T/r

Tadbirlar nomi

Amalga oshirish mexanizmi

Bajarish muddati

Masʼul ijrochilar

Tashkiliy-iqtisodiy va normativ-huquqiy tadbirlarni amalga oshirish sohasida

1.

Yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish tadbirlarini monitoring qilish, baholash va hisobot shakllarini ishlab chiqish hamda natijalarni chop etish tartibini belgilash.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasi

2022-yil dekabr

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Adliya vazirligi,

(R. Davletov),

manfaatdor vazirlik va idoralar

2.

Choʻllanish, iqlim oʻzgarishi, qumli va changli boʻronlarni kamaytirishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirganlik uchun iqtisodiy ragʻbatlantirish mexanizmini ishlab chiqish.

Bunda, jismoniy va yuridik shaxslar oʻzlari foydalanayotgan (ijaraga olgan) yer uchastkalarida ushbu tadbirlarni amalga oshirganligi uchun ularga soliq, kredit va boshqa imtiyozlar nazarda tutiladi.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasi

2023-yil iyul

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov),

Gidrometeorologiya xizmati markazi

(Sh. Xabibullayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov)

3.

Yaylovlar degradatsiyasi va choʻllanishga qarshi kurash tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha uslubiy qoʻllanma tayyorlash.

Uslubiy qoʻllanma

2023-yil avgust

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

4.

Togʻli va togʻoldi hududlarda suv toʻplanadigan havzalarni barpo etish va oʻrmon bilan qoplangan mintaqalarni kengaytirish.

Chora-tadbirlar rejasi

2023-yil sentabr

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

Suv xoʻjaligi vazirligi

(Sh. Xamrayev),

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

5.

Sanoat korxonalaridan chiqadigan zararli tutunlar, changlar va zaharli qoldiqlarni tozalashning zamonaviy tizimlarini oʻrnatish hisobiga zararli chiqindilar chiqishini kamaytirish.

Chora-tadbirlar rejasi

2023-yil oktabr

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

sanoat korxonalari

6.

Shamol tezligini pasaytirish va chang zarralarini tutib qolish uchun shaharlar atrofida oʻrmon chiziqlarini yaratish.

Chora-tadbirlar rejasi

2023-yil avgust

Gidrometeorologiya xizmati markazi

(Sh. Xabibullayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

7.

Qishloq va oʻrmon xoʻjaligi hududlarida tuproq degradatsiyasi jarayonlari surʼatlarini pasaytirish.

Amaliy chora-tadbirlar

Doimiy

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

Suv xoʻjaligi vazirligi

(Sh. Xamrayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

8.

Tuproq axborot tizimlari maʼlumotlar bazasini hamda uning asosida tuproq eroziyasi boʻyicha elektron monitoring tizimini yaratish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023-yil noyabr

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Suv xoʻjaligi vazirligi

(Sh. Xamrayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov)

9.

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti va uning mintaqaviy boʻlinmalari tomonidan xoʻjalik shartnomalari asosida paxta-toʻqimachilik klasterlarining 1 mln gektar ekin maydonlarida “Tuproq klinikasi” xizmatlarini koʻrsatishni yoʻlga qoʻyish.

Amaliy chora-tadbirlar

2022 — 2024-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

“Oʻzbekiston paxta-toʻqimachilik klasterlari” uyushmasi

(M. Rahmatov)

10.

Yaylovlardan barqaror foydalanish tizimini yanada takomillashtirish maqsadida yaylov degradatsiyasini baholash va degradatsiyaga uchragan yaylovlarni qayta tiklashning ekologik-fitotsenotik mezonlari va standartlarini ishlab chiqish.

Chora-tadbirlar rejasi

2023-yil dekabr

Ipakchilik va jun sanoati rivojlantirish qoʻmitasi

(B. Sharipov),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

11.

Yaylovlardan oqilona foydalanishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish, mahalliy navlarni yaratish, yaylov ekinlari urugʻchiligining ilmiy asoslarini va choʻlda intensiv ozuqa ishlab chiqarishning adaptiv tizimini ishlab chiqish.

Chora-tadbirlar rejasi

2023-yil avgust

Ipakchilik va jun sanoati rivojlantirish qoʻmitasi

(B. Sharipov),

Qorakoʻlchilik va choʻl ekologiyasi ilmiy-tadqiqot instituti

(N. Boboqulov)

Xodimlar malakasini oshirish va xalqaro tajribalarni oʻrganish sohasida

12.

Tuproq organik uglerodlarini hisoblash usullari va xaritalarini yaratish parametrlarini belgilash boʻyicha xalqaro tajribalarni oʻrganish.

Amaliy chora-tadbirlar

2022 — 2025-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov)

13.

Ilgʻor mamlakatlarning yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish borasidagi tajribasini oʻrganish boʻyicha xalqaro oʻquv-tanishuv safarlarini tashkil etish.

Amaliy chora-tadbirlar

Har yili kamida bir marotaba

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

Suv xoʻjaligi vazirligi

(Sh. Xamrayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

14.

Xalqaro tajribalar asosida degradatsiya va choʻllanishga uchragan yaylovlarni tiklash boʻyicha texnologiyalarni ishlab chiqish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023-yil dekabr

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov)

15.

Qumli va changli boʻronlarning yuzaga kelish sharoitlarini onlayn monitoring qilish tizimini yaratish.

Bunda, xalqaro va milliy ekspertlar orasida qumli va changli boʻronlarning oldini olish boʻyicha ilgʻor tajribalarni almashish va tegishli tadbirlarni amalga oshirishga imkon beradigan onlayn axborot platforma yaratish nazarda tutiladi.

Amaliy chora-tadbirlar

2022-yil dekabr

Gidrometeorologiya xizmati markazi

(Sh. Xabibullayev),

manfaatdor vazirlik va idoralar

Xalqaro moliya institutlari va xorijiy hukumat tashkilotlari kreditlari, grantlarini va texnik koʻmak mablagʻlarini jalb qilish sohasida

16.

22-aprel — “Xalqaro yer kuni” munosabati bilan “Markaziy Osiyoda yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish: muammo va yechimlar” mavzusida xalqaro anjuman tashkil etish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023-yil aprel

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

17.

Mamlakatda yer uchastkalarining degradatsiyaga uchraganligini baholash tadbirlarini oʻtkazish va ularning elektron xaritalarini yaratish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023-yil dekabr

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

18.

Degradatsiyaga uchragan yerlarning biologik xilma-xilligini oʻrganish va baholash.

Amaliy chora-tadbirlar

2023 — 2025-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov),

Fanlar akademiyasi

(B. Yuldashev)

19.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Xorazm va Buxoro viloyatlarida ikkilamchi shoʻrlanishga uchragan tuproqlar meliorativ holatini tiklash boʻyicha pilot loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023 — 2025-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Suv xoʻjaligi vazirligi

(Sh. Xamrayev)

20.

Yerlar degradatsiyasi bilan kurashish va uning oldini olish boʻyicha nodavlat tashkilotlar uchun kichik grant dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish.

Chora-tadbirlar rejasi

2022 — 2024-yillar

Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi

(L. Kudratov),

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

21.

Yerlar degradatsiyasini neytrallashtirish (LDN) vazifalarini belgilash va Oʻzbekistonda degradatsiyaga uchragan landshaftlarni tiklash.

Amaliy chora-tadbirlar

2022 — 2025-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

22.

Degradatsiyaga uchragan landshaftlarda oziq-ovqat tizimlari, landshaftlarni qayta tiklash va ulardan foydalanish (FOLUR).

Amaliy chora-tadbirlar

2024 — 2028-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov)

23.

Togʻ, togʻoldi va choʻl yaylovlarida “Water-box” suv yigʻish qurilmasini qoʻllagan holda bogʻlar barpo etish mumkin boʻlgan hududlar xaritasini yaratish va pilot uchastkalarida bogʻlar barpo etish.

Amaliy chora-tadbirlar

2024 — 2028-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

(N. Bakirov)

24.

Yerdan foydalanishning turli toifalarida tuproq organik uglerod (SOC) zaxiralarini mamlakat miqyosida baholash.

Amaliy chora-tadbirlar

2023 — 2026-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J.Xodjayev)

25.

Orolboʻyi yaylovlar bioxilma-xilligini baholash va uning iqlim oʻzgarishiga taʼsirini oʻrganish.

Amaliy chora-tadbirlar

2022 — 2024-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev),

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

(N. Oblomuradov),

Fanlar akademiyasi

(B. Yuldashev)

26.

Togʻ, togʻoldi va choʻl yaylovlarida organik (ekologik toza) oziq-ovqat ekinlarini yetishtirishning innovatsion usullarini joriy etish.

Amaliy chora-tadbirlar

2022 — 2026-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

27.

Geoaxborot tizimlari asosida qishloq xoʻjaligi yerlarini monitoring qilishning takomillashgan mexanizmini ishlab chiqish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023 — 2026-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

28.

Tuproq ekologik holati (Soil Quality Index)ni baholash tizimini ishlab chiqish.

Amaliy chora-tadbirlar

2023 — 2025-yillar

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

(J. Xodjayev)

Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi

Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi

Gidrometeorologiya xizmati markazi

Fanlar akademiyasi

Suv xoʻjaligi vazirligi

Yirik sanoat korxonalari

togʻ yonbagʻirlari, jarliklar va tashlandiq yerlarda eroziyaga qarshi daraxtzorlar barpo etish

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar degradatsiyasi;

tuproqni ifloslantirish manbalari joylashgan hududlar monitoringi;

qattiq maishiy chiqindilar toʻplanadigan hududlarda tuproqni ifloslantiruvchi manbalar monitoringi

konlar joylashgan hududlar yerlari degradatsiyasiga oid maʼlumotlar;

xomashyo chiqindixonalari joylashgan hududlar degradatsiyasiga oid maʼlumotlar

qishloq xoʻjaligi ekinlari va yaylov oʻsimliklari holati;

tuproq ifloslanishini tizimli kuzatish natijalari;

iqlim oʻzgarishi boʻyicha amalga oshirilgan ishlar;

atrof tabiiy muhit ifloslanishi sohasida fundamental va amaliy ITI toʻgʻrisida hisobotlar;

Oʻzgidrometning kuzatuv punktlarida tuproq chuqurliklari harorati, namligi va yer ustidan 2 metr balandlikdagi havo harorati, namligi va shamol tezligi;

iqlim oʻzgarishiga oid maʼlumotlar

yerlar degradatsiyasiga qarshi kurash hamda tuproqlar unumdorligini qayta tiklash, saqlash va oshirish boʻyicha amalga oshirilgan ilmiy ishlar va loyihalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar

melioratsiya tadbirlari;

yer osti sizot suvlari sathi va mineralizatsiyasi;

sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar

korxona hududidagi tuproqlar degradatsiyasi va ifloslanishiga oid maʼlumotlar

↓

Qishloq xoʻjaligi vazirligi

↓

↑

↓

↑

“Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy loyihalash instituti

yer degradatsiyasi boʻyicha yagona elektron bazani yaratish;

yer tuzish va geobotanik tadqiqotlar oʻtkazish;

yerlarni xatlovdan oʻtkazish, aerokosmik tasvirga olish, topografik-geodezik, kartografik materiallarni ishlab chiqish;

yerlar monitoringini yuritish, masofadan zondlash va dronlarni qoʻllash orqali geoaxborot tizimini yangilab borish;

yer degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish.

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti

tuproq monitoringi;

majmuaviy tuproq va agrokimyoviy tadqiqotlarni oʻtkazish;

tuproq sifati (bonitirovkasi)ni baholash;

tuproq shoʻrlanishi va ekologik holati (Soil Quality Index) xaritalarini, agrokimyoviy kartografiyalarni yaratish;

tuproq degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish.

T/r

Hududlar

Tuproqdagi gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan maydon,

ming ga

shundan, tuproqdagi gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan maydonlar kamayishi:

2022-yil

2023-yil

2024-yil

2025-yil

1.

Qoraqalpogʻiston

Respublikasi

318,1

302,2

270,4

238,6

190,9

2.

Andijon viloyati

105,4

100,1

89,6

79,1

63,2

3.

Buxoro viloyati

207,7

197,3

176,5

155,8

124,6

4.

Jizzax viloyati

204,8

194,6

174,1

153,6

122,9

5.

Qashqadaryo viloyati

404,8

384,6

344,1

303,6

242,9

6.

Navoiy viloyati

131,5

124,9

111,8

98,6

78,9

7.

Namangan viloyati

73,8

70,1

62,7

55,4

44,3

8.

Samarqand viloyati

117,6

111,7

100

88,2

70,6

9.

Surxondaryo viloyati

233,2

221,5

198,2

174,9

139,9

10.

Sirdaryo viloyati

203,2

193

172,7

152,4

121,9

11.

Toshkent viloyati

154,2

146,5

131,1

115,7

92,5

12.

Fargʻona viloyati

177,9

169

151,2

133,4

106,7

13.

Xorazm viloyati

208,5

198,1

177,2

156,4

125,1

JAMI:

2 540,50

2 413,70

2 159,60

1 905,50

1524,3

T/r

Hududlar

mavjud shoʻrlangan maydon,

ming ga

shundan, shoʻrlangan maydoning kamayishi:

2022-yil

2023-yil

2024-yil

2025-yil

1.

Qoraqalpogʻiston

Respublikasi

353,3

349,7

342,8

339,4

336

2.

Andijon viloyati

6,7

6,6

6,5

6,4

6,3

3.

Buxoro viloyati

231,1

228,8

224,2

222

219,8

4.

Jizzax viloyati

225,8

223,6

219,1

216,9

214,7

5.

Qashqadaryo viloyati

229

226,8

222,2

220

217,8

6.

Navoiy viloyati

100,2

99,2

97,2

96,2

95,3

7.

Namangan viloyati

24,2

24

23,5

23,3

23

8.

Samarqand viloyati

6,3

6,2

6D

6

6

9.

Surxondaryo viloyati

93,8

92,8

91

90,1

89,2

10.

Sirdaryo viloyati

272,5

269,8

264,4

261,8

259,1

11.

Toshkent viloyati

10

9,9

9,7

9,6

9,5

12.

Fargʻona viloyati

91

90,1

88,3

87,4

86,6

13.

Xorazm viloyati

258,4

255,8

250,7

248,2

245,7

JAMI:

1 902,30

1 883,30

1 845,70

1 827,30

1 809,0

T/r

Hududlar

Degradatsiyaga uchragan yaylov maydoni,

ming ga

shundan, degradatsiyaga uchragan yaylov maydonining kamayishi:

2022-yil

2023-yil

2024-yil

2025-yil

1.

Qoraqalpogʻiston

Respublikasi

617,1

549,7

435,6

269,6

185,1

2.

Andijon viloyati

2,5

2,2

1,8

1,1

0,8

3.

Buxoro viloyati

304,4

271,1

214,9

133

91,3

4.

Jizzax viloyati

86,1

76,7

60,8

37,6

25,8

5.

Qashqadaryo viloyati

167,4

149,1

118,2

73,1

50,2

6.

Navoiy viloyati

1 058,4

942,8

747,1

462,5

317,5

7.

Namangan viloyati

19,6

17,5

13,9

8,6

5,9

8.

Samarqand viloyati

94,8

84,5

66,9

41,4

28,4

9.

Surxondaryo viloyati

98,2

87,5

69,3

42,9

29,5

10.

Sirdaryo viloyati

2,4

2D

1,7

1

0,7

11.

Toshkent viloyati

52,1

46,4

36,8

22,8

15,6

12.

Fargʻona viloyati

1,1

1

0,8

0,5

0,3

13.

Xorazm viloyati

13

11,6

9,2

5,7

3,9

JAMI:

2 517,1

2 242,2

1 777,0

1 099,8

755,1

T/r

Hududlar

Ihotazor barpo qilinadigan maydon,

ming ga

shundan:

2022-yil

2023-yil

2024-yil

2025-yil

1.

Qoraqalpogʻiston

Respublikasi

2,4

0,5

0,5

0,5

0,9

2.

Andijon viloyati

2,0

0,3

0,3

0,5

0,9

3.

Buxoro viloyati

2,2

0,4

0,4

0,5

0,8

4.

Jizzax viloyati

2,0

0,4

0,4

0,4

0,8

5.

Qashqadaryo viloyati

2,1

0,4

0,4

0,5

0,9

6.

Navoiy viloyati

2,0

0,4

0,4

0,4

0,7

7.

Namangan viloyati

1,9

0,3

0,3

0,5

0,9

8.

Samarqand viloyati

2,0

0,4

0,4

0,4

0,7

9.

Surxondaryo viloyati

2,1

0,4

0,4

0,5

0,8

10.

Sirdaryo viloyati

1,9

0,3

0,3

0,5

0,8

11.

Toshkent viloyati

1,9

0,4

0,4

0,4

0,7

12.

Fargʻona viloyati

2,0

0,4

0,4

0,4

0,8

13.

Xorazm viloyati

1,9

0,4

0,4

0,4

0,7

JAMI:

26,2

5,0

5,2

5,8

10,2

T/r

Hududlar

Oʻrmon bilan qoplanadigan maydon,

ming ga

shundan:

2022-yil

2023-yil

2024-yil

2025-yil

1.

Qoraqalpogʻiston

Respublikasi

567,9

50,1

100,2

191,4

226,2

2

Andijon viloyati

4,5

0,4

0,7

1,3

2,1

3.

Buxoro viloyati

115,1

10,1

21,7

39,6

43,7

4.

Jizzax viloyati

30,8

2,2

4,7

8,6

15,3

5.

Qashqadaryo viloyati

40,7

3,4

7,2

13,7

16,4

6.

Navoiy viloyati

98,2

9,2

18,9

30,5

39,6

7.

Namangan viloyati

21,3

1,0

2,4

5,0

12,9

8.

Samarqand viloyati

22,0

1,5

3,2

6,5

10,8

9.

Surxondaryo viloyati

34,7

2,6

5,5

10,5

16,1

10.

Sirdaryo viloyati

2,9

0,1

0,3

1,0

1,5

11.

Toshkent viloyati

22,0

1,1

2,4

5,5

13,0

12.

Fargʻona viloyati

4,5

0,2

0,5

1,2

2,6

13.

Xorazm viloyati

16,8

1,3

2,7

4,9

7,9

JAMI:

981,4

83,2

170,4

319,7

408,1