Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
“Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2026-yil 11-martda qabul qilingan
Senat tomonidan 2026-yil 18-mayda maʼqullangan
Senat tomonidan 2026-yil 18-mayda maʼqullangan
Keyingi yillarda mamlakatimizda xalq hokimiyatchiligini toʻlaqonli roʻyobga chiqarishga, shu jumladan jamiyat va davlat hayotining muhim masalalarini hal etishda mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlarining rolini oshirishga, xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, aholini tashvishga solayotgan dolzarb masalalarni hal etish boʻyicha vakolatlarini takomillashtirishga qaratilgan bir qator ishlar amalga oshirildi.
Shu bilan birga xalq deputatlari mahalliy Kengashlari faoliyatida boshqaruvni yanada samarali tashkil etish maqsadida Kengash raisi oʻrinbosari lavozimini va Kengash Rayosati institutini joriy etish zaruriyati yuzaga kelmoqda.
Mazkur Qonun bilan “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga xalq deputatlari Kengashi raisining oʻrinbosari lavozimi joriy etilishini, unga bir vaqtning oʻzida Kengash kotibiyati mudiri vazifasini bajarish hamda Kengash kotibiyati xodimlarini lavozimga tayinlash va lavozimidan ozod qilish vakolatlari berilishini, Kengash Rayosati instituti joriy etilishini hamda uning ish faoliyati tartibi belgilanishini, shuningdek xalq deputatlari Kengashida tegishli hududdagi ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining Kengash deputatlari savollariga javoblarini eshitish boʻyicha “Kengash soati” instituti joriy etilishini nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.
Ushbu Qonun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlarining faoliyatini yanada samarali tashkil etishga hamda vakillik nazoratining yangi shakllarini joriy etishga xizmat qiladi.
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi 913-XII-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 9, 320-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 9, 241-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2007-yil, № 4, 163-modda, № 9, 420-modda; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2013-yil, № 12, 350-modda; 2014-yil, № 4, 86-modda, № 5, 130-modda; 2015-yil, № 6, 228-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda, № 8, 383-modda, № 9, 510-modda, № 12, 772-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 1, 4-modda, № 11, 792-modda, № 12, 891-modda; 2020-yil, № 9, 537-modda; 2021-yil, № 1, 3, 7, 13-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800-modda, № 12, 1198-modda; 2022-yil, № 3, 213-modda, № 6, 570, 577-moddalar, № 10, 984-modda; 2023-yil, № 1, 2-modda, № 10, 794-modda, № 12, 1003-modda; 2024-yil, № 8, 823-modda, № 10, 1075-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 161-moddaning:
nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“161-modda. Xalq deputatlari Kengashi Raisi va uning oʻrinbosari”;
toʻrtinchi va beshinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Xalq deputatlari Kengashi raisi va uning oʻrinbosari Kengashning vakolatlari muddatiga saylanadi hamda oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.
Xalq deputatlari Kengashi raisi va uning oʻrinbosari oʻz vazifalarini bajarish davrida siyosiy partiyaga aʼzolikni toʻxtatib turadi, shuningdek doimiy komissiyalar, partiya guruhlari tarkibiga kirishi mumkin emas”;
2) 162-modda:
uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“xalq deputatlari Kengashi sessiyasiga va Kengash Rayosatiga raislik qiladi, ularning ishini tashkil etadi”;
toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
beshinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilari tegishincha toʻrtinchi — oʻn uchinchi xatboshilar deb hisoblansin;
toʻrtinchi va beshinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Kengash Kotibiyatining faoliyatini muvofiqlashtiradi;
xalq deputatlari Kengashining va Kengash Rayosatining qarorlarini hamda Kengash sessiyasi bayonnomalarini imzolaydi, shuningdek xalq deputatlari Kengashining qarorlari ijrosi ustidan nazoratni tashkil etadi”;
oltinchi xatboshisidagi “xalq deputatlari Kengashining sessiyasini” degan soʻzlar “zarur hollarda xalq deputatlari Kengashining sessiyasini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Xalq deputatlari Kengashi raisi yoʻqligida yoki u oʻz zimmasidagi vazifalarni amalga oshirishi mumkin boʻlmagan hollarda uning vakolatlarini Kengash raisining oʻrinbosari bajarib turadi”;
3) 163 va 164-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“163-modda. Xalq deputatlari Kengashi raisini va (yoki) uning oʻrinbosarini saylash
Xalq deputatlari Kengashining birinchi sessiyasi xalq deputatlari Kengashi raisini va uning oʻrinbosarini saylashdan boshlanadi.
Xalq deputatlari Kengashi raisini va (yoki) uning oʻrinbosarini saylash uchun deputatlar orasidan xalq deputatlari Kengashiga saylovda ishtirok etgan har bir siyosiy partiya deputatlaridan iborat siyosiy partiyalar vakillari guruhi tashkil etiladi. Siyosiy partiyalar vakillari guruhining tarkibi toʻgʻrisidagi qaror deputatlar umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.
Siyosiy partiyalar vakillari guruhining majlisida xalq deputatlari Kengashiga saylovda eng koʻp deputatlik oʻrinlarini olgan siyosiy partiyaning vakili raislik qiladi.
Xalq deputatlari Kengashi raisi va (yoki) uning oʻrinbosari lavozimiga nomzodlar siyosiy partiyalar vakillari guruhining tavsiyasi asosida deputatlar orasidan shakllantiriladi.
Ayni bir shaxs bir vaqtning oʻzida boshqa viloyat, tuman, shahar xalq deputatlari Kengashining raisi va (yoki) uning oʻrinbosari etib saylanishi mumkin emas.
Xalq deputatlari Kengashi raisi va (yoki) uning oʻrinbosari lavozimiga nomzod, agar u ovoz berish natijasida Kengash deputatlari umumiy sonining koʻpchilik ovozini olgan boʻlsa, saylangan deb hisoblanadi.
Xalq deputatlari Kengashi raisi va (yoki) uning oʻrinbosari saylanganligi toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi, uni xalq deputatlari Kengashi sessiyasida raislik qiluvchi imzolaydi.
164-modda. Xalq deputatlari Kengashi raisini va (yoki) uning oʻrinbosarini muddatidan ilgari lavozimidan ozod qilish
Xalq deputatlari Kengashi raisi va (yoki) uning oʻrinbosari ovoz berish orqali Kengash deputatlari umumiy sonining uchdan ikki qismidan koʻprogʻining ovozi bilan qabul qilingan Kengash qaroriga binoan muddatidan ilgari lavozimidan ozod qilinishi mumkin.
Xalq deputatlari Kengashi raisini va (yoki) uning oʻrinbosarini muddatidan ilgari lavozimidan ozod qilish toʻgʻrisidagi masala Kengash deputatlari umumiy sonining kamida uchdan bir qismidan iborat deputatlar guruhining taklifiga binoan Kengash tomonidan koʻrib chiqiladi.
Xalq deputatlari Kengashi raisini muddatidan ilgari lavozimidan ozod qilish toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqilayotganda sessiyada Kengash raisining oʻrinbosari, u yoʻqligida esa tegishli Kengashga saylovda eng koʻp deputatlik oʻrinlarini olgan siyosiy partiyadan ilgari surilgan deputatlar tomonidan tashkil etilgan partiya guruhi rahbari raislik qiladi.
Xalq deputatlari Kengashi raisini va (yoki) uning oʻrinbosarini muddatidan ilgari lavozimidan ozod qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi, qaror sessiyada raislik qiluvchi tomonidan imzolanadi”;
4) quyidagi mazmundagi 165-modda bilan toʻldirilsin:
“165-modda. Xalq deputatlari Kengashi Rayosati
Xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashining faoliyatini samarali tashkil etish maqsadida xalq deputatlari Kengashi Rayosati tuziladi.
Xalq deputatlari Kengashi Rayosatining tarkibiga Kengash raisi, uning oʻrinbosari, partiya guruhlari rahbarlari, doimiy komissiyalar raislari, shuningdek hokim kiradi.
Xalq deputatlari Kengashi Rayosati:
Kengash sessiyasining kun tartibi loyihasini shakllantiradi;
xalq deputatlari Kengashining sessiyasini chaqiradi;
doimiy komissiyalarning ishini muvofiqlashtirib boradi;
Kengash faoliyatini tashkil etish bilan bogʻliq boshqa masalalarni hal qiladi.
Xalq deputatlari Kengashi Rayosati oʻz vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan oʻz aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qarorlar qabul qiladi”;
5) 17-modda:
birinchi qismidagi “Kengashning faoliyatni jamoatchilik asosida amalga oshiradigan raisi, u yoʻqligida esa tegishli Kengashga saylovda eng koʻp deputatlik oʻrinlarini olgan siyosiy partiyadan ilgari surilgan deputatlar tomonidan tashkil etilgan partiya guruhi rahbari tomonidan” degan soʻzlar “Kengashning Rayosati tomonidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Xalq deputatlari Kengashi sessiyalarida rais, u yoʻqligida Kengash raisining oʻrinbosari, u ham boʻlmaganda esa tegishli Kengashga saylovda eng koʻp deputatlik oʻrinlarini olgan siyosiy partiyadan ilgari surilgan deputatlar tomonidan tashkil etilgan partiya guruhi rahbari raislik qiladi”;
6) 20-modda:
beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashi raisining oʻrinbosari bir vaqtning oʻzida tegishli xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashi kotibiyatining mudiri hisoblanadi. Kengash kotibiyatining mudiri doimiy asosda faoliyat yuritadi”;
quyidagi mazmundagi oltinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Xalq deputatlari Kengashi kotibiyati xodimlarini lavozimga tayinlash va ularni lavozimidan ozod qilish tegishli xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashi kotibiyatining mudiri tomonidan amalga oshiriladi”;
oltinchi, yettinchi va sakkizinchi qismlari tegishincha yettinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi qismlar deb hisoblansin;
7) VI bob quyidagi mazmundagi 259-modda bilan toʻldirilsin:
“259-modda. Xalq deputatlari Kengashida tegishli hududdagi ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining Kengash deputatlari savollariga javoblarini eshitish
Xalq deputatlari Kengashi tegishli hududdagi ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining Kengash deputatlari savollariga javoblarini eshitadi (bundan buyon matnda “Kengash soati” deb yuritiladi).
“Kengash soati”ni oʻtkazish toʻgʻrisidagi taklif Kengash deputatlarining, doimiy komissiyalarning, partiya guruhlarining tashabbusi asosida Kengash Rayosatida koʻrib chiqiladi.
“Kengash soati”ning tashabbuskorlari tomonidan Kengash deputatlarining tegishli hududdagi ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlariga berish uchun shakllantirilgan savollari Kengash raisi tomonidan tegishli hududdagi ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlariga yuboriladi.
Tegishli hududdagi ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlari Kengash deputatlarining savollariga Kengash sessiyasida javob beradi”.
2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
4-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 12-noyabr,
OʻRQ-1188-son
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.11.2026-y., 03/26/1188/1119-son)