1-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469-modda, № 9, 589, 592-moddalar, № 10, 671-modda, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 881, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 204-modda, № 5, 296-modda) quyidagi o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilsin:

1) 13-moddaning:

beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Tegishli sud hay’atlarida apellatsiya va kassatsiya tartibida ishlarni ko‘rish uch nafar sudyadan iborat tarkibda amalga oshiriladi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining hukmlariga apellatsiya va kassatsiya shikoyatlari (protestlari) O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’atida besh nafar sudyadan iborat tarkibda ko‘rib chiqiladi”;

oltinchi qismi chiqarib tashlansin;

2) 28-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“O‘zbekiston Respublikasida jinoyat ishlari bo‘yicha odil sudlovni O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudlari va harbiy sudlar amalga oshiradi.

Birinchi instansiya sudi jinoyat ishi bo‘yicha hukm yoki ajrim chiqarish huquqiga ega. Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining qonuniy kuchga kirmagan hukmlari va ajrimlari ustidan berilgan shikoyatlar (protestlar) bo‘yicha ishlarni ko‘rib, hukm yoki ajrim chiqaradi. Kassatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudining hukmlari va ajrimlari ustidan berilgan shikoyatlar (protestlar) bo‘yicha ishlarni ko‘rib, ajrim chiqaradi”;

3) 29-moddaning birinchi qismidagi “apellatsiya, kassatsiya, nazorat tartibida” degan so‘zlar “apellatsiya, kassatsiya tartibida” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

4) 46-moddaning birinchi qismidagi “kassatsiya va nazorat instansiyalari” degan so‘zlar “kassatsiya instansiyasi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

5) 51-modda birinchi qismining 9-bandidagi “apellatsiya, kassatsiya va nazorat” degan so‘zlar “apellatsiya va kassatsiya” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

6) 53-moddaning birinchi qismidagi “va nazorat” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

7) 55-moddaning birinchi qismidagi “va nazorat” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

8) 57-moddaning birinchi qismidagi “va nazorat” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

9) 59-moddaning birinchi qismidagi “va nazorat” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

10) 76-moddaning uchinchi — sakkizinchi qismlari quyidagi mazmundagi uchinchi — yettinchi qismlar bilan almashtirilsin:

“Birinchi, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rishda ishtirok etgan sudya o‘z ishtirokida chiqarilgan hukm, ajrim bekor qilinganidan keyin o‘sha ishni ko‘rishda ishtirok eta olmaydi.

Jinoyat ishini birinchi instansiya sudida ko‘rishda ishtirok etgan sudya shu jinoyat ishini apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok eta olmaydi.

Jinoyat ishini apellatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok etgan sudya shu jinoyat ishini birinchi instansiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok eta olmaydi.

Jinoyat ishini kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok etgan sudya shu jinoyat ishini birinchi instansiya yoki apellatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda yoxud ishni kassatsiya tartibida takroran ko‘rishda ishtirok eta olmaydi.

Surishtiruvchining, tergovchining, shuningdek sud majlisi kotibining o‘z protsessual majburiyatlarini bajarishi ularning shu ish bo‘yicha tegishincha surishtiruvni, dastlabki tergovni yuritishda takroran ishtirok etishi, shuningdek sud majlisi bayonnomasini yuritishi uchun monelik qilmaydi”;

11) 148¹-moddaning birinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

12) 166¹-moddaning birinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

13) 239-modda uchinchi qismining 4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“4) O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyalariga nisbatan — O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining roziligi bilan, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar ma’muriy sudlarining, fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo, tuman, shahar sudlarining, jinoyat ishlari bo‘yicha tuman, shahar sudlarining, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudlarining, tumanlararo ma’muriy sudlarining va O‘zbekiston Respublikasi harbiy sudlarining sudyalariga nisbatan — O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining xulosasi mavjud bo‘lganda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining roziligi bilan”;

14) 242¹-moddaning to‘rtinchi qismidagi “qarorda” degan so‘z “sudning ajrimida” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

15) 243-moddaning beshinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

16) 247-moddaning uchinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

17) 254³-moddaning birinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

18) 257-moddaning birinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

19) 267-moddaning birinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

20) 273-moddaning matnidagi “apellatsiya, kassatsiya yoxud nazorat tartibida” degan so‘zlar “apellatsiya yoxud kassatsiya tartibida” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

21) 306-modda:

birinchi qismining birinchi jumlasidagi “ajrimda (qarorda)” degan so‘zlar “ajrimda” degan so‘z bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “kassatsiya yoki nazorat tartibida” degan so‘zlar “apellatsiya yoki kassatsiya tartibida” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

22) 389-moddaning:

ikkinchi qismidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha sudining, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

oltinchi qismidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha sudining raisi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining raislari” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining raisi, viloyat, Toshkent shahar sudining raislari” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

23) 405-moddaning to‘rtinchi qismidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha sudining, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudlarining” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

24) 405¹-moddaning uchinchi qismidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha sudining, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudlarining” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

25) 409-moddaning:

to‘rtinchi qismi quyidagi mazmundagi jumla bilan to‘ldirilsin:

“Prokurorning ayblovdan voz kechishi sud tomonidan jinoyat ishini reabilitatsiya asoslariga ko‘ra tugatishga sabab bo‘ladi”;

yettinchi qismidagi “va nazorat” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

26) 414-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sudda jinoyat ishini muhokama qilish faqat ayblanuvchilarga nisbatan va e’lon qilingan ayblov bo‘yicha olib boriladi.

Tayinlangan jazoning yengilligi yoki og‘irroq jinoyatga doir qonunni qo‘llash zarurligi tufayli apellatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan bekor qilinganidan keyin ish ko‘rib chiqilgan hollarda, apellatsiya instansiyasi sudida muhokama sudlanuvchining umuman aybdorligi yoki aybdor emasligi to‘g‘risidagi masalaga daxl qilmagan holda, faqat jinoyatni tavsiflashga va jazo chorasiga oid qism bo‘yicha amalga oshiriladi”;

27) 416-moddaning ikkinchi qismidagi “uning vakilining” degan so‘zlar “uning vakilining yoxud sudlanuvchining, uning himoyachisining, qonuniy vakilining” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

28) 417-moddaning ikkinchi qismidagi “uning vakili” degan so‘zlar “uning vakilining yoxud sudlanuvchining, uning himoyachisining, qonuniy vakilining” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

29) 426-modda:

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Bayonnoma qo‘lda yoki kompyuterda yozilishi mumkin. Bayonnomaning to‘liq bo‘lishini ta’minlash uchun audioyozuv vositalaridan, stenogramma yuritishdan foydalanish mumkin”;

ikkinchi — o‘ninchi qismlari tegishincha uchinchi — o‘n birinchi qismlar deb hisoblansin;

o‘ninchi va o‘n birinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sud majlisining bayonnomasi hukm chiqarilgan kunning ertasidan, murakkab ishlar bo‘yicha esa uch sutkadan kechiktirmay imzolanishi kerak.

Taraflar bayonnomaning va sud majlisi audioyozuvining ko‘chirma nusxalarini o‘z hisobidan olishga haqli”;

30) 427-modda:

birinchi qismining birinchi jumlasidagi “bayonnoma” degan so‘z “bayonnoma va sud majlisining audioyozuvi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “sud majlisi bayonnomasi” degan so‘zlar “sud majlisining bayonnomasi yoki audioyozuvi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

31) 470-modda quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Sudlanuvchi sodir etilgan jinoyatga daxldor emasligi sababli oqlangan taqdirda, oqlov hukmining qaror qismida jinoyat sodir etgan shaxslarni aniqlash va ularni jinoiy javobgarlikka tortish uchun ish prokurorga yuborilishi ko‘rsatiladi”;

32) 471-moddaning 4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“4) hukm ustidan apellatsiya shikoyatini berish, protest bildirishning ushbu Kodeksning tegishincha 497³ va 497⁴-moddalarida nazarda tutilgan tartibi, muddatlari”;

33) 473-moddaning to‘rtinchi qismidagi “hukm ustidan ular istagi bo‘yicha apellatsiya yoki kassatsiya tartibida shikoyat berish” degan so‘zlar “hukm ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

34) o‘n birinchi bo‘limning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

35) 55-bob chiqarib tashlansin;

36) 55¹-bob quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Birinchi instansiya sudining qonuniy kuchga kirmagan hukmlari ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish yoki protest bildirish mumkin.

Birinchi instansiya sudining sud muhokamasi vaqtida chiqarilgan ajrimi ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish hukm ustidan shunday harakatlarni sodir etish bilan bir paytning o‘zida amalga oshirilishi mumkin.

Mahkum, uning himoyachisi, qonuniy vakili, shuningdek jabrlanuvchi, uning vakili sudning qonuniy kuchga kirmagan hukmi ustidan shikoyat berishga, prokuror va uning o‘rinbosari esa, protest bildirishga haqlidir.

Fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari hukmning fuqaroviy da’voga daxldor qismi ustidan shikoyat berishga haqlidir.

Sud tomonidan oqlangan shaxs, uning himoyachisi va qonuniy vakili hukmning oqlash sabablari hamda asoslariga doir qismi ustidan shikoyat berishga haqlidir.

Ishda taraf bo‘lmagan shaxslar ham sud hukmining o‘z huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor qismi ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berishga haqlidir.

Qonuniy kuchga kirmagan hukmlar ustidan apellatsiya tartibida quyidagicha shikoyat berilishi va protest bildirilishi mumkin:

1) jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudlarining hukmi ustidan — Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudiga, viloyatlar, Toshkent shahar sudiga;

2) hududiy harbiy sudlarning hukmi ustidan — O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudiga;

3) Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining, O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudining hukmi ustidan — O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga;

4) O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining hukmi ustidan — mazkur sudning Jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’atiga.

Apellatsiya shikoyatlari va protestlari hukm chiqargan sud orqali beriladi. Shikoyat yoki protest bevosita apellatsiya instansiyasi sudiga berilgan taqdirda, sud ularni hukm chiqargan sudga ushbu Kodeksning 497⁶-moddasida bayon etilgan talablarni bajarish uchun yuboradi.

Apellatsiya shikoyati va protestlari hukm e’lon qilingan kundan e’tiboran yigirma sutka ichida, mahkum, oqlangan shaxs, jabrlanuvchi tomonidan esa ularga hukmning ko‘chirma nusxasi topshirilgan kundan e’tiboran shu muddat ichida berilishi mumkin.

Hukm ustidan shikoyat va protest berish uchun belgilangan muddat ichida ish suddan talab qilib olinishi mumkin emas. Taraflar shu vaqt mobaynida ish bilan sud binosida tanishishga haqli.

Belgilangan muddat o‘tgandan keyin berilgan shikoyat yoki protest oqibatsiz qoldiriladi, bu haqda ularni bergan shaxslarga xabar qilinadi.

Hukm ustidan shikoyat berish yoki protest bildirish muddati uzrli sabablarga ko‘ra o‘tkazib yuborilgan hollarda apellatsiya shikoyati yoki protesti berish huquqiga ega bo‘lgan shaxslar hukm chiqargan sudga muddatni tiklash so‘ralgan iltimosnoma bilan murojaat qilishi mumkin. Zarur hollarda, bu masala iltimosnoma bergan shaxsning ishtirokida hal qilinadi.

Sudning o‘tkazib yuborilgan muddatni tiklashni rad etish to‘g‘risidagi ajrimi ustidan apellatsiya instansiyasi sudiga xususiy shikoyat (protest) berilishi mumkin bo‘lib, u mazkur ajrimni bekor qilishga, o‘tkazib yuborilgan muddatni tiklashga va apellatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha ishni ko‘rishga yoxud ishni hukm chiqargan sudga ushbu Kodeks 497⁶-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan talablarni bajarish uchun yuborishga haqli.

Hukm chiqargan sud apellatsiya shikoyati, protesti berilganligi to‘g‘risida mahkumni, oqlangan shaxsni, ularning himoyachilarini, qonuniy vakilini, jabrlanuvchini, uning vakilini, shuningdek fuqaroviy da’vogarni, fuqaroviy javobgarni, ularning vakillarini agar shikoyat, protest ularning manfaatlariga daxldor bo‘lsa, xabardor qiladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan shaxslarga shikoyatning, protestning ko‘chirma nusxalari yoxud hukm chiqargan sudning internet-resursi orqali ularning elektron nusxalari bilan tanishish mumkinligi to‘g‘risida xabarnoma yuboriladi. Bunda taraflarga shikoyat, protest yuzasidan o‘z e’tirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida berish huquqi ularni taqdim etish muddati ko‘rsatilgan holda tushuntiriladi. Shikoyat, protest ustidan kelib tushgan e’tirozlar ishga qo‘shib qo‘yiladi.

Taraflar apellatsiya shikoyatiga, protestiga doir e’tiroz bilan birga alohida holda yangi materiallarni taqdim etishga yoxud ularni talab qilib olish va tekshirish, shuningdek o‘zlari ko‘rsatgan jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni sudga chaqirish va so‘roq qilish haqida iltimosnoma berishga haqli.

Apellatsiya shikoyati yoki protesti berilishi hukmning qonuniy kuchga kirishini va uning ijro ettirilishini to‘xtatib turadi.

Hukm ustidan shikoyat berish va protest bildirish uchun belgilangan muddat tugagach, hukm chiqargan sud ushbu Kodeksning 497⁶-moddasida nazarda tutilgan talablarni bajarib, ishni shikoyatlar, protestlar hamda ular yuzasidan bildirilgan e’tirozlar, shuningdek taqdim etilgan qo‘shimcha materiallar bilan birga o‘n kundan kechiktirmay apellatsiya instansiyasi sudiga yuboradi.

Bu muddat alohida hollarda yuqori sud raisi yoki uning o‘rinbosari tomonidan ko‘pi bilan yigirma kunga uzaytirilishi mumkin.

Apellatsiya shikoyati va protestida quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:

1) shikoyat, protest yo‘llanayotgan sudning nomi;

2) shikoyat bergan shaxs, uning protsessual mavqeyi, yashash joyi yoki turish manzili to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

3) hukmni chiqargan sudning nomi, hukm chiqarilgan sana, shikoyat berilayotgan va protest bildirilayotgan hukm kimga nisbatan chiqarilgan bo‘lsa, shu shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

4) shikoyat, protest bergan shaxsning vajlari, uning fikriga ko‘ra hukm yoki boshqa qarorning noto‘g‘riligi nimadan iborat ekanligi hamda iltimosining mohiyati;

5) shikoyat, protest bergan shaxs o‘z talablarini asoslayotgan, shu jumladan birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilmagan dalillar;

6) yangidan taqdim etilayotgan dalillar va ularning birinchi instansiya sudiga taqdim etilmaganligi sabablari;

7) shikoyatga, protestga ilova qilinayotgan materiallar ro‘yxati;

8) shikoyat, protest berilgan sana hamda shikoyat, protest berayotgan shaxsning imzosi.

Agar apellatsiya shikoyatining, protestining mazmuni mazkur moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan talablarga javob bermasa va bu kelgusida ishni mazmunan ko‘rib chiqishga to‘sqinlik qilsa, sudya apellatsiya shikoyatini, protestini uni bergan shaxsga qaytarish to‘g‘risida apellatsiya shikoyatini yoki protestini qayta tuzish uchun muddatni belgilagan holda uch kunlik muddatda ajrim chiqaradi.

Sudyaning apellatsiya shikoyatini, protestini qaytarish to‘g‘risidagi ajrimi talablari bajarilmagan va apellatsiya shikoyati, protesti belgilangan vaqtda kelib tushmagan hollarda, u berilmagan deb hisoblanadi. Bunday holda hukm qonuniy kuchga kirgan deb hisoblanadi.

Apellatsiya shikoyati (protesti) bergan shaxs apellatsiya instansiyasi sudining majlisi boshlanguniga qadar uni o‘zgartirishga yoki yangi vajlar bilan to‘ldirishga haqli.

Hukm ustidan shikoyat (protest) berish muddati o‘tganidan keyin berilgan apellatsiya protestiga, jabrlanuvchining yoki uning vakilining apellatsiya shikoyatiga o‘zgartirish yoki qo‘shimcha kiritishda mahkumning ahvolini og‘irlashtirish to‘g‘risida masala, agar bunday talab dastlabki shikoyatda, protestda mavjud bo‘lmasa, qo‘yilishi mumkin emas.

Hukm ustidan shikoyat qilish muddati o‘tganidan keyin ishga kirishgan himoyachi apellatsiya shikoyatini o‘zgartirishi yoki uni yangi vajlar bilan to‘ldirishi, ilgari ishda ishtirok etgan himoyachi tomonidan berilgan shikoyat vajlariga qo‘shimcha asoslar taqdim etishi mumkin.

Hukm ustidan shikoyat bergan yoki protest bildirgan shaxs o‘z shikoyatini yoki protestini qaytarib olishga haqli. Yuqori turuvchi prokuror ham protestni qaytarib olish huquqiga ega.

Mahkumning himoyachisi, qonuniy vakili o‘z shikoyatini faqat mahkumning roziligi bilan qaytarib olishga haqli.

Mahkum himoyachi tomonidan berilgan shikoyatni qaytarib olishga haqli.

Apellatsiya shikoyatini yoki protestini qaytarib olishga apellatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar yo‘l qo‘yiladi.

Ish bo‘yicha birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan u chiqarilgan kundan e’tiboran yigirma kunlik muddatda ushbu Kodeksning 497²-moddasida nazarda tutilgan shaxslar tomonidan xususiy shikoyat yoki xususiy protest berilishi mumkin.

Hukm chiqarish bilan yakunlangan sud muhokamasi chog‘ida chiqarilgan ajrim ustidan shikoyat berilgan yoxud protest bildirilgan taqdirda, hukm ustidan shikoyat va protest berish uchun belgilangan muddat tugagandan keyingina ish apellatsiya instansiyasi sudiga yuboriladi.

Sud muhokamasi chog‘ida chiqarilgan va dalillarni tekshirish tartibiga, jinoyat protsessi ishtirokchilarining iltimosnomalariga, ehtiyot chorasini tanlashga, uni o‘zgartirishga yoki bekor qilishga, shuningdek sud majlisi zalida tartib saqlashga taalluqli ajrimlar ustidan ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan tartibda shikoyat berish va protest bildirish mumkin emas. Ularga qarshi e’tirozlar apellatsiya shikoyatiga yoki apellatsiya protestiga kiritilishi mumkin.

Ushbu ish bo‘yicha taraf hisoblanmagan shaxslar ham sud ajrimi ustidan, agar ajrim ularning manfaatlariga daxldor bo‘lsa, shikoyat berishga haqlidir.

Birinchi instansiya sudi jinoyat ishi apellatsiya instansiyasi sudiga yuborilganligi to‘g‘risida ushbu Kodeksning 497²-moddasida ko‘rsatilgan shaxslarni xabardor qiladi”;

37) quyidagi mazmundagi 55²-bob bilan to‘ldirilsin:

Apellatsiya instansiyasi sudi apellatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha haqiqiy holatlar aniqlanishining to‘liqligini va jinoyat qonuni normalari to‘g‘ri qo‘llanilganligini, ish yuritishni amalga oshirish chog‘ida jinoyat-protsessual qonun normalariga rioya etilgan-etilmaganligini, birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini ishda mavjud bo‘lgan va apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan qo‘shimcha ravishda tekshirilgan dalillar bo‘yicha tekshiradi.

Apellatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishini ish shikoyat yoki protest bilan birga kelib tushgan kundan e’tiboran o‘n besh sutkadan kechiktirmay ko‘rishga kirishishi kerak.

Ish o‘ta murakkab bo‘lgan taqdirda va boshqa alohida hollarda tegishli sud raisi bu muddatni ko‘pi bilan o‘n besh sutkaga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi yoki uning o‘rinbosari esa ko‘pi bilan bir oyga uzaytirishi mumkin.

Ishni ko‘rish muddati uzaytirilganligi haqida jinoyat protsessining manfaatdor ishtirokchilari xabardor qilinishi kerak.

Apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan jinoyat ishini ko‘rish davomiyligi uni ko‘rish boshlangan kundan e’tiboran ikki oydan oshmasligi kerak.

Sudya apellatsiya shikoyati, protesti bilan kelib tushgan jinoyat ishini o‘rganib, sud majlisini tayinlash to‘g‘risida yetti sutka ichida ajrim chiqaradi va unda quyidagi masalalar hal etiladi:

1) jinoyat ishini ko‘rib chiqish joyi, sanasi va boshlanish vaqti to‘g‘risidagi;

2) taraflarni, shuningdek guvohlarni, ekspertlarni va boshqa shaxslarni sud majlisiga chaqirish, shikoyatda, protestda ko‘rsatilgan qo‘shimcha dalillarni, agar mazkur iltimosnomani asosli deb topsa, talab qilib olish to‘g‘risidagi;

3) ushbu Kodeksning 19-moddasida nazarda tutilgan hollarda jinoyat ishini yopiq sud majlisida ko‘rish to‘g‘risidagi;

4) qamoqda yoki uy qamog‘ida saqlanayotgan mahkumning sud majlisida ishtirok etishi to‘g‘risidagi.

Ajrim chiqarilgan kundan e’tiboran uch sutka ichida protsess ishtirokchilariga sud majlisi tayinlanganligi haqida xabarnoma yuboriladi.

Agar jinoyat ishini o‘rganish chog‘ida birinchi instansiya sudi tomonidan ushbu Kodeks 497⁶-moddasi ikkinchi qismining talablari bajarilmaganligi aniqlansa, sudya apellatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rib chiqishga monelik qiluvchi holatlarni bartaraf etish uchun jinoyat ishini shu sudga qaytaradi.

Apellatsiya instansiyasi sudi majlisida quyidagilar ishtirok etishi shart:

1) tegishincha O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahar prokurori, O‘zbekiston Respublikasi Harbiy prokurori tomonidan vakolat berilgan prokuror;

2) mahkum, oqlangan shaxs yoki o‘ziga nisbatan jinoyat ishi tugatilgan shaxs — mazkur shaxs sud majlisida ishtirok etish to‘g‘risida iltimosnoma bergan yoki sud mazkur shaxsning sud majlisida ishtirok etishini zarur deb topgan hollarda;

3) himoyachi — ushbu Kodeksning 51 va 52-moddalarida ko‘rsatilgan hollarda.

Qamoqda yoki uy qamog‘ida saqlanayotgan va apellatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rib chiqishda hozir bo‘lish istagini bildirgan mahkumga sud majlisida bevosita yoki videokonferensaloqa tizimidan foydalanish orqali ishtirok etish huquqi ta’minlanadi.

Apellatsiya instansiyasi sudida jinoyat ishi birinchi instansiya sudida ish yuritish qoidalari bo‘yicha, ushbu bobda nazarda tutilgan qoidalar inobatga olingan holda ko‘riladi.

Raislik qiluvchi sud majlisini ochadi hamda qanday jinoyat ishi va kimning apellatsiya shikoyati, protesti bo‘yicha ko‘rilishini e’lon qiladi.

Raislik qiluvchi sud tarkibini e’lon qiladi, prokurorning, himoyachining, sud majlisi kotibining va, agar sud majlisida ishtirok etayotgan bo‘lsa, tarjimonning familiyasi, ismini va otasining ismini ma’lum qiladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi majlisining joyi, sanasi va vaqti to‘g‘risida o‘z vaqtida xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi jinoyat ishini ko‘rishga monelik qilmaydi, bundan sud majlisida ishtirok etishi shart bo‘lgan shaxslar mustasno.

Raislik qiluvchi hozir bo‘lgan jinoyat protsessi ishtirokchilariga ularning huquqlarini tushuntiradi va ularda rad qilishga oid arzlar va iltimosnomalar bor-yo‘qligini, apellatsiya shikoyatida, protestida bayon etilgan iltimoslarni quvvatlashini yoki quvvatlamasligini aniqlaydi. Bunday iltimoslar mavjud bo‘lganda sud ular bo‘yicha ajrim chiqaradi.

Sud muhokamasi sudyalardan birining ma’ruzasi bilan boshlanadi. U birinchi instansiya sudi hukmining yoki ajrimining mazmunini, apellatsiya shikoyatining, protestining mazmunini va unga qarshi e’tirozlarning mohiyatini qisqacha bayon etadi.

Raislik qiluvchi apellatsiya shikoyati bergan shaxsga, apellatsiya shikoyati va protesti kimga nisbatan berilgan bo‘lsa o‘sha shaxsga, ularning himoyachilari va vakillariga, so‘ngra esa prokurorga so‘z beradi. Ish bo‘yicha bir nechta shikoyat mavjud bo‘lgan taqdirda, so‘zga chiqish navbati sud tomonidan taraflarning fikri inobatga olingan holda belgilanadi. Agar berilgan apellatsiya shikoyatlari orasida prokurorning apellatsiya protesti bo‘lsa, so‘z birinchi navbatda unga beriladi.

Sud taraflarning so‘zlarini eshitib, hukmning qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini lozim darajada tekshirib ko‘rishni ta’minlash zaruratidan kelib chiqib, bevosita sud majlisida tekshiriladigan dalillar hajmini aniqlash to‘g‘risida; sud majlisiga sudlanuvchini, jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlar va zarurat bo‘lsa, boshqa shaxslarni chaqirish haqida; sudlanuvchiga nisbatan ehtiyot chorasini saqlab qolish, tanlash, bekor qilish yoki o‘zgartirish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

Shundan keyin sud sud majlisiga chaqirilgan sudlanuvchini, guvohlarni, jabrlanuvchilarni so‘roq qilish yo‘li bilan dalillarni tekshirishga, shuningdek taraflarning iltimosi bo‘yicha hamda o‘zining tashabbusi bilan hujjatlarni, bayonnomalarni va ishga oid boshqa materiallarni o‘qib eshittirishga kirishadi. Dalillarni tekshirish tartibi taraflarning fikrlari inobatga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Taraflar apellatsiya instansiyasi sudiga apellatsiya shikoyatida, protestida keltirilgan vajlarni tasdiqlab yoki inkor etib, qo‘shimcha materiallar taqdim etishga haqli.

Birinchi instansiya sudida so‘roq qilingan guvohlar, agar sud buni zarur deb topsa, apellatsiya instansiyasi sudida so‘roq qilinadilar.

Taraflarning dalillarni, shu jumladan birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilmagan dalillarni tekshirish to‘g‘risidagi va sud majlisiga guvohlar, ekspertlarni hamda boshqa shaxslarni chaqirish to‘g‘risidagi iltimosnomalari ushbu Kodeks 438-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida belgilangan tartibda sud tomonidan hal etiladi. Bunda sud iltimosnomani qanoatlantirishni faqat u birinchi instansiya sudi tomonidan qanoatlantirilmaganligiga asoslanib rad etishga haqli emas.

Birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilmagan dalillar (yangi dalillar) sud tomonidan qabul qilinadi, bunda ularni tekshirish to‘g‘risida iltimosnoma bergan shaxs o‘ziga bog‘liq bo‘lmagan sabablarga ko‘ra bu dalillarni birinchi instansiya sudiga taqdim etishga imkoniyati bo‘lmaganligini asoslab berishi kerak.

Apellatsiya instansiyasi sudi dalillarni videokonferensaloqa tizimlaridan foydalangan holda tekshirishga haqli.

Sud tergovi tugallangach, sud taraflardan sud tergoviga qo‘shimcha qilish yuzasidan iltimoslari bor-yo‘qligini surishtiradi. Sud bu iltimoslarni hal etadi va shundan keyin taraflarning muzokaralariga o‘tadi.

Sud muzokaralari ushbu Kodeksning 449-moddasi qoidalari asosida o‘tkaziladi, bunda shikoyat, protest bergan shaxs birinchi bo‘lib so‘zga chiqadi.

Taraflarning muzokaralari tamom bo‘lganidan keyin raislik qiluvchi sudlanuvchiga, agar u sud majlisida ishtirok etayotgan bo‘lsa, oxirgi so‘z beradi, shundan keyin sud qaror chiqarish uchun maslahatxonaga kiradi.

Hukmni bekor qilish yoki o‘zgartirish uchun quyidagilar asos bo‘ladi:

1) sud tergovining to‘liq emasligi yoki bir yoqlama olib borilganligi;

2) sudning hukmida bayon qilingan sud xulosalari ishning haqiqiy holatlariga muvofiq kelmasligi;

3) ushbu Kodeks normalarining jiddiy ravishda buzilganligi;

4) Jinoyat kodeksi normalarining noto‘g‘ri qo‘llanilganligi;

5) jazoning adolatsizligi.

Sud tergovi quyidagi hollarda to‘liq emas va bir yoqlama deb topiladi, basharti ish bo‘yicha:

1) ushbu Kodeksning 82 — 84-moddalarida ko‘rsatilgan holatlar yetarlicha to‘liq aniqlanmagan bo‘lsa;

2) ko‘rsatuvlari ishni hal qilish uchun jiddiy ahamiyatga ega bo‘lgan shaxslar so‘roq qilinmagan bo‘lsa;

3) o‘tkazilishi shart bo‘lgan ekspertiza o‘tkazilmagan bo‘lsa;

4) ish uchun jiddiy ahamiyatga ega bo‘lgan hujjatlar yoki ashyoviy dalillar talab qilib olinmagan bo‘lsa;

5) natijalari ish uchun ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan boshqa tergov harakatlari o‘tkazilmagan bo‘lsa;

6) ishni yangitdan apellatsiya tartibida ko‘rish uchun yuborgan kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida ko‘rsatilgan holatlar tekshirilmagan bo‘lsa.

Quyidagi hollarda sud hukmi jinoyat ishining haqiqiy holatlariga muvofiq emas deb e’tirof etiladi, agar:

1) sud xulosalari sud majlisida ko‘rilgan dalillar bilan tasdiqlanmagan bo‘lsa;

2) sud o‘z xulosasiga jiddiy ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan holatlarni hisobga olmagan bo‘lsa;

3) ish uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan holatlarga nisbatan bir-biriga zid dalillar mavjud bo‘lgani holda, sud qaysi sabablarga ko‘ra dalillardan ba’zilarini ishonarli deb topib, boshqalarini rad etganligi hukmda ko‘rsatilmagan bo‘lsa;

4) sudning hukmida bayon etilgan xulosalarda jiddiy ziddiyatlar mavjud bo‘lib, ular sudlanuvchining aybliligi to‘g‘risidagi masalani hal qilishga, Jinoyat kodeksi normalarini to‘g‘ri qo‘llashga yoki jazo chorasini belgilashga ta’sir ko‘rsatgan bo‘lsa yoki ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lsa.

Protsess ishtirokchilarini qonun bilan kafolatlangan huquqlardan mahrum qilgan yoki bu huquqlarni cheklagan yoxud sud ishning har tomonlama ko‘rib chiqishiga boshqacha tarzda xalal bergan hamda qonuniy, asosli va adolatli hukm chiqarishga ta’sir qilgan yoki ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan qoidabuzarliklar ushbu Kodeks normalarini jiddiy buzish deb e’tirof etiladi.

Hukm quyidagi hollarda bekor qilinishi kerak, agar:

1) hukmni qonunga xilof tarkibdagi sud chiqargan bo‘lsa;

2) sudyaning hukmni yakka o‘zi chiqarishi tartibi yoki hukm chiqarishda sudyalar maslahatlashuvining sir saqlanishi buzilgan bo‘lsa;

3) ish sudlanuvchi yo‘qligida ko‘rilgan bo‘lsa, bundan ushbu Kodeks 410-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan hol mustasno;

4) surishtiruv yoki dastlabki tergov tamomlanganidan so‘ng ayblanuvchi ishdagi barcha materiallar bilan tanishtirilmagan va bu qoidabuzarlik hukm chiqargan sud tomonidan bartaraf etilmagan bo‘lsa;

5) himoyachisi bo‘lmagan sudlanuvchiga himoya nutqi uchun so‘z berilmagan bo‘lsa;

6) sudlanuvchiga oxirgi so‘z berilmagan bo‘lsa;

7) sudlanuvchining ona tilidan va tarjimon xizmatidan foydalanish huquqi buzilgan bo‘lsa;

8) qonunga ko‘ra himoyachining ishtiroki shart bo‘lsa-yu, ish uning ishtirokisiz tergov qilingan yoki ko‘rib chiqilgan bo‘lsa;

9) ishni yuritishni istisno etadigan holatlar bo‘la turib, surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi o‘tkazilgan bo‘lsa;

10) sud majlisi bayonnomasi ishga tikilmagan yoxud imzolanmagan bo‘lsa.

Quyidagilar Jinoyat kodeksi normalarining noto‘g‘ri qo‘llanilishi deb e’tirof etiladi:

1) Jinoyat kodeksi Umumiy qismi moddalari talablarining buzilganligi;

2) jinoyatning Jinoyat kodeksining qo‘llanilishi kerak bo‘lgan moddasi (moddaning qismi, bandi) o‘rniga boshqa moddasi (moddaning qismi, bandi) bilan tavsiflanganligi;

3) mahkumga Jinoyat kodeksining mazkur moddasida nazarda tutilmagan jazo turi va me’yori tayinlanganligi.

Jazo jinoyatning og‘irligiga, mahkumning shaxsiga nomuvofiq bo‘lsa yoki Jinoyat kodeksi Maxsus qismining tegishli moddasida nazarda tutilgan doiradan chetga chiqmasdan tayinlangan bo‘lsa-da, biroq turi yoki miqdori bo‘yicha o‘ta yengil yoki o‘ta og‘ir bo‘lsa adolatsiz hisoblanadi.

Sud jinoyat ishini apellatsiya tartibida ko‘rishda apellatsiya shikoyati, protesti vajlari bilan chegaralanmaydi va ishni barcha mahkumlarga, shu jumladan apellatsiya shikoyati bermagan shaxslarga yoki o‘ziga nisbatan shikoyat, protest berilmagan mahkumlarga nisbatan ham to‘la hajmda tekshiradi.

Apellatsiya instansiyasi sudi qaror qabul qilish chog‘ida birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilgan dalillarni ham, apellatsiya instansiyasi sudiga taraflar tomonidan taqdim etilgan yoki u tomonidan talab qilib olingan va tekshirib chiqilgan yangi dalillarni ham e’tiborga oladi.

Agar birinchi instansiya sudi tomonidan sud tergovining to‘liq emasligiga yoki bir yoqlamaliligiga yoxud protsessual buzilishlarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa, apellatsiya instansiyasi sudi to‘liq yoki qisman sud tergovini o‘tkazish yo‘li bilan bo‘shliqlarning o‘rnini to‘ldirish, protsessual buzilishlarni bartaraf etish choralarini ko‘radi. Shu maqsadda apellatsiya instansiya sudi:

1) ishni hal qilish uchun ahamiyatga ega bo‘lgan hujjatlarni taraflarning iltimosiga ko‘ra talab qilib olishga;

2) zarur sud ekspertizasini tayinlashga;

3) sud majlisiga qo‘shimcha guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni chaqirishga va so‘roq qilishga, taraflar tomonidan taqdim etilgan yoki ularning iltimosiga ko‘ra sud tomonidan talab qilib olingan yozma, ashyoviy dalillarni va boshqa dalillarni tekshirishga;

4) birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilgan dalillarni maqbul emas deb topishga va ularni dalillar majmuidan chiqarib tashlashga;

5) birinchi instansiya sudi tomonidan maqbul emas deb topilganligi uchun dalillar majmuidan chiqarib tashlangan dalillarni maqbul dalillar deb topishga va ularni tekshirishga;

6) fuqaroviy da’voga taalluqli bo‘lgan holatlarni tekshirishga va fuqaroviy da’vo bo‘yicha qaror qabul qilishga;

7) ish materiallari to‘la, har tomonlama va xolisona tekshirib chiqilishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan boshqa harakatlarni bajarishga haqli.

Apellatsiya instansiyasi sudi asoslar mavjud bo‘lganda mahkumni o‘ta xavfli retsidivist deb topishga, unga jazoni ijro etish koloniyasining qattiqroq tartibli turini belgilashga, jinoyat tufayli yetkazilgan zararning miqdorini ko‘paytirishga haqli.

Apellatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishini ko‘rish natijalariga ko‘ra quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

1) hukmni o‘zgarishsiz, apellatsiya shikoyatini, protestini esa qanoatlantirmasdan qoldirish to‘g‘risida;

2) ayblov hukmini bekor qilish va oqlov hukmini chiqarish to‘g‘risida;

3) ayblov hukmini bekor qilish va yangi ayblov hukmini chiqarish to‘g‘risida;

4) oqlov hukmini bekor qilish va ayblov hukmini chiqarish to‘g‘risida;

5) hukmni bekor qilish va jinoyat ishini tugatish to‘g‘risida;

6) ushbu Kodeksning 416 yoki 417-moddalarida nazarda tutilgan holatlar aniqlanganda, ayblov hukmini bekor qilish haqida va ishni birinchi instansiya sudiga yuborish to‘g‘risida;

7) hukmni o‘zgartirish to‘g‘risida;

8) shikoyat, protest qaytarib olingan hollarda, apellatsiya tartibida ish yuritishni tugatish to‘g‘risida.

Ushbu modda birinchi qismining 1, 5 — 8-bandlarida nazarda tutilgan hollarda apellatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqaradi.

Ushbu modda birinchi qismining 2 — 4-bandlarida nazarda tutilgan hollarda, apellatsiya instansiyasi sudi apellatsiya hukmini chiqaradi.

Apellatsiya instansiyasi sudining qarorini e’lon qilish ushbu Kodeksning 473-moddasi qoidalariga ko‘ra amalga oshiriladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishini ko‘rib, quyidagi hollarda ayblov hukmini bekor qiladi va jinoyat ishini tugatadi, agar:

1) ish bo‘yicha ushbu Kodeksning 83-moddasida hamda 84-moddasining birinchi va beshinchi qismlarida nazarda tutilgan asoslar aniqlansa;

2) ish bo‘yicha to‘plangan dalillar sudlanuvchini aybdor deb topish uchun yetarli bo‘lmasa va qo‘shimcha dalillarni to‘plash imkoniyati qolmagan bo‘lsa.

Agar jinoyat ishini apellatsiya tartibida ko‘rish chog‘ida ushbu Kodeksning 416, 417-moddalarida nazarda tutilgan holatlar aniqlansa, sud prokurorning yoki jabrlanuvchining, uning vakilining yoki mahkumning, uning himoyachisining, qonuniy vakilining iltimosnomasiga ko‘ra, sudlanuvchini yangi ayblov bo‘yicha jinoiy javobgarlikka tortish yoki boshqa shaxsni ish bo‘yicha ayblanuvchi tariqasida ishda ishtirok etishga jalb etish to‘g‘risidagi iltimosnomani qanoatlantirish haqida ajrim chiqaradi.

Ajrimni ijro etish ayblov dalolatnomasini yoki ayblov xulosasini tasdiqlagan prokurorning zimmasiga yuklatiladi.

Sudning ajrimi ushbu Kodeksning 416, 417-moddalarida belgilangan muddatda bajarilmagan yoki prokurorning ayblovga qo‘shimcha kiritish yoxud yangi shaxsni ishda ayblanuvchi sifatida ishtirok etish uchun jalb etish mumkin emasligi to‘g‘risidagi xulosasi kelib tushgan taqdirda, apellatsiya instansiyasi sudi sud muhokamasini jinoyat ishida mavjud bo‘lgan dalillar asosida davom ettiradi.

Mahkumga yangi ayblov qo‘yilgan yoki yangi shaxs ayblanuvchi sifatida ishtirok etish uchun ishga jalb etilgan taqdirda apellatsiya instansiyasi sudi ayblov hukmini bekor qiladi va ishni birinchi instansiya sudiga yangidan ko‘rish uchun yuboradi.

Birinchi instansiya sudi tomonidan ish muhokamasi umumiy asoslarda amalga oshiriladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining hukmini bekor qilishga va mahkumga nisbatan jazoni kuchaytirgan yoki unga e’lon qilingan ayblov doirasida og‘irroq jinoyatga oid qonunni qo‘llagan holda yangi ayblov hukmi chiqarishga haqli.

Apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan birinchi instansiya sudining ayblov hukmi mahkumning ahvolini og‘irlashtirgan holda bekor qilinishi faqat prokurorning protestiga yoki jabrlanuvchining, uning vakilining shikoyatiga ko‘ra yangi hukm chiqarish orqali amalga oshirilishi mumkin.

Birinchi instansiya sudining oqlov hukmi apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan faqat prokurorning protestiga yoki jabrlanuvchining, uning vakilining sudlanuvchining oqlanishi qonunga xilofligi va asossizligi borasida berilgan shikoyati bo‘yicha ayblov hukmi chiqarilgan holda bekor qilinishi mumkin.

Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining ayblov hukmini o‘zgartirish chog‘ida quyidagilarga haqli:

1) jazoni yengillashtirishga yoki mahkumga nisbatan yengilroq jinoyatga oid qonunni qo‘llashga;

2) mahkumni o‘ta xavfli retsidivist deb topishga;

3) jazoni ijro etish muassasasi turini yengilrog‘iga yoki og‘irrog‘iga o‘zgartirishga;

4) jinoyat natijasida yetkazilgan va qoplanishi belgilangan moddiy zarar miqdorini, shuningdek ma’naviy ziyonning kompensatsiyasi miqdorini kamaytirishga yoki ko‘paytirishga;

5) ashyoviy dalillar, protsessual chiqimlar to‘g‘risidagi masalalarni va boshqa masalalarni hal etishga.

Oqlov hukmining oqlov asoslariga doir qismi oqlangan shaxsning, uning himoyachisining, qonuniy vakilining shikoyatiga ko‘ra o‘zgartirilishi mumkin.

Apellatsiya instansiyasi sudining hukmi ushbu Kodeksning 454 — 477-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga rioya etilgan holda O‘zbekiston Respublikasi nomidan chiqariladi.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan sana va joy;

2) sudning nomi va tarkibi, ishni ko‘rishda ishtirok etgan prokuror va boshqa shaxslar;

3) apellatsiya shikoyati yoki protesti bergan shaxs;

4) birinchi instansiya sudining shikoyat yoki protest berilgan hukmining qaror qismi mazmuni;

5) shikoyatning, protestning, ishda ishtirok etayotgan shaxslar e’tirozlari va tushuntirishlarining mohiyati, shuningdek prokurorning fikri;

6) shikoyat, protest bo‘yicha apellatsiya instansiyasi sudining qarori.

Shikoyat, protest qanoatlantirilmay qoldirilganda apellatsiya instansiyasi sudining ajrimida hukm qonuniy, asosli va adolatli deb, birinchi instansiya sudining ajrimi qonuniy hamda asosli deb topilganligining, shikoyat yoki protest esa qanoatlantirilmasdan qoldirilganligining asoslari ko‘rsatilishi kerak.

Hukm, ajrim bekor qilingan yoki o‘zgartirilgan taqdirda, apellatsiya instansiyasi sudining ajrimida qonunning qaysi normalari talablari buzilganligi va bekor qilinayotgan yoki o‘zgartirilayotgan qarorning asossizligi nimadan iborat ekanligi ko‘rsatilishi kerak.

Apellatsiya instansiyasi sudi qaror qabul qilish chog‘ida birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilgan dalillar va apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan tekshirilgan yangi dalillarga asoslanishi mumkin.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi sudning butun tarkibi tomonidan imzolanadi. Ovoz berish chog‘ida ozchilik tarafda qolgan sudya ajrimni imzolab, o‘zining alohida fikrini yozma tarzda bayon etishga haqli.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi sud majlisi zalida o‘qib eshittiriladi va darhol qonuniy kuchga kiradi.

Apellatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi uni chiqargan sudga yoki boshqa sudga chiqarilgan kundan e’tiboran besh sutkadan kechiktirmay jinoyat ishi bilan birga ijro etish uchun yuboriladi.

Mahkumni darhol qamoqdan yoki uy qamog‘idan ozod etish uchun asos bo‘ladigan hukm, ajrim, agar mahkum sud majlisida ishtirok etayotgan bo‘lsa, sud zalida ijro etilishi lozim. Boshqa hollarda hukmning, ajrimning ko‘chirma nusxasi hukm, ajrim chiqarilganidan keyin apellatsiya instansiyasi tomonidan jazoni ijro etish muassasasining ma’muriyatiga yoki mahkumning yashash joyidagi uy qamog‘ini ijro etish o‘z zimmasiga yuklatilgan ichki ishlar organiga yigirma to‘rt soatdan kechiktirmay yuboriladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan hollarda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning e’tiborini surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi jarayonida yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarga qaratish zarur bo‘lgan taqdirda xususiy ajrim chiqaradi.

Apellatsiya instansiyasi sudida sud majlisining kotibi ushbu Kodeksning 426-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq bayonnoma yuritadi. Sud majlisining bayonnomasi yuzasidan mulohazalar berilishi mumkin bo‘lib, ular ushbu Kodeksning 427-moddasida nazarda tutilgan tartibda ko‘rib chiqiladi.

Ushbu Kodeksning 497²-moddasida ko‘rsatilgan shaxslar birinchi instansiya sudi ajrimi ustidan ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda apellatsiya tartibida xususiy shikoyat, protest berishga haqli.

Agar ish bo‘yicha hukm chiqarilgan bo‘lib, biroq xususiy shikoyat yoki protest faqat birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan bo‘lsa, sud hukm ustidan apellatsiya shikoyati, protesti berish uchun belgilangan muddat o‘tganidan so‘ng ishni yuqori sudga yuboradi.

Sudning ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat, protest apellatsiya instansiyasi sudida ish yuritishning umumiy qoidalari bo‘yicha ko‘rib chiqiladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi ishni birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat, protest bo‘yicha ko‘rish natijalari yuzasidan quyidagilarga haqli:

1) birinchi instansiya sudi ajrimini o‘zgarishsiz, xususiy shikoyatni, protestni esa qanoatlantirmasdan qoldirishga;

2) birinchi instansiya sudi ajrimini bekor qilishga va ishni yangidan sudda ko‘rib chiqish uchun yuborishga;

3) birinchi instansiya sudi ajrimini bekor qilishga va ushbu Kodeksda belgilangan asoslarga muvofiq ishni prokurorga yuborishga;

4) birinchi instansiya sudi ajrimini bekor qilishga va amnistiya aktini qo‘llashga;

5) birinchi instansiya sudi ajrimini bekor qilishga va ish yuritishni tugatishga;

6) birinchi instansiya sudining xususiy ajrimini bekor qilishga;

7) birinchi instansiya sudi ajrimini o‘zgartirishga.

Apellatsiya instansiyasi sudining birinchi instansiya sudi ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (protest) bo‘yicha chiqargan ajrimi uzil-kesildir.

Ba’zi mahkumlarga daxli bo‘lgan, belgilangan muddatda yuborilgan apellatsiya shikoyati yoki protesti biror sababga ko‘ra apellatsiya instansiyasi sudiga boshqa mahkumlarning jinoyat ishi ko‘rib bo‘linganidan keyin kelib tushsa yoki o‘tkazib yuborilgan muddat ushbu Kodeksning 497⁵-moddasida nazarda tutilgan tartibda sud tomonidan tiklansa, shuningdek mahkumning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining apellatsiya shikoyati, ushbu mahkumga doir ish protsessning boshqa ishtirokchisi bergan apellatsiya shikoyati yoxud apellatsiya protesti bo‘yicha ko‘rib chiqilganidan so‘ng kelib tushgan bo‘lsa, apellatsiya instansiyasi sudi bunday shikoyat yoki protestni ko‘rib chiqishi va u bo‘yicha ajrim chiqarishi shart.

Agar ishni qo‘shimcha ko‘rish chog‘ida apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan chiqarilgan hukm, ajrim ilgari chiqarilgan hukmga, ajrimga zid bo‘lsa, apellatsiya instansiyasi sudi kassatsiya tartibida protest kiritish to‘g‘risidagi masalani hal etish uchun ishni O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisiga yuboradi.

Ishni qo‘shimcha ko‘rish tartibi kechikib kelib tushgan xususiy shikoyatni va protestni hal etish uchun ham qo‘llaniladi.

Apellatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat, protest berilishi mumkin”;

38) 56-bob quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Birinchi instansiya sudining apellatsiya tartibida ko‘rib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek apellatsiya instansiyasi sudining hukmlari, ajrimlari kassatsiya tartibida qayta ko‘rilishi mumkin.

Kassatsiya instansiyasi sudining qarorlari ushbu Kodeksning 497¹⁹-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lganda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori va ularning o‘rinbosarlari protestiga ko‘ra takroran kassatsiya tartibida qayta ko‘rilishi mumkin.

Birinchi va apellatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga bo‘lgan huquq mahkumga, uning himoyachisi va qonuniy vakiliga, jabrlanuvchi hamda uning vakiliga tegishlidir.

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori, uning o‘rinbosarlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi prokurori, viloyatlar va Toshkent shahar prokurorlari hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlar birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi ustidan kassatsiya tartibida protest bildirishga haqli.

Fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari birinchi instansiya hamda apellatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining fuqaroviy da’voga daxldor qismi ustidan shikoyat berishga haqli.

Sudda oqlangan shaxs, uning himoyachisi va qonuniy vakili birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining oqlash sabablari hamda asoslariga doir qismi ustidan shikoyat berishga haqli.

Ishda taraf bo‘lmagan shaxslar ham birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining o‘z huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga daxldor qismi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga haqli.

Kassatsiya shikoyati, protesti bevosita kassatsiya instansiyasi sudiga — O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’atiga beriladi.

Agar shikoyatda, protestda quyidagi masalalar qo‘yilgan bo‘lsa, ishni kassatsiya tartibida qayta ko‘rishga faqat hukm qonuniy kuchga kirganidan so‘ng bir yil ichida yo‘l qo‘yiladi:

1) og‘irroq jinoyat to‘g‘risidagi qonunni qo‘llash zarurligi to‘g‘risida;

2) jazoni kuchaytirish to‘g‘risida yoki mahkumning ahvoli yomonlashishiga olib keladigan boshqa o‘zgartirishlar haqida;

3) oqlov hukmini yoki jinoyat ishini tugatish haqidagi ajrimni bekor qilish to‘g‘risida.

Kassatsiya shikoyatida, protestida quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:

1) shikoyat, protest yo‘llanayotgan kassatsiya instansiyasi sudining nomi;

2) shikoyat, protest bergan shaxs, uning protsessual holati, yashash joyi yoki turgan joyi to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

3) ustidan shikoyat, protest berilgan hukm, ajrim, birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudining nomi;

4) shikoyat, protest bergan shaxsning fikriga ko‘ra hukmning, ajrimning noto‘g‘riligi nimadan iborat ekanligi, ish bo‘yicha sudga qadar ish yuritishni amalga oshirish yoki sud muhokamasi chog‘ida qaror qabul qilishga ta’sir ko‘rsatgan qonunning qaysi normalari buzilganligiga doir vajlari, shuningdek uning iltimosining mazmuni;

5) shikoyat, protest bergan shaxs o‘z talablarini asoslagan dalillar;

6) shikoyatga, protestga ilova qilinayotgan materiallar ro‘yxati;

7) shikoyat, protest berilgan sana va shikoyat, protest bergan shaxsning imzosi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining ajrimi bilan kassatsiya shikoyati, protesti quyidagi hollarda qaytariladi, agar:

1) shikoyat, protest ushbu Kodeksning 501-moddasida nazarda tutilgan talablarga javob bermasa;

2) shikoyatga, protestga ish bo‘yicha qabul qilingan sud qarorlarining sud tomonidan tasdiqlangan ko‘chirma nusxalari ilova qilinmagan bo‘lsa;

3) ish kassatsiya tartibida ko‘rib chiqilmaydigan bo‘lsa;

4) shikoyatni, protestni qaytarib olish to‘g‘risida ariza (xat) kelib tushgan bo‘lsa.

Shikoyat, protest bergan shaxs ushbu modda birinchi qismining 1 va 2-bandlarida ko‘rsatilgan holatlar bartaraf etilganidan keyin umumiy tartibda yangitdan murojaat qilishga haqli.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi kassatsiya shikoyati, protesti bo‘yicha jinoyat ishini suddan talab qilib olishga haqli.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori va ularning o‘rinbosarlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi prokurori, viloyatlar va Toshkent shahar prokurorlari jinoyat ishini sud qarorlari ustidan kassatsiya tartibida protest kiritish to‘g‘risidagi masalani hal etish uchun suddan talab qilib olishga haqli. Ushbu Kodeks 499-moddasining birinchi, uchinchi — beshinchi qismlarida ko‘rsatilgan shaxslarning arizalari, shuningdek sudyalarning taqdimnomalari, ommaviy axborot vositalarining xabarlari ishlarni talab qilib olish uchun sabab bo‘lishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi va uning o‘rinbosarlari O‘zbekiston Respublikasidagi har qanday sudning hukmi va ajrimi ijro etilishini kassatsiya shikoyati, protesti kassatsiya tartibida hal qilinguniga qadar to‘xtatib turishga haqlidir. Qonunning ochiqdan-ochiq buzilganligini tasdiqlovchi dalillar mavjud bo‘lgan taqdirda mazkur shaxslar jinoyat ishini talab qilib olish bilan bir vaqtda hukmning, ajrimning ijrosini to ular yuzasidan protest bildirilguniga qadar uch oydan oshmaydigan muddatga to‘xtatib qo‘yishga haqlidir”;

39) quyidagi mazmundagi 56¹-bob bilan to‘ldirilsin:

Kassatsiya instansiyasi sudi kassatsiya shikoyati, protesti bo‘yicha ishdagi mavjud materiallarga ko‘ra birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudlari tomonidan Jinoyat kodeksi normalari to‘g‘ri qo‘llanilganligini hamda ushbu Kodeks normalariga rioya etilganligini tekshiradi.

Kassatsiya shikoyati, protesti kassatsiya instansiyasi sudida u kelib tushgan kundan e’tiboran ikki oygacha bo‘lgan muddat ichida ko‘rib chiqilishi lozim. Bu muddat ishning murakkabligi yoki hajmi kattaligi tufayli, shuningdek boshqa uzrli sabablar mavjud bo‘lganda, kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi bilan ko‘pi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin.

Kassatsiya instansiyasi sudining sudyasi kassatsiya shikoyati, protestini o‘rganib, ko‘pi bilan o‘n sutkalik muddat ichida quyidagi masalalarni hal qiladi:

shikoyatni, protestni ushbu Kodeksning 502-moddasiga muvofiq qaytarishga doir asoslar mavjudligi yoki mavjud emasligi to‘g‘risidagi;

jinoyat ishini talab qilib olishga doir asoslar mavjudligi yoki mavjud emasligi to‘g‘risidagi.

Shikoyatni, protestni o‘rganish natijalariga ko‘ra, sudya:

shikoyatni, protestni qaytarish to‘g‘risida;

jinoyat ishini talab qilib olish to‘g‘risida ajrim chiqaradi.

Kelib tushgan jinoyat ishini o‘rganish natijalariga ko‘ra, sudya:

shikoyatni, protestni ish bilan birga kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritish to‘g‘risida;

ushbu Kodeksning 522-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda shikoyatni, protestni kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritishni rad etish haqida ajrim chiqaradi.

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko‘rsatilgan qaror qabul qilinganligi to‘g‘risida kassatsiya shikoyati, protesti bergan shaxsga uch kunlik muddat ichida xabar qilinadi.

Shikoyatni, protestni kassatsiya instansiyasi sudiga ish bilan birga ko‘rib chiqish uchun kiritish to‘g‘risidagi ajrimda quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan vaqt, joy;

2) ajrim chiqargan sudyaning lavozimi va familiyasi;

3) kassatsiya shikoyati, protesti bergan shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

4) birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudlarining nomi, shuningdek ular tomonidan qabul qilingan sud qarorlarining qisqacha mazmuni;

5) kassatsiya shikoyatining, protestining qisqacha mazmuni;

6) shikoyatni, protestni kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritish asoslari.

Shikoyatni, protestni kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritishni rad etish to‘g‘risidagi ajrimda quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan vaqt, joy;

2) ajrim chiqargan sudyaning lavozimi va familiyasi;

3) kassatsiya shikoyati, protesti bergan shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

4) birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudlarining nomi, shuningdek ular tomonidan qabul qilingan sud qarorlarining qisqacha mazmuni;

5) kassatsiya shikoyatining, protestining qisqacha mazmuni;

6) shikoyatni, protestni kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritishni rad etish asoslari;

7) ajrim ustidan shikoyat berish, protest bildirish tartibi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi yoki uning o‘rinbosarlari kassatsiya shikoyati bergan shaxsning shikoyatiga, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining yoki uning o‘rinbosarlarining protestiga ko‘ra, o‘z ajrimi bilan sudyaning shikoyatni, protestni kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritishni rad etish to‘g‘risidagi ajrimini bekor qilishga va kassatsiya shikoyatini, protestini O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’atiga ko‘rib chiqish uchun kiritishga haqli.

Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari, qonuniy vakili, jabrlanuvchi yoki uning vakili, shuningdek fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar yoki ularning vakillari, agar shikoyat, protest ularning manfaatlariga daxldor bo‘lsa, ish kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritilganligi to‘g‘risida uch kunlik muddat ichida xabardor qilinadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan shaxslarga shikoyatning, protestning ko‘chirma nusxasi yuboriladi yoxud ularning elektron nusxalari bilan kassatsiya instansiyasi sudining internet-resursi orqali tanishish mumkinligi to‘g‘risidagi xabarnoma yuboriladi. Bunda taraflarga shikoyatga (protestga) doir o‘z e’tirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida, e’tirozlar taqdim etilgan muddatni ko‘rsatgan holda berishga bo‘lgan huquqi tushuntiriladi. Shikoyat (protest) ustidan kelib tushgan e’tirozlar ishga qo‘shib qo‘yiladi.

Kassatsiya shikoyati, protesti bergan shaxs kassatsiya instansiyasi sudi majlisi boshlanguniga qadar uni o‘zgartirishga yoki yangi vajlar bilan to‘ldirishga haqli.

Kassatsiya protestiga o‘zgartish yoki qo‘shimcha kiritish, jabrlanuvchining yoki uning vakilining kassatsiya shikoyatiga o‘zgartish yoki qo‘shimcha kiritish chog‘ida mahkumning ahvolini og‘irlashtirish to‘g‘risidagi masala, agar bunday talab dastlabki kassatsiya shikoyatida, protestida ko‘rsatilmagan bo‘lsa, qo‘yilishi mumkin emas.

Kassatsiya shikoyati berilganidan keyin ishga kirishgan himoyachi shikoyatni o‘zgartirishi yoxud yangi vajlar bilan to‘ldirishi, ilgari ishda ishtirok etgan himoyachi tomonidan berilgan shikoyat vajlariga qo‘shimcha asoslar taqdim etishi mumkin.

Kassatsiya shikoyati, protesti bergan shaxs uni qaytarib olishga haqli. Yuqori turuvchi prokuror ham protestni qaytarib olish huquqiga ega.

Mahkumning himoyachisi, qonuniy vakili o‘z shikoyatini faqat mahkumning roziligi bilan qaytarib olishga haqli.

Mahkum o‘z himoyachisi tomonidan berilgan shikoyatni qaytarib olishga haqli.

Kassatsiya shikoyatini, protestini qaytarib olishga kassatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar yo‘l qo‘yiladi.

Kassatsiya instansiyasi sudi shikoyatni, protestni ish bilan birga kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun kiritish to‘g‘risida ajrim chiqarilgan kundan e’tiboran o‘n besh sutkadan kechiktirmay jinoyat ishini ko‘rishga kirishishi kerak.

Ish o‘ta murakkab bo‘lganda va boshqa alohida hollarda, ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan muddat kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi bilan ko‘pi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin.

Ishni ko‘rish muddati uzaytirilganligi haqida jinoyat protsessining manfaatdor ishtirokchilari xabardor qilinishi kerak.

Kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan jinoyat ishini ko‘rib chiqish davomiyligi uni ko‘rib chiqish boshlangan kundan e’tiboran ikki oydan oshmasligi kerak.

Sudya kassatsiya shikoyati, protesti berilgan jinoyat ishini kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rib chiqish uchun tayinlash to‘g‘risida yetti sutkadan kechiktirmay ajrim chiqaradi, unda quyidagi masalalarni hal qiladi:

1) jinoyat ishini ko‘rish boshlanadigan joy, sana va vaqt to‘g‘risidagi;

2) sud majlisiga taraflarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini chaqirish to‘g‘risidagi;

3) ushbu Kodeksning 19-moddasida nazarda tutilgan hollarda, jinoyat ishini yopiq sud majlisida ko‘rish to‘g‘risidagi;

4) ozodlikdan mahrum qilish yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni o‘tayotgan mahkumning sud majlisida ishtirok etishi to‘g‘risidagi.

Qabul qilingan qaror to‘g‘risida ushbu Kodeks 499-moddasining birinchi qismida ko‘rsatilgan shaxslarga, shuningdek prokurorga uch sutka ichida xabar qilinadi.

Kassatsiya instansiyasi sudining majlisida quyidagilar ishtirok etishi shart:

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan vakolat berilgan prokuror;

ushbu Kodeksning 51 va 52-moddalarida ko‘rsatilgan hollarda, himoyachi.

Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari, jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari kassatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rishda ishtirok etishga haqli. Jazoni ijro etish muassasasida bo‘lgan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni o‘tayotgan mahkumning ishtirok etishi zarurligi to‘g‘risidagi masala sud tomonidan hal etiladi. Mazkur shaxslar sud majlisida bevosita yoxud videokonferensaloqa tizimidan foydalangan holda ishtirok etishi mumkin.

Kassatsiya instansiyasi sudi majlisining joyi, sanasi va vaqti to‘g‘risida o‘z vaqtida xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi jinoyat ishini ko‘rishga monelik qilmaydi, sud majlisida ishtirok etishi shart bo‘lgan shaxslar bundan mustasno.

Kassatsiya instansiyasi sudining majlisi raislik qiluvchi tomonidan ochiladi, u qanday jinoyat ishi va kimning kassatsiya shikoyati, protesti bo‘yicha ko‘rilayotganligini e’lon qiladi. Shundan keyin raislik qiluvchi sud tarkibini e’lon qiladi, prokurorning, himoyachining, sud majlisi kotibining, shuningdek, agar sud majlisida ishtirok etayotgan bo‘lsa, tarjimonning familiyasini, ismini va otasining ismini ma’lum qiladi.

Raislik qiluvchi hozir bo‘lgan jinoyat protsessi ishtirokchilariga ularning huquqlarini tushuntiradi va ularda rad qilishga oid arzlar hamda iltimosnomalar bor-yo‘qligini, kassatsiya shikoyatida, protestida bayon etilgan iltimoslarni quvvatlashini yoki quvvatlamasligini aniqlaydi. Bunday iltimoslar mavjud bo‘lganda sud ular bo‘yicha ajrim chiqaradi.

Ishni ko‘rish sudyalardan biri tomonidan birinchi instansiya, apellatsiya instansiyasi sudi hukmi, ajrimining, kassatsiya shikoyatining, protestning mazmunini qisqacha bayon etish bilan boshlanadi.

Sudyaning ma’ruzasidan keyin sud kassatsiya shikoyati, protestini bergan taraflarning ma’ruzalarini va boshqa tarafning e’tirozlarini eshitadi. Bir nechta shikoyat mavjud bo‘lgan taqdirda so‘zga chiqish navbati taraflarning fikrlari hisobga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Agar berilgan kassatsiya shikoyatlari orasida prokurorning kassatsiya protesti bo‘lsa, so‘z birinchi navbatda unga beriladi.

Kassatsiya instansiyasi sudining majlisida ishtirok etayotgan prokuror ko‘rib chiqilayotgan kassatsiya shikoyatlari yuzasidan fikrini bildiradi, protestda ko‘rsatilgan vajlarni bayon etadi.

Shundan keyin sud ish materiallari bo‘yicha dalillarni tekshirishga o‘tadi. Taraflar kassatsiya instansiyasi sudiga kassatsiya shikoyatida, protestida keltirilgan vajlarni tasdiqlab yoki inkor etib, qo‘shimcha materiallar taqdim etishga haqli.

Sud muhokamasi yakunlanganidan so‘ng sud taraflarning muzokarasiga o‘tadi.

Taraflarning ma’ruzalari tugaganidan keyin sud maslahatxonaga kiradi.

Kassatsiya instansiyasi sudining qarori ushbu Kodeksning 497³¹-moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilinadi.

Kassatsiya instansiyasi sudining qarorini e’lon qilish ushbu Kodeksning 497³¹-moddasi qoidalariga ko‘ra amalga oshiriladi.

Sud muhokamasining borishi va mazmuni haqida sud majlisining bayonnomasi tuziladi. Bayonnoma ushbu Kodeksning 426-moddasida ko‘rsatilgan muddatda tayyorlanishi kerak. Bayonnoma bilan sud majlisining barcha ishtirokchilari tanishishga va zarurat bo‘lganda ushbu Kodeksning 427-moddasida nazarda tutilgan tartibda unga doir o‘z mulohazalarini bildirishga haqlidir.

Kassatsiya instansiyasi sudi kassatsiya shikoyati, protestida bayon etilgan vajlar bilan chegaralanmasdan, ishni barcha mahkumlarga, shu jumladan shikoyat bermagan hamda ustidan shikoyat yoki protest bildirilmaganlarga nisbatan ham to‘la hajmda tekshiradi.

Jinoyat ishi bo‘yicha bir necha shaxs hukm qilingan yoki oqlangan taqdirda, sud kassatsiya shikoyati, protesti berilmagan mahkumlarga yoki oqlangan shaxslarga nisbatan hukmni, ajrimni bekor qilishga, basharti hukm, ajrimning bekor qilinishi ularning ahvolini og‘irlashtirsa, haqli emas.

Kassatsiya instansiyasi sudining ko‘rsatmalari jinoyat ishini apellatsiya tartibida yangidan ko‘rayotgan sud uchun majburiydir.

Kassatsiya instansiyasi sudi ishni yangidan apellatsiya tartibida ko‘rib chiqish uchun yuborayotganda ayblov isbotlanganligi yoki isbotlanmaganligi, u yoki bu dalillarning ishonchliligi yoki ishonchsizligi, bir dalilning ikkinchisidan afzalligi, jinoyatning tasnifi va jazo chorasi to‘g‘risida oldindan xulosa chiqarib qo‘yishga haqli emas.

Kassatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishini ko‘rish natijalari bo‘yicha quyidagi ajrimlardan birini qabul qiladi:

1) birinchi instansiya, apellatsiya instansiyasi sudlarining hukmlarini, ajrimlarini o‘zgarishsiz qoldirish, kassatsiya shikoyatini, protestini esa qanoatlantirmasdan qoldirish to‘g‘risida;

2) apellatsiya instansiyasi sudining hukmini, ajrimini bekor qilish va birinchi instansiya sudining hukmini, ajrimini o‘zgarishsiz qoldirish to‘g‘risida yoki ishni apellatsiya tartibida yangidan ko‘rib chiqish uchun yuborish to‘g‘risida;

3) ish bo‘yicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va ishni tugatish to‘g‘risida;

4) birinchi instansiya, apellatsiya instansiyasi sudining hukmini, ajrimini o‘zgartirish to‘g‘risida.

Apellatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi quyidagi hollarda bekor qilinishi yoki o‘zgartirilishi lozim, agar:

1) kassatsiya instansiyasi sudi ushbu qarorlar bilan avvalgi hukmlar yoki ajrimlar asossiz ravishda bekor qilingan yoki o‘zgartirilgan deb topsa;

2) ishni ko‘rayotganda ular apellatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining yoki kassatsiya instansiyasi sudi ajrimining qonuniyligiga ta’sir ko‘rsatgan yoki ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan qonun buzilishiga yo‘l qo‘ygan bo‘lsa.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan sana va joy;

2) sudning nomi va tarkibi, ishni ko‘rishda ishtirok etgan prokuror va boshqa shaxslar;

3) kassatsiya shikoyatini yoki protestini bergan shaxs;

4) birinchi instansiya, apellatsiya instansiyasi sudining shikoyat yoki protest berilgan hukmining, ajrimining qaror qismi mazmuni;

5) shikoyatning, protestning, kassatsiya instansiyasi sudi majlisida ishtirok etayotgan shaxslar e’tirozlarining va tushuntirishlarining mohiyati, shuningdek prokurorning fikri;

6) shikoyat, protest bo‘yicha kassatsiya instansiyasi sudining qarori.

Shikoyat, protest qanoatlantirilmay qoldirilganda kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida hukm qonuniy, asosli va adolatli deb, birinchi, apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi qonuniy va asosli deb topilganligining, shikoyat yoki protest esa qanoatlantirilmasdan qoldirilganligining asoslari ko‘rsatilishi kerak.

Hukm, ajrim bekor qilingan yoki o‘zgartirilgan taqdirda, kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida qonunning qaysi normalari talablari buzilganligi va bekor qilinayotgan yoki o‘zgartirilayotgan qarorning asossizligi nimadan iborat ekanligi ko‘rsatilishi kerak.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi sudning to‘liq tarkibi tomonidan imzolanadi. Ovoz berishda ozchilik tomonda bo‘lgan sudya ajrimga imzo qo‘yib, o‘zining alohida fikrini yozma ravishda bayon qilishga haqlidir.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi sud majlisi zalida o‘qib eshittiriladi va darhol qonuniy kuchga kiradi.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi ushbu Kodeks 497³¹-moddasining sakkizinchi va to‘qqizinchi qismlarida belgilangan tartibda ijro etiladi.

Agar ayrim mahkumlarga taalluqli kassatsiya shikoyati yoki protesti biror sababga ko‘ra kassatsiya instansiyasi sudiga boshqa mahkumlarga taalluqli jinoyat ishi ko‘rib bo‘linganidan keyin kelib tushsa, shuningdek, agar mahkumning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining kassatsiya shikoyati, ushbu mahkumga taalluqli ish jinoyat protsessining boshqa ishtirokchisining kassatsiya shikoyati yoki protesti bo‘yicha ko‘rib chiqilganidan so‘ng kelib tushgan bo‘lsa, kassatsiya instansiyasi sudi bunday shikoyatni yoki protestni ko‘rib chiqishi va u bo‘yicha ajrim chiqarishi shart.

Agar ishni qo‘shimcha ko‘rish chog‘ida kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan chiqarilgan ajrim ilgari chiqarilgan ajrimga zid bo‘lsa, ish kassatsiya instansiyasi sudida takroran ko‘rish haqida protest kiritish to‘g‘risidagi masalani hal etish uchun kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisiga yuboriladi.

Kassatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishini O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori va ular o‘rinbosarlarining ushbu Kodeksning 497¹⁹-moddasida nazarda tutilgan asoslarga ko‘ra kiritgan kassatsiya protesti bo‘yicha kassatsiya tartibida takroran ko‘radi.

Jinoyat ishini kassatsiya instansiyasi sudida takroran ko‘rish O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining ilgari mazkur ishni ko‘rishda ishtirok etmagan besh nafar sudyasidan iborat tarkibda, ushbu bobda nazarda tutilgan qoidalarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.

Kassatsiya instansiyasi sudi ishni takroran ko‘rib chiqishda:

1) kassatsiya instansiyasi sudining ajrimini bekor qilishga yoki o‘zgartirishga;

2) birinchi, apellatsiya instansiyalari sudining hukmini, ajrimini o‘z kuchida qoldirishga yoki o‘zgartirishga;

3) apellatsiya instansiyasi sudining hukmini, ajrimini bekor qilishga va ishni apellatsiya tartibida yangidan ko‘rish uchun yuborishga;

4) ish bo‘yicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilishga va ishni tugatishga haqlidir.

Sudining hukmi yoki ajrimi kassatsiya tartibida bekor qilinganidan keyin ish apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan umumiy tartibda ko‘riladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan ishni ko‘rish chog‘ida jazoni kuchaytirishga yoki og‘irroq jinoyatga doir qonunni qo‘llashga faqat, basharti dastlabki hukm yoki ajrim kassatsiya tartibida jazoning yengilligi yoki og‘irroq jinoyatga oid qonunni qo‘llash zarurati munosabati bilan bekor qilingan bo‘lsa, yo‘l qo‘yiladi. Apellatsiya instansiyasi sudining chiqargan hukmi, ajrimi ustidan umumiy tartibda shikoyat berilishi mumkin”;

40) 57-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

41) 510 — 521-moddalar chiqarib tashlansin;

42) 522 — 527-moddalar quyidagi mazmundagi 522 — 527¹-moddalar bilan almashtirilsin:

Sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi va ajrimi yangi ochilgan holatlar tufayli bekor qilinishi hamda ish yuritish qaytadan boshlanishi mumkin.

Yangi ochilgan holatlar sudning hukmi yoki ajrimi qonuniy kuchga kirgan paytda mavjud bo‘lgan, biroq sudga ma’lum bo‘lmagan holatlardir.

Yangi ochilgan holatlar quyidagilardan iborat:

1) jabrlanuvchining yoki guvohning bila turib yolg‘on ko‘rsatuv yoxud ekspertning bila turib yolg‘on xulosa berganligi, xuddi shuningdek ashyoviy dalillar, tergov va sud harakatlari bayonnomalarining hamda boshqa hujjatlarning soxta ekanligi yoki bila turib noto‘g‘ri tarjima qilinganligi qonunga xilof, asossiz yoki adolatsiz hukm, qonunga xilof yoki asossiz ajrim chiqarilishiga sabab bo‘lganligi sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlanganligi;

2) surishtiruvchining, tergovchining yoki prokurorning qonunga xilof, asossiz yoki adolatsiz hukm, qonunga xilof yoki asossiz ajrim chiqarilishiga olib kelgan jinoiy xatti-harakatlarga yo‘l qo‘yganligi sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlanganligi;

3) muayyan jinoyat ishini ko‘rish chog‘ida sudya tomonidan sodir etilgan jinoiy xatti-harakatlar sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlanganligi;

4) o‘z holicha yoki ilgari aniqlangan holatlar bilan birgalikda mahkumning aybsizligidan yoxud u hukm etilganiga nisbatan og‘irligi darajasi bo‘yicha boshqa jinoyat sodir etganligidan yoxud oqlangan shaxsning yoki o‘ziga nisbatan ish tugatilgan shaxsning aybdorligidan dalolat beradigan boshqa holatlar.

Mahkumning foydasini ko‘zlab, ayblov hukmini yangi ochilgan holatlar tufayli qayta ko‘rib chiqish hech qanday muddatlar bilan chegaralanmaydi.

Mahkumning o‘limi uni reabilitatsiya qilish maqsadida ish yuritishni yangi ochilgan holatlar tufayli qaytadan boshlash uchun monelik qilmaydi.

Oqlov hukmini yoki ishni tugatish haqidagi sud ajrimini yoki ayblov hukmini jazoning yengilligi yoki og‘irroq jinoyatga doir qonunni qo‘llash zarurligi munosabati bilan qayta ko‘rishga faqat Jinoyat kodeksining 64-moddasida belgilangan javobgarlikka tortishning o‘tish muddatlari davomida va yangi holatlar ochilgan kundan e’tiboran bir yildan kechiktirilmagan holda yo‘l qo‘yiladi.

Yangi ochilgan holatlar ochilgan kun quyidagicha hisoblanadi:

1) ushbu Kodeks 522-moddasi uchinchi qismining 1 — 3-bandlarida nazarda tutilgan hollarda — soxta dalillar taqdim etganlikda, bila turib noto‘g‘ri tarjima qilganlikda yoki ish bo‘yicha tergov yuritishda yoxud ishni sudda ko‘rishda jinoiy suiiste’mol sodir etganlikda aybli shaxslarga nisbatan chiqarilgan hukm qonuniy kuchga kirgan kun;

2) ushbu Kodeks 522-moddasi uchinchi qismining 4-bandida nazarda tutilgan hollarda — yangi ochilgan holatlar munosabati bilan ish yuritishni qaytadan boshlash to‘g‘risida sudga prokuror tomonidan protest yoki ushbu Kodeks 524-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan shaxslar tomonidan iltimosnoma kiritilgan kun.

Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari, jabrlanuvchi hamda uning vakili kassatsiya instansiyasi sudiga yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qo‘zg‘atish to‘g‘risida iltimosnoma berishga haqli.

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori, uning o‘rinbosarlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi prokurori, viloyatlar va Toshkent shahar prokurorlari hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlar kassatsiya instansiyasi sudiga yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qo‘zg‘atish to‘g‘risida protest berishga haqli.

Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qo‘zg‘atish to‘g‘risida sudga protest kiritish uchun quyidagilar sabab bo‘lishi mumkin:

1) fuqarolarning, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalari mansabdor shaxslarining xabarlari;

2) ommaviy axborot vositalarining xabarlari;

3) surishtiruv, dastlabki tergov jarayonida va sudda boshqa jinoyat ishini ko‘rish jarayonida olingan ma’lumotlar.

Agar sudga kelib tushgan iltimosnomada, protestda ushbu Kodeks 522-moddasi uchinchi qismining 1 — 3-bandlarida nazarda tutilgan holatlarni ko‘rsatuvchi ma’lumotlarga havola mavjud bo‘lsa, sudya surishtiruv, tergov organlaridan va suddan tegishli protsessual hujjatlarni talab qilib oladi hamda asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash to‘g‘risidagi yoki bunday asoslar mavjud emasligi haqidagi masalani o‘z ajrimi bilan kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rib chiqish uchun kiritadi.

Agar sudga kelib tushgan iltimosnomada ushbu Kodeks 522-moddasi uchinchi qismining 4-bandida ko‘rsatilgan holatlar ko‘rsatilgan bo‘lsa, sud materiallarni tergov o‘tkazish uchun prokurorga yuborish to‘g‘risida ajrim chiqaradi. Yangi ochilgan holatlar tergov qilinayotganda ushbu Kodeksda nazarda tutilgan qoidalarga rioya etilgan holda so‘roq, ko‘zdan kechirish, ekspertiza, olib qo‘yish va boshqa tergov harakatlari o‘tkazilishi mumkin. Tergov natijalari bo‘yicha prokuror uch oylik muddatda sudga yangi ochilgan holatlar tufayli sud hukmi, ajrimini qayta ko‘rish uchun asoslar mavjudligi yoki mavjud emasligi to‘g‘risida tegishli materiallarni ilova qilgan holda xulosa yuboradi.

Prokurorning xulosasini ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha sudya o‘z ajrimi bilan yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash to‘g‘risidagi yoki bunday asoslar mavjud emasligi haqidagi masalani kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rib chiqish uchun kiritadi.

Sudyaning yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash uchun asoslar mavjud emasligi to‘g‘risidagi ajrimi manfaatdor shaxslarning shikoyatiga ko‘ra yoki O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining yoki uning o‘rinbosarlarining protestiga ko‘ra, materiallarni kassatsiya instansiyasi sudiga ko‘rib chiqish uchun o‘tkazgan holda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi yoki uning o‘rinbosarlari tomonidan bekor qilinishi mumkin.

Agar prokurorga kelib tushgan arizada yoki xabarda ushbu Kodeks 522-moddasi uchinchi qismining 1 — 4-bandlarida nazarda tutilgan holatlar mavjudligi ko‘rsatilgan bo‘lsa, ularni tekshirish yoki tergov qilish natijalari bo‘yicha ish yuritishni yangi ochilgan holatlar tufayli qaytadan boshlash uchun asoslar aniqlanganda prokuror kassatsiya instansiyasi sudiga tegishli protest kiritadi.

Protest ushbu Kodeks 522-moddasi uchinchi qismining 1 — 3-bandlarida nazarda tutilgan hollarda jinoyat ishi materiallari va boshqa ish bo‘yicha hukmning ko‘chirma nusxasi, shu modda uchinchi qismining 4-bandida nazarda tutilgan hollarda esa tergov materiallari ilova qilingan holda sudga yuboriladi.

Prokuror yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qo‘zg‘atish to‘g‘risida sudga protest kiritish uchun asoslar yo‘q deb topsa, bu haqda asoslantirilgan qaror chiqaradi.

Prokuror qarorining ko‘chirma nusxasi uch sutka ichida arizachiga yuborilib, unga qaror ustidan yuqori turuvchi prokurorga shikoyat qilish yoki yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qo‘zg‘atish to‘g‘risida iltimosnoma bilan sudga mustaqil ravishda murojaat qilish huquqi tushuntiriladi.

Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash to‘g‘risidagi masala O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati tomonidan ko‘rib chiqiladi.

Sud majlisida prokuror, iltimosnoma bergan shaxs, uning vakili, himoyachisi, sud majlisiga chaqirilgan boshqa shaxslar ishtirok etadi. Sud muhokamasining vaqti va joyi to‘g‘risida tegishli tarzda xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi iltimosnomani ko‘rib chiqishga monelik qilmaydi. Zarur bo‘lganda sud ularning zimmasiga sud majlisiga kelish majburiyatini yuklatishga haqli. Qamoqda saqlanayotgan mahkumning sud majlisida ishtirok etishi videokonferensaloqa tizimlaridan foydalangan holda ta’minlanishi mumkin.

Sud muhokamasi tugagach, ajrim chiqariladi.

Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqib, sud quyidagi ajrimlardan birini chiqaradi:

1) sud hukmini, ajrimini bekor qilish, yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash va ishni yangitdan ko‘rib chiqish uchun birinchi instansiya yoki apellatsiya instansiyasi sudiga yuborish to‘g‘risida;

2) ish bo‘yicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish, yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash va ishni ushbu Kodeksning 416, 417-moddalarida nazarda tutilgan hollar aniqlanganda prokurorga yuborish to‘g‘risida;

3) agar yangi tergov ishini yuritishga yoki jinoyat ishini sudda ko‘rishga zarurat bo‘lmasa, sud hukmini, ajrimini bekor qilish va jinoyat ishini tugatish to‘g‘risida;

4) yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlashni rad etish to‘g‘risida.

Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash to‘g‘risidagi masala bo‘yicha chiqarilgan sud ajrimining ko‘chirma nusxasi prokurorga va arizachiga yuboriladi. Qarorning ko‘chirma nusxasi boshqa manfaatdor shaxslarga ularning iltimosiga ko‘ra yuboriladi.

Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritish qaytadan boshlanganligi munosabati bilan sud qarorlari bekor qilinganidan keyin jinoyat ishi bo‘yicha dastlabki tergov va sud muhokamasi umumiy tartibda amalga oshiriladi”;

43) 58-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

44) 528-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Agar birinchi instansiya sudining hukmi ustidan taraflar shikoyat bermagan bo‘lsa, ushbu hukm uning ustidan apellatsiya tartibida shikoyat va protest berish muddati o‘tishi bilan qonuniy kuchga kiradi. Apellatsiya shikoyati yoki protest berilgan taqdirda hukm, agar u bekor qilinmagan bo‘lsa, ish yuqori sud tomonidan ko‘rib chiqilgan kunda qonuniy kuchga kiradi.

Apellatsiya instansiyasi sudining hukmi e’lon qilingan paytdan e’tiboran qonuniy kuchga kiradi.

Mahkumlar ikki va undan ortiq bo‘lgan taqdirda, agar ulardan loaqal bittasiga taalluqli hukm ustidan shikoyat yoki protest berilgan bo‘lsa, apellatsiya instansiyasi sudi ishni ko‘rib chiqquniga qadar mahkumlarning hammasiga nisbatan hukm qonuniy kuchga kirmay turadi.

Hukm qonuniy kuchga kirgan yoki jinoyat ishi apellatsiya instansiyasi sudidan qaytarilgan kundan e’tiboran uch sutka ichida hukm birinchi instansiya sudi tomonidan ijro ettiriladi. Ish faqat birinchi instansiya sudiga yuborilishi lozim va prokurorga yoki boshqa sudga yuborilishi mumkin emas”;

45) 530-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Birinchi instansiya sudining ajrimi shu ajrim ustidan apellatsiya tartibida xususiy shikoyat berish va xususiy protest bildirish muddati o‘tishi bilan yoxud shikoyat yoki protest bildirilgan taqdirda ish apellatsiya instansiyasi sudida ko‘rib chiqilganidan keyin qonuniy kuchga kiradi va ijro etiladi.

Sudning apellatsiya tartibida shikoyat berilishi, protest bildirilishi mumkin bo‘lmagan ajrimi shu ajrim chiqarilishi bilanoq darhol kuchga kiradi va ijro etiladi.

Jinoyat ishini tugatish haqidagi sud ajrimining ayblanuvchini yoki sudlanuvchini qamoqdan yoki uy qamog‘idan ozod qilishga oid qismi darhol ijro etilishi lozim.

Apellatsiya va kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimi e’lon qilingan paytdan e’tiboran qonuniy kuchga kiradi.

Apellatsiya va kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi ushbu Kodeks 497³¹-moddasining sakkizinchi va to‘qqizinchi qismlarida nazarda tutilgan qoidalarga ko‘ra ijro ettiriladi”;

46) 531-modda:

nomidagi “va qarorni” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

birinchi qismidagi “va qarorni” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

ikkinchi qismining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ishni apellatsiya, kassatsiya tartibida ko‘rish chog‘ida hukm o‘zgartirilgan taqdirda, hukmning ko‘chirma nusxasiga apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ajrimining ko‘chirma nusxasi ilova qilinadi”;

47) 581-moddaning:

birinchi qismidagi “xususiy shikoyatlar” degan so‘zlar “xususiy shikoyat” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “shikoyat” degan so‘z “xususiy shikoyat” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ushbu moddada nazarda tutilgan ajrimlar ustidan berilgan xususiy shikoyatni, protestni apellatsiya instansiya sudi ushbu Kodeksning 55²-bobida belgilangan qoidalarga rioya etgan holda ko‘rib chiqadi”;

48) 590-moddaning birinchi qismidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha sudining raisi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining raislari” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining raisi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

49) 591-moddaning to‘rtinchi qismidagi “bunday shikoyat va protestlar tegishincha apellatsiya, kassatsiya va nazorat tartibida ko‘rib chiqilishi lozim” degan so‘zlar “bunday shikoyat va protestlar tegishincha apellatsiya tartibida ko‘rib chiqilishi lozim” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

50) 602-moddaning:

birinchi qismidagi “jinoyat ishlari bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudiga, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat yoki Toshkent shahar sudlariga” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudiga, viloyat, Toshkent shahar sudiga” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

o‘ninchi qismidagi “o‘n” degan so‘z “yigirma” degan so‘z bilan almashtirilsin;

o‘n birinchi va o‘n ikkinchi qismlaridagi “shikoyati yoki protesti” degan so‘zlar “shikoyati, protesti” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

o‘n uchinchi qismining birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi “shikoyatini yoki protestini” degan so‘zlar “shikoyatini, protestini” degan so‘zlar bilan almashtirilsin”.

2-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin;

ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

3-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.