарши туман давлат хизматлари маркази томонидан 836958-сон реестр рақами билан рўйхатга олинган.

Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 69-моддаси биринчи қисмига асосан фуқароларнинг шахсий иштирок этиш ҳамда аъзоларнинг (иштирокчиларнинг) мулк билан қўшиладиган пай бадалларини бирлаштириш асосида биргаликда ишлаб чиқариш ёки бошқа хўжалик фаолиятини олиб бориш учун аъзолик негизидаги ихтиёрий бирлашмаси ишлаб чиқариш кооперативи ҳисобланади. Қонунда ва ишлаб чиқариш кооперативининг таъсис ҳужжатларида унинг фаолиятида аъзолик асосида юридик шахслар ҳам иштирок этиши назарда тутилиши мумкинлиги белгиланган.

«Кооперация тўғрисида»ги Қонуннинг 6-моддаси биринчи бандига кўра 16 ёшга тўлган, кооперативнинг мақсад ва вазифаларини амалга оширишда иштирок этиш истагини билдирган ва бунга қодир бўлган ҳар бир жисмоний шахс, башарти Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида ўзга ҳол назарда тутилмаган бўлса, кооператив аъзоси бўлиши мумкинлиги белгиланган.

Бундан ташқари, «SFA» ишлаб чиқариш кооперативи низомининг 5.1-бандида кооперативнинг мақсад ва вазифаларини амалга оширишда иштирок этиш истагини билдирган ва бунга қодир бўлган ҳар бир юридик ва 16 ёшга тўлган жисмоний шахс, башарти Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида ўзга ҳол назарда тутилмаган бўлса, кооператив аъзоси бўлиши мумкинлиги қайд этилган.

Мазкур қонун ҳужжатлари нормалари даъвогар вакилларининг жисмоний шахсларнинг кооперация аъзоси бўлиши мумкин эмас деган важини инкор этади.

«Норматив ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида»ги Қонуннинг 18-моддасига кўра турли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг юридик кучи бўйича ўзаро нисбати Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилган органларнинг ваколатларига ва мақомига, ушбу ҳужжатларнинг турларига, шунингдек норматив-ҳуқуқий ҳужжат қабул қилинган санага мувофиқ белгиланади.

Ушбу модданинг иккинчи қисмида норматив-ҳуқуқий ҳужжат ўзига нисбатан юқорироқ юридик кучга эга бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ бўлиши керак. Учинчи қисмида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ўртасида тафовутлар бўлган тақдирда юқорироқ юридик кучга эга бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжат қўлланилиши белгиланган.

Юқорида қайд этилган қонун нормаларининг талабларига кўра, даъвогарнинг Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш кооперациялари фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 2020 йил 22 июндаги 398-сонли қарори билан тасдиқланган Низомнинг учинчи боби бешинчи бандига асосланиб, пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер ҳўжаликлари ва қайта ишловчи ҳамда экспорт қилувчи корхоналар кооперацияларнинг муассислари бўлиши мумкинлиги қайд этилганлиги сабабли умумий йиғилиш қарорининг «жисмоний шахслар» қисмини ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисидаги даъво талабини қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида биринчи инстанция суди томонидан асосли хулосага келинган.

Чунки, қонунда жисмоний ва юридик шахслар ҳам кооператив аъзоси бўлиши белгиланган.

«Кооперация тўғрисида»ги Қонуннинг 6-моддаси тўртинчи бандида кооператив аъзоси уставда назарда тутилган ҳолларда кооперативнинг умумий йиғилиши қарорига биноан кооперативдан чиқарилиши мумкин. Кооператив аъзолигидан чиқарилганлик устидан судга шикоят қилиниши мумкинлиги белгиланган.

Шунингдек, «SFA» ишлаб чиқариш кооператив Низомининг 8.6-банди учинчи хатбошисида кооперация аъзолигига қабул қилиш, аъзоликдан чиқариш масалаларини, шунингдек кооперациядан чиқиш билан боғлиқ масалаларни ҳал қилиш умумий йиғилиш ваколатига кириши назарда тутилган.

Бундай ҳолатда даъвогарнинг «SFA» ишлаб чиқариш кооператив аъзолари бўлган беш нафар жисмоний шахсларни, яъни К.С.И., М.Б.У., Р.Ф.И., О.А.Ч. ва О.Ж.Ю.ни кооперация аъзолигидан чиқариш талаби ҳам асоссиздир.

«Кооперация тўғрисида»ги Қонуннинг 4-моддаси биринчи бандига асосан кооперативнинг мустақил балансда ўз ифодасини топадиган асосий фондлар, оборот маблағлари, пай бадаллари, шунингдек бошқа бойликлар кооператив мулки ҳисобланади.

Ушбу модданинг иккинчи бандида кооперативнинг мол-мулки ўз аъзоларининг пул ва моддий бадаллари, банкларнинг кредитлари, ўзи ишлаб чиқарилган маҳсулотлар, бу маҳсулотларни сотишдан, кооператив уставида назарда тутилган ўзга хил фаолиятдан келган даромадлар ҳамда қонун ҳужжатларида ман этилмаган бошқа манбалар ҳисобига ҳосил бўлади. Кооперативнинг мол-мулкини шакллантиришда, мулк шаклидан қатъи назар, корхоналар (ташкилотлар), шунингдек мазкур кооперативга аъзо бўлмаган, аммо унда меҳнат шартномасига (контрактига), битимига мувофиқ ишлаётган жисмоний шахслар шартнома асосларида пул ва моддий бадаллар тўлаш йўли билан иштирок этишлари мумкинлиги белгиланган.

«SFA» ишлаб чиқариш кооператив Низомининг 5.7-бандида кооперация аъзолигидан ихтиёрий равишда чиқилганда кооперацияга аъзоликни тугатилишига сабаб бўлиши қайд этилган.

«SFA» ишлаб чиқариш кооператив аъзоларининг 2021 йил 15 февралдаги умумий йиғилиш қарори билан кооператив аъзолари кооперативнинг уставини шакллантириш учун 2021 йил 20 мартга қадар ўз улушларини киритиши белгиланган.

Бироқ, «БПТ» акциядорлик жамият томонидан 1.739.980.000 сўмлик бино ва иншоотлар ишлаб чиқариш кооперативини устав капиталига улуш сифатида киритилмаганлиги сабабли кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига 2021 йил 20 мартда хат билан мурожаат қилиб, кооператив аъзолигидан чиқаришни сўраган.

Шу сабабли кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари 2021 йил 24 мартдаги 2/2021-сонли умумий йиғилиш қарори билан «БПТ» акциядорлик жамияти, фермер ҳўжаликлари ва 16 та жисмоний шахслар таъсисчилар сафидан чиқарилган.

«Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонуннинг 75-моддаси биринчи қисмини йигирма биринчи хатбошисида жамиятнинг тижорат ва нотижорат ташкилотларидаги иштироки билан боғлиқ битимларни қонунчиликда белгиланган тартибда тузиш, жамият кузатув кенгашининг ваколат доирасига кириши белгиланган.

Шунингдек, ушбу Қонуннинг 79-моддаси олтинчи қисмида жамият директори (бошқарув раиси) жамият номидан ишончномасиз иш юритиши, шу жумладан унинг манфаатларини ифодалаши, жамият номидан битимлар тузиши, жамиятнинг филиали ёки ваколатхонаси раҳбарини тайинлаши, штатларини тасдиқлаши, жамиятнинг барча ходимлари бажариши мажбурий бўлган буйруқлар чиқариши ва кўрсатмалар бериши мумкинлиги белгиланган.

Бундай ҳолатда «БПТ» акциядорлик жамияти бош директори М.Б.У. томонидан «БПТ» акциядорлик жамиятини «SFA» ишлаб чиқариш кооперативнинг таъсисчилигидан чиқариш тўғрисидаги баённомани имзоланиши қонун ҳужжатлари нормалари талабларини бузилишига олиб келмаган.

Шу сабабли биринчи инстанция суди томонидан даъвогарнинг «SFA» ишлаб чиқариш кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари 2021 йил 24 мартдаги 2/2021-сонли умумий йиғилиш қарорининг «БПТ» акциядорлик жамиятини кооперация таъсисчилигидан чиқариш қисмини ҳақиқий эмас деб топиш талаби ҳам асоссиз эканлиги сабабли рад этилган.

Бундан ташқари, Қашқадарё вилоят прокуратураси томонидан 2023 йил 5 январда тақдим этилган 21-284720/22-сонли хатга кўра «БПТ» акциядорлик жамияти ва «SFA» ишлаб чиқариш кооперативи мансабдор шахслари ҳамда бошқаларга нисбатан улушларнинг тақсимланиши ҳолатлари бўйича Жиноят кодексининг 205-моддаси 2-қисми «а» банди ва бошқа моддалар билан қўзғатилган жиноят иши бўйича дастлабки тергов ҳаракатлари олиб борилиб, тергов ҳаракатлари натижасида «SFA» ишлаб чиқариш кооперативининг ташкил этилиши, таъсисчилар томонидан улушларнинг қўшилиши ва чиқиши ҳолатлари бўйича бирор-бир шахснинг ҳаракатларида жиноят аломатлари аниқланмаганлиги сабабли жиноят ишининг шу қисми Жиноят процессуал кодексининг 83-моддаси 2-бандига асосан ҳаракатдан тугатилган.

Мазкур ҳолатлар эса апелляция шикоятида келтирилган важларнинг асоссиз эканлигини, биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари тўпланган далиллар ва қонун ҳужжатлари асосида тўлиқ ўрганиб чиқилиб, даъво талабларини қаноатлантиришни рад этиш ҳақида асосли хулосага келинганлигини ҳамда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормалари тўғри қўлланилганлигини тасдиқлайди.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринда — ИПК деб юритилади)нинг 66-моддасига кўра иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар ҳақидаги маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. Бундай маълумотлар ёзма ва ашёвий далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади.

ИПКнинг 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаб ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши шарт.

ИПКнинг 118-моддасига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.

«Давлат божи тўғрисида»ги Қонунга мувофиқ иқтисодий судларга апелляция ва кассация тартибида берилган шикоятлардан биринчи инстанция судида кўриб чиқиш учун аризалар берилганда тўланадиган ставканинг 50 фоизи миқдорида давлат божи ундирилиши лозимлиги қайд этилган.

ИПКнинг 278-моддаси биринчи қисми биринчи бандига кўра апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ҳақли.

Юқорида қайд этилган ҳолатлардан келиб чиқиб, судлов ҳайъати биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни ҳамда олдиндан тўланган суд харажатларини даъвогар зиммасига юклаб ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ суд харажатини ундиришни лозим топади.

Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 69-моддасига, «Кооперация тўғрисида»ги Қонуннинг 4, 6-моддаларига, «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида»ги Қонуннинг 18-моддасига ҳамда Иқтисодий процессуал кодексининг 66, 68, 74, 118, 260, 274, 276 — 280-моддаларига асосланиб, судлов ҳайъати қарор қилди:

Қарши туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 19 сентябрдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз, даъвогар «БПТ» акциядорлик жамиятининг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин.

Олдиндан тўланган суд харажатлари даъвогар «БПТ» акциядорлик жамияти зиммасида қолдирилсин.

Даъвогар «БПТ» акциядорлик жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб рақамига 75 000 сўм суд харажати ундирилсин.

Ижро варақаси берилсин.

Қарор қабул қилинган кундан бошлаб кучга киради.

Мазкур қарордан норози томон Ўзбекистон Республикаси Олий судига кассация тартибида шикоят (протест келтириши) бериши мумкин.