Keyingi yillarda respublikada yerlardan oqilona va samarali foydalanishni tashkil etish, taʼsirchan nazoratni taʼminlash hamda yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri sohalaridagi munosabatlarni kompleks tartibga solishga yoʻnaltirilgan bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi.

Respublikamiz uchun oʻta dolzarb ahamiyatga ega boʻlgan sugʻoriladigan yerlar 4,3 million gektarni, yoki mamlakat umumiy maydonining 9,6 foizini tashkil etib, ularda barcha qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining 95 foizdan ortigʻi yetishtiriladi.

Dasturiy chora-tadbirlar doirasida tizimli ravishda yer resurslarini hisobga olish va yerlardan foydalanishni nazorat qilish, koʻchmas mulk obyektlari, kartografik fondni takomillashtirish yuzasidan yer munosabatlarini tartibga solish sohasida yer qonunchiligiga rioya etish boʻyicha doimiy monitoring qilish tizimi ishlab chiqilib joriy etildi, koʻchmas mulk obyektlarini yalpi xatlovdan oʻtkazish, 21 ta davlat kadastrlarini integratsiyalashuviga qaratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy geoaxborot tizimini tashkil etish ishlari amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, oʻtkazilgan tahlillar quyidagilarni koʻrsatmoqda:

joylarda yerdan nooqilona foydalanishning oʻz vaqtida oldini olish boʻyicha oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda yetarli darajada tizimli ishlar amalga oshirilmayapti;

qishloq aholi punktlarida va mahallalarda, ayniqsa, olis hududlarda yerlardan foydalanish holatini muntazam monitoring qilish ishlari yetarli darajada olib borilmayapti;

mavjud xodimlar soni yer resurslaridan foydalanishni nazorat qilish va ularning hisobini yuritishni toʻliq amalga oshirish imkonini bermayapti.

Yuqoridagi kamchiliklar yerlardan oqilona va maqsadli foydalanish, shuningdek, tarmoqda qonun hujjatlariga rioya etish ustidan toʻlaqonli taʼsirchan nazoratni taʼminlash imkonini bermayapti.

Respublikamiz yer resurslaridan foydalanish samaradorligini, qishloq xoʻjaligi yerlari unumdorligini oshirish, shuningdek, soha faoliyatini takomillashtirish va uning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yerlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish borasida nazoratni kuchaytirish, geodeziya va kartografiya faoliyatini takomillashtirish, davlat kadastrlari yuritishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qarori qabul qilindi.

Qabul qilingan hujjatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatining asosiy vazifalari va yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilandi:

erdan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, kartografiya va geodeziya faoliyati boʻyicha yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlash;

erdan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan tizimli davlat nazoratini hamda qonun hujjatlariga soʻzsiz rioya etilishi boʻyicha davlat geodeziya nazoratini amalga oshirish;

tuproq unumdorligini oshirish, yerlardan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish boʻyicha davlat dasturlarini ishlab chiqish hamda amalga oshirish;

yer tuzish, yerdan foydalanish, tuproq unumdorligini oshirish sohalarida davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflar tayyorlash, yer resurslaridan foydalanish hamda yerdan foydalanish istiqbolini va sxemalarini prognozlashtirish va rejalashtirishda qatnashish;

uchuvchisiz apparatlardan foydalangan holda qishloq xoʻjalik yerlarini, qishloq xoʻjalik ekinlari va ularni parvarishlashni monitoring qilish, geodezik maʼlumotlar va kartografik materiallardan foydalangan holda sunʼiy yoʻldosh navigatsiya tizimi ishlashini taʼminlash va boshqalar.

Qabul qilingan hujjatda Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot institutini Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi tarkibidan Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkazish koʻzda tutilgan.

Bu oʻz navbatida qoʻmitaga yuklangan vazifa va topshiriqlarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish imkoniyatini yaratadi, institut bilan hamkorlikda ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish orqali, birinchi navbatda tuproqning tarkibi va maxsus ilmiy laboratoriyalarda tuproqdagi barcha jarayonlarni oʻrganish orqali sugʻoriladigan yerlarning unumdorligi va ularning ball-boniteti aniqlanadi.

Davlat kadastrlarini yuritishni tashkil etish darajasini oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi raisining oʻrinbosari lavozimi joriy etildi. U davlat kadastrlari sohasini muvofiqlashtirish, tizimga ilgʻor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq etish va xalqaro munosabatlarni rivojlantirish ishlariga masʼul etib belgilandi.

Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasiga, uning hududiy boʻlinmalariga mavjud shtatlarga qoʻshimcha ravishda 937 ta muhandis-er tuzuvchilar shtat birligi, shundan 92 foizi qoʻmitaning tuman boʻlimlariga berilmoqda.

Qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorida qoʻmita tizimining tashkiliy tuzilmasi, qoʻmita markaziy apparatining tuzilmasi, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalari, tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarining namunaviy tuzilmasi va xodimlarining cheklangan umumiy soni tasdiqlandi.

Shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatini samarali tashkil qilish, sohaga ilgʻor fan-texnika yutuqlarini joriy etish, moddiy-texnika bazasini yangilash, tarmoqqa xalqaro grantlarni jalb qilish chora-tadb�rlari dasturi tasdiqlangan.

Qoʻmita va uning hududiy boʻlinmalari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash maqsadida tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarini xizmat avtomashinalari, joylardagi mutaxassislarni zamonaviy oʻlchov asboblari, xizmat xonalari bilan taʼminlash belgilangan.

Yer resurslaridan oqilona foydalanish va qonun hujjatlariga rioya etilishi nazoratini taʼminlash kabi asosiy vazifalarni bajarish uchun qoʻmita va uning hududiy organlari oʻzlarining vakolatlari doirasida sudlarga beriladigan daʼvo arizalari boʻyicha davlat boji toʻlashdan ozod etilmoqda.

Mazkur farmon va qarorning amalga oshirilishi:

birinchidan, respublikamiz yer resurslaridan foydalanish samaradorligini va qishloq xoʻjaligi yerlari unumdorligini oshirish;

ikkinchidan, qishloq xoʻjaligi yerlaridan, ayniqsa, sugʻoriladigan yerlardan boshqa maqsadlarda foydalanishning oldini olish yuzasidan qattiq nazorat oʻrnatish, shuningdek, respublika yer fondi hisobini yuritishni tizimlashtirish;

uchinchidan, zamonaviy yuqori texnologiyali texnik vositalar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;

toʻrtinchidan, Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi va uning hududiy boʻlinmalari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, soha mutaxassislariga yuklangan vazifalarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish imkonini beradi.