Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni, 30.08.2001 yildagi 269-II-son
Дата вступления в силу
18.09.2001
Рус
Eng
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
|
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni MADANIY MEROS OBYEKTLARINI MUHOFAZA qILISH VA ULARDAN FOYDALANISH TOʻgʻRISIDA I. UMUMIY QOIDALAR 1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi Ushbu Qonunning maqsadi Oʻzbekiston xalqining umummilliy boyligi boʻlmish madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat. 2-modda. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilik (2-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. (2-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Qoraqalpogʻiston Respublikasida madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi munosabatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunchiligi bilan ham tartibga solinadi. (2-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi. (2-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 3-modda. Asosiy tushunchalar Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: ansambllar — tarixan tarkib topgan hududda aniq koʻzga tashlanadigan, atrof manzarasi bilan umumiyligi yoki aloqadorligi tarixiy, arxeologik, meʼmoriy, estetik yoki ijtimoiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan, ijtimoiy, maʼmuriy, diniy, ilmiy, oʻquv-taʼlim, istehkom, saroy, turarjoy, savdo, ishlab chiqarish va boshqa ahamiyatga molik hamda rassomlik, haykaltaroshlik, amaliy bezak sanʼati, meʼmorchilik asarlari bilan bogʻliqlikda alohida yoki oʻzaro birgalikda turgan yodgorliklar, imoratlar va inshootlar guruhlari, shuningdek tarixiy tarhlarning hamda manzilgohlar imoratlarining qoldiqlari, landshaft arxitekturasi va bogʻ-rogʻ sanʼati asarlari (bogʻlar, istirohat bogʻlari, xiyobonlar, sayilgohlar); diqqatga sazovor joylar — inson va tabiat ijodining mushtarak mahsuli, shuningdek tarixiy, arxeologik, shaharsozlik, estetik, etnologik yoki antropologik qimmatga ega boʻlgan hududlar, shu jumladan xalq hunarmandchiligi maskanlari, tarixiy manzilgohlar yoki shaharsozlik tarhi markazlari va tarixiy (shu jumladan harbiy) voqealar, yodgorliklar, atoqli tarixiy shaxslarning hayoti bilan bogʻliq boʻlgan imoratlar, xotira joylari, tabiiy landshaftlar, shuningdek koʻhna shaharlar, shahristonlar, manzilgohlar, qarorgohlar imoratlarining madaniy qatlamlari, qoldiqlari, marosimlar bajo etiladigan joylar; yodgorliklar — tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan ayrim imoratlar, binolar va inshootlar, ular bilan bogʻliq boʻlgan rassomlik, haykaltaroshlik, amaliy bezak sanʼati asarlari hamda shu imoratlar, binolar va inshootlarning tarixan tarkib topgan hududlari, shuningdek memorial uylar, kvartiralar, qabristonlar, maqbaralar va ayrim qabrlar, monumental sanʼat asarlari, fan va texnika (shu jumladan harbiy texnika) obyektlari, antropologiya, etnografiya, numizmatika, epigrafika, kartografiya, fotografiya materiallari, kinofilmlar, audio-, video yozuvlar hamda boshqa jismlardagi yozuvlar, adabiyot va sanʼat asarlari, arxiv, qoʻlyozma va chizma hujjatlar, qadimgi qoʻlyozma kitoblar, harf terish usulida chiqarilgan dastlabki kitoblar, nodir va noyob nashrlar, notalar, muqaddas buyumlar va memorial xususiyatga ega boʻlgan ashyolar, tosh haykallar, qoyaga oʻyib solingan tasvirlar, arxeologiya yodgorliklari; madaniy meros obyektlari — moddiy va nomoddiy madaniy meros obyektlari; moddiy madaniy meros obyektlari — tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan ansambllar, diqqatga sazovor joylar va yodgorliklar; nomoddiy madaniy meros obyektlari — tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan urf-odatlar, xalq ijodiyoti (soʻz, raqs, musiqa, tomosha sanʼati), shuningdek ular hamda xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼati bilan bogʻliq bilimlar, koʻnikmalar, asbob-anjomlar, artefaktlar, madaniy makonlar. (3-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 4-modda. Moddiy madaniy meros obyektlarining toifalari Moddiy madaniy meros obyektlari quyidagi toifalarga boʻlinadi: butun mamlakat tarixi va madaniyati uchun alohida ahamiyatga molik tarixiy, ilmiy, meʼmoriy, badiiy va memorial qimmatga ega boʻlgan respublika ahamiyatidagi moddiy madaniy meros obyektlari; viloyat, tuman, shahar tarixi va madaniyati uchun alohida ahamiyatga molik tarixiy, ilmiy, meʼmoriy, badiiy va memorial qimmatga ega boʻlgan mahalliy ahamiyatdagi moddiy madaniy meros obyektlari. (4-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) II. MADANIY MEROS OBYEKTLARINI MUHOFAZA QILISH VA ULARDAN FOYDALANISH SOHASIDAGI DAVLAT BOSHQARUVI 5-modda. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi organlar Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan amalga oshiriladi. (5-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshiradi; madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish va ulardan foydalanish davlat dasturlarini tasdiqlaydi; Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini va Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatini yuritish tartibini belgilaydi; (6-moddaning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi; respublika ahamiyatidagi moddiy madaniy meros obyektlarining, shu jumladan Umumjahon madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan obyektlarning hududlari va muhofaza tegralaridan foydalanish tartibotlarini tasdiqlaydi; (6-moddaning oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) tarixiy-madaniy qoʻriqxonalarni, muzey-qoʻriqxonalarni va tarixiy manzilgohlarni tuzish tartibi va saqlash tartibotini belgilaydi; madaniy meros obyektlarini tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish tartibini belgilaydi; qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. (6-moddaning toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari (7-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 13-iyundagi OʻRQ-436-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2017-y., 24-son, 487-modda) Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi: nomoddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikka yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi; nomoddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish va ulardan foydalanish davlat dasturlarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi; nomoddiy madaniy meros obyektlarining aniqlanishini, hisobga olinishini, muhofaza qilinishini, targʻib qilinishini va ulardan foydalanilishini taʼminlaydi; nomoddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish masalalari boʻyicha respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatini yuritadi; nomoddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasini tashkil etadi va amalga oshiradi; qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. (7-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 71-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi: moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikka yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish va ulardan foydalanish davlat dasturlarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi; moddiy madaniy meros obyektlarini ilmiy va ilmiy-texnik jihatdan tadqiq etish, konservatsiyalash, taʼmirlash hamda ulardan hozirgi zamonda foydalanishga moslashtirish boʻyicha davlat dasturlarini amalga oshiradi; moddiy madaniy meros obyektlarining aniqlanishini, hisobga olinishini, muhofaza qilinishini, targʻib qilinishini va ulardan foydalanilishini taʼminlaydi; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish masalalari boʻyicha davlat boshqaruvi organlarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini yuritadi; moddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasini tashkil etadi va amalga oshiradi; qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. (71-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligining madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari (8-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi Oʻzbekiston Respublikasining Milliy arxiv fondida turgan madaniy meros hujjatli obyektlarini oʻziga berilgan vakolatlar doirasida hisobga olinishi, muhofaza qilinishi va ulardan foydalanilishini amalga oshiradi. (8-moddaning manti Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) 9-modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari (9-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻzlariga berilgan vakolatlar doirasida oʻz hududlarida joylashgan madaniy meros obyektlarini aniqlaydilar hamda ularni hisobga oladilar, muhofaza qiladilar, asraydilar va ulardan foydalanadilar, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini taʼminlaydilar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va jamoat birlashmalarini madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish va ulardan foydalanish tadbirlarini oʻtkazishga jalb etadilar. (9-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) III. MADANIY MEROS OBYEKTLARINI DAVLAT TOMONIDAN MUHOFAZA QILISH 10-modda. Madaniy meros obyektlarining davlat tomonidan muhofaza qilinishini taʼminlash Madaniy meros obyektlarini davlat tomonidan muhofaza qilish bu madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasida davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi organlar tomonidan koʻriladigan huquqiy, tashkiliy, moliyaviy, axborotga doir, moddiy-texnikaviy va boshqa chora-tadbirlar tizimidir. Madaniy meros obyektlarini davlat tomonidan muhofaza qilish: tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan obyektlarni davlat hisobiga olish, hamda Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini va Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatini yuritish; madaniy meros obyektlarining ilmiy va ilmiy-texnik tadqiq etilishini rivojlantirish; madaniy meros obyektlarini tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish; moddiy madaniy meros obyektlari muhofaza tegralarining loyihalarini ishlab chiqish; moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan yerlarda hamda ularga tutash hududlarda yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlari va boshqa ishlarni, moddiy madaniy meros obyektlarini asrash boʻyicha ishlarni amalga oshirish, shuningdek moddiy madaniy meros obyektlarida ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar oʻtkazish uchun ruxsatnomalar berish; (10-moddaning ikkinchi qismi oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-apreldagi OʻRQ-476-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.04.2018-y., 03/18/476/1087-son) alohida tartibga solinishi lozim boʻlgan va moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish bilan bogʻliq shaharsozlik faoliyati obyektlarining chegaralarini belgilash; moddiy madaniy meros obyektlarida muhofaza belgilarini oʻrnatish; madaniy meros obyektlari holatining monitoringini amalga oshirish. Madaniy meros obyektlarini davlat tomonidan muhofaza qilish qonunchilikka muvofiq boshqa chora-tadbirlar orqali ham taʼminlanishi mumkin. (10-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 11-modda. Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastri va Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxati Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastri Davlat kadastrlari yagona tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi hamda u moddiy madaniy meros obyektlarining geografik joylashuvi, huquqiy maqomi, miqdor, sifat tavsiflari va bahosi toʻgʻrisidagi yangilanib turiladigan maʼlumotlar va hujjatlar tizimidan iborat boʻladi. Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini yuritishga quyidagilar kiradi: moddiy madaniy meros obyektlariga doir mulk huquqi va boshqa huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish; moddiy madaniy meros obyektlarining miqdor va sifat tavsiflarini hisobga olish; moddiy madaniy meros obyektlarini sifat va qiymat jihatidan baholash; kadastr axborotini tizimga solish, saqlash va yangilab borish; moddiy madaniy meros obyektlarining holati haqida hisobotlar tuzish; Davlat kadastrlari yagona tizimiga kiritish uchun tegishli axborot taqdim etish; foydalanuvchilarni qonunchilikda belgilangan tartibda kadastr axboroti bilan taʼminlash. (11-modda ikkinchi qismi sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxati nomoddiy madaniy meros obyektlari toʻgʻrisidagi yangilanib turiladigan maʼlumotlar koʻrsatilgan hisobga olish hujjatidan iborat boʻladi. Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatini yuritishga quyidagilar kiradi: nomoddiy madaniy meros obyektini identifikatsiya qilish; tegishli nomoddiy madaniy meros obyektlarining tarmoqlari, yoʻnalishlari, janrlari va uslublarini tasniflash; nomoddiy madaniy meros obyektlarini doimiy ravishda tiklovchi shaxslarni, guruhlarni koʻrsatish; maʼlumotlarni tizimga solish, saqlash va yangilab borish; nomoddiy madaniy meros obyektlarining sifat holatini aniqlash va uning natijalari boʻyicha hisobotlar tuzish. Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini va Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatini yuritish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. (11-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 12-modda. Madaniy meros obyektini Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga yoki Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatiga kiritish Tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan obyektlarni Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritish Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan, ularni Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatiga kiritish esa Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan mahalliy davlat hokimiyati organlarining, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarning takliflari asosida amalga oshiriladi. (12-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) Tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan obyektlarni Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga yoki Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatiga kiritish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi olingan kundan eʼtiboran mazkur obyektlar aniqlangan madaniy meros obyektlari jumlasiga kiritiladi. Arxeologiya yodgorliklari topilgan paytidan eʼtiboran aniqlangan moddiy madaniy meros obyektlari jumlasiga kiritiladi. Tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan yangi aniqlangan moddiy madaniy meros obyektlari Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilishi toʻgʻrisidagi masala hal qilingungacha ushbu Qonun talablariga muvofiq muhofaza qilinishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi aniqlangan moddiy madaniy meros obyektining mulkdorini mazkur obyekt Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilganligi toʻgʻrisida qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida xabardor qilishi shart. (12-moddaning beshinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 13-modda. Moddiy madaniy meros obyektining pasporti Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilgan moddiy madaniy meros obyektiga moddiy madaniy meros obyektining pasporti berilib, unga mazkur moddiy madaniy meros obyektini muhofaza qilish mazmunidan iborat maʼlumotlar va obyektning tavsiflari kiritiladi. (13-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 14-modda. Moddiy madaniy meros obyektini Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarish Moddiy madaniy meros obyektini moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarish, agar obyekt jisman toʻla yoʻqotilgan boʻlsa yoki moddiy madaniy meros obyekti sifatidagi oʻz qimmatini yoʻqotgan boʻlsa, tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan amalga oshiriladi. (14-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) Moddiy madaniy meros obyektini Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarish toʻgʻrisidagi qaror ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi. (14-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 15-modda. Madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi Madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi: madaniy meros obyekti Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga yoki Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatiga kiritilishini asoslash; moddiy madaniy meros obyektining toifasini belgilash; moddiy madaniy meros obyektining toifasi oʻzgartirilishini asoslash; moddiy madaniy meros obyektini Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarish; moddiy madaniy meros obyektlari muhofaza tegralari loyihalarining shaharsozlik va loyihalash hujjatlariga, shuningdek moʻljallanayotgan yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlari va boshqa ishlarning moddiy madaniy meros obyektlarini asrash talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida oʻtkaziladi. Moddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan, nomoddiy madaniy meros namunalarining tarixiy-madaniy ekspertizasi esa Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan tashkil etiladi va amalga oshiriladi. (15-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 16-modda. Tarixiy-madaniy ekspertiza obyektlari Tarixiy-madaniy ekspertiza obyektlari quyidagilardir: xoʻjalik jihatidan oʻzlashtirilishi lozim boʻlgan yer uchastkalari, agar ularda moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan boʻlsa; madaniy meros obyektlari Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga yoki Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatiga kiritilishini asoslovchi materiallar; moddiy madaniy meros obyektlari Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarilishini asoslovchi materiallar; moddiy madaniy meros obyektining toifasi belgilanishini yoki oʻzgartirilishini asoslovchi materiallar; ushbu Qonunda belgilangan hollarda shaharsozlik va loyiha hujjatlari; moddiy madaniy meros obyektlariga bevosita yoki bilvosita taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlari va boshqa ishlarni asoslovchi hujjatlar. (16-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 17-modda.Moddiy madaniy meros obyektlari qoʻriqlanadigan tegralar Moddiy madaniy meros obyektining oʻzgartirilishi mumkin boʻlmagan oʻziga xos xususiyatlarini va uning tarixiy muhitini saqlab qolish maqsadida unga tutash hududda muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari, qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralari belgilab qoʻyiladi. Muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarining chegaralari va ularni saqlash tartibotlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. (17-moddaning nomi va birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 18-modda. Madaniy meros obyektlarining holati ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari Nomoddiy madaniy meros obyektlarining roʻyxatiga kiritilgan madaniy meros obyektlari holatini nazorat qilishi shart. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilgan madaniy meros obyektlari holatini nazorat qilishi hamda ularning asralishi yuzasidan joriy va istiqbol dasturlarini ishlab chiqish maqsadida besh yilda bir marta moddiy madaniy meros obyektlarining holatini koʻrikdan oʻtkazishi hamda ularni qayd etishi shart. (18-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 19-modda. Madaniy meros obyektlarini Umumjahon madaniy merosi roʻyxatiga yoki Insoniyat nomoddiy madaniy merosining reprezentativ roʻyxatiga kiritish Tarix, sanʼat, fan, estetika, etnologiya yoki antropologiya nuqtai nazaridan har tomonlama beqiyos qimmatga ega boʻlgan madaniy meros obyektlari Umumjahon madaniy va tabiiy merosini muhofaza qilish toʻgʻrisidagi konvensiya hamda Nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiyada belgilangan tartibda tegishincha Umumjahon madaniy merosi roʻyxatiga yoki Insoniyat nomoddiy madaniy merosining reprezentativ roʻyxatiga kiritish yoʻli bilan jahon madaniy merosi obyektlari jumlasiga kiritilishi mumkin. Madaniy meros obyektlari tarixiy-madaniy ekspertizasining xulosasi asosida madaniy meros obyektlarini Umumjahon madaniy merosi roʻyxatiga yoki Insoniyat nomoddiy madaniy merosining reprezentativ roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisidagi takliflar hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taʼlim, fan va madaniyat masalalari boʻyicha tashkiloti (YUNESKO) huzuridagi Umumjahon merosi qoʻmitasi va Nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilish boʻyicha hukumatlararo qoʻmita talablariga muvofiq rasmiylashtirilgan hujjatlar yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining YUNESKO ishlari boʻyicha Milliy komissiyasiga yuboriladi (19-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) IV. MADANIY MEROS OBYEKTLARINI ASRASH 20-modda. Madaniy meros obyektlarini asrash chora-tadbirlari Moddiy madaniy meros obyektlarini asrash chora-tadbirlari ularni konservatsiyalash, tuzatish, taʼmirlash, hozirgi zamonda foydalanishga moslashtirishni, shuningdek ular bilan bogʻliq ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlarini oʻz ichiga oladi. Moddiy madaniy meros obyektini konservatsiyalash — moddiy madaniy meros obyektini mavjud koʻrinishida asrash va uning holati yomonlashuvining oldini olish maqsadida amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlari majmui. Moddiy madaniy meros obyektini tuzatish — moddiy madaniy meros obyektining muhofaza mazmunini tashkil etuvchi oʻziga xos xususiyatlarini oʻzgartirmagan holda obyektni foydalanish holatida saqlab turish maqsadida amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlari majmui. Moddiy madaniy meros obyektini taʼmirlash — moddiy madaniy meros obyektining tarixiy va estetik qimmatini aniqlash hamda saqlab qolish va uning but saqlanishini taʼminlash maqsadida amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlari majmui. Moddiy madaniy meros obyektini hozirgi zamonda foydalanishga moslashtirish — moddiy madaniy meros obyektining tarixiy-badiiy qimmatini va asralishini oʻzgartirmasdan uning tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan unsurlarini taʼmirlash asosida undan hozirgi zamonda foydalanishga shart-sharoit yaratish maqsadida amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlari majmui. Nomoddiy madaniy meros obyektlarini asrash chora-tadbirlari ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, hujjatlashtirish, targʻib qilish va ragʻbatlantirish ishlarini oʻz ichiga oladi. Moddiy madaniy meros obyektini asrashga doir ishlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan beriladigan ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi. (20-moddaning yettinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 21-modda. Yoʻqotilgan madaniy meros obyektini asli holiga keltirish Yoʻqotilgan moddiy madaniy meros obyekti alohida tarixiy, ilmiy, badiiy, shaharsozlik yoki oʻzgacha ijtimoiy ahamiyatga molik boʻlgan hollarda yoʻqotilgan moddiy madaniy meros obyekti taʼmirlash usullari orqali asli holiga keltiriladi. Yoʻqotilgan nomoddiy madaniy meros obyekti alohida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha ijtimoiy ahamiyatga molik boʻlgan hollarda yoʻqotilgan nomoddiy madaniy meros obyekti ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, taʼmirlash usullari orqali asli holiga keltiriladi. Yoʻqotilgan nomoddiy madaniy meros obyektini Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan asli holiga keltirish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi xulosasi asosidagi taqdimnomasiga binoan, manfaatdor organlar va tashkilotlarning fikri hisobga olingan holda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi. Yoʻqotilgan moddiy madaniy meros obyektini Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan asli holiga keltirish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi xulosasi asosidagi taqdimnomasiga binoan, manfaatdor organlar va tashkilotlarning fikri hisobga olingan holda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi. (21-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuniga asosan uchinchi va toʻrtinchi qismlar bilan almashtirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) 22-modda. Arxeologiya yodgorliklarini tadqiq etish Arxeologiya yodgorliklarini tadqiq etishga faqat Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi beradigan ruxsatnomalar mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi/ (22-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) Arxeologiya yodgorliklarini tadqiq etayotgan shaxslar ularning boshlangʻich konservatsiya qilinishi va asralishini taʼminlashlari shart. Qazish va qidirish ishlari tugaganidan keyin, lekin ruxsatnomalarning amal qilish muddatlari oʻtmasidan oldin, arxeologiya yodgorliklarini tadqiq etayotgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga hisobot taqdim etishlari hamda qazish va qidirish natijasida topilgan hamda tarixiy, ilmiy, madaniy yoki oʻzgacha qimmatga ega boʻlgan ashyolarni belgilangan tartibda davlatga topshirishlari shart. (22-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) V. MODDIY MADANIY MEROS OBYEKTLARIGA EGALIK QILISH, ULARDAN FOYDALANISH VA ULARNI TASARRUF ETISH 23-modda. Moddiy madaniy meros obyektlariga egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf etishning oʻziga xos jihatlari Moddiy madaniy meros obyektining mulkdori oʻziga qarashli boʻlgan moddiy madaniy meros obyekti yoʻqotilsa uning oʻrni toʻldirib boʻlinmasligini hamda uning tarixiy, madaniy yoki ilmiy ahamiyatini hisobga olgan holda, uni saqlab turish vazifasini zimmasiga oladi. Moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan yer uchastkalarining egalari (mulkdorlari) zimmasiga mazkur obyektlarni saqlab turish vazifasi, shuningdek qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar yuklanishi mumkin. (23-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Moddiy madaniy meros obyektining ijarasi ijara shartnomasi asosida amalga oshirilib, unda moddiy madaniy meros obyektini saqlash talablari qayd etilgan boʻlishi kerak. Davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyektlari davlat tasarrufidan chiqarilishi va xususiylashtirilishi mumkin emas. 24-modda. Moddiy madaniy meros obyektlaridan foydalanish Moddiy madaniy meros obyektlarining mulkdorlari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar: moddiy madaniy meros obyektining tashqi va ichki koʻrinishini moddiy madaniy meros obyektining pasportiga kiritilgan muhofaza mazmuni maʼlumotlariga muvofiq holda saqlash; moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan yerlarda hamda ularga tutash hududlarda yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlari va boshqa ishlarni amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining ruxsatnomasini olish; (24-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni saqlab turish tartibotini taʼminlash; moddiy madaniy meros obyektining mulkdori tomonidan belgilanadigan shartlardagi moddiy madaniy meros obyektining hamma uchun ochiqligi talablarini albatta bajargan holda ularning asralishini taʼminlashga majburdirlar. 25-modda. Moddiy madaniy meros obyektidan foydalanish huquqlarining cheklanishi Moddiy madaniy meros obyektidan foydalanish shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan mazkur moddiy madaniy meros obyektining, uning tevarak atrofidagi tabiiy muhitning muhofaza qilinishi, asralishi, targʻib qilinishi va undan foydalanilishi uchun, jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi uchun qay darajada zarur boʻlsa, shu darajada cheklanishi mumkin. (25-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) Xususiy mulkda turgan moddiy madaniy meros obyektidan foydalanish huquqi qonunda nazarda tutilgan hollarda sud qarori bilan cheklanishi mumkin. Moddiy madaniy meros obyektidan foydalanishda cheklashni joriy etish zaruriyatini yuzaga keltirgan holatlar yoki shart-sharoitlar bartaraf etilgan taqdirda mazkur obyektdan foydalanish huquqi toʻla hajmda tiklanadi. 26-modda. Moddiy madaniy meros obyektiga doir mulk huquqining bekor qilinishi Moddiy madaniy meros obyektiga doir mulk huquqi qonunchilikka muvofiq bekor qilinishi mumkin. (26-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Xususiy mulkda turgan moddiy madaniy meros obyekti qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda sud qarori bilan mulkdordan olib qoʻyilishi mumkin. (2-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Umumiy mulkda turgan moddiy madaniy meros obyektlari va ularning ajralmas qismi hisoblanadigan yer uchastkalari boʻlinmaydi. 27-modda. Davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyektini tekin foydalanishga berish Davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyekti tekin foydalanish shartnomasi shartlarida quyidagilarga berib qoʻyilishi mumkin: moddiy madaniy meros obyektlarini saqlash maqsadida faoliyat yuritayotgan jamoat birlashmalariga; bolalar jamoat birlashmalariga; nogironligi boʻlgan shaxslar jamoat birlashmalariga; (27-moddaning birinchi qismi toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 17-maydagi OʻRQ-770-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.05.2022-y., 03/22/770/0424-son) diniy tashkilotlarga. Moddiy madaniy meros obyektidan tekin foydalanish shartnomasi qonunchilikda belgilangan tartibda tuziladi va u moddiy madaniy meros obyektini saqlash boʻyicha talablarni oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak. (27-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 28-modda. Moddiy madaniy meros obyektidan foydalanish huquqining bekor qilinishi Moddiy madaniy meros obyektidan foydalanish huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda quyidagi hollarda bekor qilinadi: (28-modda birinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) moddiy madaniy meros obyektidan tekin foydalanish shartnomasi yoki ijara muddati oʻtganidan keyin foydalanuvchi foydalanish huquqidan ixtiyoriy ravishda voz kechganda; foydalanuvchi-jismoniy shaxs vafot etganda; foydalanuvchi-yuridik shaxs tugatilganda; moddiy madaniy meros obyektiga foydalanuvchi qasddan zarar yetkazganda; moddiy madaniy meros obyekti joylashgan yer uchastkasi jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilganda. (28-modda birinchi qismining oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyundagi OʻRQ-782-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.06.2022-y., 03/22/782/0576-son — 2022-yil 1-oktabrdan kuchga kiradi) Moddiy madaniy meros obyektlaridan foydalanish huquqi qonunchilikka muvofiq boshqa hollarda ham bekor qilinishi mumkin. (28-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) (V bob Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) VI. ALOHIDA MUHOFAZA QILINADIGAN TARIXIY-MADANIY HUDUDLAR 29-modda. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilgan alohida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan moddiy madaniy meros obyektlari hududida alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar tashkil etilishi mumkin. (29-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar, muzey-qoʻriqxonalar, tarixiy manzilgohlar koʻrinishida va qonunchilikka muvofiq boshqa shakllarda tashkil etiladi. (29-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish tartibi hamda ularni saqlash tartiboti Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. 30-modda. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar Diqqatga sazovor joy yoki uning bir qismi hamda shu tegrada joylashgan yodgorliklar va ansambllar birgalikda tarixiy-madaniy qoʻriqxona hisoblanib, unda alohida tartibot oʻrnatiladi. Bu tartibot moddiy madaniy meros obyektlari tevarak atrofidagi tarixiy muhit bilan birga asralishini, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududining yaxlitligini, shuningdek mazkur hudud chegaralarida qurilish va xoʻjalik faoliyati tartibga solib turilishini taʼminlaydi. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona va u bilan bogʻliq tabiiy landshaft tarkibiga kiruvchi moddiy madaniy meros obyektlarida muzeylar yaratilsa, shuningdek tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududida ilgari udum boʻlgan anʼanaviy xoʻjalik faoliyatini va boshqa faoliyatni tiklash zarurati tugʻilsa, mazkur tarixiy-madaniy qoʻriqxona muzey-qoʻriqxona deb hisoblanadi. (30-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 31-modda. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona va muzey-qoʻriqxona chegarasi Tarixiy-madaniy qoʻriqxona va muzey-qoʻriqxona chegarasi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan tarixiy-madaniy reja va (yoki) tarixiy-madaniy qoʻriqxona hamda muzey qoʻriqxonaning taklif qilinayotgan chegarasini asoslab beruvchi boshqa materiallar asosida aniqlanadi. (31-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi OʻRQ-1160-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) Tarixiy-madaniy qoʻriqxona va muzey-qoʻriqxona chegarasi diqqatga sazovor joyning chegarasiga toʻgʻri kelmasligi mumkin. 32-modda. Tarixiy manzilgoh Tarixiy manzilgoh deyilganda uning hududi doirasida oʻtmishda yaratilgan, tarixiy, estetik, ijtimoiy-madaniy, arxeologik, meʼmoriy yoki shaharsozlik qimmatiga ega boʻlgan va xalqning oʻziga xosligini, uning jahon madaniyatiga qoʻshgan hissasini saqlab qolish uchun muhim ahamiyatga molik moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan manzilgohlar tushuniladi. (32-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) Tarixiy manzilgohda joylashgan va shaharning muayyan boʻlagi sifatida tarixiy qimmatga ega boʻlgan barcha obyektlar: rejaviy tarh, imorat, kompozitsiya, tabiiy landshaft, arxeologik qatlam, shahardagi turli (boʻsh turgan, imoratlar qurilgan, koʻkalamzorlashtirilgan) maydonlarning oʻzaro nisbati, katta-kichik yoki uzun-qisqa koʻrinishlari, shahar qurilishining boʻlak-boʻlak va xaroba holidagi osori atiqalari, sahni, mahobati, tuzilishi, uslubi, materiallari, rangi va manzarali elementlari bilan ajralib turadigan binolar, inshootlarning shakli va tashqi qiyofasi muhofaza qilinishi kerak. Tarixiy manzilgohdagi tabiiy tarkib topgan va inson qoʻli bilan yaratilgan manzaralar uygʻunligi, tarixiy manzilgoh taraqqiyoti davrida unga xos boʻlib qolgan turli jihatlar, shuningdek boshqa qimmatli elementlar saqlab qolinishi kerak. 33-modda. Tarixiy manzilgohda shaharsozlik, xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatni tartibga solishning oʻziga xos jihatlari Tarixiy manzilgoh hududi doirasida shaharsozlik, xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyat moddiy madaniy meros obyektlari va mazkur manzilgohning boshqa qimmatli xususiyatlarini saqlab qolish sharti bilan amalga oshirilmogʻi lozim. Moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek tarixiy-madaniy yoki tabiiy qimmatga ega boʻlgan boshqa obyektlarni saqlab qolish maqsadida tarixiy manzilgohlarda qonunchilikka muvofiq shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida tartibi belgilab qoʻyiladi. (33-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Tarixiy manzilgohlarda shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida tartibi madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi tegishli organning hamda arxitektura-shaharsozlik faoliyatini tartibga solish sohasidagi respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining nazorati ostida oʻtkaziladigan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha izchil va oʻzaro bogʻliq tadbirlar tizimidan iborat. Alohida tartib tarixiy-meʼmoriy, tarixiy-shaharsozlik, arxiv va arxeologiya tadqiqotlari asosida tarixiy manzilgoh hududi chegaralarida tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan yer uchastkalarida joylashgan, ham saqlanib qolgan, ham yoʻqotilgan mazkur tarixiy manzilgohning rivojlanish bosqichlarini koʻrsatuvchi barcha shaharsozlik elementlari va inshootlarini asoslagan holda tarixiy-madaniy tayanch rejasini tuzishni, binolar hamda inshootlarning oʻlchamlari va nisbatlariga, avtomobillar turadigan joylarni, reklamalar va lavhalarni joylashtirishni taqiqlash va cheklashlarga hamda moddiy madaniy meros obyektlarini saqlash uchun zarur boʻlgan boshqa cheklashlarga taalluqli shaharsozlik reglamentini oʻz ichiga oladi. (33-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 30-dekabrdagi OʻRQ-1109-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son) VII. YAKUNLOVCHI QOIDALAR 34-modda. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishning moliyalashtirilishi Madaniy meros obyektlarini davlat tomonidan muhofaza qilish boʻyicha faoliyatni moliyalashtirish manbalari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va budjetdan tashqari mablagʻlardir. Yuridik va jismoniy shaxslarning mulki boʻlgan moddiy madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi va ulardan foydalanilishi mulkdorlar va foydalanuvchilarning mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi. Moddiy madaniy meros obyektlarini foydalanishga berishdan, xizmatlar koʻrsatishdan, yuridik va jismoniy shaxslarning ixtiyoriy ajratmalari hamda xayriyalaridan tushgan mablagʻlar qonunchilikka muvofiq moddiy madaniy-meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash va targʻib qilishga hamda moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishda band boʻlgan xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish uchun sarflanadi. (34-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) (34-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-oktabrdagi OʻRQ-228-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 41-son, 440-modda) 35-modda. Nizolarni hal etish Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish masalalari yuzasidan kelib chiqadigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. (35-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) 36-modda. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik (36-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishida aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. (36-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son) Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV Toshkent sh. 2001-yil 30-avgust, 269-II-son (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-y., 9-10-son, 180-modda; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 25-son, 287-modda; 2005-y., 37-38-son, 277-modda; 2009-y., 41-son, 440-modda; 2013-y., 18-son, 233-modda; 2017-y., 24-son, 487-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.04.2018-y., 03/18/476/1087-son, Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 18.05.2022-y., 03/22/770/0424-son; 30.06.2022-y., 03/22/782/0576-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son) |
Закон Республики Узбекистан Об охране и использовании объектов культурного наследия I. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ Статья 1. Цель настоящего Закона Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области охраны и использования объектов культурного наследия, являющихся общенациональным достоянием народа Узбекистана. Статья 2. Законодательство об охране и использовании объектов культурного наследия Законодательство об охране и использовании объектов культурного наследия состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства. Отношения в области охраны и использования объектов культурного наследия в Республике Каракалпакстан регулируются также законодательством Республики Каракалпакстан. Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об охране и использовании объектов культурного наследия, то применяются правила международного договора. Статья 3. Основные понятия В настоящем Законе применяются следующие основные понятия: ансамбли — четко локализуемые на исторически сложившейся территории группы изолированных или объединенных памятников, строений и сооружений общественного, административного, религиозного, научного, учебного, фортификационного, дворцового, жилого, торгового, производственного и другого назначения со связанными с ними произведениями живописи, скульптуры, декоративно-прикладного искусства, архитектуры, единство или связь с пейзажем которых представляют историческую, археологическую, архитектурную, эстетическую либо социально-культурную ценность, а также фрагменты исторических планировок и застроек поселений, произведения ландшафтной архитектуры и садово-паркового искусства (сады, парки, скверы, бульвары); достопримечательности — совместные творения человека и природы, а также территории, представляющие собой историческую, археологическую, градостроительную, эстетическую, этнологическую или антропологическую ценность, в том числе места бытования народных промыслов, центры исторических поселений или градостроительной планировки и застройки, памятные места, природные ландшафты, связанные с историческими (в том числе военными) событиями, памятниками, жизнью выдающихся исторических личностей, а также культурные слои, остатки построек древних городов, городищ, поселений, стоянок, места совершения обрядов; памятники — отдельные постройки, здания и сооружения со связанными с ними произведениями живописи, скульптуры, декоративно-прикладного искусства и с исторически сложившимися территориями указанных построек, зданий и сооружений, а также мемориальные дома, квартиры, некрополи, мавзолеи и отдельные захоронения, произведения монументального искусства, объекты науки и техники (включая военные), материалы антропологии, этнографии, нумизматики, эпиграфики, картографии, фотографии, кинофильмы, аудио-, видеозаписи и записи на других носителях, произведения литературы и искусства, архивные, рукописные и графические документы, книги-манускрипты, инкунабулы, антикварные и редкие издания, ноты, реликвии и предметы мемориального характера, каменные изваяния, наскальные изображения, археологические памятники, представляющие собой историческую, научную, художественную или иную культурную ценность; объекты культурного наследия — объекты материального и нематериального культурного наследия; объекты материального культурного наследия — представляющие собой историческую, научную, художественную или иную культурную ценность ансамбли, достопримечательности и памятники; объекты нематериального культурного наследия — представляющие собой историческую, научную, художественную или иную культурную ценность обычаи, народное творчество (искусство слова, танца, музыки, представления), а также связанные с ними и народными художественными промыслами и прикладным искусством знания, навыки, инструменты, артефакты, культурные пространства. (текст статьи 3 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 4. Категории объектов материального культурного наследия Объекты материального культурного наследия подразделяются на следующие категории: объекты материального культурного наследия республиканского значения, представляющие историческую, научную, архитектурную, художественную и мемориальную ценность, имеющие особое значение для истории и культуры всей страны; объекты материального культурного наследия местного значения, представляющие историческую, научную, архитектурную, художественную и мемориальную ценность, имеющие особое значение для истории и культуры области, района и города. (статья 4 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) II. ГОСУДАРСТВЕННОЕ УПРАВЛЕНИЕ В ОБЛАСТИ ОХРАНЫ И ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ОБЪЕКТОВ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ Статья 5. Органы, осуществляющие государственное управление в области охраны и использования объектов культурного наследия Государственное управление в области охраны и использования объектов культурного наследия осуществляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан, Министерством культуры Республики Узбекистан, Агентством культурного наследия Республики Узбекистан, Агентством «Узархив» при Министерстве юстиции Республики Узбекистан и органами исполнительной власти на местах. Статья 6. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области охраны и использования объектов культурного наследия Кабинет Министров Республики Узбекистан: реализует основные направления государственной политики в области охраны и использования объектов культурного наследия; утверждает государственные программы охраны, сохранения, популяризации и использования объектов культурного наследия; устанавливает порядок ведения Государственного кадастра объектов материального культурного наследия и Списка объектов нематериального культурного наследия; (абзац четвертый статьи 6 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) устанавливает порядок осуществления государственного контроля за охраной, сохранением и использованием объектов культурного наследия; утверждает режимы использования территорий и зон охраны объектов материального культурного наследия республиканского значения, в том числе включенных в список всемирного культурного наследия; (абзац шестой статьи 6 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) устанавливает порядок создания и режим содержания историко-культурных заповедников, музеев-заповедников и исторических поселений; (абзац седьмой статьи 6 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) устанавливает порядок проведения историко-культурной экспертизы объектов культурного наследия; осуществляет иные полномочия в соответствии с законодательством. Статья 7. Полномочия Министерства культуры Республики Узбекистан в области охраны и использования объектов культурного наследия (наименование статьи 7 в редакции Закона Республики Узбекистан от 13 июня 2017 года № ЗРУ-436 — СЗ РУ, 2017 г., № 24, ст. 487) Министерство культуры Республики Узбекистан: осуществляет государственный контроль за соблюдением юридическими и физическими лицами законодательства об охране и использовании объектов нематериального культурного наследия; участвует в разработке и реализации государственных программ охраны, сохранения, популяризации и использования объектов нематериального культурного наследия; обеспечивает выявление, учет, охрану, популяризацию и использование объектов нематериального культурного наследия; осуществляет координацию деятельности республиканских органов исполнительной власти по вопросам охраны и использования объектов нематериального культурного наследия; ведет Список объектов нематериального культурного наследия; организует и осуществляет историко-культурную экспертизу объектов нематериального культурного наследия; осуществляет иные полномочия в соответствии с законодательством. Статья 71. Полномочия Агентства культурного наследия Республики Узбекистан в области охраны и использования объектов культурного наследия Агентство культурного наследия Республики Узбекистан: осуществляет государственный контроль за соблюдением юридическими и физическими лицами законодательства об охране и использовании объектов материального культурного наследия; участвует в разработке и реализации государственных программ охраны, сохранения, популяризации и использования объектов материального культурного наследия; реализует государственные программы по научному и научно-техническому исследованию, консервации, реставрации и приспособлению для современного использования объектов материального культурного наследия; обеспечивает выявление, учет, охрану, популяризацию и использование объектов материального культурного наследия; осуществляет координацию деятельности органов государственного управления по вопросам охраны и использования объектов материального культурного наследия; ведет Государственный кадастр объектов материального культурного наследия; организует и осуществляет историко-культурную экспертизу объектов материального культурного наследия; осуществляет иные полномочия в соответствии с законодательством. Статья 8. Полномочия Агентства «Узархив» при Министерстве юстиции Республики Узбекистан в области охраны и использования культурного наследия Агентство «Узархив» при Министерстве юстиции Республики Узбекистан в пределах предоставленных полномочий осуществляет учет, охрану и использование документальных объектов культурного наследия, находящихся в Национальном архивном фонде Республики Узбекистан. Статья 9. Полномочия органов исполнительной власти на местах в области охраны и использования объектов культурного наследия Органы исполнительной власти на местах в пределах предоставленных полномочий выявляют и осуществляют учет, охрану, сохранение и использование объектов культурного наследия, находящихся на их территории, обеспечивают исполнение законодательства об охране и использовании объектов культурного наследия, привлекают органы самоуправления граждан и общественные объединения к проведению мероприятий по их охране, сохранению, популяризации и использованию. III. ГОСУДАРСТВЕННАЯ ОХРАНА ОБЪЕКТОВ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ Статья 10. Обеспечение государственной охраны объектов культурного наследия Государственная охрана объектов культурного наследия представляет систему правовых, организационных, финансовых, информационных, материально-технических и иных мер, принимаемых органами, осуществляющими государственное управление в области охраны и использования объектов культурного наследия. Государственная охрана объектов культурного наследия обеспечивается: государственным учетом объектов, представляющих историко-культурную ценность, и ведением Государственного кадастра объектов материального культурного наследия и Списка объектов нематериального культурного наследия; развитием научных и научно-технических исследований объектов культурного наследия; проведением историко-культурной экспертизы объектов культурного наследия; разработкой проектов зон охраны объектов материального культурного наследия; выдачей разрешений на проведение земляных, землеустроительных, строительных, мелиоративных, хозяйственных и иных работ в местах расположения объектов материального культурного наследия и сопряженных с ними территориях, работ по сохранению объектов материального культурного наследия, а также на проведение научных и научно-технических исследований на объектах материального культурного наследия; (абзац шестой части второй статьи 10 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 — Национальная база данных законодательства, 19.04.2018 г., № 03/18/476/1087) установлением границ объектов градостроительной деятельности, подлежащих особому регулированию и связанных с охраной объектов материального культурного наследия; установкой охранных знаков на объектах материального культурного наследия; осуществлением мониторинга состояния объектов культурного наследия. Государственная охрана объектов культурного наследия может быть обеспечена и иными мерами в соответствии с законодательством. (часть вторая статьи 10 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 11. Государственный кадастр объектов материального культурного наследия и Список объектов нематериального культурного наследия Государственный кадастр объектов материального культурного наследия является составной частью Единой системы государственных кадастров и представляет собой систему обновляемых сведений и документов о географическом положении, правовом статусе, количественных, качественных характеристиках и оценке объектов материального культурного наследия. Ведение Государственного кадастра объектов материального культурного наследия включает: государственную регистрацию права собственности и других прав на объекты материального культурного наследия; учет количественных и качественных характеристик объектов материального культурного наследия; качественную и стоимостную оценку объектов материального культурного наследия; систематизацию, хранение и обновление кадастровой информации; составление отчетов о состоянии объектов материального культурного наследия; предоставление соответствующей информации для включения в Единую систему государственных кадастров; обеспечение пользователей кадастровой информацией в порядке, установленном законодательством. Список объектов нематериального культурного наследия представляет собой учетный документ, содержащий обновляемые сведения об объектах нематериального культурного наследия. Ведение Списка объектов нематериального культурного наследия включает: идентификацию объекта нематериального культурного наследия; спецификацию отраслей, направлений, жанров и стилей соответствующих объектов нематериального культурного наследия; указание лиц, групп, постоянно возрождающих объекты нематериального культурного наследия; систематизацию, хранение и обновление сведений; определение качественного состояния объектов нематериального культурного наследия и составление отчетов по его результатам. Порядок ведения Государственного кадастра объектов материального культурного наследия и Списка объектов нематериального культурного наследия устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан. (статья 11 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 12. Включение объекта культурного наследия в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия или в Список объектов нематериального культурного наследия Включение объектов, представляющих историко-культурную ценность, в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия осуществляется Агентством культурного наследия Республики Узбекистан, а включение в Список объектов нематериального культурного наследия — Министерством культуры Республики Узбекистан на основании предложений органов государственной власти на местах, а также юридических и физических лиц. Объекты, представляющие историко-культурную ценность, относятся к выявленным объектам культурного наследия со дня получения заключения историко-культурной экспертизы о целесообразности включения данных объектов в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия или в Список объектов нематериального культурного наследия. Археологические памятники относятся к выявленным объектам материального культурного наследия с момента их обнаружения. Вновь выявленные объекты материального культурного наследия, представляющие историческую, научную, художественную или иную культурную ценность, до решения вопроса о включении их в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия подлежат охране в соответствии с требованиями настоящего Закона. Агентство культурного наследия Республики Узбекистан обязано информировать собственника выявленного объекта материального культурного наследия о включении указанного объекта в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия в течение тридцати дней с момента принятия решения. Статья 13. Паспорт объекта материального культурного наследия Объекту материального культурного наследия, включенному в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия, выдается паспорт объекта материального культурного наследия, в который вносят данные, составляющие предмет охраны данного объекта материального культурного наследия, и его основные сведения. (статья 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 14. Исключение объекта материального культурного наследия из Государственного кадастра объектов материального культурного наследия Исключение объекта материального культурного наследия из Государственного кадастра объектов материального культурного наследия осуществляется Агентством культурного наследия Республики Узбекистан на основании заключения историко-культурной экспертизы, если объект полностью утрачен физически или утратил свою ценность в качестве объекта материального культурного наследия. Решение об исключении объекта материального культурного наследия из Государственного кадастра объектов материального культурного наследия публикуется в средствах массовой информации. (статья 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 15. Историко-культурная экспертиза объектов культурного наследия Историко-культурная экспертиза объектов культурного наследия проводится в целях: обоснования внесения объекта культурного наследия в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия или в Список объектов нематериального культурного наследия; установления категории объекта материального культурного наследия; обоснования изменения категории объекта материального культурного наследия; исключения объекта материального культурного наследия из Государственного кадастра объектов материального культурного наследия; определения соответствия проектов зон охраны объектов материального культурного наследия градостроительной и проектной документации, а также намечаемых земляных, землеустроительных, строительных, мелиоративных, хозяйственных и иных работ требованиям сохранения объектов материального культурного наследия. Историко-культурная экспертиза объектов материального культурного наследия организуется и осуществляется Агентством культурного наследия Республики Узбекистан, а историко-культурная экспертиза образцов нематериального культурного наследия — Министерством культуры Республики Узбекистан. Статья 16. Объекты историко-культурной экспертизы Объектами историко-культурной экспертизы являются: земельные участки, подлежащие хозяйственному освоению, если на них находятся объекты материального культурного наследия; материалы, обосновывающие включение объектов культурного наследия в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия или в Список объектов нематериального культурного наследия; материалы, обосновывающие исключение объектов материального культурного наследия из Государственного кадастра объектов материального культурного наследия; материалы, обосновывающие установление или изменение категории объекта материального культурного наследия; градостроительная и проектная документация в случаях, установленных настоящим Законом; документация, обосновывающая земляные, землеустроительные, строительные, мелиоративные, хозяйственные и иные работы, которые способны оказать прямое или косвенное воздействие на объекты материального культурного наследия. (текст статьи 16 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 17. Зоны охраны объектов материального культурного наследия В целях сохранения особенностей объекта материального культурного наследия, не подлежащих изменению, и его исторической среды на сопряженной с ним территории останавливаются охранные зоны, зоны регулирования застройки и хозяйственной деятельности, зоны охраняемого природного ландшафта. (наименования и часть первая статьи 17 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Границы охранных зон, зон регулирования застройки и хозяйственной деятельности и зон охраняемого природного ландшафта и режимы их содержания определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан. Статья 18. Контроль за состоянием объектов культурного наследия Министерство культуры Республики Узбекистан, органы государственной власти на местах обязаны контролировать состояние объектов культурного наследия, включенных в Список объектов нематериального культурного наследия. Агентство культурного наследия Республики Узбекистан, органы государственной власти на местах обязаны контролировать состояние объектов культурного наследия, включенных в Государственный кадастр объектов материального культурного наследия, а также один раз в пять лет проводить обследование состояния и фиксацию объектов материального культурного наследия с целью разработки текущих и перспективных программ по их сохранению. Статья 19. Включение объектов культурного наследия в Список всемирного культурного наследия или в Репрезентативный список нематериального культурного наследия человечества Объекты культурного наследия, представляющие выдающуюся универсальную ценность с точки зрения истории, искусства, науки, эстетики, этнологии или антропологии, могут быть отнесены к объектам всемирного культурного наследия в порядке, установленном Конвенцией об охране всемирного культурного и природного наследия и Международной конвенцией об охране нематериального культурного наследия, путем включения соответственно в Список всемирного культурного наследия или в Репрезентативный список нематериального культурного наследия человечества. На основании заключения историко-культурной экспертизы объектов культурного наследия предложения о включении в Список всемирного культурного наследия или в Репрезентативный список нематериального культурного наследия человечества объектов культурного наследия и документация, оформленная в соответствии с требованиями Комитета всемирного наследия и Межправительственного комитета по охране нематериального культурного наследия при Организации Объединенных Наций по вопросам образования, науки и культуры (ЮНЕСКО), направляются юридическими и физическими лицами в Национальную комиссию по делам ЮНЕСКО Республики Узбекистан. (статья 19 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) IV. СОХРАНЕНИЕ ОБЪЕКТОВ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ Статья 20. Меры по сохранению объектов культурного наследия Меры по сохранению объектов материального культурного наследия включают в себя их консервацию, ремонт, реставрацию, приспособление для современного использования, а также связанные с ними научные и научно-технические исследования, проектные и производственные работы. Консервация объекта материального культурного наследия — комплекс научных и научно-технических исследований, проектных и производственных работ, осуществляемых в целях сохранения объекта материального культурного наследия в существующем виде и предотвращения ухудшения его состояния. Ремонт объекта материального культурного наследия — комплекс научных и научно-технических исследований, проектных и производственных работ, осуществляемых с целью поддержания в эксплуатационном состоянии объекта материального культурного наследия без изменения его особенностей, составляющих предмет охраны. Реставрация объекта материального культурного наследия — комплекс научных и научно-технических исследований, проектных и производственных работ, осуществляемых в целях выявления и сохранения исторической и эстетической ценности объекта материального культурного наследия и обеспечения его сохранности. Приспособление объекта материального культурного наследия для современного использования — комплекс научных и научно-технических исследований, проектных и производственных работ, осуществляемых в целях создания условий для современного использования объекта материального культурного наследия без изменения его историко-художественной ценности и сохранности на основе реставрации его элементов, представляющих историко-культурную ценность. Меры по сохранению объектов нематериального культурного наследия включают в себя научные и научно-технические исследования, работы по документированию, популяризации и поощрению. Работы по сохранению объекта материального культурного наследия осуществляются на основании разрешения, выдаваемого Агентством культурного наследия Республики Узбекистан. Статья 21. Воссоздание утраченного объекта культурного наследия Воссоздание утраченного объекта материального культурного наследия осуществляется реставрационными методами в исключительных случаях при особой исторической, научной, художественной, градостроительной или иной общественной ценности утраченного объекта материального культурного наследия. Воссоздание утраченного объекта нематериального культурного наследия осуществляется путем научных и научно-технических исследований, реставрационных методов в исключительных случаях при особой исторической, научной, художественной или иной общественной ценности утраченного объекта нематериального культурного наследия. Решение о воссоздании утраченного объекта нематериального культурного наследия за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан принимается Кабинетом Министров Республики Узбекистан по представлению Министерства культуры Республики Узбекистан на основании заключения историко-культурной экспертизы объектов культурного наследия с учетом мнений заинтересованных органов и организаций. Решение о воссоздании утраченного объекта материального культурного наследия за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан принимается Кабинетом Министров Республики Узбекистан по представлению Агентства культурного наследия Республики Узбекистан на основании заключения историко-культурной экспертизы объектов культурного наследия с учетом мнений заинтересованных органов и организаций. Статья 22. Ведение исследований археологических памятников Ведение исследований археологических памятников допускается только при наличии разрешений, выдаваемых Агентством культурного наследия Республики Узбекистан. Лица, осуществляющие исследования археологических памятников, обязаны обеспечить их первичную консервацию и сохранность. По окончании ведения раскопок и разведок, но не позднее истечения сроков действия разрешений лица, осуществляющие исследования археологических памятников, обязаны предоставить отчет Агентству культурного наследия Республики Узбекистан и передать в установленном порядке государству предметы, обнаруженные в результате раскопок и разведок и представляющие историческую, научную, культурную или иную ценность. V. ВЛАДЕНИЕ, ПОЛЬЗОВАНИЕ И РАСПОРЯЖЕНИЕ ОБЪЕКТАМИ МАТЕРИАЛЬНОГО КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ Статья 23. Особенности владения, пользования и распоряжения объектами материального культурного наследия Собственник объекта материального культурного наследия несет бремя содержания принадлежащего ему объекта материального культурного наследия с учетом невосполнимости утраты объекта материального культурного наследия и его исторической, научной и культурной ценности. Владельцы (собственники) земельных участков, на которых расположены объекты материального культурного наследия, могут быть обременены условием сохранять данные объекты, а также иными обязательствами в соответствии с законодательством. Аренда объекта материального культурного наследия осуществляется на основе договора аренды, который должен содержать требования по сохранению объекта материального культурного наследия. Объекты материального культурного наследия, находящиеся в государственной собственности, разгосударствлению и приватизации не подлежат. Статья 24. Использование объектов материального культурного наследия Юридические и физические лица, являющиеся собственниками объектов материального культурного наследия, обязаны обеспечить их сохранность с обязательным выполнением требований: сохранения внешнего и внутреннего облика объекта материального культурного наследия в соответствии с данными, включенными как предмет охраны в паспорт объекта материального культурного наследия; получения разрешения Агентства культурного наследия Республики Узбекистан на проведение земляных, землеустроительных, строительных, мелиоративных, хозяйственных и иных работ в местах расположения объектов материального культурного наследия и сопряженных с ними территориях; обеспечения режима содержания особо охраняемых историко-культурных территорий; доступности объекта материального культурного наследия на условиях, устанавливаемых собственником объекта материального культурного наследия. Статья 25. Ограничение прав пользования объектом материального культурного наследия Условие пользования объектом материального культурного наследия может быть ограничено Агентством культурного наследия Республики Узбекистан в той мере, в какой это необходимо для обеспечения охраны, сохранения, популяризации и использования данного объекта материального культурного наследия, окружающей его природной среды, соблюдения прав и законных интересов физических и юридических лиц, а также государства. Право пользования объектом материального культурного наследия, находящегося в частной собственности, в случаях, предусмотренных законом, может быть ограничено по решению суда. В случае устранения обстоятельств или условий, вызвавших необходимость введения ограничения при пользовании объектом материального культурного наследия, право пользования данным объектом восстанавливается в полном объеме. Статья 26. Прекращение прав собственника на объект материального культурного наследия Право собственности на объекты материального культурного наследия может прекращаться в соответствии с законодательством. Объект материального культурного наследия, находящийся в частной собственности, в случаях и порядке, предусмотренных законодательством, может быть изъят у собственника по решению суда. Объекты материального культурного наследия, находящиеся в общей собственности, и земельные участки, являющиеся их неотъемлемой частью, разделу не подлежат. Статья 27. Предоставление объекта материального культурного наследия, находящегося в государственной собственности, в безвозмездное пользование Объект материального культурного наследия, находящийся в государственной собственности, на условиях договора безвозмездного пользования может предоставляться: общественным объединениям, целью которых является деятельность по сохранению объектов материального культурного наследия; детским общественным объединениям; общественным объединениям лиц с инвалидностью; (абзац четвертый части первой статьи 27 в редакции Закона Республики Узбекистан от 17 мая 2022 года № ЗРУ-770 — Национальная база данных законодательства, 18.05.2022 г., № 03/22/770/0424) религиозным организациям. Договор безвозмездного пользования объектом материального культурного наследия заключается в установленном законодательством порядке и должен содержать требования по сохранению объекта материального культурного наследия. Статья 28. Прекращение права пользования объектом материального культурного наследия Право пользования объектом материального культурного наследия прекращается в порядке, установленном законодательством, в случаях: добровольного отказа пользователя от права пользования по истечении срока договора безвозмездного пользования или аренды объекта материального культурного наследия; смерти пользователя — физического лица; ликвидации пользователя — юридического лица; умышленного нанесения пользователем ущерба объекту материального культурного наследия; изъятия для общественных нужд земельного участка, на котором расположен объект материального культурного наследия. (абзац шестой части первой статьи 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 29 июня 2022 года № ЗРУ-782 — Национальная база данных законодательства, 30.06.2022 г., № 03/22/782/0576 — Вступает в силу с 1 октября 2022 года) Право пользования объектами материального культурного наследия может прекращаться и в иных случаях в соответствии с законодательством. (глава V в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) VI. ОСОБО ОХРАНЯЕМЫЕ ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНЫЕ ТЕРРИТОРИИ Статья 29. Создание особо охраняемых историко-культурных территорий На территории объектов материального культурного наследия, представляющих особую историческую, научную, художественную или иную культурную ценность, внесенных в Государственный кадастр материального объектов культурного наследия, могут быть созданы особо охраняемые историко-культурные территории. (часть первая статьи 29 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Особо охраняемые историко-культурные территории создаются в виде историко-культурных заповедников, музеев-заповедников, исторических поселений и других видов в соответствии с законодательством. Порядок создания и режим содержания особо охраняемых историко-культурных территорий устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан. (часть третья статьи 29 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 30. Историко-культурные заповедники Историко-культурным заповедником является территория или часть территории достопримечательности с расположенными в его пределах памятниками и ансамблями, на которой устанавливается особый режим, обеспечивающий сохранность объектов материального культурного наследия в единстве с окружающей их исторической средой, территориальную целостность историко-культурного заповедника, а также регулирование строительной и хозяйственной деятельности в границах данной территории. В случае создания музеев на объектах материального культурного наследия, входящих в состав историко-культурного заповедника, и связанного с ними природного ландшафта, а также при необходимости восстановления бытовавшей на территории историко-культурного заповедника традиционной хозяйственной и иной деятельности данный историко-культурный заповедник является музеем-заповедником. (текст статьи 30 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г., № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 31. Граница историко-культурного заповедника и музея-заповедника Граница историко-культурного заповедника и музея-заповедника определяется Агентством культурного наследия Республики Узбекистан на основании историко-культурного плана и (или) иных материалов, обосновывающих предлагаемую границу историко-культурного заповедника и музея-заповедника. Граница историко-культурного заповедника и музея-заповедника может не совпадать с границей достопримечательности. Статья 32. Исторические поселения Историческим поселением является поселение, в пределах территории которого расположены объекты материального культурного наследия, созданные в прошлом, представляющие историческую, эстетическую, социально-культурную, археологическую, архитектурную или градостроительную ценность и имеющие важное значение для сохранения самобытности народа, его вклада в мировую цивилизацию. (часть первая статьи 32 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) В историческом поселении охране подлежат все исторически ценные градоформирующие объекты: планировка, застройка, композиция, природный ландшафт, археологический слой, соотношение между различными городскими пространствами (свободными, застроенными, озелененными), объемно-пространственная структура, фрагментарное и руинированное градостроительное наследие, форма и внешний вид зданий и сооружений, характеризуемых масштабом, объемом, структурой, стилем, материалами, цветом и декоративными элементами. В историческом поселении должны быть сохранены соотношение природного и созданного человеком окружения, различные функции исторического поселения, приобретенные им в процессе развития, а также другие ценные элементы. Статья 33. Особенности регулирования градостроительной, хозяйственной и иной деятельности в историческом поселении Градостроительная, хозяйственная и иная деятельность в пределах территории исторического поселения должна осуществляться при условии сохранения объектов материального культурного наследия и иных ценных характеристик данного поселения. В целях сохранения объектов материального культурного наследия, а также иных объектов, представляющих историко-культурную или природную ценность, в исторических поселениях устанавливается особый порядок регулирования градостроительной деятельности в соответствии с законодательством. Особый порядок регулирования градостроительной деятельности и исторических поселений представляет собой систему последовательных и взаимосвязанных мероприятий по охране объектов материального культурного наследия, проводимых под контролем соответствующего органа, осуществляющего государственное управление в области охраны и использования объектов культурного наследия и республиканских органов исполнительной власти в области регулирования архитектурно-градостроительной деятельности. Особый порядок включает в себя составление на основе историко-культурных, историко-градостроительных, архивных и археологических исследований историко-культурного опорного плана в границах территории исторического поселения с обоснованием всех градостроительных элементов и сооружений, расположенных на земельных участках, представляющих историко-культурную ценность, как сохранившихся, так и утраченных, характеризующих этапы развития данного исторического поселения, разработку градостроительных регламентов, касающихся размеров и пропорций зданий и сооружений, запрета или ограничения размещения автостоянок, рекламы и вывесок и других ограничений, необходимых для сохранения объектов материального культурного наследия. VII. ЗАКЛЮЧИТЕЛЬНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ Статья 34. Финансирование охраны и использования объектов культурного наследия Источниками финансирования деятельности по государственной охране объектов культурного наследия являются средства Государственного бюджета Республики Узбекистан и вне бюджетные средства. Финансирование охраны и использования объектов материального культурного наследия, являющихся собственностью юридических и физических лиц, осуществляется за счет средств собственников и пользователей. Средства, получаемые от предоставления объектов материального культурного наследия в пользование, от оказания услуг, добровольных ассигнований и пожертвований юридических и физических лиц, направляются на охрану, сохранение и популяризацию объектов материального культурного наследия и материальное стимулирование работников, занятых на охране и использовании объектов материального культурного наследия, в соответствии с законодательством. (текст статьи 34 в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 октября 2009 г. № ЗРУ-228 — Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2009 г., № 41, ст. 440) Статья 35. Разрешение споров Споры, возникающие по вопросам охраны и использования объектов культурного наследия, разрешаются в порядке, установленном законодательством. Статья 36. Ответственность за нарушение законодательства об охране и использовании объектов культурного наследия Лица, виновные в нарушении законодательства об охране и использовании объектов культурного наследия, несут ответственность в установленном порядке. Президент Республики Узбекистан И. КАРИМОВ г. Ташкент, 30 августа 2001 г., № 269-II (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 9-10, ст. 180; Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2004 г., № 25, ст. 287; 2005 г., № 37-38, ст. 277; 2009 г., № 41, ст. 440; 2013 г., № 18, ст. 233; 2017 г., № 24, ст. 487; Национальная база данных законодательства, 19.04.2018 г., № 03/18/476/1087; 18.05.2022 г., № 03/22/770/0424; 30.06.2022 г., № 03/22/782/0576) |