1-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1993-yil 3-sentabrda qabul qilingan “Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi 938-XII-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 9, 338-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 4-5, 126-modda; 1998-yil, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 5, 112-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; 2002-yil, № 4-5, 74-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 5, 152-modda; 2007-yil, № 12, 590, 608-moddalar; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2010-yil, № 5, 178-modda, № 9, 334-modda, № 12, 472-modda; 2012-yil, № 1, 4-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 12, 341-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 12, 383, 384-moddalar; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 10, 676-modda, № 12, 783-modda; 2019-yil, № 5, 265-modda) 60-moddasi matnining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

2-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2012-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 1, 3-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165-modda; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 314-modda, № 12, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 12, 656-modda; 2007-yil, № 4, 158, 166-moddalar, № 6, 248-modda, № 9, 416, 422-moddalar, № 12, 607-modda; 2008-yil, № 4, 187, 188, 189-moddalar, № 7, 352-modda, № 9, 485, 487, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 128-modda, № 9, 329, 334, 335, 337-moddalar, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 5, 176, 179-moddalar, № 9, 341-modda, № 12, 471, 477-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430-modda, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda) quyidagi o‘zgartishlar va qo‘shimcha kiritilsin:

1) 18-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Jinoyat sodir etish vaqtida o‘z harakatlarining (harakatsizligining) ijtimoiy xavfli xususiyatini anglagan va ularni boshqara olgan shaxs aqli raso shaxsdir.

Ijtimoiy xavfli qilmishni sodir etish vaqtida aqli noraso holatda bo‘lgan, ya’ni ruhiy holati surunkali yoki vaqtincha buzilganligi, aqli zaifligi yoxud ruhiy holati boshqacha tarzda buzilganligi sababli o‘z harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini anglay olmagan yoki ularni boshqara olmagan shaxs javobgarlikka tortilmaydi.

Aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsga nisbatan sud tomonidan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari tayinlanishi mumkin”;

2) quyidagi mazmundagi 18¹-modda bilan to‘ldirilsin:

Jinoyat sodir etish vaqtida ruhiy holati buzilganligi tufayli o‘z harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini to‘liq darajada anglay olmagan yoki ularni boshqara olmagan aqli raso shaxs javobgarlikka tortiladi.

Aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxsga nisbatan sud tomonidan jazo bilan birga tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari tayinlanishi mumkin”;

3) 56-modda birinchi qismining “j” bandidagi “ruhiy kasalligi” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

4) 67-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Agar jinoyat sodir etgan shaxsda hukm chiqarilguniga qadar o‘z harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan tarzda ruhiy holatning buzilishi yuzaga kelgan bo‘lsa, u javobgarlikdan ozod qilinadi”;

5) 75-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Hukm chiqarilganidan keyin o‘z harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan tarzda ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxs, shuningdek jazoni o‘tashga to‘sqinlik qiladigan boshqa og‘ir kasallikka chalingan shaxs jazoni o‘tashdan ozod qilinishi lozim”;

6) 91-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari ruhiy holati buzilgan, ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxslarga nisbatan ushbu shaxslarni davolash va ularning yangi ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etishining oldini olish maqsadida tayinlanishi mumkin.

Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yo‘liqqan yoxud aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan jazolash bilan bir qatorda, davolash uchun va jazolash maqsadiga erishishga ko‘maklashuvchi sharoitlar yaratish uchun sud tomonidan tayinlanishi mumkin”;

7) 92-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ijtimoiy xavfli qilmishni aqli norasolik holatida sodir etgan yoki hukm chiqarilguniga qadar yoxud jazoni o‘tash vaqtida o‘z harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan tarzda ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxsga nisbatan, agar u o‘zining ruhiy holati va sodir etgan qilmishining xususiyatiga ko‘ra jamiyat uchun xavf tug‘dirsa, sud tomonidan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari tayinlanishi mumkin”;

8) 93-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari jumlasiga quyidagilar kiradi:

a) yashash joyi bo‘yicha ruhiy-asab kasalliklari dispanserida (tuman (shahar) psixiatrining xonasida) majburiy ambulatoriya kuzatuvida bo‘lish va davolanish;

b) yashash joyi bo‘yicha umumiy tartibli psixiatriya muassasasining umumiy kuzatiladigan bo‘limida majburiy davolanish;

v) umumiy tartibli psixiatriya muassasasining maxsus reabilitatsiya bo‘limida majburiy davolanish;

g) kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida majburiy davolanish;

d) jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami ko‘rsatish bo‘limlarida hamda mahkumlarga mo‘ljallangan ixtisoslashgan shifoxonada majburiy ambulatoriya kuzatuvida bo‘lish va davolanish”;

9) 94-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ruhiy holati buzilgan, kasalligining zo‘rayishi alomatlari bo‘lmagan shaxslarga, shuningdek ruhiy holati vaqtincha buzilgan shaxslarga nisbatan kasallik qaytarilishining va ular tomonidan yangi ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etilishining oldini olish uchun yashash joyi bo‘yicha ruhiy-asab kasalliklari dispanserida (tuman (shahar) psixiatrining xonasida) majburiy ambulatoriya kuzatuvida bo‘lish va davolanish tayinlanishi mumkin.

Yashash joyi bo‘yicha umumiy tartibli psixiatriya muassasasining umumiy kuzatiladigan bo‘limida majburiy davolanish ijtimoiy xavfliligi umumiy asoslarda amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan davolashni talab etadigan holat bilan bog‘liq bo‘lgan, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin.

Umumiy tartibli psixiatriya muassasasining maxsus reabilitatsiya bo‘limida majburiy davolanish ijtimoiy xavfliligi ko‘proq ixtiyoriy tartibda amalga oshirilishi mumkin bo‘lmagan reabilitatsiya choralari ko‘rilishini talab etadigan holat bilan bog‘liq bo‘lgan, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin.

Kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida majburiy davolanish o‘ta ijtimoiy xavfli bo‘lgan yoki o‘z xulq-atvorida umumiy tartibli psixiatriya shifoxonasi sharoitlarida zarur davolash va reabilitatsiya choralarini amalga oshirish imkonini bermaydigan qoidabuzarliklarga yo‘l qo‘yadigan, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin. Ruhiy holati buzilgan shaxslar kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida batamom ajratilgan holda saqlanadi va qo‘riqlanadi.

Jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami ko‘rsatish bo‘limlarida hamda mahkumlarga mo‘ljallangan ixtisoslashgan shifoxonada majburiy ambulatoriya kuzatuvida bo‘lish va davolanish aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan, jinoyat sodir etish vaqtida ruhiy holati buzilganligi tufayli o‘z harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini to‘liq darajada anglay olmagan yoki ularni boshqara olmagan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin”;

10) 95-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llashni uzaytirish, o‘zgartirish va tugatish shifokor psixiatrlar komissiyasining xulosasi asosida, jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami ko‘rsatish bo‘limlarida va mahkumlarga mo‘ljallangan ixtisoslashgan shifoxonada esa, tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasi asosida sud tomonidan amalga oshiriladi.

Ruhiy holati buzilgan shaxs tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llashga muhtoj bo‘lmagan hollarda, shuningdek bu choralarni qo‘llash tugatilganda sud bunday shaxsni umumiy asoslarda davolash yoki ijtimoiy ta’minot muassasasiga yuborish to‘g‘risidagi masalani hal etish uchun sog‘liqni saqlash organlariga topshirishi mumkin.

Alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yo‘liqqan shaxslarga nisbatan jazo bilan bir qatorda tayinlangan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llashni tugatish tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasi asosida sud tomonidan amalga oshiriladi”;

11) 96-moddaning nomi va birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yo‘liqqan yoxud aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxslar tomonidan jinoyat sodir etilgan taqdirda, agar tibbiy xulosa mavjud bo‘lsa, sud jazo tayinlash bilan birga ularga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini tayinlashi mumkin”;

12) 104-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy kasalga chalinishga yoki umuman sog‘lig‘i buzilib” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilishiga yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda buzilishiga” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

13) 127¹-moddaning ikkinchi qismidagi “ruhiy kasalliklari” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

3-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 3, 161-modda, № 5, 267-modda, № 7, 386-modda) quyidagi o‘zgartishlar va qo‘shimcha kiritilsin:

1) 51-modda birinchi qismining 2-bandidagi “ruhiy kasalligi” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

2) 84-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining o‘z harakatlari ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan darajada buzilishi yuzaga kelgan shaxs to‘g‘risidagi jinoyat ishi ushbu Kodeksning 61-bobida belgilangan tartibda aybdorlik haqidagi masala hal qilinmasdan tugatiladi”;

3) 115-moddaning 3-bandidagi “ruhiy yoki jismoniy nuqsoni sababli” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilganligi yoki jismoniy nuqsoni sababli” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

4) 181-moddaning matnidagi “ruhiy kasal” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

5) 196-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy kasal” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

6) 236-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ekspertiza o‘tkazish uchun tibbiy muassasaga joylashtirilishini kutayotgan shaxslarga, shuningdek aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan yoki jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxslarga nisbatan ehtiyot choralari ularning qochib ketishining va boshqa ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etishining oldini olish, shuningdek tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llash haqidagi sud ajrimining ijrosini ta’minlash maqsadida qo‘llanilishi mumkin”;

7) 239-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ehtiyot chorasi faqat ayblanuvchilarga, sudlanuvchilarga, mahkumlarga va aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etgan yoki jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxslarga nisbatan qo‘llanilishi mumkin”;

8) 244-moddaning ikkinchi qismidagi “ruhiy kasallikka chalingan” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

9) 420-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy” degan so‘z “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

10) 458-moddaning:

nomidagi “ruhiy kasalligi” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Surishtiruv, dastlabki tergov yoki sud muhokamasi vaqtida sudlanuvchining ruhiy holati buzilganligi va aqli norasoligi haqidagi masala yuzaga kelgan hollarda sud hukm chiqarish chog‘ida bu masalani yana bir bor muhokama qilishi shart. Sud sudlanuvchi ijtimoiy xavfli qilmishni sodir etish vaqtida aqli norasolik holatda bo‘lgan yoki uni sodir etganidan keyin o‘z harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan darajada ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan deb topgan taqdirda, ushbu Kodeksning 577-moddasida nazarda tutilgan ajrimni chiqaradi”;

11) 534-modda:

nomining ruscha matnidagi “osvobojdeniye” degan so‘z “osvobojdeniya” degan so‘z bilan almashtirilsin;

birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Mahkum jazoni o‘tayotgan vaqtida jazoni o‘tashga monelik qiladigan ruhiy holatining surunkali buzilishi yuzaga kelgan yoki boshqa og‘ir kasallikka duchor bo‘lgan taqdirda sudya jazoning ijro qilinishiga mutasaddi organning taqdimnomasiga binoan, maxsus tibbiy komissiyaning xulosasiga asosan mahkumni o‘talmay qolgan jazoni o‘tashdan ozod qilish to‘g‘risida ajrim chiqarishga haqlidir.

Ruhiy holatining surunkali buzilishi yuzaga kelgan mahkumni o‘talmay qolgan jazodan ozod qilishda sudya unga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov chorasini tayinlashga yoxud uni sog‘liqni saqlash organlari yoki qarindoshlari vasiyligiga berishga haqlidir”;

to‘rtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxslardan tashqari, og‘ir kasallikka duchor bo‘lgan shaxslarni o‘talmay qolgan jazodan ozod qilish masalasini hal etishda sudya sodir etilgan jinoyatning og‘irligini, mahkumning shaxsini va boshqa holatlarni hisobga oladi”;

12) 541-modda birinchi qismidagi “ruhiy kasal shaxslarga qo‘llanayotgan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini o‘zgartirish yoki bekor qilish to‘g‘risidagi” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan qo‘llanilayotgan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini o‘zgartirish, uzaytirish yoki tugatish to‘g‘risidagi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

13) 542-moddaning birinchi qismidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan” degan so‘zlar “jismoniy nuqsonlari bo‘lgan yoki ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

14) 566-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxsning jinoyati to‘g‘risidagi ish bo‘yicha shaxsda ruhiy holatining jinoyat sodir etganidan keyin yuzaga kelgan va jazoning qo‘llanilishini istisno etadigan tarzda buzilganligi isbotlanishi lozim.

Aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etganlik to‘g‘risidagi ish yuzasidan quyidagilar isbotlanishi lozim:

1) ushbu Kodeks 82-moddasining 1, 2 va 5-bandlarida nazarda tutilgan holatlar;

2) qilmishni sodir etgan paytida shaxsning ruhiy holati surunkali yoki vaqtincha buzilganligi, aqli zaifligi yoki ruhiy holatining boshqacha tarzda buzilganligi, bularning oqibatida u aqli norasolik holatida bo‘lganligi, ya’ni o‘z harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini anglay olmaganligi yoki ularni boshqara olmaganligi”;

3) mazkur shaxsning surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi vaqtidagi ruhiy holati.

Jinoyat sodir etganidan so‘ng ruhiy holati buzilgan shaxsning ishi bo‘yicha, xuddi shuningdek ijtimoiy xavfli qilmishni aqli norasolik holatida sodir etgan shaxsning ishi bo‘yicha shaxsning bundan buyongi xulq-atvori uning o‘zi va atrofdagilar uchun xavf tug‘dirishi mumkinligi yoki mumkin emasligi, uning davolanishga muhtojligi yoki muhtoj emasligi, unga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari qo‘llanilishiga zarurat borligini yoki yo‘qligini va aynan qanday choralar qo‘llash lozimligini hal qilish uchun asos bo‘ladigan holatlar isbotlanishi lozim”;

15) 567-moddaning matnidagi “ruhiy kasalligi” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

16) 568-modda birinchi qismining:

1 — 4-bandlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) shaxs ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan paytda ruhiy holati o‘z harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan darajada surunkali yoki vaqtincha buzilganlik, aqli zaiflik yoki ruhiy holatining boshqacha tarzda buzilishi holatida bo‘lganligi;

2) hozirgi vaqtda shaxsning ruhiy holati buzilganligi oqibatida hukm qilish va jazolashning unga axloq tuzatish jihatidan ta’sir ko‘rsata olishi yoki ko‘rsata olmasligi;

3) ushbu ruhiy holatning buzilishi surunkalimi yoki shaxs muayyan muddat mobaynida tuzalishi mumkinmi;

4) shaxs duchor bo‘lgan ruhiy holatning buzilishi yangi ijtimoiy xavfli qilmishni keltirib chiqarishi yoki bunga sabab bo‘lishi mumkinmi”;

6-bandidagi “ruhiy nuqsonlari bormi” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilganmi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

17) 569-moddaning birinchi qismidagi “Basharti gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchining ruhiy yoki boshqa og‘ir kasalligi” degan so‘zlar “Basharti gumon qilinuvchining, ayblanuvchining, sudlanuvchining ruhiy holati buzilganligi yoki boshqa og‘ir kasalligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

18) 571-moddaning to‘rtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Agar sud-psixiatriya ekspertizasining xulosasiga ko‘ra, himoya ostidagi shaxs ruhiy holatining buzilishi jinoyat sodir etilgandan so‘ng yuzaga kelgan yoki u ijtimoiy xavfli qilmishni aqli norasolik holatida sodir etgan bo‘lsa yoxud uning aqli rasoligini istisno etmaydigan, biroq ruhiy holati o‘zini himoya qilish huquqini mustaqil amalga oshirishini qiyinlashtiradigan tarzda buzilgan bo‘lsa, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan himoyachining ishda ishtirok etishi shartligi haqidagi qoida amal qilishda davom etadi”;

19) 576-modda birinchi qismining:

1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) jinoyat sodir etilganmi yoki aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etilganmi”;

3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3) hozirgi vaqtda mazkur shaxsning ruhiy holati buzilganmi”;

4-bandidagi “ruhiy kasallikka duchor bo‘lib qolgan” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

20) 577-modda:

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Keyinchalik ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxs sodir etgan jinoyat to‘g‘risidagi yoki aqli norasolik holatida sodir etilgan ijtimoiy xavfli qilmish haqidagi ish bo‘yicha sud majlisida chiqarilgan sud ajrimi quyidagi qoidalar asosida tuziladi”;

to‘rtinchi qismining 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) shaxsni jinoyat sodir etgan, keyinchalik unda ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan deb e’tirof etish yoxud uni ijtimoiy xavfli qilmishni aqli noraso holatda sodir etgan deb topish to‘g‘risida, shuningdek bu shaxsga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llash yoki qo‘llamaslik to‘g‘risida”;

beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Keyinchalik ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxs sodir etgan jinoyat yoki aqli norasolik holatida sodir etilgan ijtimoiy xavfli qilmish tufayli mulkiy ziyon yetkazilgan bo‘lsa, ziyonning o‘rnini qoplash to‘g‘risidagi masala fuqaroviy sud ishlarini yuritish tartibida hal etiladi”;

21) 578-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

O‘ziga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov chorasi qo‘llanilgan shaxs sog‘aygan taqdirda yoxud ruhiy holati buzilgan shaxs sog‘lig‘ining holati u sud tomonidan dastlab belgilangan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralaridan boshqa xildagi tibbiy choraga muhtoj bo‘ladigan yoxud bunday xildagi choralarga muhtoj bo‘lmaydigan tarzda o‘zgargan taqdirda, sud tibbiy yo‘sindagi majburlov chorasini tugatadi yoki o‘zgartiradi”;

22) 579-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Jinoyat sodir etganligi va buning oqibatida ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelganligi tufayli o‘ziga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari qo‘llanilgan shaxs sog‘aygan taqdirda, sud ish yuritishni shaxsning ruhiy holati buzilgan bosqichdan boshlab umumiy tartibda tiklash to‘g‘risidagi masalani hal qilishi kerak”;

23) 580-modda:

nomi va birinchi qismining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Tibbiy yo‘sindagi majburlov chorasini uzaytirish, o‘zgartirish yoki tugatish va ish yuritishni umumiy tartibda tiklash to‘g‘risidagi masalalarni sud tomonidan ko‘rib chiqishga quyidagilar sabab bo‘ladi”;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Tibbiy yo‘sindagi majburlov chorasi tayinlangan, ruhiy holati buzilgan shaxslarni shifokorlar komissiyalari yoki tibbiy-maslahat komissiyalari tomonidan tekshiruvdan o‘tkazish olti oyda kamida bir marta amalga oshiriladi”;

ikkinchi — o‘ninchi qismlari tegishincha uchinchi — o‘n birinchi qismlar deb hisoblansin;

uchinchi qismidagi “bekor qilish yoki o‘zgartirish” degan so‘zlar “uzaytirish, o‘zgartirish yoki tugatish” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

o‘ninchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Tibbiy yo‘sindagi majburlov chorasini uzaytirish, o‘zgartirish yoki tugatish haqida, shuningdek uni uzaytirishni, o‘zgartirishni yoki tugatishni rad etish to‘g‘risida sud ajrim chiqaradi, bu ajrim sud majlisida o‘qib eshittiriladi”;

o‘n birinchi qismi chiqarib tashlansin.

4-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 3, 156, 160, 161-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda) quyidagi o‘zgartishlar kiritilsin:

1) 20-moddaning matni quyidagi tahririda bayon etilsin:

“G‘ayrihuquqiy harakat yoki harakatsizlik sodir etgan vaqtida aqli norasolik holatida bo‘lgan shaxs, ya’ni ruhiy holatining surunkali yoki vaqtincha buzilganligi, aqli zaifligi yoxud boshqa xil kasallik oqibatida o‘z harakatining (harakatsizligining) ahamiyatini idrok eta olmagan yoki boshqara olmagan shaxs ma’muriy javobgarlikka tortilishi mumkin emas”;

2) 188³-moddaning ikkinchi qismidagi “ruhiy kasalliklari” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

3) 296-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy kasalliklari” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

5-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan “Fuqarolar sog‘lig‘ini saqlash to‘g‘risida”gi 265-I-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 128-modda; 1999-yil, № 5, 124-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda; 2007-yil, № 10, 473-modda; 2010-yil, № 5, 177-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda; 2019-yil, № 5, 265, 267-moddalar) 22-moddasining ikkinchi qismidagi “ruhiy kasalliklarga chalingan” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

6-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan 409-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 6, 175-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 248-modda, № 9, 422-modda, № 12, 595-modda; 2008-yil, № 4, 187-modda, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 4, 136-modda, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 9, 334-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 10, 605-modda; 2019-yil, № 3, 165-modda, № 5, 267-modda) quyidagi o‘zgartishlar va qo‘shimcha kiritilsin:

1) 15-modda ikkinchi qismining:

ikkinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallarga” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan shaxslarga” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yo‘liqqan yoxud ruhiy holati aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda buzilgan mahkumlarga nisbatan — sog‘liqni saqlash organlarining tibbiy muassasalari tomonidan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilinganda esa, jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami ko‘rsatish bo‘limlarida hamda mahkumlarga mo‘ljallangan ixtisoslashgan shifoxonada”;

2) 181-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari sog‘liqni saqlash organlari tomonidan sud-psixiatriya ekspertizasi xulosasiga muvofiq quyidagi tartibda qo‘llaniladi:

majburiy ambulatoriya kuzatuvida bo‘lish va davolanish ruhiy holati buzilgan shaxsning yashash joyi bo‘yicha ruhiy-asab kasalliklari dispanserida (tuman (shahar) psixiatrining xonasida) amalga oshiriladi;

ruhiy holati buzilgan shaxsni jamiyatdan batamom ajratib majburiy davolash, uning ruhiy holatiga qarab, umumiy tartibli psixiatriya muassasasining umumiy kuzatiladigan bo‘limida yoki umumiy tartibli psixiatriya muassasasining maxsus reabilitatsiya bo‘limida yoxud kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida amalga oshiriladi”;

3) 182-modda:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Ruhiy holati aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda buzilgan mahkumlarga nisbatan tibbiy yo‘sindagi majburlov choralari quyidagilarga nisbatan qo‘llaniladi:

jamiyatdan batamom ajratib qo‘yish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazo choralariga hukm qilingan shaxslarga nisbatan — sog‘liqni saqlash organlarining tibbiy muassasalari tomonidan;

ozodlikdan mahrum etish tariqasidagi jazoga hukm qilingan shaxslarga nisbatan — jazoni o‘tash joyida, ozod etilganidan keyin davolashni davom ettirish zarur bo‘lganda esa, sog‘liqni saqlash organlarining tibbiy muassasalari tomonidan umumiy asoslarda”;

4) 184-moddaning:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

matnidagi “Kasallarni” degan so‘z “Ruhiy holati buzilgan shaxslarni” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

5) 187-moddaning matnidagi “Ruhiy kasallarni” degan so‘zlar “Ruhiy holati buzilgan shaxslarni” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

7-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1999-yil 19-avgustda qabul qilingan “Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar to‘g‘risida”gi 813-I-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 210-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2017-yil, № 4, 138-modda, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda) 8-moddasi birinchi qismining to‘rtinchi xatboshisidagi “ruhiy kasalliklar” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

9-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2010-yil 29-sentabrda qabul qilingan “Voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi to‘g‘risida”gi O‘RQ-263-sonli Qonuniga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2010-yil, № 9, 343-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda) quyidagi o‘zgartishlar kiritilsin:

1) 12-modda uchinchi qismining beshinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

2) 14-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

3) 20-modda birinchi qismining:

sakkizinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

o‘n beshinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan so‘zlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

10-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2011-yil 29-sentabrda qabul qilingan “Jinoyat ishini yuritish chog‘ida qamoqda saqlash to‘g‘risida”gi O‘RQ-298-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 9, 251-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda) 40-moddasining ikkinchi qismidagi “ruhiy kasallikka chalingan” degan so‘zlar “ruhiy holati buzilgan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

11-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda) 56-moddasi ikkinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari” degan so‘zlar “jismoniy nuqsonlari yoki ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

12-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 24-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-461-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 2-ilova, № 7, 433-modda, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261, 266-moddalar) 53-moddasi ikkinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari” degan so‘zlar “jismoniy nuqsonlari yoki ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

13-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 25-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-462-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeksi (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 3-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 5, 261-modda) 50-moddasi ikkinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari” degan so‘zlar “jismoniy nuqsonlari yoki ruhiy holatining buzilganligi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin.

14-modda. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

15-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

16-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.