Jahon bozoridagi ahvolni oʻrganish va Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi roʻyxatga olgan amaldagi barter shartnomalarini tahlil qilish tovar ayirboshlash operatsiyalari asosida yetkazib berilayotgan va xarid qilinayotgan tovarlarning qiymat jihatdan tengligi qoʻpol ravishda buzilayotganligidan dalolat beradi. Koʻpgina hollarda Oʻzbekistondan yetkazilib berilayotgan strategik mahsulot va xomashyo: paxta tolasi, rangli metallar, azot va fosfat oʻgʻitlarining narxi yashirincha arzonlashtirilganligi hisobiga respublikaga gilamlar, sigaretalar, spirtli ichimliklar va shu singari mollar oshirilgan narxda olib kelinmoqda.

Bunday barter operatsiyalarini amalga oshirishda tashqi iqtisodiy faoliyat qatnashchilarining manfaatdorligi ularning soliqlarni toʻlashdan oʻzlarini chetga olish, baʼzan valyutada olingan foydaning bir qismini yashirish, jumladan qonunni buzib, Oʻzbekiston iqtisodiyoti, korxona va xoʻjalik mehnat jamoasining manfaatlariga ziyon yetkazgan holda eng koʻp foyda olish istagi bilan ham ragʻbatlantirilmoqda.

Bularning hammasi Oʻzbekistonning eksport xomashyo zaxiralaridan nooqilona foydalanishiga, tashqi bozorlarda ularning narxi keskin pasayishiga, respublikaga valyuta tushumlari cheklanishiga va jiddiy suiisteʼmolliklarga olib keladi.

Yuqorida bayon etilganlar munosabati bilan:

1. 1993-yilning 16-iyulidan valyutasiz asosda eksport-import barter operatsiyalarini amalga oshirish uchun shartnomalar tuzish taqiqlanadi.

2. Ayrim hollarda, neftni qayta ishlash mahsulotiga, binokorlik materiallari va yogʻoch-taxtaga isteʼmolchilarning va xoʻjaliklarning talabini qondirish maqsadida ularni soliq solinadigan barter shartnomalari boʻyicha olib kelishga yoʻl qoʻyiladi.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

oʻn kun muddat ichida barter operatsiyalari boʻyicha respublikaga olib kelinadigan tovarlar va mahsulot roʻyxatini aniqlasin. Ular yuzasidan shartnomalar tuzish tartibini va bajarilishi boʻyicha nazoratni belgilasin;

oʻn kun ichida amaldagi barter shartnomalarini tugallash tartibini belgilasin;

bir oy muddat davomida hukumatning ilgari qabul qilingan qarorlarini ushbu Farmonga muvofiqlashtirilsin.

4. Vazirliklar va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining rahbarlari mazkur Farmon qoidalari ogʻishmay bajarilishini taʼminlovchi zarur choralar koʻrsinlar.