14.01.2019 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3120
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг буйруғи, 14.01.2019 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3120
Дата вступления в силу
01.01.2020
Ҳужжат 01.01.2020 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
буйруғи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар»ни тасдиқлаш тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2019 йил 14 январда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3120]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси, Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ва бюджет ҳисобини давлат секторида молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари билан мувофиқлаштириш мақсадида буюраман:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Мазкур буйруқ 2020 йил 1 январдан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Вазир Д. КУЧКАРОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2018 йил 12 декабрь,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
151-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2018 йил 12 декабрдаги 151-сон буйруғига
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар»
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (7-сонли БҲС) «Товар-моддий захиралар» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси ва Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли жамғармалари ва бошқа бюджетдан ташқари жамғармаларининг (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) товар-моддий захиралари ҳисобини юритиш тартибини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Умумий қоидалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Мазкур Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
жорий тикланиш қиймати — ташкилот томонидан активни харид қилиш натижасида ҳисобот даврида юзага келадиган харажатлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
товар-моддий захиралар — ташкилотларда ишлаб чиқариш жараёнида фойдаланиладиган хом ашё ва материаллар, уларнинг доимий фаолияти давомида фойдаланиш ёки сотиш учун мўлжалланган ёки сотиш ёки тақсимлаш учун ишлаб чиқарилган активлар кўринишида бўлади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реализация қилишнинг соф қиймати — одатий фаолият жараёнида кутилаётган сотиш қийматидан ишлаб чиқариш якуни бўйича ҳамда сотиш, алмаштириш ёки бериш билан боғлиқ харажатларни чегирган ҳолда аниқланадиган қиймат.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ҳисоблаш методи асосида молиявий ҳисоботларни тузувчи ва тақдим қилувчи ташкилотлар товар-моддий захиралар ҳисобини юритишда мазкур Стандартдан фойдаланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Товар-моддий захираларни ҳисобга олишнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
барча моддий қимматликларнинг бутлигини таъминлаш ҳамда ишлатилиши ва тўғри фойдаланилиши устидан назорат ўрнатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
захиралар ва харажатларнинг белгиланган меъёрларини кузатиб бориш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реализация қилиниши лозим бўлган, фойдаланилмайдиган материалларни ўз вақтида аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилот омборларида мавжуд бўлган қолдиқлар ҳақида аниқ маълумотлар олиш ва бошқалар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Товар-моддий захираларни қабул қилиш, сақлаш ва топшириш жавобгарлиги ташкилот раҳбарининг буйруғи билан тайинланган моддий жавобгар шахсларга юклатилади. Моддий жавобгар шахсларнинг алмашиниши товар-моддий захираларнинг инвентаризацияси ва ташкилот раҳбари томонидан тасдиқланадиган қабул қилиш-топшириш далолатномаларини тузиш билан амалга оширилади. Товар-моддий захираларни сақлаш жойлари тош-тарозу жиҳозлари, ўлчов асбоблари, ўлчов идишлари ва бошқа назорат мосламалари билан таъминланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Товар-моддий захиралари турлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Товар-моддий захиралар ташкилотлар томонидан сотиб олинган ёки қайта сотиш учун мўлжалланган товарлар ва бошқа мол-мулкларни ўз ичига олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Товар-моддий захиралар қуйидаги кўринишда бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
озиқ-овқат маҳсулотлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хизмат кўрсатиш ва қурилиш материаллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳарбий қурол-аслаҳалар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий воситалар учун эҳтиёт қисмлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
стратегик захиралар (масалан, энергия ресурс захиралари);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муомалага чиқарилмаган пул белгилари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сотиш учун мўлжалланган почта инвентарлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тугалланмаган ишлаб чиқариш, шу жумладан ўқув ва таълим материаллари ҳамда ташкилот томонидан кўрсатиладиган хизматлар (масалан, аудиторлик текшируви);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сотиш учун мўлжалланган ер ёки мол-мулклар. Бунда узоқ муддатли активлар (ер, бинолар, иншоотлар, транспорт воситалари, мулкий (мутлақ) ҳуқуқлар ва бошқалар) кейинчалик сотиш ёки қайта сотиш мақсадида харид қилинган ҳолларда товар бўлиб ҳисобланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳсулотлар ишлаб чиқариш, хизматлар кўрсатиш, ишларни бажариш, ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш, маъмурий ва бошқа эҳтиёжлар учун мўлжалланган хом ашё ва материал захиралар, харид қилинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар, ёқилғи ва ёнилғилар, тара ва тарабоп материаллар, инвентар ва хўжалик жиҳозлари, эҳтиёт қисмлар ва бошқа материаллар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қайта ишланаётган ва йиғилаётган деталлар, узеллар, тугалланмаган технологик жараёнлар ва маҳсулотлар кўринишидаги тугалланмаган ишлаб чиқаришлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилотда тайёрланган тайёр маҳсулотлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Ташкилотлар фавқулодда ёки бошқа вазиятларда (мисол учун табиий офатлар ёки фуқаро ҳимояси билан боғлиқ бўлган фавқулоддаги ҳаракатлар) фойдаланиладиган энергия ресурслари (мисол учун нефть) каби турли ресурсларнинг стратегик захираларини сақласалар, ушбу захиралар товар-моддий захира сифатида тан олинади ва мазкур Стандартга мувофиқ равишда ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Товар-моддий захиралар қуйидагилар натижасида ташкилотга кирим қилинади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
етказиб бериш (олди-сотди) шартномаси бўйича харид қилиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
беғараз келиб тушиши (ҳадя шартномаси бўйича);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
узоқ муддатли активлар таркибидан ўтказилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ортиқча (ҳисобга олинмаган) товар-моддий захираларнинг аниқланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилотнинг ўзида тайёрланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. Товар-моддий захираларни баҳолаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Товар-моддий захиралар таннархи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Товар-моддий захиралар уларнинг таннархи ва реализация қилишнинг соф қийматлари асосида баҳоланади, бундан мазкур Стандартнинг 10 ва 11-бандлари мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Алмашув операцияси амалга оширилмасдан харид қилинган товар-моддий захиралар уларнинг сотиб олиш кунидаги ҳақиқий қиймати билан баҳоланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Товар-моддий захиралар беғараз ёки номинал қиймат бўйича бериш ёки маҳсулот ишлаб чиқаришда фойдаланишга мўлжалланган бўлса, улар таннархи ва жорий тикланиш қийматларига нисбатан энг кичик қийматда баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Товар-моддий захираларнинг таннархи уларни сотиб олиш, қайта ишлаш ва жорий ҳолатига етказиш учун сарф қилинган барча бошқа харажатларини ўз ичига олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Товар-моддий захираларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган харажатларни аниқлашда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
уларнинг харид қиймати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
божхона божлари ва бошқа солиқлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
транспорт-тайёрлов харажатлари ва уларни сотиб олиш билан бевосита боғлиқ бошқа харажатлар ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда, савдо чегирмалари, қайтарилган тўловлар ва бошқа шу каби ҳолатлар ҳисобга олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча (ҳисобга олинмаган) товар-моддий захираларни баҳолаш улар аниқланган санадаги жорий қийматдан келиб чиққан ҳолда белгиланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Тугалланмаган ишлаб чиқаришдаги товар-моддий захираларни тайёр маҳсулотнинг товар-моддий захиралари ҳолатига келтириш харажатлари ишлаб чиқариш соҳасига тааллуқли бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Товар-моддий захираларни қайта ишлаш харажатлари маҳсулот қиймати билан боғлиқ бўлган бевосита харажатларни ўз ичига олади (масалан, иш ҳақи тўловлари учун тўғридан-тўғри харажатлар). Шунингдек, уларга тайёр маҳсулот хом ашёсининг қайта ишлаш жараёнидаги доимий ва ўзгарувчан қўшимча ишлаб чиқариш харажатларининг тизимли тақсимоти киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Доимий қўшимча ишлаб чиқариш харажатларига ишлаб чиқариш кўламидан қатъи назар ўзгармайдиган билвосита ишлаб чиқариш харажатлари, амортизация, бино ва жиҳозларга хизмат кўрсатиш ҳамда маъмурий бошқарув харажатлари киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзгарувчан қўшимча ишлаб чиқариш харажатларига ишлаб чиқариш ҳажмининг ўзгаришига боғлиқ бўлган харажатлар киради (масалан, иш ҳақи тўловлари ва хом ашё билан боғлиқ билвосита харажатлар).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Қуйидагилар товар-моддий захиралар таннархидан чиқариб ташланадиган ва ўша давр харажати сифатида тан олинадиган харажатлар ҳисобланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) хом ашё, бажарилган меҳнат ёки бошқа ишлаб чиқариш харажатларининг нормативлардан юқори сарфланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) сақлаш харажатлари, агарда улар ишлаб чиқариш жараёнида кейинги босқичга ўтиш учун зарур бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в) товар-моддий захираларнинг жорий жойлашган жойи ва жорий ҳолатига келтириш билан боғлиқ бўлмаган маъмурий қўшимча харажатлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
г) реализация харажатлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Хизмат кўрсатувчи ташкилотларнинг товар-моддий захиралари ишлаб чиқариш қиймати бўйича баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур таннарх асосан хизмат кўрсатишда бевосита иштирок этувчи ходимлар, шунингдек назорат қилувчи ходимларнинг иш ҳақи харажатларини ҳамда бунга мувофиқ қўшимча харажатларни ўз ичига олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган иш ҳақи ҳисобга олинмайди. Сотиш ва умумий маъмурий персонал билан боғлиқ иш ҳақи ва бошқа харажатлар товар-моддий захиралар таннархига қўшилмайди, балки ўша даврдаги харажатлар ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Хизмат кўрсатувчи ташкилотларнинг товар-моддий захиралари таннархига кирувчи қўшилган маржа ёки алоқадор бўлмаган қўшимча харажатлар кирмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Ташкилотнинг биологик активларидан фойдаланиши натижасида олган қишлоқ хўжалик маҳсулотларини ўз таркибига олувчи товар-моддий захиралар дастлабки тан олинишида ҳосилни йиғиш даврида сотиш харажатлари чегирган ҳолда ҳақиқий нархи билан баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Таннархни аниқлаш методлари, яъни норматив харажатлар ва чакана нархлар ҳисоби бўйича методлари агар уларнинг натижалари таннарх қийматига яқин келса қулайлик сифатида фойдаланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Норматив харажатлар хом ашё ва материаллар, меҳнат, самарадорлик ва қувватининг нормал фойдаланиш даражаларини назарда тутади. Улар доимий текширилиб борилади, зарурат туғилганда иш давомида кўриб чиқилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Товар-моддий захираларнинг таннархи харид қилинган даврдаги ҳақиқий қийматига тенг бўлганда, улар ташкилотга алмашув бўлмаган операциялар бўйича берилиши мумкин. (масалан, ҳомийлар томонидан касалхонадаги беморлар учун озиқ-овқат маҳсулотлари ёки дори-дармон воситалари текинга берилиши мумкин).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Товар-моддий захиралар таннархини ҳисоблаш усуллари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Товар-моддий захираларнинг бир-бирининг ўрнини босмайдиган алоҳида моддаларининг таннархи, шунингдек махсус лойиҳалар учун мўлжалланган ва ишлаб чиқарилган товар ёки хизматлар харажатларининг махсус идентификация йўли билан аниқланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Харажатларнинг махсус идентификацияси бу махсус харажатлар уларнинг аниқ белгиланган моддаларига тааллуқлилигини билдиради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу метод сотиб олинган ёки ишлаб чиқарилганидан қатъий назар махсус лойиҳаларга мўлжалланган моддалар учун мос келади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар товар-моддий захираларнинг йирик миқдордаги моддалари бир-бирининг ўрнини босганда, харажатларнинг махсус идентификациясига мос келмайди. Бундай ҳолатларда, бирор даврдаги соф фойда ёки зарарга ҳисоб-китоб таъсирини ўрганиш учун товар-моддий захирада қолувчи предметни танлаш методларининг биридан фойдаланиш мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Мазкур Стандартнинг 22-бандини қўллашда, ташкилот бир хил тур ва вазифадаги барча товар-моддий захиралар учун бир хил қийматни ҳисоблаш усулини қўллаши керак. Турли хил тур ва вазифалардаги товар-моддий захиралар (масалан, иқтисодиётнинг бир ва бошқа сегментларида ишлатилувчи товарлар) учун ҳар хил ҳисоблаш усулларини қўллаш мумкин. Товар-моддий захираларнинг жойлашган жойларидаги фарқи (шунингдек, турли солиқ солиш шартлари) турли ҳисоблаш усулларидан фойдаланиш учун асос бўла олмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Мазкур Стандартнинг 21-бандида кўрсатилган товар-моддий захиралардан ташқари товар-моддий захиралар таннархи биринчи тушум — биринчи чиқим (бундан буён матнда ФИФО усули деб юритилади) ёки ўртача қиймат (бундан буён матнда AVECO усули деб юритилади) усуллари орқали аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ташкилот ўхшаш ва фойдаланиш мақсади бир хил бўлган барча турдаги товар-моддий захиралар учун бир хил ҳисоблаш усулидан фойдаланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. ФИФО усули биринчи сотиб олинган товар-моддий захиралар биринчи сотилиши ва шу асосида давр охирида қолган товар-моддий захиралар яқинда сотиб олинган ёки ишлаб чиқарилган товар-моддий захираларни назарда тутади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
AVECO усулига кўра ҳар бир модданинг қиймати давр бошидаги ўхшаш моддаларнинг ва давр давомида сотиб олинган ёки ишлаб чиқарилган шундай моддаларнинг ўртача қиймати орқали аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Реализация қилишнинг соф қиймати
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Товар-моддий захираларга зарар етган, тўлиқ ёки қисман эскирган, уларни сотиш нархи пасайган, шунингдек товар-моддий захираларни якунлаш, сотиш, алмаштириш ёки бериш харажатлари кутилаётганидан ошганда, уларнинг таннархи қопланмайдиган ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Товар-моддий захиралар реализация қилишнинг соф қиймати моддалар бўйича ҳисобдан чиқарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда бир турдаги маҳсулот турига тааллуқли бўлган, бир хил мақсад ёки якуний истеъмолга йўналтирилган, бир ҳудудда ишлаб чиқарилган ва сотиладиган ҳамда бу маҳсулотнинг бошқа қисмлари алоҳида баҳолана олмайдиган товар-моддий захиралар гуруҳлаштириш йўли билан ҳисобдан чиқарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Товар-моддий захираларнинг таснифи асосида ҳисобдан чиқарилмаслиги лозим (масалан, муайян фаолиятдаги барча бир турдаги товар моддий захиралар ёхуд тайёр маҳсулотлар).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Хизмат кўрсатиш соҳасидаги ташкилотлар сотиш нархи алоҳида белгиланадиган ҳар бир хизмат бўйича харажатларни жамлайди. Бунинг натижасида ҳар бир шундай хизмат алоҳида модда сифатида ифодаланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Реализация қилишнинг соф қийматини ҳисоблаганда мавжуд товар-моддий захираларнинг нимага мўлжалланганлиги ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Масалан, товарларни сотиш ёки хизмат кўрсатиш шартномаларини бажариш учун мўлжалланган товар-моддий захираларнинг реализация қилиш соф қиймати ушбу шартномада белгиланган нархларга асосланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар шартномалар бўйича сотиш ҳажми мавжуд товар-моддий захиралар ҳажмидан паст бўлса, қолган товар-моддий захираларнинг реализация қилиш соф қиймати умумий сотиш нархларига асосланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Агар тайёр маҳсулот таннархи бўйича ёки таннархидан юқори даражада сотилиши, алмаштирилиши ёки берилиши мумкин бўлса, уни ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган материаллар таннархидан паст қийматда ҳисобдан чиқарилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар материаллар нархининг тушиши муносабати билан тайёр маҳсулот нархи пасайтирилса, яъни ушбу материаллардан тайёрланган тайёр маҳсулотнинг таннархи мазкур тайёр маҳсулотни реализация қилишнинг соф қийматидан ошса, материаллар қиймати камайтирилиши лозим. Бунда, материалларни қоплаш харажатлари мавжуд бўлган реализация қилишнинг соф қийматини баҳолашнинг энг яхшиси деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Ҳар бир кейинги даврда реализация қилишнинг соф қиймати янгидан баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Товар-моддий захираларнинг таннархидан паст қийматда ҳисобдан чиқарилмаган ҳолларда ёки иқтисодий ҳолатларнинг ўзгариши оқибатида реализация қилишнинг соф қиймати ўсиши аниқ ҳолати кузатилганда, янги баланс қиймати таннарх ва қайта кўриб чиқилган реализация қилишнинг соф қиймати ўлчамларининг энг паст миқдорини танлаш орқали ҳисобдан чиқариш суммаси қайта тикланади (қайта тикланиш ҳисобдан чиқаришнинг дастлабки қиймати доирасида амалга оширилади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Товар-моддий захираларни беғараз ёки номинал қиймат бўйича ўтказиб бериш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Ташкилотлар пул маблағларининг соф тушумларини таъминлаш имконияти билан бевосита боғлиқ бўлмаган, келгусида иқтисодий фойда ва хизмат кўрсатиш салоҳиятга эга товар-моддий захираларга эга бўлиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай турдаги товар-моддий захиралар товарларни беғараз ёки номинал қийматда ўтказиб берилиши натижасида келиб чиқади. Бунда, товар-моддий захираларнинг келгусидаги иқтисодий фойда ёки хизмат кўрсатиш имкониятидан келиб чиқиб ҳақиқий нархи бўйича молиявий ҳисоботларда акс эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Келгусидаги иқтисодий фойда ва хизмат кўрсатиш имкониятини бозорда сотиб олиш имкони бўлмаса, алмаштириш қийматини баҳолаш амалга оширилади. Агар товар-моддий захиралар сақлаш мақсади ўзгарса, товар-моддий захиралар мазкур Стандартнинг 9-бандига мувофиқ баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Товар-моддий захираларни харажат сифатида тан олиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Товар-моддий захираларнинг сотилиши, алмаштирилиши ёки ўтказиб берилишидан олинган даромад даврига мос равишда харажатлар ҳисобга олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар у билан боғлиқ даромад мавжуд бўлмаса, товарлар ўтказиб берилганда ёки хизматлар кўрсатилганда харажат сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Товар-моддий захираларнинг қисман ҳисобдан чиқарилиш ва йўқотилиш харажатлари ушбу ҳисобдан чиқарилиш ва йўқотилиш даврида харажатлар сифатида тан олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Товар-моддий захираларнинг қисман ҳисобдан чиқарилишининг ўзгариши амалга оширилган даврда харажат сифатида қабул қилинади ва товар-моддий захиралар миқдорининг камайиши кўринишида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Баъзи бир товар-моддий захиралар (масалан, асосий воситаларнинг қисмлари сифатида фойдаланиладиган товар-моддий захиралар) бошқа активлар ҳисобига киритилади. Шу кўринишдаги товар-моддий захиралар мазкур асосий воситаларнинг хизмат муддати давомида харажат сифатида қабул қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Ҳисобдан чиқарилаётган товар-моддий захираларнинг қиймати чиқарилиш далилини аниқлаш пайтида балансдан чиқарилиши керак. Товар-моддий захиралар ташкилотнинг балансидан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сотиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
беғараз бериш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сақлаш муддати тугагач яроқсизлиги сабабли жисмонан ва маънан эскирганлиги натижасида тугатиш (йўқ қилиш);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
камомад, йўқотиш ёки шикастланиш (синиш, бўлиниш) аниқланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бошқа операциялар ва ҳодисалар натижасида ҳисобдан чиқарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Товар-моддий захиралар улар сотиб олинган баҳода (етказиб бериш ва бошқа қўшимча харажатларни ҳам ҳисобга олган ҳолда) ёки улар ҳар хил нархларда сотиб олинган бўлса, ўртача баҳода ҳисобдан чиқарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Материаллар ва озиқ-овқат маҳсулотлари ташкилот раҳбари (ёки унинг ўринбосари) томонидан тасдиқланган тегишли ҳужжатларга мувофиқ ҳисобдан чиқарилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. Ахборотни очиб бериш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Ташкилотнинг молиявий ҳисоботларида қуйидаги маълумотлар очиб берилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
товар-моддий захиралар қийматини аниқлашда қабул қилинган ҳисоб сиёсати, шу жумладан товар-моддий захираларнинг таннархини ҳисоблашда фойдаланилган усуллар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
товар-моддий захираларнинг умумий баланс қиймати ва ташкилотда фойдаланиладиган классификация бўйича баланс қийматлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сотиш харажатларини чегирилган ҳолда ҳақиқий қиймат бўйича ҳисобга олинган товар-моддий захираларининг баланс қиймати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобот даврида харажат сифатида тан олинган товар-моддий захиралар суммаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобот даврида харажат сифатида тан олинган ҳисобга киритилган ҳар қандай товар-моддий захираларнинг ҳажми;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобот даврида харажат сифатида тан олинган ҳар қандай товар-моддий захираларнинг қайтарилган суммаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мажбуриятлар учун кафолат сифатида гаровга қўйилган товар-моддий захираларнинг баланс қиймати.
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.01.2019 й., 10/19/3120/2476-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)