10.09.2026 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3937
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг қарори, 10.09.2026 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3937
Дата вступления в силу
01.01.2027
Ҳужжат ҳали кучга кирган эмас
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МАРКАЗИЙ БАНКИ БОШҚАРУВИНИНГ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҚАРОРИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банкларда активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2026 йил 10 сентябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3937]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги ва «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Банкларда активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Мазкур қарор 2027 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Раис Т. ИШМЕТОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2026 йил 14 август,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22/3-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2026 йил 14 августдаги 22/3-сон қарорига
1-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банкларда активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
НИЗОМ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) пруденциал назорати мақсадларида банклар, шу жумладан микромолия банклари, исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банклар ва микромолия банкларида (бундан буён матнда банк деб юритилади) активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар (бундан буён матнда захиралар деб юритилади) шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартибини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Умумий қоидалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активлар сифатини таснифлаш — активларни сифатига кўра «стандарт», «субстандарт», «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» тоифалардан бирига гуруҳлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар — стандарт активларга яратиладиган захиралар ва махсус захиралар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
стандарт активларга яратиладиган захиралар — банк фаолияти давомида умуман ёки бирор-бир фаолият тури натижасида эҳтимолий йўқотишларни қоплаш мақсадида шакллантирилувчи захиралар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
махсус захиралар — сифати «субстандарт», «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» деб таснифланган активлар бўйича аниқланган йўқотишларни қоплашга мўлжалланган мажбурий захиралар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи (контрагент) — мазкур Низомнинг 2-бандида келтирилган активлар бўйича банк олдида мажбурияти мавжуд бўлган жисмоний ёки юридик шахс;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз — мазкур Низомнинг 2-бандида келтирилган активлар бўйича банк олдидаги мажбурият;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реструктуризация — банк олдидаги мажбуриятларини бажаришда молиявий қийинчиликларга дуч келган ёки молиявий қийинчиликларга дуч келиши эҳтимоли мавжуд бўлган қарз олувчига енгиллик тақдим этилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
енгиллик — қарз олувчи томонидан банк олдидаги мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш мақсадида банк томонидан шартномага бошқа ҳолатларда кўриб чиқилмайдиган, қулай шартларга асосланган ўзгартиришлар киритилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кредит таваккалчилиги — қарз олувчи томонидан банк олдидаги мажбуриятлари шартнома ёки қонунчилик ҳужжатларида кўрсатилган муддат ва шартларда бажарилмаслиги (лозим даражада бажарилмаслиги) оқибатида юзага келиши мумкин бўлган йўқотиш (зарар) ва (ёки) режалаштирилган даромадни олмаслик таваккалчилиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муддати ўтган қарздорлик — қарз олувчи томонидан шартнома ёки қонунчилик ҳужжатларида кўрсатилган муддат ва шартларда бажарилмаган (лозим даражада бажарилмаган), шу жумладан тўловлар камида бир кунга кечиктирилган банк олдидаги мажбуриятлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активнинг жами қиймати — активнинг банк балансида акс эттирилган асосий қарзи ва унга ҳисобланган фоизлари, пеня, комиссион ва бошқа фоизсиз тўловлари қолдиғининг мазкур актив бўйича яратилган захира чегирилгунига қадар миқдори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муаммоли активлар — сифати «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» деб таснифланган, шу жумладан қадрсизланган активлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қадрсизланган активлар — 9-сон Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига (бундан буён матнда 9-сон МҲХС деб юритилади) мувофиқ қадрсизланган деб таснифланган активлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
объектив мезонлар — қарз олувчининг тўловга лаёқатлилиги ёмонлашувидан дарак берувчи омилларни, шу жумладан қарз олувчининг банк ёки бошқа кредит ташкилоти олдида муддати ўтган қарздорлигининг мавжудлиги ёки унга тақдим этилган актив реструктуризация қилинганлигини инобатга олувчи мезонлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари — қарз олувчининг актив бўйича муддати ўтган қарздорлиги мавжудлигидан қатъи назар, банк томонидан тегишли чоралар кўрилмаса, шу жумладан мазкур актив бўйича таъминот (агар мавжуд бўлса) реализация қилинмаган тақдирда, ушбу актив бўйича асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловлар тўлиқ ва ўз вақтида амалга оширилишининг эҳтимоли паст бўлишини назарда тутувчи мезонлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзаро алоқадор қарз олувчилар — Бир қарз олувчи, ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳи, шу жумладан банкка алоқадор шахслар учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 3283, 2020 йил 29 октябрь) талабларига мувофиқ ўзаро алоқадор деб топилган қарз олувчилар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фоизларни ўстирмаслик — актив бўйича ҳисобланган фоиз даромадини тўлиқ олиш ва (ёки) активнинг асосий суммасини қайтариш эҳтимоли мавжуд бўлмаганда, актив бўйича фоизларни ҳисоблашнинг тўхтатилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қайта молиялаштириш — банк ва (ёки) бошқа кредит ташкилотлари томонидан қарз олувчининг амалдаги активи (активлари) бўйича асосий қарз, фоиз ва бошқа тўловларни янги шартнома асосида тўлиқ ёки қисман сўндириш мақсадида янги актив тақдим этилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гаров қиймати — келажакдаги йўқотишларни ўз ичига олган ҳолда бозор нархлари асосида шаклланган ва бозор нархидан ошиб кетмаган ҳамда баҳолаш ташкилоти томонидан баҳоланган ёки қонунчиликда тақиқланмаган бошқа тартибда аниқланган ҳолда таъминот сифатида расмийлаштирилган гаров шартномасида кўрсатилган мулк нархи.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Мазкур Низом талабларига мувофиқ қуйидаги активлар сифати бўйича таснифланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банклараро депозитлар ва кредитлар, вакиллик ҳисобварақларидаги пул маблағлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банклараро ҳисоб-китобларда фойдаланиладиган маблағлар ва банкларга жойлаштирилган бошқа маблағлар, шу жумладан РЕПО битимлари бўйича сотиб олинган қимматли қоғозлар билан таъминланган талаблар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг кредит бўйича талаблари, шу жумладан қарз, кредит, микроқарз, микрокредит, овердрафт (мижозларнинг депозит ҳисобварақларидаги дебет қолдиғи), лизинг, факторинг;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз қимматли қоғозларига қилинган инвестициялар, шунингдек РЕПО битимлари бўйича сотилган қимматли қоғозлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан сотилган активлар бўйича талаблар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлаб берилган бўнаклар ва дебиторлик қарздорликлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
балансдан ташқари ҳисобварақлардаги мажбуриятларнинг, шу жумладан банк кафолати ва аккредитивнинг банк томонидан бажарилиши натижасида вужудга келган активлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган балансдан ташқари ҳисобварақлар, шу жумладан фойдаланилмаган кредит линиялари, кафолатлар, чақириб олинмайдиган мажбуриятлар, савдога оид молиялаштиришлар (аккредитив ва бошқалар);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мазкур бандда белгиланган активлар бўйича олиниши лозим бўлган ҳисобланган ва (ёки) ундирилмаган фоизли ва фоизсиз даромадлар, жарима ва пенялар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган бошқа активлар ва балансдан ташқари ҳисобварақлар, бундан мазкур Низомнинг 3-бандида белгиланган активлар мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Қуйидаги активларга нисбатан мазкур Низом талаблари қўлланилмайди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Марказий банкка ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига нисбатан тўғридан-тўғри талабларга, шу жумладан сотиб олинган давлат қимматли қоғозларига, башарти банк мазкур активларнинг таснифини 9-сон МҲХС талабларига мувофиқ ушбу Низом мақсадларида қўллаш бўйича қарор қабул қилмаган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг савдо портфелига киритилган активларга, шу жумладан фойда ёки зарар орқали ҳаққоний қийматда баҳоланадиган активларга;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳосилавий инструментларга;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг номоддий активларига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг молиявий ва (ёки) молиявий бўлмаган ташкилотлар устав фондидаги (устав капиталидаги) улушлар ва (ёки) акцияларга қилинган инвестицияларига.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Банк активлари сифатига кўра «стандарт», «субстандарт», «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» тоифаларга таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банк активларини сифатига кўра таснифлашда объектив мезонлар ва тўлов эҳтимоли пастлиги мезонларидан бир хил устуворликда фойдаланилади, бундан бошқа банклар, нобанк кредит ташкилотлари, суғурта ташкилотлари ва лизинг ташкилотларига тақдим этилган активларни таснифлаш мустасно. Бунда ушбу мезонларга мувофиқ актив сифати турли хил тоифаларга мансуб бўлса, актив сифатини таснифлашда энг паст (ёмон) тоифа қўлланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банк активларни сифатига кўра таснифлашда ўзининг ахборот тизимлари, кредит бюроси томонидан тақдим этиладиган кредит ҳисоботи ва бошқа расмий манбалардан олинган маълумотлардан фойдаланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Тўлов эҳтимоли пастлигини аниқлашда камида ушбу Низомда келтирилган мезонлардан фойдаланилади. Банк активнинг тўлов эҳтимоли пастлигини аниқлаш мақсадларида қуйидаги мезонларга қўшимча равишда ушбу Низомнинг 1-иловасида келтирилган мезонларни ҳам инобатга олиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг кредит тарихи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг фаолиятида ва (ёки) у фаолият юритувчи соҳада юз берган сезиларли ўзгаришлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи фаолиятининг молиявий таҳлили;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг фаолиятига таъсир ўтказиши мумкин бўлган макроиқтисодий кўрсаткичлар ҳамда ушбу кўрсаткичлар бўйича кутилмалар ва (ёки) сценарийлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2030 йил 1 январдан бошлаб қолдиқ суммаси банк биринчи даражали капиталининг 5 фоизи ва ундан юқори бўлган актив тақдим этилган юридик шахс бўлган қарз олувчиларнинг тўлов эҳтимоли пастлигини аниқлашда ушбу Низомнинг 1-иловасида келтирилган мезонлар инобатга олиниши лозим, бундан ташкил этилганига 15 ойдан ошмаган юридик шахс бўлган қарз олувчилар мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Активлар бўйича асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловлар бўйича қарз олувчининг муддати ўтган қарздорликлари миқдори кичик миқдорга тенг ёки ундан кам бўлганда, ушбу актив сифатининг таснифи пасайтирилиши талаб этилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кичик миқдор деганда жисмоний шахсга, шу жумладан ўзини ўзи банд қилган шахсга ажратилган актив бўйича 100 000 сўмдан, юридик шахс ва якка тартибдаги тадбиркорга ажратилган актив бўйича 1 000 000 сўмдан кўп бўлмаган ҳамда активнинг жами қийматининг 1 фоизидан ошмаган миқдор тушунилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Банк томонидан қарз олувчига берилган бир нечта активлар мавжуд бўлса, банк ўзи тақдим этган активни мазкур банк томонидан ушбу қарз олувчига берилган барча активлар ичида объектив ва тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари асосида энг паст (ёмонроқ) тоифада таснифланган актив сифатидек таснифлаши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банк томонидан ўзаро алоқадор қарз олувчиларга берилган активлар мавжуд бўлса, ушбу қарз олувчилардан бирига тақдим этилган актив сифатининг ёмонлашуви унга алоқадор бўлган бошқа қарз олувчиларга тақдим этилган активлар сифатининг таснифини мазкур Низомда белгиланган мезонлар асосида қайта кўриб чиқиш учун асос бўлиб хизмат қилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Актив сифатини таснифлаш активнинг жами қиймати бўйича ҳамда кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган балансдан ташқари ҳисобварақнинг чақириб олинмайдиган қисмининг номинал қиймати бўйича амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Актив бўйича тақдим этилган таъминот ҳамда активнинг таъминланганлик даражаси ушбу актив сифатини таснифлашда ягона мезон сифатида инобатга олинмайди. Бунда гаров қиймати ёки гаров ликвидлилигининг пасайиши ёхуд кафолат (кафиллик) тақдим этувчи шахс молиявий ҳолатининг ёмонлашуви қарз олувчининг активни тўлиқ ва ўз вақтида қайтариш қобилиятига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлса, мазкур Низом талабларига мувофиқ тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари асосида актив сифатига нисбатан пастроқ (ёмонроқ) тоифа белгиланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Актив сифатини таснифлаш ва уни банк балансида ёки балансдан ташқари ҳисобварақларида акс эттириш банк ҳамда қарз олувчи ўртасида тузилган шартнома шартларини ўзгартирмайди, шу жумладан шартнома шартларига мувофиқ банк томонидан асосий қарз ва унга ҳисобланган фоизларни, шунингдек шартнома шартларини бажармаганлиги учун жарима ва пеняларни тўлиқ миқдорда қарз олувчидан ундириш ҳуқуқини бекор қилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Банк ҳисоботлари унинг активлари сифатининг ҳақиқий ҳолатини акс эттириши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ҳисоботларнинг ҳаққоний бўлмаслиги банк омонатчилари, кредиторлари ва акциядорлари, шунингдек Марказий банк ва бошқа манфаатдор томонларни чалғитишга ва янглиштиришга уриниш деб баҳоланади ҳамда хавфсиз бўлмаган, носоғлом банк амалиёти деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Қуйида келтирилган омиллардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлиши Марказий банк томонидан банкнинг муайян активлари сифатини салбий деб таснифлаш учун асос бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг кредит таваккалчилигини бошқариш тизими Марказий банк талабларига номувофиқ бўлса, шу жумладан унинг ишончлилиги ва самарадорлигига шубҳа бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк активларининг, шу жумладан кредит (молиялаштириш) портфели умумий ҳолатининг ёмонлашуви;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкда активларни беришга доир етарли таҳлил мавжуд эмаслиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг маълум бир тармоқ ва соҳага берилган активлар концентрациялашуви натижасида зарар кўрганлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йирик активларнинг тўпланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
номақбул иқтисодий йўналиш ва шароитлар, хусусан, қарз олувчиларнинг бир ёки бир неча саноат тармоқлари ёки ҳудудда катта миқдорда тўпланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк томонидан тақдим этилган ҳисоботни таҳлил қилиш ёки Марказий банк томонидан ўтказилган инспекция текширишлари натижасида қарз олувчининг ёхуд банкнинг молиявий аҳволига тааллуқли бошқа аниқланган ҳолатлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда Марказий банк мазкур Низом талабларига мувофиқ банкдан айрим активлар сифатининг таснифини ва улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захираларни қайта кўриб чиқишни ва (ёки) қўшимча захиралар шакллантиришни талаб қилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Банк кузатув кенгаши ва бошқаруви банк активларининг сифати тўғри таснифланишини ва улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захираларнинг етарлилигини таъминлаши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Банк балансида ва балансдан ташқари ҳисобварақларида юритилаётган муаммоли активларнинг улуши банк жами активларининг 10 фоизидан ортиқ бўлса, Марказий банк томонидан банк бошқарувининг малакаси Марказий банк талабларига мувофиқ эмас деб топилишига ҳамда банкнинг кузатув кенгаши томонидан банк фаолияти устидан ўрнатилган назорат етарли эмас деб ҳисобланишига асос бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Банк активлар сифатини таснифлаш ва эҳтимолий йўқотишлар учун захиралар шакллантириш бўйича ички ҳужжатларни мазкур Низом талабларига мувофиқ ишлаб чиқиши, тасдиқлаши ҳамда жорий этиши лозим. Бунда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
объектив мезонлар ҳамда тўлов эҳтимоли пастлиги мезонларининг амалиётда қўлланиши, шу жумладан активлар сифати ўз вақтида ва тўғри таснифланиши ҳамда улар бўйича етарли захиралар шакллантирилишини таъминлаш учун қўлланилувчи автоматлаштирилган ва инсон аралашувига асосланган жараёнлар ҳужжатлаштирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив сифатининг ёмонлашуви натижасида мазкур Низом талабларига мувофиқ уни ёмонроқ тоифага таснифлаш ҳамда захираларни шакллантиришда кечикишларга йўл қўйилмаслиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активлар сифатини таснифлашда қўлланилувчи мезонлар банк бошқаруви ва ходимлари учун тушунарли бўлиши ҳамда камида мазкур Низомда белгиланган мезонлар инобатга олиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг ички рейтинглари, 9-сон МҲХС ва мазкур Низом талабларига мувофиқ активлар сифатининг таснифи ўртасида имкон қадар изчиллик ва ўзаро мувофиқлик таъминланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчилар тўғрисидаги маълумотлар уларга берилган актив миқдори ва риск-профилига, шу жумладан актив сифатининг таснифига мутаносиб даврийликда ва актив сифатига таъсир қилиши мумкин бўлган воқеалар юз берганда янгиланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг ахборот тизимлари мазкур Низом талаблари кечикишларсиз ва тўғри бажарилишини таъминлаши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Активлар сифатини таснифлаш тизими
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Активлар сифатини таснифлаш тизимига доир умумий талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Активлар сифатини таснифлаш қуйидаги жадвалга мувофиқ объектив мезонлар ва тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари асосида амалга оширилади, бундан мазкур Низомда белгиланган алоҳида ҳолатлар мустасно:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Тасниф гуруҳи

Объектив мезонлар

Тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари

Стандарт

Асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича 30 кундан ошмаган муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлса

Мазкур Низомнинг 17-бандида келтирилган ҳолатлар мавжуд бўлса

Субстандарт

Асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича 31 кун ва ундан ортиқ, бироқ 90 кундан ошмаган муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлса

Мазкур Низомнинг 18-бандида келтирилган ҳолатлар мавжуд бўлса

Қониқарсиз

Асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича 91 кун ва ундан ортиқ, бироқ 180 кундан ошмаган муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлса

Мазкур Низомнинг 20-бандида келтирилган ҳолатлар мавжуд бўлса

Шубҳали

Асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича 181 кун ва ундан ортиқ, бироқ 365 кундан ошмаган муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлса

Мазкур Низомнинг 22-бандида келтирилган ҳолатлар мавжуд бўлса

Умидсиз

Асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича 366 кун ва ундан ортиқ кунга муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлса

Мазкур Низомнинг 24-бандида келтирилган ҳолатлар мавжуд бўлса

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Сифати «стандарт» деб таснифланган активлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловлар ўз муддатида ва тўлиқ тўланишига шубҳа туғдирмайдиган активлар сифати «стандарт» деб таснифланади. Бунда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи юридик шахс ёки якка тартибдаги тадбиркорнинг молиявий ҳолати барқарор ҳамда молиявий кўрсаткичлари банк ички ҳужжатларига мувофиқ қониқарли бўлиши, қарзнинг (мажбуриятларнинг) қарз олувчи активлари, капитали ва даромадига нисбати банк ички ҳужжатларига мувофиқ паст бўлиши, қарзни (мажбуриятни) ўз муддатида ва тўлиқ, шу жумладан у ифодаланган валютада қайтариш учун етарли бўлган пул оқимларига эга бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи жисмоний шахснинг, шу жумладан ўзини ўзи банд қилган шахс ҳамда биргаликда қарз олувчининг қарз юки (қарзнинг даромадга нисбати) кўрсаткичи банк ички ҳужжатларида белгиланган мезонларга мувофиқ бўлиши ҳамда даромадлари барча мавжуд мажбуриятларни ўз муддатида ва тўлиқ қайтариш учун барқарор ва етарли бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг кредит тарихи банк ички ҳужжатларига мувофиқ ижобий бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив таъминланган бўлса, таъминот, шу жумладан гаров ва кафолатга (кафилликка) доир тақдим этилаётган барча ҳужжатлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда расмийлаштирилиши, таъминот сифати ва қиймати қарзни қоплаш учун етарли бўлиши, таъминот тақдим этувчи шахснинг, шу жумладан кафилнинг молиявий ҳолати барқарор бўлиши, қарз олувчи ўз мажбуриятларини бажармаган ҳолатда банкнинг гаровни сўзсиз назорат қилиш ва тасарруф эта олиш ҳуқуқи ва (ёки) банкда кафилдан кафолат (кафиллик) бўйича тўловни амалга оширишни талаб қилиш ҳуқуқи бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-сон МҲХС талабларига мувофиқ активнинг кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган (2-босқич) ёки қадрсизланган (3-босқич) бўлмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Сифати «субстандарт» деб таснифланган активлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Қарз олувчининг молиявий ҳолати барқарор ҳисобланса, бироқ унинг фаолиятида юзага келган айрим заифликлар, салбий ҳолатлар ёки тенденциялар ўз вақтида бартараф этилмаслиги келгусида мазкур қарз олувчининг активни ўз муддатида ва тўлиқ тўлаш қобилиятига салбий таъсир этса, мазкур қарз олувчига тақдим этилган актив сифати «субстандарт» деб таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуйида келтирилган омиллардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлса, активларнинг сифати «субстандарт» деб таснифланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий ҳолати ёки таъминотни назорат қилиш борасида шубҳалар бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кредит (молиялаштириш) ҳужжатлари лозим даражада расмийлаштирилмаса ва бунинг оқибатида банкнинг кредитор сифатидаги ҳуқуқларини амалга ошириш имконияти чекланиши мумкин бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг пул оқимлари секинлашуви ва (ёки) қарз олувчи фаолият юритувчи тармоқ ёки бозор шароитларида кузатилаётган салбий тенденциялар унинг молиявий ҳолатига салбий таъсир этиши мумкин бўлса, бунда қарз олувчининг жорий молиявий ҳолати ва кутилаётган пул оқимлари активни ўз муддатида ва тўлиқ қайтариш учун етарли деб баҳоланса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив таъминланган бўлса, гаров ликвидлилиги ва (ёки) қийматининг пасайишига ёки кафилнинг молиявий ҳолати ёмонлашувига оид салбий тенденциялар пайдо бўлиши ёки банкнинг гаровни мониторинг қилиш имконияти чекланган бўлиши натижасида активнинг тўлиқ ва ўз вақтида қайтарилиши борасида шубҳалар бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг «Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings», «Moodyʼs Investors Service» ва (ёки) Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компаниялари томонидан берилган рейтинг баҳолари (агар мавжуд бўлса) унга актив тақдим этилган санадаги рейтинг баҳоларидан мос равишда икки ёки ундан ортиқ даражага пасайтирилган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи актив бўйича шартнома шартларида назарда тутилган шартларни (ковенантларни) бузган бўлса, бироқ мазкур ҳолат ушбу қарз олувчининг актив бўйича тўловларни тўлиқ ва ўз вақтида амалга ошириш қобилиятига салбий таъсир этмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-сон МҲХС талабларига мувофиқ актив бўйича кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган (2-босқич) бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. «Субстандарт» деб таснифланган активнинг асосий қарзи ва (ёки) фоизлари ёхуд бошқа тўловлари бўйича муддати ўтган қарздорликлар тўлиқ тўлангандан сўнг 3 ойдан кам бўлмаган муддат ўтиши ва мазкур муддат давомида қайтариш жадвалига асосан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1 ойда камида бир маротаба тўланадиган активлар бўйича камида кетма-кет 3 та тўлов;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1 ойдан узоқроқ даврийликда тўланадиган активлар бўйича камида 1 та тўлов ўз вақтида ва тўлиқ тўланганда ҳамда мазкур Низомга мувофиқ сифати «стандарт» деб таснифланган активларга доир талабларга мос бўлса, ушбу активнинг сифати «стандарт» деб қайта таснифланиши мумкин (бундан реструктуризация қилинган актив мустасно).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Сифати «қониқарсиз» деб таснифланган активлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Қуйида келтирилган омиллардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлса, активларнинг сифати «қониқарсиз» деб таснифланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий тўлов манбалари қарзни тўлаш учун етарли бўлмаса, бунда қарзни тўлаш учун актив бўйича таъминотга қўйилган мулкни ва (ёки) қарз олувчининг бошқа асосий воситаларини сотиш ёхуд қўшимча тўлов манбаларини топиш талаб этиладиган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг жорий молиявий ҳолати ёки унинг пул маблағларининг мўлжалланаётган оқими мажбуриятларни қоплаш учун етарли бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи жисмоний шахснинг, шу жумладан ўзини ўзи банд қилган шахснинг қарз юки (қарзнинг даромадга нисбати) кўрсаткичи банк ички ҳужжатларига мувофиқ бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг капитали банк ички ҳужжатларида белгиланган талабдан паст даражада бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий ҳолатини тўлиқ баҳолаш учун етарли, ишончли ва охирги маълумот мунтазам тарзда мавжуд бўлмаса ва бунинг оқибатида банк актив бўйича кредит таваккалчилигини лозим даражада баҳолай олмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив таъминланган бўлса, таъминот, шу жумладан гаров ва кафолатга (кафилликка) доир тақдим этилаётган барча ҳужжатлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда расмийлаштирилмаса, таъминот сифати ва қиймати қарзни қоплаш учун етарли бўлмаса, гаров қиймати ёки ликвидлилигининг пасайиши ёки кафолат (кафиллик) тақдим этувчи шахснинг молиявий ҳолатининг ёмонлашуви қарз олувчининг активни тўлиқ ва ўз вақтида қайтариш қобилиятига сезиларли даражада салбий таъсир кўрсатса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи юридик шахс давлат солиқ хизмати органларига ходимлар сони бўйича нол кўрсаткичли ҳисобот топширган бўлса, бундан ташкил этилганига 15 ойдан ошмаган юридик шахслар мустасно;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчига тақдим этилган активлардан бири бошқа кредиторга сезиларли иқтисодий йўқотишлар билан сотилган ёки ҳисобдан чиқарилган бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Активнинг сифати «қониқарсиз» деб таснифлангандан сўнг (бундан реструктуризация қилинган актив мустасно) қуйидаги барча шартлар бажарилган тақдирда, ушбу актив сифати мазкур Низомга мувофиқ «субстандарт» деб қайта таснифланиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активнинг асосий қарзи ва (ёки) фоизлари ёхуд бошқа тўловлари бўйича муддати ўтган қарздорликлар тўлиқ тўлангандан сўнг 3 ойдан кам бўлмаган муддат ўтиши ва мазкур муддат давомида активни қайтариш жадвалига асосан 1 ойда камида бир маротаба тўланадиган активлар бўйича камида кетма-кет 3 та тўлов ёки 1 ойдан узоқроқ даврийликда тўланадиган активлар бўйича камида 1 та тўлов ўз вақтида ва тўлиқ тўланса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-сон МҲХС талабларига мувофиқ актив қадрсизланган (3-босқич) деб таснифланмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий аҳволи актив бўйича асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловларни тўлиқ ва ўз вақтида амалга ошириш учун барқарор даражада яхшиланган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив сифати «қониқарсиз» деб таснифланишига сабаб бўлган омиллар бартараф этилган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив сифати «стандарт» ёки «субстандарт» деб таснифланган активларга доир талабларга мос бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Сифати «шубҳали» деб таснифланган активлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Сифати «қониқарсиз» деб таснифланган активларга хос барча хусусиятларга эга бўлиб, мавжуд шароитда тўлиқ қайтарилишининг эҳтимоли сезиларли даражада пасайган активларнинг сифати «шубҳали» деб таснифланади. Бунда йўқотишлар кўриш эҳтимоли юқори бўлган, лекин айрим ижобий омиллар мавжуд бўлган активлар сифати шароит ойдинлашгунча «умидсиз» деб таснифланмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуйида келтирилган омиллардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлса, активларнинг сифати «шубҳали» деб таснифланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий ҳолати сезиларли даражада ёмонлашиб, мавжуд пул оқимлари актив бўйича мажбуриятларни тўлиқ бажариш учун етарли бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг тўловга қобилиятсизликка учраш эҳтимоли юқори бўлса ёки тўловга қобилиятсизлиги ҳақида ариза берилган бўлса ёхуд қарз олувчига нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритилаётган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарздорлик бўйича суднинг ҳал қилув қарори қабул қилинса ва (ёки) ижрога қаратилган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив таъминланган бўлса, гаров қиймати ёки ликвидлилигининг пасайиши ёхуд кафилнинг молиявий ҳолати ёмонлашуви активнинг тўлиқ ва ўз вақтида қайтарилиши эҳтимолини сезиларли даражада пасайтирган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активни қайтариш учун гаровни мусодара қилиш (сотиш) зарурияти вужудга келса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг рейтинг баҳолари (агар мавжуд бўлса) «CCC+»дан «C»гача («Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings») ва (ёки) «Caa1»дан «Ca»гача («Moodyʼs Investors Service») ва (ёки) Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компанияларининг ушбу рейтинг даражасида бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Активнинг сифати «шубҳали» деб таснифлангандан сўнг (бундан реструктуризация қилинган актив мустасно) ушбу актив сифати мазкур Низомга мувофиқ:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
«қониқарсиз» деб таснифланган активларга доир талабларга мос бўлса, мазкур актив сифати «қониқарсиз»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мазкур Низомнинг 21-банди талабларига мос бўлса, мазкур актив сифати «субстандарт» деб қайта таснифланиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Сифати «умидсиз» деб таснифланган активлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Қуйида келтирилган омиллардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлса, активларнинг сифати «умидсиз» деб таснифланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи томонидан қарзни тўлиқ ёки қисман қайтарилиши бўйича банкнинг асосли кутилмалари мавжуд бўлмаса ёки актив қайтмаслигидан далолат берувчи омиллар мавжуд бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг фаолияти тугатилган (тугатилаётган) бўлса ва (ёки) қарз олувчи суднинг қарорига асосан тўловга қобилиятсиз деб топилган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчига онлайн кредит фрод ҳолати натижасида расмийлаштирилиши оқибатида мазкур қарз олувчи жабрланувчи деб эътироф этилганлиги тўғрисидаги суриштирувчи, терговчи, прокурорнинг қарори ёки суднинг ажрими келиб тушса. Бунда суриштирув, дастлабки тергов натижалари ёки суднинг қарорига асосан фрод ҳолати юз бермаганлиги аниқланганда онлайн кредит сифатининг таснифи мазкур Низом талабларига мувофиқ яхшироқ тоифага ўзгартирилиши мумкин;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг рейтинг баҳоси (агар мавжуд бўлса) «D» («Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings») ва (ёки) «С» («Moodyʼs Investors Service») ва (ёки) Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компанияларининг ушбу рейтинг даражасида бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Активнинг сифати «умидсиз» деб таснифлангандан сўнг (бундан реструктуризация қилинган актив мустасно) ушбу актив сифати мазкур Низомга мувофиқ:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сифати «шубҳали» деб таснифланган активларга доир талабларга мос бўлса — актив сифати «шубҳали»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сифати «қониқарсиз» деб таснифланган активларга доир талабларга мос бўлса — актив сифати «қониқарсиз»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мазкур Низомнинг 21-банди талабларига мос бўлса, мазкур актив сифати «субстандарт» деб қайта таснифланиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. 9-сон МҲХС талабларига мувофиқ қадрсизланган (3-босқич) активларнинг сифати мазкур Низом талабларига мувофиқ «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» тоифаларидан бирида таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. Банклар, нобанк кредит ташкилотлари, суғурта ташкилотлари ва лизинг ташкилотларига тақдим этилган активларни таснифлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Банк томонидан бошқа банклар, нобанк кредит ташкилотлари, суғурта ташкилотлари ва лизинг ташкилотларига тақдим этилган активлар, шу жумладан вакиллик ҳисобварақлари, банклараро депозитлар, кредитлар ва бошқа талабларнинг сифати мазкур Низомнинг 28-бандида белгиланган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
объектив мезонлар асосида таснифланиши лозим;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари асосида (объектив мезонларга қўшимча равишда) таснифланиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Бошқа банклар, нобанк кредит ташкилотлари, суғурта ташкилотлари ва лизинг ташкилотларига тақдим этилган активлар сифатининг таснифини баҳолашда инобатга олинувчи мезонлар қуйидаги жадвалда белгиланган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Тасниф гуруҳи

Объектив мезонлар

Тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари

Стандарт

асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлмаса;

9-сон МҲХС талабларига мувофиқ кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган (2-босқич) ёки қадрсизланган (3-босқич) актив бўлмаса.

ўтган молиявий йил учун рентабеллик кўрсаткичи ижобий бўлса;

ваколатли назорат органи томонидан белгиланган пруденциал талабларга мувофиқ бўлса;

молиявий ҳисобот (мутлақ ва нисбий) кўрсаткичлари динамикаси ҳеч қандай огоҳлантирувчи белгиларни кўрсатмаса;

аудиторлик хулосасида изоҳлар мавжуд бўлмаса ёки салбий фикр билдирилмаган бўлса.

Субстандарт

асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш 3 кундан ошмаган муддатга кечиктирилса;

контрагентнинг «Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings», «Moodyʼs Investors Service» ёки Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компаниялари томонидан берилган рейтинг баҳолари (агар мавжуд бўлса) унга актив тақдим этилган санадаги рейтинг баҳоларидан мос равишда икки ёки ундан ортиқ даражага пасайтирилган бўлса;

9-сон МҲХС талабларига мувофиқ актив бўйича кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган (2-босқич) бўлса.

ўтган молиявий йил учун рентабеллик кўрсаткичи ижобий бўлса;

ваколатли назорат органи томонидан белгиланган пруденциал талабларга мувофиқ бўлса;

молиявий ҳисобот (мутлақ ва нисбий) кўрсаткичлари динамикаси ҳеч қандай огоҳлантирувчи белгиларни кўрсатмаса;

аудиторлик хулосасида изоҳлар мавжуд бўлмаса ёки салбий фикр билдирилмаган бўлса.

Қониқарсиз

асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш 4 кун ва ундан ортиқ, лекин 10 кундан ошмаган муддатга кечиктирилса;

9-сон МҲХС талабларига мувофиқ қадрсизланган (3-босқич) деб таснифланган актив бўлса.

ваколатли назорат органи томонидан белгиланган капитал монандлиги ва ликвидлилик коэффициентларига доир талабларга мувофиқ бўлса, бироқ бошқа пруденциал талаб(лар)га мувофиқ бўлмаса;

молиявий ҳисобот (мутлақ ва нисбий) кўрсаткичлари динамикаси баъзи огоҳлантирувчи белгиларни кўрсатса;

аудиторлик хулосасида изоҳлар мавжуд бўлса ёки салбий фикр билдирилган бўлса.

Шубҳали

асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш 11 кун ва ундан ортиқ, лекин 30 кундан ошмаган муддатга кечиктирилса;

9-сон МҲХС талабларига мувофиқ қадрсизланган (3-босқич) деб таснифланган актив бўлса;

контрагентнинг рейтинг баҳолари (агар мавжуд бўлса) «CCC+»дан «C»гача («Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings») ва (ёки) «Caa1»дан «Ca»gachaMoodyʼs Investors Service») ва (ёки) Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компанияларининг ушбу рейтинг даражасида бўлса.

ўтган молиявий йил учун рентабеллик кўрсаткичи салбий бўлса;

ваколатли назорат органи томонидан белгиланган капитал монандлиги коэффициентларига доир талабларга мувофиқ бўлса, бироқ ликвидлилик коэффициентлари ва бошқа пруденциал талаб(лар)га мувофиқ бўлмаса;

молиявий ҳисобот (мутлақ ва нисбий) кўрсаткичлари динамикаси қарз олувчининг молиявий ҳолати яққол ёмонлашганини кўрсатса;

аудиторлик хулосасида изоҳлар мавжуд бўлса ёки салбий фикр билдирилган бўлса.

Умидсиз

асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш 31 кун ва ундан ортиқ муддатга кечиктирилса ва (ёки) банк, нобанк кредит ташкилоти, суғурта ташкилоти ва лизинг ташкилотининг лицензияси бекор қилинган ёки бошқа тартибда тугатиш бўйича ишлар бошланган бўлса;

9-сон МҲХС талабларига мувофиқ қадрсизланган (3-босқич) деб таснифланган актив бўлса;

контрагентнинг рейтинг баҳоси (агар мавжуд бўлса) «Д» («Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings») ва (ёки) «С» («Moodyʼs Investors Service») ва (ёки) Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компанияларининг ушбу рейтинг даражасида бўлса.

ўтган молиявий йил учун рентабеллик кўрсаткичи салбий бўлса;

ваколатли назорат органи томонидан белгиланган капитал монандлиги ва ликвидлилик коэффициентларига доир талабларга мувофиқ бўлмаса;

молиявий ҳисобот (мутлақ ва нисбий) кўрсаткичлари динамикаси қарздорнинг молиявий ҳолати яққол ёмонлашганини кўрсатса;

аудиторлик ташкилоти аудиторлик хулосасини беришдан бош тортса.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Банк активлари жойлаштирилган банклар, нобанк кредит ташкилотлари, суғурта ташкилотлари ва лизинг ташкилотлари «Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings», «Moodyʼs Investors Service» ҳамда Марказий банк томонидан белгиланадиган бошқа рейтинг компанияларининг бир нечтаси томонидан берилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иккита рейтинг баҳосига эга бўлганда мазкур рейтинг баҳоларининг пастроғи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
учта ёки ундан ортиқ рейтинг баҳосига эга бўлганда — иккита энг юқори рейтинг баҳосидан пастроғи ушбу Низом ҳисоб-китобларида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Инвестицияларни таснифлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Қарз муносабатларини тасдиқловчи қимматли қоғозлар сифатининг таснифи ушбу қимматли қоғозлар:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк, нобанк кредит ташкилоти, суғурта ташкилоти ва лизинг ташкилоти бўлмаган юридик шахслар томонидан чиқарилган бўлса — мазкур Низомнинг 2-бобига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк, нобанк кредит ташкилоти, суғурта ташкилоти ва лизинг ташкилоти томонидан чиқарилган бўлса — мазкур Низомнинг 3-бобига мувофиқ белгиланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. «Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings», «Moodyʼs Investors Service» ёки Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компаниялари томонидан берилган рейтинг баҳосига эга бўлган қарз муносабатларини тасдиқловчи қимматли қоғозларнинг рейтинг баҳоси икки ёки ундан ортиқ даражага пасайтирилган бўлса, мазкур қимматли қоғозлар сифатининг таснифи камида «субстандарт» деб таснифланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Банк ўзида мавжуд қарз муносабатларини тасдиқловчи қимматли қоғозлар эмитентининг молиявий ҳолатини ҳар чоракда камида бир маротаба, шунингдек эмитентнинг молиявий ҳолатига таъсир қилувчи муҳим ҳодисалар юзага келганда қайта баҳолаши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. Кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган балансдан ташқари ҳисобварақларни таснифлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Кредит таваккалчилиги мавжуд балансдан ташқари ҳисобварақлар банк томонидан чақириб олинадиган мажбуриятлар ҳисобланса, мазкур ҳисобварақлар сифатининг тоифаси «стандарт» деб таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган, бироқ чақириб олинадиган мажбурият ҳисобланмайдиган балансдан ташқари ҳисобварақлар сифатининг таснифи мазкур Низомга мувофиқ объектив ва тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари асосида белгиланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Қуйидаги ҳолатлардан бири мавжуд бўлганда банк кафолати ва аккредитивнинг сифати «умидсиз» деб таснифланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
берилган кафолат ва (ёки) аккредитив бўйича мажбуриятни банк томонидан бажариш ҳолатларининг юзага келиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
принципиалнинг кредит ёки бошқа қарзлари бўйича тўловларнинг ўз вақтида амалга оширилмаганлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
принципиалда тўловга қобилиятсизлик аломатларининг мавжудлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-боб. Реструктуризация қилинган активлар сифатини таснифлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Активларни реструктуризация қилиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Банк томонидан молиявий қийинчиликларга дуч келган ёки молиявий қийинчиликларга дуч келиши эҳтимоли мавжуд бўлган қарз олувчига берилган актив бўйича мазкур Низомда назарда тутилган енгиллик тақдим этилса, бундай актив реструктуризация қилинган актив ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Молиявий қийинчиликларга дуч келмаган ёки молиявий қийинчиликларга дуч келиши эҳтимоли мавжуд бўлмаган қарз олувчига берилган актив бўйича енгиллик тақдим этилиши (бундан мазкур Низомнинг 43-банди тўққизинчи — ўн иккинчи хатбошиларида белгиланган енгилликлар мустасно), шу жумладан бундай қарз олувчига берилган актив қайта молиялаштирилиши реструктуризация чораси ҳисобланмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Актив бўйича шартнома шартларига мазкур Низомнинг 43-банди тўққизинчи — ўн иккинчи хатбошиларида белгиланган ўзгартиришлар киритилса, бундай қарз олувчилар молиявий қийинчиликларга дуч келган ёки молиявий қийинчиликларга дуч келиши эҳтимоли мавжуд бўлган деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Актив бўйича реструктуризация чоралари:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив сифатининг ҳақиқий таснифини яшириш ҳамда ушбу актив бўйича зарарлар тан олинишини кечиктириш мақсадида қўлланилмаслиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг реструктуризациядан сўнг активни тўлиқ ва ўз вақтида қайтариш қобилияти молиявий таҳлил, пул оқимлари прогнози ва тегишли ҳужжатлар асосида тасдиқланган ҳолларда қўлланилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Активни (активларни) реструктуризация қилиш тўғрисидаги қарор банкнинг тегишли ваколатли органи томонидан лозим даражадаги таҳлил асосида қабул қилиниши, ушбу қарор банк ички ҳужжатларига мувофиқ расмийлаштирилиши ҳамда ушбу қарорга тасдиқловчи ҳужжатлар ва таҳлилий маълумотлар илова қилиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қарз олувчига берилган ҳамда жами қолдиқ суммаси банк биринчи даражали капиталининг 10 фоизи ва ундан юқори бўлган активни (активларни) реструктуризация қилиш тўғрисидаги қарор банк кузатув кенгаши томонидан қабул қилинади. Бунда қуйида келтирилган ва тегишли тартибда ҳужжатлаштирилган маълумотлар мавжуд бўлиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активни реструктуризация қилишнинг асослари (сабаблари), шу жумладан қарз олувчининг молиявий ҳолатига салбий таъсир кўрсатувчи омиллар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи молиявий ҳолатининг батафсил таҳлили, шу жумладан реструктуризациядан сўнг янги шартнома шартларига мувофиқ қарз олувчининг тўловга лаёқатлилиги, шунингдек иқтисодий ҳолат, тармоқ тенденцияси ва истиқболини инобатга олган ҳолда қарз олувчининг молиявий ҳолати прогнози;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хорижий валютада берилган актив бўлса, валюта курсининг эҳтимолий сезиларли қадрсизланиши ҳолатида реструктуризация қилинган активни сўндириш учун қарз олувчи пул оқимларининг етарлилиги ва барқарорлиги таҳлили;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив бўйича аввал тақдим этилган енгилликларнинг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
янги шартнома шартларининг дастлабки шартнома шартларидан асосий фарқлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қарз олувчининг молиявий қийинчиликларини аниқлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Қуйида келтирилган ҳолатлардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлса, қарз олувчи молиявий қийинчиликларга дуч келган ёки молиявий қийинчиликларга дуч келиши эҳтимоли мавжуд бўлган деб ҳисобланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
енгиллик тақдим этиш санасида қарз олувчида банк ва (ёки) бошқа кредит ташкилоти томонидан берилган актив (активлар) бўйича 30 кун ва ундан ортиқ муддати ўтган қарздорлик мавжудлиги, бундан муддати ўтган қарздорлик миқдори кичик миқдорга тенг ёки ундан кам бўлган ҳолатлар мустасно;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк томонидан қарз олувчига берилган актив сифати енгиллик тақдим этиш санасида ушбу Низомга мувофиқ «субстандарт» ёки ундан ёмонроқ тоифада ёхуд 9-сон МҲХС талабларига мувофиқ кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган (2-босқич) ёки қадрсизланган (3-босқич) актив сифатида таснифланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчида сўнгги 6 ой ичида умумий ҳисобда 60 кун ва ундан ортиқ муддати ўтган қарздорлик мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк томонидан енгиллик тақдим этилмаган тақдирда қарз олувчи кейинги 6 ой ичида ўзининг молиявий мажбуриятларини бажармаслиги ёки лозим даражада бажара олмаслиги эҳтимолининг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг ички кредит рейтинг тизимига мувофиқ (агар мавжуд бўлса) сўнгги 6 ой ичида қарз олувчининг тўловга лаёқатсизликка учраш эҳтимоли ошганлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи томонидан банк билан тузилган шартномада белгиланган шартларга (ковенантларга) риоя этилмаслиги натижасида банкда қарз олувчидан активни муддатидан олдин сўндиришни талаб қилиш ҳуқуқи вужудга келганлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий ҳолатига салбий таъсир кўрсатувчи муҳим ҳодисалар юз берган бўлса, шу жумладан қарз олувчининг қимматли қоғозлари хорижий ва (ёки) маҳаллий уюшган (тартибга солинадиган) молия бозорида савдо қилишга рухсат этилган листинг рўйхатидан листинг талабларига номувофиқлик ёки молиявий сабаблар туфайли чиқарилиши ёки чиқарилиш жараёнида бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг ички ҳужжатларига мувофиқ қарз олувчи молиявий қийинчиликларга дуч келганлигини ёки молиявий қийинчиликларга дуч келиши эҳтимоли мавжуд эканлигини ифодаловчи бошқа ҳолатлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Енгиллик ва унинг турлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Ўзгартириш киритилганидан кейинги (янги) шартнома шартлари ҳамда ўзгартириш киритилгунига қадар (аввалги) шартнома шартлари ўртасида фарқ(лар) мавжуд бўлиб, у(лар) актив қарз олувчига қулай шартлар асосида тақдим этилишини назарда тутса, бундай ҳолатлар енгиллик сифатида баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Актив бўйича шартнома шартларига киритилган қуйидаги ўзгартиришлар енгиллик сифатида баҳоланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив бўйича тўловлар, жумладан асосий қарз, фоиз ва (ёки) бошқа тўловларни тўлаш муддати узайтирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий қарз, фоиз ва (ёки) бошқа тўловлар бўйича имтиёзли давр тақдим этилиши ва (ёки) узайтирилиши, шу жумладан актив бўйича асосий қарз ва фоизлар тўлови маълум муддат оралиғида фақат фоиз тўланадиган шаклга ўзгартирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фоиз ставкасининг пасайтирилиши, бундан шартномада белгиланган ўзгарувчан фоиз ставкаси пасайиши муносабати билан фоиз ставкасининг пасайтирилиши мустасно;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив валютаси ўзгартирилиши, бундан кредит валютаси хорижийдан миллий валютага ўзгартирилганда кредит бўйича фоиз ставкаси Марказий банкнинг асосий ставкаси + 2 фоиз банддан кам бўлмаган ҳолатлар мустасно;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гаровга қўйилган мол-мулкларнинг қисман ёки тўлиқ гаровдан чиқарилиши ёки таъминот даражасининг пасайтирилиши, бундан мазкур Низомнинг 44-банди учинчи хатбошисида келтирилган ҳолатлар мустасно;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активнинг қарз олувчи акцияларига (улушларига) конвертация қилиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активнинг қайта молиялаштирилиши. Бунда қайта молиялаштирилган актив деб қайта молиялаштириш доирасида қарз олувчига берилган янги актив ҳамда мазкур актив ҳисобидан қисман сўндирилган амалдаги актив ҳисобланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўланиши лозим бўлган фоиз ва (ёки) бошқа тўловларнинг капитализация қилиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловларнинг бир қисми ёки барчасидан воз кечилиши, бундан активнинг фойдаланилмаган қисми камайтирилиши мустасно;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гаровга қўйилган мол-мулкни банк балансига қабул қилиш эвазига актив бўйича тўловлардан қисман воз кечилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг бошқа қарз олувчига ўзгартирилиши, бундан вафот этган қарз олувчининг мажбурияти унинг ҳуқуқий ворисига ўтиши мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Реструктуризация сифатида баҳоланмайдиган ҳолатлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Қарз олувчининг молиявий аҳволидан қатъи назар, актив бўйича шартнома шартларига киритилган қуйидаги ўзгартиришлар реструктуризация сифатида баҳоланмайди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активни қайтариш жадвалида асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловлар тўланадиган ой ичида тўлов санасининг ўзгартирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
таъминот турининг ўша сифатдаги (ликвидлилик, қиймат) ёки юқорироқ сифатдаги таъминот турига ўзгартирилиши, гаровга қўйилган мол-мулкларнинг қисман ёки тўлиқ гаровдан чиқарилиши ёхуд кредитнинг таъминланганлик даражасининг пасайтирилиши, бунда кредитнинг гаровга нисбати кўрсаткичи банкнинг ички ҳужжатларида белгиланган чегарага тенг ва (ёки) ундан юқори бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Реструктуризация қилинган активларни таснифлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Банк реструктуризация қилинган активларни сифатига кўра таснифлашда мазкур Низомга мувофиқ тўлов эҳтимоли пастлиги мезонлари ҳамда ушбу Низомнинг 54-бандида белгиланган объектив мезонлардан фойдаланади. Бунда мазкур параграфда реструктуризация қилинган активларни сифатига кўра таснифлашга оид алоҳида тартиб белгиланган бўлса, мазкур тартиб қўлланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Актив бўйича реструктуризация чораси қўлланилган пайтда ушбу актив сифати:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
яхшироқ тоифада таснифланиши мумкин эмас;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ёмонроқ тоифада таснифланмаслиги мумкин (бундан реструктуризацияга қадар сифати «стандарт» деб таснифланган активлар мустасно), башарти ушбу актив сифати мазкур Низомга мувофиқ ёмонроқ тоифага мос бўлмаса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Сифати «стандарт» деб таснифланган актив бўйича реструктуризация чораси қўлланилса, ушбу активнинг тоифаси камида «субстандарт» деб таснифланиши лозим. Бунда мазкур Низомнинг 58-бандига мувофиқ актив бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш ҳолатлари инобатга олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Сифати «субстандарт», «қониқарсиз» ва «шубҳали» деб таснифланган актив бўйича реструктуризация чораси қўлланилса, банк реструктуризация қилинган актив сифатини мазкур Низомда белгиланган мезонлар асосида қайта баҳолаши ҳамда унинг сифати ёмонроқ тоифага мос келса, мазкур актив сифатининг тоифасини ёмонроқ тоифага ўзгартириши лозим. Бунда мазкур Низомнинг 58-бандига мувофиқ актив бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш ҳолатлари инобатга олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. Реструктуризация қилинган актив тоифаси қуйидаги ҳолатларда камида «қониқарсиз» деб таснифланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив бўйича шартнома шартларига мазкур Низомнинг 43-банди тўққизинчи — ўн иккинчи хатбошиларида белгиланган ўзгартиришлар киритилса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий қарз, фоиз ва (ёки) бошқа тўловлар бўйича қўшимча ёки янги имтиёзли давр 24 ойдан ошган муддатга тақдим этилган бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Актив бўйича реструктуризация чораси (бундан мазкур Низомнинг 58-бандига мувофиқ актив бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш ҳолатлари мустасно) қўлланилгандан сўнг қуйидаги барча шартлар бажарилганда мазкур активнинг сифати яхшилаб борилиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
синов даври давомида реструктуризация қилинган актив бўйича асосий қарз, фоиз ва (ёки) бошқа тўловлар янгиланган (ўзгартирилган) қайтариш жадвалига мувофиқ ўз вақтида, тўлиқ ва камида кетма-кет 3 маротаба тўланса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий қарз ва (ёки) фоизлар бўйича муддати ўтган қарздорлик тўлиқ тўланса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реструктуризация қилинган актив сифати мазкур Низомга мувофиқ яхшироқ актив талабларига мувофиқ бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Реструктуризация қилинган актив сифати «қониқарсиз» деб таснифлангандан сўнг қуйидаги барча шартлар бажарилган тақдирда, ушбу актив сифати «субстандарт» деб таснифланиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-сон МҲХС талабларига мувофиқ актив қадрсизланган (3-босқич) деб таснифланмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий аҳволи актив бўйича асосий қарз, фоизлар ва (ёки) бошқа тўловларни тўлиқ ва ўз вақтида амалга ошириш учун етарли даражада яхшиланган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив сифати «қониқарсиз» деб таснифланишига сабаб бўлган омиллар бартараф этилган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сифати «стандарт» ёки «субстандарт» деб таснифланган активларга доир талабларга мос бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Синов даври янгиланган (ўзгартирилган) қайтариш жадвалига асосан имтиёзли давр тугаганидан сўнг (агар мавжуд бўлса) биринчи тўловни амалга ошириш кунидан бошланади ҳамда реструктуризация чорасини қўллаш пайтида сифати «субстандарт» деб таснифланган активлар бўйича камида 6 ойни ҳамда «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» деб таснифланган активлар бўйича камида 12 ойни ташкил қилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда реструктуризация қилинган актив бўйича синов даври ушбу актив бўйича қўшимча реструктуризация чораси қўлланилган санадан бошлаб қайта бошланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. Синов даври мазкур Низомнинг 49-бандида белгиланган талабларга мувофиқ бўлмаса, реструктуризация қилинган актив сифатининг таснифи яхшиланмайди ҳамда мазкур актив реструктуризация қилинган актив тоифасидан чиқарилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Реструктуризация қилинган актив сифатининг тоифаси бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ тоифага яхшиланиши мумкин эмас.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. Актив бўйича:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сўнгги 12 ой давомида икки маротаба реструктуризация чоралари қўлланилган бўлса, ушбу актив сифатининг таснифи камида бир тоифага пасайтирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сўнгги 36 ой давомида камида уч маротаба реструктуризация чоралари қўлланилган бўлса, ушбу активнинг сифати «умидсиз» деб таснифланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда мазкур Низомнинг 58-бандига мувофиқ актив бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш ҳолатлари инобатга олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Синов даври мобайнида реструктуризация қилинган актив бўйича янгиланган (ўзгартирилган) қайтариш жадвалига мувофиқ 31 кун ёки ундан ортиқ муддати ўтган қарздорлик юзага келган тақдирда, синов даври ушбу қарздорлик юзага келган санадан бошлаб тўхтатилади. Қарз олувчи мазкур қайтариш жадвалига мувофиқ асосий қарз, фоиз ва (ёки) бошқа тўловларни ўз вақтида ва тўлиқ амалга оширишни бошлаганидан сўнг янги синов даври (бошидан) бошланади. Бунда ушбу актив бўйича аввалги синов даврида ўтган вақт янги синов даврида ҳисобга олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Реструктуризация қилинган активлар объектив мезонлар асосида қуйидаги жадвалга мувофиқ таснифланади, бундан ушбу Низомга мувофиқ реструктуризация қилинган актив сифати ёмонроқ тоифада таснифланиши лозим бўлган ҳолатлар мустасно:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Реструктуризация чораси қўлланилган санада актив сифатининг тоифаси

Реструктуризация чораси қўлланилгандан сўнг муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлган кунлар сони

31 — 90 кун

91 — 180 кун

181 — 365 кун

366 кун ва ундан ортиқ

Субстандарт

Субстандарт

Қониқарсиз

Шубҳали

Умидсиз

Қониқарсиз

Қониқарсиз

Шубҳали

Умидсиз

Умидсиз

Шубҳали

Шубҳали

Умидсиз

Умидсиз

Умидсиз

Умидсиз

Умидсиз

Умидсиз

Умидсиз

Умидсиз

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Мазкур Низомнинг 54-бандида белгиланган объектив мезонлар ушбу Низомнинг 58-бандига мувофиқ тўловлар муддати кечиктирилган ёки узайтирилган активларга нисбатан қўлланилганда муддати ўтган қарздорлик мавжуд бўлган кунлар сонининг ҳисоби кечиктирилган ёки узайтирилган муддат тугаган санадан бошланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Реструктуризация қилинган актив қуйидаги барча шартларга мувофиқ бўлса, бундай актив реструктуризация қилинган актив деб ҳисобланиши тўхтатилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
синов даври давомида асосий қарз, фоиз ва (ёки) бошқа тўловлар янгиланган (ўзгартирилган) қайтариш жадвалига мувофиқ ўз вақтида ва тўлиқ тўланса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг молиявий ҳолати таҳлилига асосан унинг молиявий қийинчиликлари бартараф этилган ҳамда мазкур таҳлил ҳужжатлаштирилган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг банк ёки бошқа кредит ташкилоти олдида 30 кундан ошган, миқдори кичик миқдордан катта бўлган муддати ўтган қарздорлиги мавжуд бўлмаса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Актив ушбу Низомнинг 39 ва 40-бандлари талабларига риоя қилинмасдан реструктуризация қилинган бўлса, шу жумладан қарз олувчининг янги (ўзгартирилган) шартнома шартларига мувофиқ тўловларни амалга ошира олиш қобилиятини тасдиқловчи далиллар мавжуд бўлмаса ва (ёки) реструктуризация чораси актив сифатини ёмонроқ тоифада таснифламаслик учун амалга оширилган бўлса, Марказий банк банкдан ушбу актив сифатини реструктуризация чорасига қадар тузилган аввалги қайтариш жадвалига асосан қайта таснифлашни талаб қилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Муайян ҳолларда тўловлар муддати кечиктирилган ёки узайтирилган активлар сифатини таснифлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Жисмоний шахс бўлган қарз олувчининг мурожаатига кўра банк томонидан актив шартномаси муддати мобайнида тўловлар муддати биринчи маротаба қуйидаги ҳолатлар натижасида кечиктирилганда ёки узайтирилганда актив таснифи ёмонроқ тоифага ўзгартирилмаслиги, мазкур чора реструктуризация чораси сифатида баҳоланмаслиги ҳамда ушбу Низомга мувофиқ реструктуризация қилинган активларни таснифлашга оид қоидалар қўлланилмаслиги мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг 2 ойдан ортиқ давр мобайнида вақтинча меҳнатга лаёқатсиз бўлиб қолиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг меҳнат шартномаси бекор қилиниши ва иш қидираётган шахс сифатида туман (шаҳар) камбағалликни қисқартириш ва бандликка кўмаклашиш бўлимларида рўйхатга олиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг биргаликда қарз олувчиси ва (ёки) кафили бўлган турмуш ўртоғи вафот этиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар қарз олувчининг қарамоғига олиниши ёки унинг қарамоғидаги I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар сонининг ортиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчига нисбатан ногиронликнинг I ёки II гуруҳи белгиланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
жисмоний шахс бўлган қарз олувчининг соғлиғига зарар етишига, жиддий моддий талафотларга ҳамда унинг ҳаёт фаолияти шароитлари бузилишига олиб келиши мумкин бўлган ёки олиб келган табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятларнинг юзага келиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг ҳомиладорлик ва туғиш таътилига чиқиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда мазкур банднинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолатлар юзасидан қарз олувчи томонидан актив шартномаси бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш тўғрисида банкка мурожаат қилинганда мазкур мурожаат санасидан олдинги 2 ой давомида қарз олувчининг ўртача ойлик даромадлари сўнгги 12 ой ичидаги ўртача ойлик даромадларига нисбатан камида 30 фоизга камайган бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур банднинг иккинчи — еттинчи хатбошиларида белгиланган ҳолатлар қарз олувчи актив шартномаси бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш юзасидан банкка мурожаат қилган санадан олдинги 4 ой ичида рўй берган бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Актив таснифи ўзгартирилмаслиги учун актив шартномаси бўйича тўловлар мазкур банднинг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иккинчи — еттинчи хатбошиларида белгиланган ҳолатларда 6 ойдан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
саккизинчи хатбошисида белгиланган ҳолатда 10 ойдан кўп бўлмаган муддатга кечиктирилган ёки узайтирилган бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банк қарз олувчининг мурожаатига кўра актив шартномаси бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтиришда қарз олувчи томонидан тақдим этилган тасдиқловчи ҳужжатлардан ёки бошқа маълумотлардан фойдаланиши мумкин. Бунда банк мазкур маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш чораларини кўриши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Реструктуризация қилинган активлар ҳамда мазкур Низомнинг 58-бандида белгиланган тўловлар муддати биринчи маротаба кечиктирилган ёки узайтирилган активлар ҳисоби алоҳида юритилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Қонунчилик ҳужжатлари билан фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ёки уларнинг оқибатларини бартараф этиш, юқумли ва паразитар касалликлар тарқалишининг олдини олишга қаратилган чекловчи тадбирлар (карантин) белгиланиши натижасида қарз олувчи томонидан банк олдидаги мажбуриятни бажариш ёки лозим даражада бажариш имконияти бўлмаганда, активлар сифатини таснифлаш, захира яратиш ва реструктуризация қилинган актив деб ҳисобламаслик Марказий банк томонидан белгиланиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-боб. «Фоизларни ўстирмаслик» мақомидаги активни ҳисобга олиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. 2028 йил 1 январдан бошлаб муаммоли деб таснифланган активларга мазкур Низом мақсадларида «фоизларни ўстирмаслик» мақоми берилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Активга «фоизларни ўстирмаслик» мақоми берилганидан сўнг барча ҳисобланган, лекин олинмаган фоизли ва бошқа даромадлар тескари бухгалтерия ўтказмаси амалга оширилган ҳолда, балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилади. Фоизли ва бошқа даромадлар балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилганидан сўнг кейинги фоизлар (даромадлар) ҳисобланиши фақат мазкур ҳисобварақларда кредит шартномасида белгиланган муддат давомида амалга оширилади, бундан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда қарздор ва кафилнинг мажбуриятлари бекор бўладиган ҳолатлар мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Активга «фоизларни ўстирмаслик» мақоми берилиши қарз олувчини ҳисобланган фоизлар ва бошқа тўловларни, шу жумладан банкнинг балансдан ташқари ҳисобварақларида ҳисобга олинган фоизлар ва бошқа тўловларни тўлаш мажбуриятидан озод этмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Ўзбекистон Республикаси «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Қонунининг 141-моддасига мувофиқ суд томонидан қарз олувчини банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритиш тартиб-таомилини бошлаш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан қарз олувчининг барча турдаги қарзлари бўйича неустойка (жарима, пеня) ва фоизларни ҳисоблаш тугатилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кредит бўйича қарздорликни ундириш тўғрисида суднинг ҳал қилув қарори чиқарилганда суд қарорида кўрсатилган, кредит бўйича ундириладиган суммага нисбатан Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 327-моддаси биринчи ва иккинчи қисмларида ҳамда 734-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган фоизлар, шунингдек неустойка ҳисобланиши тўхтатилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банк фрод ҳолати натижасида номига онлайн кредит (микроқарз) расмийлаштирилган қарз олувчининг жабрланувчи деб эътироф этилганлиги тўғрисидаги суриштирувчи, терговчи, прокурорнинг қарори ёки суднинг ажрими келиб тушган кундан бошлаб мазкур онлайн кредит (микроқарз) ва у билан боғлиқ фоизлар, неустойка, жарималарни ҳисоблашни ҳамда жабрланувчи деб эътироф этилган шахсдан ундиришни тўхтатади. Бунда суриштирув, дастлабки тергов натижалари ёки суднинг қарорига асосан фрод ҳолати юз бермаганлиги аниқланганда банк онлайн кредит (микроқарз) ва у билан боғлиқ фоизлар, неустойка, жарималарни ҳисоблашни ҳамда жабрланувчи деб эътироф этилган шахсдан ундиришни давом эттиради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Судгача санация даврида банклар қарз олувчи билан тузилган келишувга асосан келишувда белгиланган муддатга ва фаолиятини тиклашга қаратилган санация режасини бажариш шарти билан кредитлар бўйича фоизларни ҳисоблаш ва (ёки) тўлашни тўхтатиб туриши, кейинчалик санация режасига мувофиқ реструктуризация қилиши ёхуд кредитни реструктуризация қилишнинг бошқа чораларини кўриши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Суд санацияси даврида санация режасига мувофиқ ва кредиторлар йиғилиши (қўмитаси) розилиги билан суд ажрими асосида қарз олувчининг кредитлар бўйича фоизларини ҳисоблаш ва (ёки) тўлаш тўхтатиб турилиши, кейинчалик санация режасида белгиланган тартибда реструктуризация қилиниши ёхуд кредитни реструктуризация қилишнинг бошқа чоралари кўрилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Балансдан ташқари ҳисобварақларда ҳисобланган фоизли ва бошқа даромадлар банкка ҳақиқатда кирим қилинган санада, шу жумладан банк айланма кассасига ва (ёки) мижознинг тегишли банк ҳисобварағига маблағ келиб тушганда, банк даромади сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. Актив мазкур Низом талабларига мувофиқ «стандарт» ёки «субстандарт» деб қайта таснифланганидан сўнг, унинг «фоизларни ўстирмаслик» мақоми бекор қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-боб. Активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захираларни яратиш бўйича талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захираларни яратиш мақсадида актив сифатининг тоифасидан келиб чиқиб, активнинг жами қийматига қуйидаги жадвалда белгиланган захира меъёри кўпайтирилган миқдорда банк харажати ҳисобидан захира шакллантирилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Захира турлари

Актив сифатининг тоифаси

Захира меъёри

Стандарт активларга яратиладиган захиралар

Стандарт

1 фоиз

Махсус захиралар

Субстандарт

10 фоиз

Қониқарсиз

25 фоиз

Шубҳали

50 фоиз

Умидсиз

100 фоиз

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Банк махсус захираларни активларни таснифлаш учун мазкур Низомда назарда тутилган асослар вужудга келган санадан бошлаб шакллантириши ва улар бўйича бухгалтерия ўтказмаларини дастурлашган ҳолда амалга ошириши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захираларни яратиш мақсадида балансдан ташқари ҳисобварақ номинал қийматининг (фойдаланилмаган қисми) капитал монандлиги ҳисоб-китобларидаги кредитни қайта ҳисоблаш омили қўлланилгандан сўнг чиққан баланс эквиваленти тегишлилиги бўйича захира меъёрига кўпайтирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Актив қайси валютада вужудга келган бўлса махсус захира ҳам ушбу актив валютасида ҳар бир актив учун алоҳида шакллантирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Стандарт активларга яратиладиган захиралар сифати стандарт деб таснифланган жами активлар қолдиғига нисбатан ҳар ойнинг якунига қадар актив қайси валютада вужудга келган бўлса, ушбу валютада ёки миллий валютада шакллантирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захирани шакллантириш ва ундан фойдаланишга оид бухгалтерия ўтказмалари Тижорат банкларида бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режасига (рўйхат рақами 3336, 2021 йил 26 ноябрь) мувофиқ амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Активлар мақбул таъминот билан таъминланганда улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплашга мўлжалланган захира миқдори қуйидаги формулага мувофиқ аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
З = (АЖМ - ТҚ × (1 - Ч)(1 - х)) × м
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бунда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
З — шакллантирилиши лозим бўлган захира миқдори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
АЖМ — активнинг жами қиймати суммаси (балансдан ташқари ҳисобварақ номинал қийматининг (фойдаланилмаган қисми) капитал монандлиги ҳисоб-китобларидаги кредитни қайта ҳисоблаш омили қўлланилгандан сўнг чиққан баланс эквиваленти);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ТҚ — мазкур Низомнинг 80-бандида белгиланган мақбул таъминот қиймати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ч — чегирма омилининг мазкур Низомнинг 80-бандида белгиланган миқдорлардан кам бўлмаган миқдори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
х — валютадаги тафовутни ҳисобга олиш омили. Мазкур омил актив ифодаланган валюта у бўйича қабул қилинган таъминот валютасидан фарқ қилмаса 0 га, фарқ қилса 0,1 га тенг бўлади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
м — актив таснифи бўйича шакллантирилиши лозим бўлган захира яратиш меъёри.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплашга мўлжалланган захира миқдори 0 ёки ундан кичик (манфий) бўлса:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мазкур актив бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплашга мўлжалланган захира шакллантирилмайди;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мазкур актив капитал монандлиги ҳисоб-китобларида эҳтимолий йўқотишларни қоплашга мўлжалланган захира шакллантирилмаган актив сифатида баҳоланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
72. Активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захиралар миқдори ойига камида бир маротаба қайта кўриб чиқилиши (тузатилиши) лозим. Бунда банк ички ҳужжатларига мувофиқ активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захиралар миқдори ҳисобот санасидан бошқа кунларда қўшимча равишда қайта кўриб чиқилиши (тузатилиши) мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
73. Захиралар етарли бўлмаган ҳолларда банк томонидан захираларга қўшимча ажратмалар захираларнинг етишмовчилиги аниқланган даврда амалга оширилиши зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
74. Қуйидаги ҳолларда актив у бўйича шакллантирилган захира ҳисобига балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-сон МҲХС талабларига мувофиқ актив қайтарилиши бўйича асосли кутилмалар мавжуд бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
активнинг сифати «умидсиз» деб таснифланган санадан бошлаб беш йил ўтган бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчига онлайн кредит фрод ҳолати натижасида расмийлаштирилиши оқибатида мазкур қарз олувчи жабрланувчи деб эътироф этилганлиги тўғрисидаги суриштирувчи, терговчи, прокурорнинг қарори ёки суднинг ажрими келиб тушганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
75. Белгиланган меъёрларга мувофиқ яратилган захирага нисбатан актив бўйича эҳтимолий йўқотишлар миқдорининг ошиб кетиши мумкинлигидан далолат берувчи омиллар ва шароитлар аниқланганда, мазкур актив бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун қўшимча захира яратилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
76. «Э-контракт» ташқи савдо ахборот тизимидаги маълумотларга мувофиқ ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлиги мавжуд қарз олувчиларга тақдим этилган активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга доир захиралар қўшимча захираларни инобатга олган ҳолда активнинг жами қийматига мазкур Низомнинг 2-иловасига мувофиқ жами захира меъёри кўпайтирилган миқдорда банк харажати ҳисобидан захира шакллантирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда қўшимча захираларни шакллантириш мақсадларида дебитор қарздорлиги улуши қарз олувчининг ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлиги суммасининг мазкур қарз олувчининг ташқи савдо операциялари бўйича жами дебитор қарздорлиги суммасига нисбати асосида қуйидаги формулага мувофиқ аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Дебитор қарздорлиги улуши

=

Муддати ўтган дебитор қарздорлиги

×

100 фоиз

Жами дебитор қарздорлиги

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
77. Мазкур Низомнинг 76-бандига мувофиқ қарз олувчиларга банк томонидан тақдим этилган активлар бўйича қўшимча захира меъёрлари қуйидаги жадвалга мувофиқ белгиланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Тоифалар

Дебитор қарздорлиги улуши

Қўшимча захира меъёри

1-тоифа

0 фоиздан — 25 фоизгача

0 фоиз

2-тоифа

26 фоиздан — 50 фоизгача

1 фоиз

3-тоифа

51 фоиздан — 75 фоизгача

2 фоиз

4-тоифа

76 фоиздан — 100 фоизгача

3 фоиз

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
78. Активнинг балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилиши унинг қисман ёки тўлиқ қайтарилиши мумкинлигини инкор этмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-боб. Мақбул таъминотга қўйиладиган талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
79. Таъминот банк томонидан тақдим этилган активни тўлашнинг иккиламчи манбайи ҳисобланади. Банк томонидан таъминотга активни қоплашнинг асосий манбайи сифатида қаралмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
80. Мазкур Низом мақсадларида мақбул таъминот ва мазкур таъминот турлари бўйича чегирма миқдори қуйидаги жадвалда белгиланган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Таъминот тури

Чегирма омилининг минимал миқдори

Сифатининг тоифаси «стандарт» ва «субстандарт» деб таснифланган активлар

Сифатининг тоифаси «қониқарсиз», «шубҳали» ва «умидсиз» деб таснифланган активлар

Актив сифати муаммоли деб таснифланган санадан ўтган муддат

24 ойгача

25 ойдан 36 ойгача

36 ойдан кўп

1-даражали юқори ликвидли қимматли қоғозлар гарови

0

0

0,5

1

2-А даражали юқори ликвидли қимматли қоғозлар гарови

0,15

0,15

0,5

1

2-Б даражали юқори ликвидли қимматли қоғозлар гарови

0,5

0,5

0,8

1

Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Марказий банк томонидан таъминланган ёки кафолатланган активлар

0

0

0,5

1

Банк капитали монандлиги ҳисоб-китобларида таваккалчилик даражаси 0 фоиз бўлган хорижий давлатларнинг ҳукуматлари ва марказий банкларининг кафолати

0

0

0,5

1

Жаҳон банки гуруҳи (Халқаро тикланиш ва тараққиёт банки, Халқаро молия корпорацияси, Халқаро инвестицияларни кафолатлаш агентлиги, Халқаро тараққиёт ассоциацияси) ҳамда Осиё тараққиёт банки, Осиё инфратузилма инвестициялари банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банки, Европа инвестиция банки, Европа инвестиция жамғармаси, Ислом тараққиёт банки ва Европа Кенгашининг тараққиёт банклари кафолати

0

0

0,5

1

Кредитор банкдаги депозитлар ёки депозит сертификатлари гарови

0

0

0,5

1

«Standard & Poorʼs», «Fitch Ratings» ва «Moodyʼs Investors Service» компанияларининг инвестицион рейтинг даражасидан кам бўлмаган ёки Марказий банк томонидан тан олинадиган бошқа рейтинг компанияларининг ушбу рейтинг даражасига тенг бўлган рейтинг баҳоларига эга банклар кафолати ва кафиллиги

0,5

0,5

1

1

Таъминотдаги аффинланган (аффинаж қилинган) қимматбаҳо металлар

0,5

0,6

0,7

1

Таъминот сифатида гаровга олинган қурилиши тугалланган кўчмас мулк (гаров қиймати)

0,5

0,6

0,7

1

Таъминот сифатида гаровга олинган транспорт воситалари (гаров қиймати)

0,7

0,8

1

1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
81. Аффинланган (аффинаж қилинган) қимматбаҳо металлар, кўчмас мулк ҳамда транспорт воситалари мазкур Низом мақсадларида мақбул таъминот ҳисобланиши учун уларнинг бозор қиймати Ўзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни ҳамда баҳолаш фаолияти тўғрисидаги бошқа қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда баҳоланиши ва (ёки) қайта баҳоланиши, шунингдек мазкур баҳолаш тегишли тартибда ҳужжатлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
82. Мазкур Низомга мувофиқ мақбул таъминотга қабул қилинувчи гаров турлари қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тегишли тартибда ҳужжатлаштирилиши ва барча томонлар учун мажбурий ҳисобланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қимматли қоғозлар, банкдаги депозитлар, депозит сертификатлари гаров сифатида қабул қилинган бўлса, уларнинг муддати тегишли активни сўндириш муддатидан кам бўлмаслиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кредитор банкдаги депозит гаров предмети бўлса, гаров шартномаси шартларига биноан қарз олувчи ўз мажбуриятларини бажармаган ёки суднинг қарорига асосан тўловга қобилиятсиз деб топилган ҳолатда банкнинг ушбу маблағларни сўзсиз назорат қилиш ва уларни тасарруф эта олиш ҳуқуқи бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
таъминот сифатида олинадиган мол-мулк гаровга берилмаган бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кредит берган банк томонидан гаровга олинадиган мол-мулкка бўлган ҳуқуқ ҳақидаги ёзув қонунчиликда белгиланган тартибда гаров реестрига киритилган бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк активи банкдаги депозитлар билан таъминланган бўлса, депозит активни таъминлаш учун тегишли ҳисобварақда юритилиши ҳамда кредит шартномаси ёки бошқа шартномада қарз олувчи томонидан актив қайтарилмаган ёки мажбуриятлари бажарилмаган ҳолда банк акцептсиз тартибда депозитни тасарруф этиши, шунингдек қарз олувчи ихтиёрий равишда ушбу депозитни у билан таъминланган активни сўндириш учун йўналтириши мумкин эканлиги шарт қилиб қўйилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда банк активни қайтариш муддати етиб келгунга қадар депозитдан маблағларни олишга йўл қўймаслик мақсадида зарур чораларни кўриши ва назорат ўрнатиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
83. Мазкур Низомга мувофиқ мақбул таъминотга қабул қилинувчи кафолат бир вақтнинг ўзида қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кафолат муддати ва асосий мажбурият муддатлари мос бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи ўз мажбуриятларини бажармаган ҳолларда, шартнома ва (ёки) ўзаро келишувда кафолат шартларини бажариш муддатларига доир ҳеч қандай чекловлар бўлмаслиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кафил томонидан тақдим этилган кафолат ҳужжатлаштирилган мажбурият ҳисобланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банкнинг мажбуриятни кафилдан тўғридан-тўғри талаб қилиш ҳуқуқи бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчининг банк олдидаги мажбурияти бўйича тақдим этилган кафолат миқдори аниқ белгиланган бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кафолат чақириб олинмайдиган ва сўзсиз бўлиши, яъни бир томонлама тартибда кафил кафолатни бекор қилиши, кафолат қийматини ошириши, кафолат муддатини қисқартириши, шунингдек кафолат бўйича маблағларни тўлиқ ёки қисман тўламаслигига имкон яратувчи шартларнинг мавжуд эмаслиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи кафолат билан таъминланган мажбуриятларини бажармаган ҳолларда, банк кафилдан кафолат бўйича тўловни амалга оширишини талаб қилиш ҳуқуқи бўлиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10-боб. Банк мол-мулкига нисбатан алоҳида талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
84. Банкнинг қуйидаги мулклари бўйича 100 фоиз миқдорда банк харажати ҳисобидан захира шакллантирилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк балансига қабул қилинган санадан бошлаб бир йил муддатда сотилмаган гаров ҳисобидан ундирилган кўчмас мулк ва бошқа мол-мулклар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк фаолиятини амалга ошириш учун зарурияти мавжуд бўлмаган (фойдаланилмайдиган) уч йил муддатда сотилмаган ёки фойдаланилмаган кўчмас мулк ва бошқа мол-мулклар, бундан мазкур банднинг иккинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатлар мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11-боб. Балансдан ташқари ҳисобварақларда активларни ҳисобга олиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
85. Балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилган сифати «умидсиз» деб таснифланган активлар баланс ҳисобварақларига қайтарилмайди. Бунда ушбу активлар бўйича келгусида ундириб олинган ва (ёки) қайтарилган маблағ банк даромади сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
86. Баланс ҳисобварақларидан балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилган сифати «умидсиз» деб таснифланган активлар ҳамда улар бўйича ҳисоблаб ёзилган фоизлар ва бошқа тўловлар балансдан ташқари ҳисобварақларда улар ушбу ҳисобварақларга ўтказилган пайтдан бошлаб 2 йилдан кам бўлмаган муддат мобайнида акс эттирилиши лозим, бундан мазкур Низомнинг 90-бандида белгиланган ҳолатлар мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда банк 1 ойда камида бир марта қарздорга балансдан ташқари ҳисобварақлардаги қолдиқларга мос келадиган асосий қарз, ҳисобланган фоизлар ва бошқа тўловлар бўйича муддати ўтган қарздорликнинг мавжудлигини маълум қилган ҳолда актив бўйича қарздорликни қоплаш ва у бўйича ҳисобланган фоизлар ва бошқа тўловларни тўлаш талаб қилинган даъво хатини, балансдан ташқари ҳисобварақлардан кўчирма илова қилинган ҳолда, қарз олувчи ёки унинг ҳуқуқий ворисига (тугатилиш жараёнида бўлса, тугатиш комиссиясига) юбориши лозим, бундан фрод ҳолати натижасида номига онлайн кредит расмийлаштирилган қарз олувчи жабрланувчи деб эътироф этилганлиги тўғрисидаги суриштирувчи, терговчи, прокурорнинг қарори ёки суднинг ажрими келиб тушганлиги ҳолатлари мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур банднинг иккинчи хатбошисида назарда тутилган даъво хатларини олмаслик қарз олувчини қарзини қайтариш мажбуриятидан озод этмайди. Даъво хати ва ҳисобварақдан кўчирма банкнинг муддати ўтган асосий қарзни ва ҳисобланган фоизларни ундириб олиш бўйича судга мурожаат этиши учун асос бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
87. Банкнинг ички аудит хизмати ва банк бошқаруви ҳар чоракда балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилган сифати «умидсиз» деб таснифланган активларни ундириш бўйича қўлланаётган чора-тадбирлар ҳақида банк кузатув кенгашига ёзма равишда маълумот беришлари шарт.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банк кузатув кенгаши молиявий йил якуни бўйича банк акциядорларининг йиллик умумий йиғилиши кун тартибига банкнинг «умидсиз» активларини ундириш бўйича қўлланган чора-тадбирлар ҳақидаги масалани киритади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
88. Банк балансдан ташқари ҳисобварақларда ҳисобга олинган активлар бўйича асосий қарз суммаси, фоизлар ва бошқа тўловларни ундириш юзасидан барча чора-тадбирларни қўллаши зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
89. Активнинг балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилиши ушбу актив бўйича қарзлар ҳамда ҳисобланган фоизлар ва бошқа тўловларнинг ҳамда банкнинг мазкур активни молиялаштириш учун жалб қилинган маблағлар бўйича кредиторлар олдидаги мажбуриятларининг бекор қилинишини англатмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
90. Балансдан ташқари ҳисобварақларда ҳисобга олинган активлар қуйидаги ҳолатларда банк кузатув кенгашининг тавсияси асосида акциядорлар умумий йиғилиши қарорига кўра ҳисобдан чиқарилиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк активдан воз кечса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-сон МҲХС талабларига мувофиқ актив қайтарилиши бўйича асосли кутилмалар мавжуд бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив балансдан ташқари ҳисобварақларга ўтказилгандан кейин 2 йил давомида тўланмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарз олувчи вафот этса ва унинг қарзини қайтариш мажбуриятини ўз зиммасига оладиган бошқа шахс мавжуд бўлмаса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
суднинг қарз олувчини тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисида қонуний кучга кирган қарори бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
юридик шахс бўлган қарз олувчи тугатилган бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12-боб. Якуний қоида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
91. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банкларда активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тўлов эҳтимоли пастлигини аниқлашда фойдаланиладиган мезонлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Т/р

Мезонлар

Қониқарсиз

Шубҳали

Умидсиз

1.

Ўз маблағлари манбалари

–––––––––––––––––––––––

Жами активлар

(0,05; 0,1]

(0,01; 0,05]

0,01 ва ундан паст

2.

Жами молиявий мажбуриятлар

–––––––––––––––––––––––––

ЭБИТДА

(ЭБИТДА: соф фойда (зарар) + фойда солиғи + фоизлар шаклидаги харажатлар + асосий воситалар эскириши ўзгариши + номоддий активлар амортизация суммаси ўзгариши + валюта курси фарқларидан зарарлар + тўланган дивидендлар + узоқ муддатли ижара (лизинг) бўйича фоизлар кўринишидаги харажатлар + молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар)

[6; 7)

[7; 10)

10 ва ундан баланд

3.

ЭБИТ

–––––––––––––––––––––––

Фоизлар шаклидаги харажатлар

(ЭБИТ: соф фойда (зарар) + фойда солиғи + фоизлар шаклидаги харажатлар + валюта курси фарқларидан зарарлар + тўланган дивидендлар + узоқ муддатли ижара (лизинг) бўйича фоизлар кўринишидаги харажатлар + молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар)

(1; 1,5]

(0,5; 1]

0,5 ва ундан паст

4.

Жорий активлар

–––––––––––––––––

Жорий мажбуриятлар

(0,7; 0,9]

(0,4; 0,7]

0,4 ва ундан паст

5.

ЭБИТДА

–––––––––––––

Қарз тўловлари

(Қарз тўловлари: фоизлар шаклидаги қарз харажатлари + қарзнинг асосий тўлови)

(0,8; 0,9]

(0,7; 0,8]

0,7 ва ундан паст

6.

9-сонли Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартлари мезонлари

Актив 9-сонли МҲХС талабларига мувофиқ кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган сифатида (2-босқич тоифаси) таснифланиши ҳамда унинг бутун муддати давомидаги кутилаётган кредит йўқотишлари миқдори актив қийматининг 12 фоизидан юқори, бироқ 25 фоизидан ошмаслиги;

Актив 9-сонли МҲХС талабларига мувофиқ кредит таваккалчилиги сезиларли даражада ошган сифатида (2-босқич тоифаси) таснифланиши ҳамда унинг бутун муддати давомидаги кутилаётган кредит йўқотишлари миқдори актив қийматининг 25 фоизидан ошиши;

Актив қадрсизланган тоифасига (3-босқич) киритилиши ҳамда унинг бутун муддати давомидаги кутилаётган кредит йўқотишлари миқдори актив қийматининг 50 фоизидан ошиши

Актив қадрсизланган тоифасига (3-босқич) киритилиши ҳамда унинг бутун муддати давомидаги кутилаётган кредит йўқотишлари миқдори актив қийматининг 25 фоизидан ошмаслиги.

Актив қадрсизланган тоифасига (3-босқич) киритилиши ҳамда унинг бутун муддати давомидаги кутилаётган кредит йўқотишлари миқдори актив қийматининг 25 фоизидан юқори, бироқ 50 фоизидан ошмаслиги.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Банкларда активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлиги мавжуд қарз олувчиларга банк томонидан тақдим этилган активлар учун захира меъёрлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Актив сифатининг тоифаси

Захира меъёри

(қўшимча захирасиз)

Жами захира меъёри

(захира меъёри + қўшимча захира меъёри)

Тоифа 1

Тоифа 2

Тоифа 3

Тоифа 4

Стандарт

1 фоиз

1 фоиз

2 фоиз

3 фоиз

4 фоиз

Субстандарт

10 фоиз

10 фоиз

11 фоиз

12 фоиз

13 фоиз

Қониқарсиз

25 фоиз

25 фоиз

26 фоиз

27 фоиз

28 фоиз

Шубҳали

50 фоиз

50 фоиз

51 фоиз

52 фоиз

53 фоиз

Умидсиз

100 фоиз

100 фоиз

100 фоиз

100 фоиз

100 фоиз

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2026 йил 14 августдаги 22/3-сон қарорига
2-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РЎЙХАТИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2015 йил 13 июндаги 14/5-сон «Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2696, 2015 йил 14 июль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2015 й., 28-сон, 374-модда).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2017 йил 23 сентябрдаги 26/6-сон «Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2696-1, 2017 йил 10 октябрь) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/2696-1/0091-сон).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2018 йил 31 мартдаги 12/20-сон «Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2696-2, 2018 йил 27 апрель) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 30.04.2018 й., 10/18/2696-2/1120-сон).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2021 йил 19 ноябрдаги 27/7-сон «Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2696-3, 2021 йил 10 декабрь) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.12.2021 й., 10/21/2696-3/1152-сон).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2024 йил 22 апрелдаги 11/2-сон «Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2696-4, 2024 йил 20 май) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.05.2024 й., 10/24/2696-4/0354-сон).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 5 декабрдаги 31/10-сон «Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2696-5, 2025 йил 23 декабрь) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.12.2025 й., 10/25/2696-5/1198-сон).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 15-мҳ-сон буйруғи (рўйхат рақами 3313, 2021 йил 28 июль) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон) билан тасдиқланган Вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар томонидан қабул қилинган айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга киритилаётган ўзгартиришларнинг 295-банди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2023 йил 27 майдаги 14/10-сон қарори (рўйхат рақами 3442, 2023 йил 9 июнь) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 12.06.2023 й., 10/23/3442/0359-сон) билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви томонидан қабул қилинган айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга киритилаётган ўзгартиришларнинг 3-банди.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 12.09.2026 й., 10/26/3937/0926-сон)